Salomonis van Til ... Commentarius de Tabernaculo Mosis, ad Exod. XXVXXX et zoologia sacra

341쪽

i . . .

DE VULPIBUS.

s. t. DEstendimus nune ad F π is quarum nominis rigine troat Hebrauete xin tali vocabulo deriva o M. Ex xv quod sinis significat ob crassiorem caudam pugni se mam reserentem , vel ob fovearum formam , quas sibi pugilli in

modus excarant.

. I Ex is, quod apud Araψα- Θm tussim significin ore non in lingua . Eihiopis , imo in Baal Aruch vocatallum hebraiciun is pro tussiente Mirpatur, quae deri alio non male convenit nauara animalis, tum quia tussi Alei, -m est, tum d quia gannitu tussientis rancedinem imitatur, atque haec derivatio est Gregis

ai Graece ut quidam voliti . id est , errando di.agando in solitariis locis , vel ut alii verisimilius putant ab . . d cipio , si oculus, quia per ambages cundo oculos observantium quasi fallit. s. . For-- flatura vulpis mediocri dari non est o ius, Marastinus omnibus , pilos habet amas , aviti irim lixa tament , sensitas pruriamum valet, imprimis audiendifacultate, nam observatum est hoc anu lamnes congelat, pastus causa trajecturum, aure glacies apposita ejus erassitiem explorare , vox lai roma est ροπωπι, quamvis alias noris

.mitari luporum ululatum , canum latratum , insertim murn eri, aliaualiorum an malium voce ; italominus gannit ab omnitas iustiseruuin,

est obscurae in raucae vocis prolatis , non absimilis sono tu entiam. s. 3. Distinguuntur praecipue coloribus, aliae sunt nigrae, aliae candidae, rubrae, crucigerae , caeruleae In Arabia , Syria , Palaestina vulpes sunt pilo foedo, audacia insigni praeditae monente Scaluero in exercitatio-θus; nam in Paustina reuuentes fuisse vulpes historia Simsms eonfirmat ut vides uae XV. s. Vulpibus adscribitur ingenium subdolum in fasto, unde . antis eleganter dicit vulpem attiguse Amminis malitia in fraudis fastigium, quae astutia praecipue patet

342쪽

1. In rapisiais a mulin, nam pressa fames, frigore ae nivibus rusti- eorum appropinquat villis de casis, imitaturque canum latratum, quo securius gregem ad se allidiat, praeterea mortuam se simulat, spiritum reprimendo , oculos claudendo , pedes , linguamque exerendo, ut aves ita allectas avido haustu voret, vesparum favis ut potiatur, primum retro aecedit alve aculeorum metu , dein eorum impctum cauda excipit quam ubi onustam sentit ad saxum , arboremve allidit, idque toties repetit, Mee omnes necaverit, erinacium terrest rem suis se spinis tuentem supinum cvertit ut mollem corporis partem l ceret, aut si illud non succedat, urinam in ipsius o reddit ut incluso spiritu se cetur , pisciculos, cancros cauda aquis immussa hami instar, postquam pilis i pliciti sunt, repente extralia.

