Salomonis van Til ... Commentarius de Tabernaculo Mosis, ad Exod. XXVXXX et zoologia sacra

351쪽

s DE CERVI S.

s. Est autem Cervus anima cornurum ex venusta membrorum compositione pulcherrimum , visuque gratisimum , utpote cui concessum est corpus ο,- longum G gracile aes equinam vergens formam , cui impositum est caput oblongum cum facie carnosia , nas 1im , culis majoribus , auribus scissi: dissis , alia illi adhaemo brevis , color ut plurimum subsamus est, alibi candidus , praecipue commendantur cornua , quae graridior - , in ramosa sunt, quibus incedit armarum animal, cumque resiqiuanimalia cornua sua semper retineant, hoc mutare solet, quod de cerva, non de caprea intelligendum est, quae cornubui destitui est , ut pote qua sexui infirmiori forent molasta, praesertim gestationis tempore. Qui curiosius cervina cornua inspexerunt asserunt valde solida es aestim e lore exficcam , in hybem frigore condensante , deinde non ramo adha-rere , verum ex cute Lytaxat rovenire , ramos dicuntur multiplicare pro annorum numero cornubus anussis cervi inermes delitescunt, noctiti'ue tamium e latibuli pabulatum prodeunt, quas infirmitatis sua conscii , 'καον

renascentia erumpunt, cornua recla in acuta subularum instar exsurgum, materia molli sensem cum incremento magis obdurescente , quales'o erea Romani Subulones vocant, cum autem perfidia ex everunt, eorum' bum ad arborem experiamur , Porro commendantur a cruribus graciliaribus

quidem , attamen satis firmis in solidis , aptisque ad celerem cursum, aqua celeritate in levitate juxta quorundam sententiam αιφν Apellaetaer,

s. q. Attribuitur cervis peculiaris locitatio , quorsum respicit locus Psal. XLII. r. ubi verbum occurrit, quod multi interpretra , per def*rare amare transtulerunt; sed potior est eorum sementia qui statuunt non nudum innui desiderium , sed simul aliquem ex impatienti Ny d siderio ortum clamorem Notandum interim quod idem verbum omnibus agri bestiis generatim quoque tribuatur, Ioel I. 2o ac proinde ἐγsignat vocem pluribus animalibus communem, ovium boatum ovium balatum , asinorum ruditum , c. g. 3. Commendatur autem hoc animali. A velocitate , qua aptum natum est hostium insultus flugere , rupium cacumina conscenderes, Mardua quoque adires, ut ab insidiis hostium in tuto sit. r. sagacitate , peculiaria cnim prudentia indicia notantur in cervis, ut Quod musica delectentur , quod scelus ad saltum fugam capescendam praeparent, quod maria transnatare soleant regatim singulari artificies, nempe dum sequentcs praecedentium clunibus capita impinnunt, irimo duce delassato , illi permittunt ut agmen claudat S

352쪽

alterius sulcimento utatur specimen quoque prudentiae est, quod

audito canum latratu secunda fugiat aura , quo pariter recedat vestigiorum Morci a serpentibus laesus cum fuerit cervus , hostem proterunt, devorant, 'ambendo cicatriccs vulneribus obducunt, quarumque sontes illico appetunt. s. Ab animo innoxio, nisi quod germina carpunt, contra ac reliquae serae, quae omnes sere ex raptu minorum animalium vivunt. g. s. Illis tamen vitio vertitur x. Intemperantior libido , dicuntur enim tempore coitus fureres, unde

in Mus cum gallis gallinaceis clamore libidinoso comparat.1. Timidit , unde omnis illius salus est in pedibus ad vulpeculae

enim gannitum canum latratum , illico in sugam se conjiciunt. . Singulare odium C antipathia intercedit inter cervos serpentes, quos los cervi prosequuntur , ubi enim serpentes non habent obvios , cavemas quaerunt, Quibus halitum inflantes, hostim cogunt egredi,

in pub cum prodire, neque aliud animalium genus in cibum appetunt, praeter terpentes quos avide devorant. s. 8. Usum insignem praestat cervinum genus omnes enim cervorum species inter munda animalia recensentur Deut. XIV. q. s. ac proinde non aliter quam oves ioves, cervina caro alimoniam nummo generi pra het, quidem eo utiliorem quo nullis alantur sumptibus, aut curam humanam requirant, dum in desertis ex sponte natis crescentibus vivunt, omitto quod pelles cornua c. lint in pretio. s. o. In Theologia hiervi Hic uterque sexus frequenter adhibetur ut emblema variorum hominum is quidem x. Principes assimilantur Cervis , eorumque celeritas nunc in assequendis hostibus V XVIII 3 , desideratur, nunc iterum in fuga capescenda vituperatur Thren I. 6.