a. In eludendis hostium insidiis illa enim eanum evadit vim , canem latratu se simulans , vel dum ramo se suspendit, illos errais cogit i eerta sequentes vestigia, vel villosam suam caudam per canis os trahit, eumque tam diu fallit donec sylvarum latebras ingrediatur. Constricta laqueo, aut morsa pedem sibii scindit, ut vhes se evadat, aut mo tuam se mulat, ut e pedica extram projecta fugam capescat u de constat vulpium venatione sitis arduam ac difficilem esse. s. e. Non tamen vulpium captura ut impossiibilis habenda est , ne e dinricultas inti movenda est adversus storiam Simonis quem iecimus P . XV. oo cepisse vulpes cluas limis caudis Minnodatis facinus in Pal fisorum segetes immisit ut omnia- erat enim Palestina vulpsebus refertissima unde varia e loe nomen inde mutuarunt vid. x Sam. XIII 1 . tibi universa regis vocatur . de non tantum urbs ludae nomen inde obtinuit of V. 28 verum rurbes Simeam IV m s. v astur, se id est castrum mi is 1 Chrim. IV. 18. hinc est quod T Hen. V. 8 de monte Sionis vastato dicatur maepes ambularunt in eo vim s. m. LXIII. I. non mirum in imur in tanta vulpium copia Sim- sonem hominem arris venati ae peritis imum fici tot numero potuisse capere , praecipue si concipiamus illum potuine alio um ope uti, Maliquod spatium temporis consumere, quibus omnibus accessit afflatus spiritus diviniam auxilium quoque promittens. Clium autem vulgo Vulpes ope canum laqueorum , aliisque artibus. s. s. Amicitiam olin vulpes teste Plinio cum eo vis, dum communes habeant hostes , amantove etiam juxta Aristotelem antra serpentum angulumines videndus est lib. XIX. historiarum animae in o. caete--m noxium est animal quotidie insiliano devorans gallinas , anseres,

alia volatilium generari praecipue nriuidum est quod maximiun dam

343쪽

num inserant vineis , non tantum quia foveas struendo terram subruunt succum vitis detrahunt, verum etiam quia uvis summopere delectaniatur, ex quarum esu pinguescunt, quorsum respicit versiculus Nisa, is Alexipharmacis 8s.

Cum vinoui nocuis mulae versiuta racema

Neaerii testimonius Irili X. quod Hemus ita eleganter vertit

Area purpureis 3 lchre circumdatur uvis, Quam puer exiguus residens custodit in horti Spibus, hunc circum via cula bina racemos Altera percurrens depascatur inc. Idem videre est apud eundem Theocritaem Idrilio V. Varronem lib. I. cap. 8. Male m de alimentorum facultaribus lib. III cap. 2. hinc orta Iadis is omnibus nota de vulpe in uva, quam Phaedrus ita expressiti Famae coacta vulpes alta in vinea uvam appetebat summis satiens ν--, tingere, non potuit discedens ait, nondum minura es nolo acerbam suis

mere.

Illustratur elegantissimus locus Carit. II. I . capite nobis vulpeculas, qua vineas perdunt. Cadaveribus quoque,euri solent vulpes, quorsum pertinet historia Plinis lib. XI. cap. 37. de Aristomene in baratrum prope Laced emonem dejecti, qui per triduum ibi commoratus vidit accedere Vulpes cadavera appetentes, huc alludit textus Ps. LXIII. ii ubi David ominatur de holibus suis istos portionem vulpiumfore. s. 7. Solebant venatores vulpem insequi propter pestem teste Hesiodo , pe, las enim etiamnum apud septentrionales in pretio sunt praecipue nigrae,

non tantum quia rariores , verum etiam durabiles, carnes fere inutilescensentur, nisi quod Galenus citato Ioco restatur venatores in sua re autumno,ulpium carnibus vesici, quia tum uvarum usu pinguescum, alii tamen ob foetidum odorem carnes ingratas esse asserunt, unde aetate minores aut teneriores reliquis praeseruntur , quia minus grave olentes sentis. 8. In doctrina Hierogl hic vulpes in genere recensentur inter animalia callides malefica ut vocantur ab Aristotele lib. I. cap. I. iurantur atintigisse Fummum malitia in fraudis fastigium ut ait MElianus Db. IV cap. 39. unde emblemata sunt hominum qui malas artes dissimulant , ine

344쪽

Nunquam te fastum animi sub viij latentes. Per . Sat. s.

utam vapid ser sub pectore 'em.

In Sacra Scriptura consideratur ut emblema I. Hominum politicorum vii astu fraude agunt, quoiu leonina generositate non valent, huc sunt reserenda testimonia P LXIII. 11. ubi David hostibus suis praedicit, illos sere vulpom in pabulum , ut justa nempe sit illis retributi, qui enim virum multis technis, insidiis persecuti fuerant , illos asserit simili astu capiendos . devorandos; Christus eodem sensu Luc. XIII. 32. Herodem vocavit vulpem , dum se simulabat veritatis o Christi cognoscendi cupidum , ut uuique noceret, ac proinde in politicis hoc emblema denotat M. Per sam ingenii castiditatem , ad fraudem comparatam , quale quippiam nemo magis quam factisvellus commendavit, jubens quod princeps rationes armis mequi non potest , hoc dolo obtineat; huc pertinet dictum Lysandri Lacedemoniorum ducis , quem Plutaria asserit aliquando dixisse , quod Leonis pellis attingere non potes principi assumendam vulpinam. . satiabile noeendi sudium malis artibus velatum , adeo ut ne scederibus quidem se constringi patiantur, dum probos itos extemminare voluntia. In flatu recisastic Pseud apostolorum4 haereticorum emblema vulpes est Cant. II. Is Spiritus Sanctus Zama vulpeculas vocat Pseudoapostolas qui haereticorum, Anti- christi sorent prodromi atquc severioribus illis ecclosiae hostibus, portam aperirent, iamque munirent, qua in vineam Domini possent ingredi, de quibus Rom. XVI. 17, 18. - Act. XX. 29 Philip III. r. atque ccclesiam N. T. comparat vincae, in qua teneriores Christiani spcciem primarum uvarum reserunt hisce autem conantur noxam inserre, demoue deuruere cuangeliiun interpolando Erich. XIII. . Praedicitur Judae orum Prophetam i. e. doctore aliquando fimiles fore vulpibus in desertis, quod accipiendum de Phariseis , qui populo in deserto gentium constituto,is verae fidei candem interrent noxam Thren V. 8 de monte Sionis vastato praedicitur vulpes per illum ambulaturas , consideraturque ibi ecclesia ut mons vitiser, sed derelictus, ita ut sentcs G vepres

345쪽

vepres inter vites assurgant, unde metus est , ut ab hominibus ealis dis magis quam sapientibus , bonorum ruinium proventus impediatur, dum vulpini ingenii doctores suam quaerunt, non autem eccleiae aedificationem, ratio autem analogiae hie multiplex est R. Propter pseudo-doctorum ingenium , qui vulpium instaris. Sunt asturi propter insignem quidem eruditio em , sed non si ctificatam , solent enim omne acumen ingenii, omnemque do ctrinam trudentiam convertere in malim panem , ad verit,tem , si illis possibila esset, subveremiam , es Sophisticis argumentis debellandam a me pester, propter hypocrisin auenas saersonas mendo, scuta vulpes, uuasi de genere canum essem , latratu suo canes Mi-tur, quasi pro grege 'lata vigilarent, ita quoque heterodoxi saepe loquuntur cum occles , heciem orthodoxiae e trietatis

induunt, ut in vineam Dei admriantur, confri. or. XI. 13. 9. Insidiararer, quatenus se occultant, ut clancullam possint subingredi hortos atque aedes , animo nocendi Iud rim. III. 6. 2. Propter minis in visi insuetudi m , dum maris habent unisulos, ut maeorum manibus inutiant, ita

quoque haererici infinita habent est ia, excepti mes, ne capiantur.

a. Vulpes ut in blandissis, ita quoque hiam pliciorum mentes corrumpncit suis πη- -- - - ,- - , M. 8.ν Vulpes ut amant serieratem corvorum , --rar -- sementum , ita quoque haeretici se eo nummi a Consilii Drannorum malam orincipum, odorum rapax est ingenium. b. Ut turque libenter sermo insem sis inclis, ambus, bonam conscientiam non servantes mite minethodo. R. Ut vulpes audis suis canes insequentes ammini, tu suoque pastoribus pro ecclesia excubias agentribus resistimi, diseαλ-pe eludunt. Propter noxam C damnum, quod ecclesiae inferunt Drout en vulpes a Uvas carpere, innui, vinea corrumpere quareunt, ita quoque hi fidelium apostanam, e ecclesia aestructiomon moliun