et tirilias quoque comparatur Cervo Cant. II. 9. I7. VIII. Iq. huc viti quidam clam revocant locum V XXII. I. ubi cantus ille threni-eus commendatur ludi magistro 'inem, aliqui vertunt supra re vam aurorae , vel potius propter cervam aurorae , prout praepositio varias significationes admittit ex versione posteriori vosunt designari argumentum Psalmi Agere, nempe , canticum hoc de Christo, sub emblemate cervae aurora designato quaeruntque mysteria tum in sexu sceminino , qui debilitatem signiscat', tum in specie animatis quod est hostium in venationibus obiectum , ac canibus divexandum, capiendum , lacerandum ac tandem etiam in epitheto adjuncto aurora, quia sub finem . . Christus cervae instar cum aurora prodi-

353쪽

D CERVI S.

ret, ab hostibus peteretur , ita tamen , ut illustrior dies hane a roram consequeretur , cum lucem T. Verum , licet illa pie dicantur is non abludant ab argumento Psalmi nihilominus existimo sensum litoralem aliud quidpiam exigere; si enim attendamus ad ipsam constructionem , fatendum est vocem raa, constructam cum praepositione ordinaria a designare per allatam praepositionem instrumenta musica quibus pertractandis ludimagister praesectus erat. Animadvertimus igitur Tnsmudistas in tractatu Celim jam olim testatos suisse sub nomine ri, venire instrumentum aliquod musicum quod illi perore explicant, quae sententia minime respuenda videtur , fierique potuit quod instrumentum illud musicum nomen acceperit a sortit dine tonorum quibus resenuit, vel etiam a robore seu quercu, quia ex ligno Mercino confici potuit, radix enim utrumqueadmittit, vox autem sequens mori designaret est tempus matutinum quo cantiis cum hoc erat decantandum , quorsum respexit Chaldaeus Paraphrastes qui voluit certo aliquo tempore canticum hoc conjunctum suisse sacriticio jugi matutino atque Nec quoque aliena non erunt a scopo Ralmi, nam matutina decantatio cum sacrificio jugi modulanda optime monuit Christum exeunte nocte Veteris Testamenti cum uxora Novi Testamenti, ut sacrificium mactandum fuisse is inst ne

tum quod Judaei volunt fuisse lugubre optime consentit cum querela Christi in Eoc Psalmo effusa. 3. Sexus foemininus pius proponitur ut emblema ecclesiae ridelium

vid. Cam. II. . III. I. atque huc pertinet legantissima locus Gen. XLIX. 2I. quem pauci interpretum recte intellexerunt, inde ClarissBochartus , sibi in sententia antiquorum non satisfaciens, ausus stat locum emendare , quod cum temerarium sit, grata fuit nobis inter pretatio Clar Cocceii, quae lingua, acula haec seret Naphtali is rentos gelat Hinde , des genen die sitione. iam geret Non animadverterunt interpretes enunciationem secvnoam, quae post Athnaghsequitur, resolvendam esse per ellipsin ut in repetatur vox ri, R, quod propterea necessarium est, quia participium ruri cum sit masculinum cum vocem, nacemininae terminationis alias non cohaeret, qua data constructione, elegantissimus vocabulorum nascitur sensus Fore nempe in fine dierum veteris Testamenti, ut dator verborum4 se

monum gratissimorum , qui est Christus , Euanselii author , habeat

Nephtalitas sui sequaces, bisue cum maxima animi alacritatevi libe tale assentientes , adeo ut nullam aliorum pastorum curam cervarum

in morem admittant, & vincula Paedagogia legalis, longe post se

354쪽

relinquant cujus implementi principium sui in turba Naphtalitatum, qui Jesum in Galilaea praeconiantem , alacriter sequebatur vid. Mati. IV. 13. ad i7. 4s. Complementum autem comparet in Apostolis discipulis, ex hac tribu loco multo numero collectis, qui in desertum gentium emissi, ad propagationem regni Christi, indefessa

animi alacritate , constantia , inter mille periucutiones, omnia a ' dua ac praerupta silerarunt. 6. IO Ut aurem analogia magis constet, considerare oportet