R. Proi enim vulpes minia, mi inpromin commodum, cit

346쪽

id obtineant omnia subvertunt in hortis, cuniculos agunt, tamque terram infrugiferam reddunt ita quoque principium pseud doctorum est, proprium tantum quaerere emolumentum, nihilque ita sanctum haberes, quod non propter proprium modum subvertant, unde ordinem ecclenae ut plurimum pbint,is quietem Reipublicae novarum rerum moliminibus de

struunt.

DE FELIBUS SYLVESTRIBUS.

so Tmter sera animalia sequuntur eles sylvestres, genus animalium in Oriente satis frequem, non tantum inter Brasilienses Americanos inveniuntur , verum etiam in India tersia is quia anud Arabes eius seequens est mentio, non mirum est quod in Judaeis innotuerit;

praecipa a scribituro Iloniae. Is XIII. r. XXXIV. I 3. Per.

s. a. Hebraice voeantur ι που quia in aridisin vastis degunt locis rex inscripturis saepius terram aridam significat, unde claris Occejus verti desertissim, multum interpretes liariolani sunt, qualis species animalium indigitaretur hoc vocisvloci plurimi mesunt vocem l braicam intactam relinquere , quam talaari animum in diversa distraheres, donee claris. senem contieeret de selibus agrestibus loca intestigenda esse, quam coniecturam non solum hecutus est claris. Bochor π, verum in pluribus pro- I. Ex convenientia linguae Arabicae , a qua haec animalium species appellatur ejusdem radicia literis δη-inon. Ita voce desenicolla id astribu , dicuntur enim R. me est θυι cum Thoabis sibi alietiuisis horriciis cum illulatibus res pondere probatque in daciis us selium in desertis cocuntium vocem diram cluasispicit ominis su e. . Ex Paraphrastis Cha mi umoritate, qui docet passim in Palastina suus, in Babylonia, in euatis illis testimoniis G liheras Charleton sylvestrem selem Angliae Regi ex India donatum, accurate troin describit, a Pu auribus cunde asserit Persice 'oh

347쪽

glath diimim vulpis magnitudine, cui hoc videatur proprium, quoitqui Uultu praeda, isti aliquantissper immobilis incumbar, sive non satis modera. referens titiam , seu pol sanguinem e subjecti animalis jugulo tacite Dsugens Ab Indorum principibus ob eximiam in captandis avibus, 'mbus , cuniculis , aliisque animalibus astutiam cicurari atque ad venarum ἁ- hiberi solent, omnium Orientalium consensu , dum in semis silere δεω leonibus se venationum comites adjungunt, ut praedae reliquiis vescere Color autem unicus fere in simplex est , nempe cinericius, ungues hae ldionis instar hamatos in vaginis reconditos , quod rapacium indictam 'fimis in odoratu multum vadent, oculisique in tenebris fulgent, rudi irnon fine terrore videntium , coeuntiam vox est miseratulis, dira σιπή- bilis, infantium vagitibus similis. s. . Nonnulla iis attribuuntur xkia, nempe a1. Apulia qua singulari silentio is levibus vestigiis obrepuntari,si atque hostes suos ex improvis adoriuntur. Lacii, dum singulari artiscio insidias struunt. 3. Horacitas, dum imprimis perunt carnes , vivaque antilia Elnuatat e dcvorant. g. s. lia tamen inde oritur utilitas, dum -- : ,.

I. fures, aliaque noxia animalia capiant, Magricolas ab inde attrat. r. Felium agrestium carnes quibusdam Pentibus in cibum cedum, abeat'

que nos credere, eorum carnem calidam mollem, a leporinidae multum abludere.

3. Major tamen usus pellium selibus sylvestribus detractarum comta dantur enim quod corpus adve sus hybernunt gelu exactius manuali θ pilorum calore prae omnibus aliis humanam cutim foveant. s. 6. In Theologia hierethphica significant seles sylvestres eolluviem αν num barbarorum populo Dei immicorum , quatenus sim flagellum laquo utitur ad puniendos hostes ingratos, subvertendum impcd ecclesiae inimicum atque ita I. Occurrunt sub emblematico sensi variis in locis. . Quatenus immimintur in Babylanem es XIII. 11. tira, in Feles sive es , in implebunt domos eorum Manae Felis hic sunt gentes Barbarae, sicut de s LXXIV. Quae inlaic ς' Babylonem literalem confore L. 19. sed & postea spiriN- postquam Ecclesia Dei inde egressa fuit, atque facerent exaλη' ne habitaculum daemoniorum, impuroram animalim cons Ap XVI. r. XVIII. 1. scilicet Tures ok Tartari imperium M'christi ita invaderent, ut tandem omnem hilararetiam uici, αρς

348쪽

rent huc quoque reserri potest locus agens de Tyro spirituali es. XXIII. i 3. Fur fundavit eam filom flve'roin, uti mavis Barbaris , Turcis nempe Tartaris , quia a Christiano nomine alieni

Romanum imperium invaderent.

a. De imperio Romano in genere dicitur V. LXXIV. I . Tu conquassasti capita Leviatham, dedisti eam cibum popum, fetibus Ol-stribus ubi Leviathan ut animal multiceps repraesentat imperium Romanum , primo Christianis , ut populo Dei, deinde Turcis concedendum , qui universum imperium orientis occuparunt. a. Utitur quoque Deus iisdem seris animalibus ad puniendam Boeram, id est , ditionem Judaeorum , es. XXXIV. ubi dicituraecurrent feles fise s risibin , id est Barbati barbaris , ut terram illam anathemate percussam magis vastarent , quod Turcae quoque

seceritnes a quq temporc Impexuim Saracenorum diripueriint.

. tibi feles sylvestres proponuntur ut Christi regno subjiciendae Ps. LXXII. 9. Coram ipso incurvabunt sera at hoc est feles semestres, barbari deserticolae, incultissimi homines , non enim dubium est quin si haec futura regni Christi gloria, quod Turcaeis Tartari

aliquando Christo nomen dabunt a. Sub hoc emblemate eleganter describuntur illae gentes barbarae. - Propter indolem sunt enim a Graces crudeles unguibus suis coninis omnia discerpentes diripientes; nam utraque gens Turcarum QTartarorum non nisi ex cladio rapina vivit. . 'is b. Apulia fallaces, qui singularibus artibus agunt ut aviculassallam si concedentes enim libertat in res torris minus noxiae lentius accedere videntur , sed Doliquam illaquoirmo multos Christianos decimationibus filiorum is rigidioribus exactionibus taeite omnem succum Tanguinem exsuguntit c. Impuris sunt animalia cinctata ita quoque hae gentes , Christiana lide uestitutae , inter impura censenda sunt. ρ. Propter issem , adhitantur enim . . . a. Ad vastationem relicularum omnis niturae , ut resiquis lente consumerent, ita quoque illas gentes vocavit Deus ad poenam plaudo-Christianorum, adeo ut reliquias Christianismi, sed -- puriores consumant, & se an amplius 'consument.b Ad aliorum impurorum animalium capturam, deletiorvmquotquot sint minores, ita quoque Turcas Tartaros immisit Deus, in gentissimum , qui multas gentes idololatris subjugaldo ex-: G 3 crini Diyiliaeum Cooste

349쪽

terminarunt,is gentilismum ex innumeris regionibus deleve

runt.

9. Propter eventum; sicut enim sules sylvestres cie ari .subiici possunt, ita quoque demonstratum dedimus ex loco Ps. XI. s. illas gentes etiam aliquando subjiciendas esse regno Christi, cui misistrabunt.