a ciuistum quem monuimus nonnunquam se emblemate Cervi propositum , quique proinde occurrita. Ins , quatenus caervo oonvenis forma atque indota , ut pote in quo

coninicua est R. uratas. Ea cervus animal purum , habens utramque munditiei notam in lege definitam , scilicet ruminationem, ingulas scis. sis , ita Mome Christus fuit purus es mundus , in quo excelluit sapienda maminantis Dermia & considerantis mentes Et constantia utriusque charitatis tam erga patrem, quam proximum. di Pu rissia , est enim cervus animal corpore bene coinposito p tum , is quocine Christus commendastur, a membrorum omnium bona consormatione , quatenus ad munus suum obeundum, apprime consentitant Caret V a V. s. adris. a. lacritas , prout enim cervus est animal pernix , peculiaris celeritatis, quae est emblema alacritatis, ita Christus quoque viam vitae, non obstantibus multis arduis, sibi alacriter decurrendam proposuit, totamque Palaestinam saltando celeriter pervagatus est, in omnibus Synagogis comparuit, doctrinamque salutis inculcavit.

n. Fortitudo te erata sunt enim cornua cervorum emblemata sortitudinis, quibus cum non facile utantur adversus hostes, indicium est moderati animi, salutem magis in vitando Quam in oppugnando quaerentis ita Christus quoque sortitudine sua non est unas adversus hostes suo Judaeos , imo proprios apostolos corripuit, gladium capere volentes, aqua adeo potius vitando declinavit hostium furorem , quam quod imoverit. r. spectu hostium, in qua relatione non aliter conspiciebatur ac cervi. miserpentes oderunt terdere laborant ille vero Diabolum Draconem insemiam sibi hostem elegit, neque ab opere abstinuit donec illum perdidisset Hismal. I . urule, in prima promissione proponitur serpentis antagonista peculiaris. a. Hi patiuntur insectationes canum , ille vero tulit persecutiones ho-Hci minum

355쪽

minum impurorum , unde Ac Ps. XXII. I . hostes , illum eorona

includentes, canes Vocat.

a. Hi salutem uaerunt in rupium acuminibus altissimis ira ruptis, hie in confugio fiduciali ad Deum, ac simul quoque evasit, asce dendo in altum. 3. Respeectu suorum, in cervis autem conspicuus est R. Amor erga conjuges, quo valde serunturi in Christo praevaluit amor erga ecclesiam, quae in ejus pectore fuit instar ignis i umram sumeniis , cons s LXIX. io. alia testimonia amorem Christi

commendantia.

I. Promtitudo ad occupandum campum suis decumbendi aptum, ita enim dicuntur Cervi montes conscenderes, ut ibi tranquille tutet suos degant Ita quoque Christus invitatur ab ecclina Cani VIII. 1 . ubi sponsa ad sponsum , fuge dilecte mi in assimulere ea retiavit pullo cervorem in montibus aromatum. Ter montes aromatum

intelligit, regna mundi, destinata ad uberrimum fruetitum fidei proventum testaturque ecclesia ut Christus non aliter ac cervus fugiens impetum faceret, quo mundum occuparet, omniaque a dua superaret, ut instar cervi in medio ecclesiae , tamquam in t tissimo loco, cum illa dccumberet. II. Sub emblemate Cervae, commode & satis evidenter repraesentatur indoles cujuscunque hominis fidelis , habentis se respectu Christi, ut sponsa in ordine ad sponsum , aut uxor ad maritum, unde ejus indoles consideranda esti. Respectu Christi, quod

κ. Sicut cerva commendatur a decoreis amabilitate μου. . o. Ita quoque anima fidelis Christo est gratissima. a. Sicut cerva est animal sticulosum adninniens ad sentes aquarum; ita quodue homo fidelis ante Christi adventum expertus est, hementiorem sitim , quam extireuere cupivit aquis vivis ex Christi fonte hauriendis, huc respicit Ps. XLII 2, et ubi Psalumus decantandus tempore comparitionis populi in sinis, ega te repraesentat fidelium desiderium nondum exsatiatum umbrati praesentia , verum adhuc sitiens aliam φαμα qua frueretur praesentia faciei divina salutiferae , conser vers. I. cum f. a. Sicut cerva libenter sequitur ductum cervi in libertate, nec patitur aliam curam pastoralem Ita quoque Christiani fideles luebenter sequerentur ducem Christum is cum euangelio libemtis sermones bono dantem hic sensus est loci Gen. XLIX. it. ubi

356쪽

ubi Naphtali comparatur cerva dimissa is quidem ejus mi bona

verba daret.