CAPUT X.

s. r. Tmter sera animalia etiam Cervus oceurrit, bestia in Syria, ID laestina re elis , quod Eliam innotuit lib. V asserenti Cervos qui in Smria sum progi ni in amonis montibus An ino, Gano, in Carmelo hinc Legissator Iudaicae gentis Cervos non tantum genu, nos sed ela spurios in cibum concessit Deut. XIV. s. s. . Nomina hujus animalis varia sunt . pro varietate seriis, aetatis, ex species. I. Inter Cervos genuinos numerantur re, nomen tu masculini, quamvis e pro sceminino sexi surretur , tam sine , quam cum terminatione iser una. Quidam viri docti volunt cervos id nomen obtinuisse propter similitudinem cum arietes, ut sit quasi Aries fluestris, quae sententia placuit Famfere uuaetorsioci alii potius a robore aeque ac arietem nomen a cepisse existimant uinue enim robur eonvem in sua specie, quamvis magis placeat derivatio a voces, quatenus insere praesecturam , convenire aricii , quatenus autem robur insere, conveni,

a 'dix est nomen sexus Reminini, signiflaatque capream is ex et mo denotat formam ejus gratam atque elegantem, quia eadem notio saepe decus in scriptura ignificat.

a. aetatem minorem denotat Latim Κην talum vocant eadem

que appellatio remansit in lingua Arabicae Claris Bochartus hinnulos ita dictos voluit, a molliori hinugine, sicut inrabibus Gθω-

350쪽

rni dicuntur villi vestium, illi molliores in facie collo,, auribus excrescentes.

Verum o cervorum spuriorem sive sylvestrium , pro specierum varietates, varia quouue extam nomina, quorum plurima rccensentur Dein XIV. s. scilicet incisu. . vertunt, nostrates enisu fel, quia putarunt

bovis silvcuris speciem fuisses, ast Bochares authores, capreae speciem denotat, ad bovinam altitudinem fere murgentem , uti quidem aliam fuisse . LXX interpretum mentem asserit. U-- , aliisque graecis alias vocatur, Arabes idem nomen adhuc in se lingua servant , describuntque rufum esse hoc animes, quod o clymon inseri nam ab eodem etymo antea vidimus Ἀ- fines denominatos cervo dicitur simile, sed velocius, serratis Ornubus instructum, quibus arboriim ramos diffinditia animal medium est inter hircum semethrem cervum , nomenare ita verbo a , Hamam , quia multum participans de hircino genio clamosum est animal. a. etiam caprea genus denotat, o ouue Traehriaphus appellatur lygargus Ratio denominationis valde in obscuro est , clari Mehartus messibi visu tat sequi duces LXXInterpretes, nisi quod potamini ab exscriptoribus nomina inter se conmutata fuisse. . M i x vertitur , animal quod fere accedit ad bovinam indolem, de quo physici animadvertunt, quod valde sit inimicum lumini lunaei s rario quoque nominis hi obtaim est. pria vertitur a doctissimo Bocharro , deduciturque asterio Arabico 'im salire , quia saltu admodum valet, rupes cautesique facile constenclito celeriori saltu descendit tali potius a uiomputavis , deducunt, quia dentibus suis quaecunque obvia germi Ma Meerpit lamputat fateor equidem aliquos hic cogitasso de alce

alios de cameloFardali; verum neutrum hic locum habere potest, tum quia alce est animal boreale in oricnte ignotum, atquc ita se stra oret Judaeis scinae carnis viditam concedere, tum quia camelo-

pardalis est animal fietiam , ad gryphos ablegandum , quod in rerum natura non existit, ac proinde jur in Bocharti sentcntia acquiescimus.

ι ,r , ne hisce adjiciatur, cujus mentio si Iob. XXXIX. . . m. XXIV. . s. IV. II 8. μου. V. 9 cstque sexus masculini, sicut rupicapra sceminini liamvis vox ctiam terminationem foemininam suscipiat.