2. Respectu Dei, cerva consideranda est ut animal mundum Malacre, ita quoque in fidelibus observamus κε -- munditiei virtutum. u. Sapientia, denotatae signo ruminatiouis. a. Constantia, in bonis operibus, via salutis , quae denotata est altero signo munditiei nempe per fissas ungulas a. lacritatis Meeleritatis, quae cervis propria est, atque indicat animi promptitudinem in munere obeundo, arduis ruperandis. 3. Respectu hostium, piorum animus cervis comparandus venit, qu

tenus

M. Odiuim in serpentes exercent illi, hi animum adversus diabolum ejusque regnum perpetuo de reant, non sine spe victoriae Rom.

a. Insectationes canum patiuntur illae , a quibus immeritas iactati nec exagitationes subire coguntum ita quoque hi ab impuris, Mab incredulis hominibus ita affliguntur, ut cogantur ex uno loco in alium fugere , Mart. X. 23. a. Cervae non habent evasionem ni in praeruptu montium cacuminiabus, ita quoque Christiani non quaerunt confugium, nisi ad Deum , Christum , Petram salutis, qui promisit illos constituendos esse in sto. Hal. III. I9. . Illae non habent quod opponant nisi fugam, ita quoque hi a Christo edocti simi, hostibus non rcsisteres, neque malum malo rependere , sed tantum declinares, aut fuga se eripere. n. Cervae commendantur a singulari prudentia, qua hostium insidias venationes evadunt, sciLα. Quod a serpentibus ictae illico remedium quaerant, Trigida aqua ardorem extinguant. Ita cruoque si fideles in tentationibus vulnerati, peceat commisti quaerunt in Christi sanguine remedium, Wardorem conscientiae laesi extinctum cupiunt aquis spiritus consolationis , Quem fide excitant β. Quod canes insequentes aura secunda praeripiant, ne colligere possint cervarum vestigia ex odore. Ita quoque Christiani sanctum canibus non Objiciunt , ne seipse conculcandos prodant, juxta monitum Christi Mart. VII. 6. sciunt enim illos. odorem euangelii non posse ferre, utpote illis odor mortis ad

mortem 2 Cor. II. 6.

. Respectu eorum qui sunt consortis fideta Commendantur enim

357쪽

u. Ab amore societatis, unde illas videmus agminatim pascentes, ita quoque fideles amant communionem sanctorum , neque libenter mutuam congregationem derelinquunt. n. Α----xilis quod sibi inviceminaestant infimorum tranationibus, dum clunes aliarum capisibus ex aquis elevandis pervices lupponunt ita quoque coniunctis Christianorum, fraterna necipue , quando per aquas perseo onmn ecclesiae tranandum est , requirit ut unus alterius Onera gestet, juxta monitum Pauli GH. VI 2. a. A studio docendi Hismos diligenter enim inculcant methodum

capescendi sugam is hostes evadendi sic quoque Christiano.

rum est infirmos erudire is domesticos suos vias Dei docere, omnemque artem ovadenssi laqueos , si mer manis re.

DE MONOCERO TE.

s. r. 'Ccurrit in scripturis adhue mentio seri animalis , statura man- ris , cornigeri sub nomine η, de cujus vocis vero signi scatu inter Philologos lis inci Hieron mus , cujus judicio multum des

runt Critici quia fere solus inter Patres calluit linguam Hebraicam , de Rhinocerote cogitavit, animali Indices, ornamentum aliquod cornu instar in naribus gestante , idque robustissimum , quo audaciter pugnare olet Clarissimus Boetius, urum indigitari suspicatus est , quia saepe in sacris cum bovibus conjungitur hoc animal; Est autem inus taurus sylvestris , multi roboris, insignis magnitudinis. Verum antiqui interpretes satis consentiunt in Monocerote . cui sententiae proculdubio nemo contradiceret, si modo constaret istiusmodi generis animal in rerum natura inveniri, qua de re dubitant multi physici, praecipue postquam innotuit procera ista cornua quae alibi in Europa ostentantur , nunquam fuisse animalium , sed piscium excrementa in Groentandi reperta. g. 2. Negari tamen non potest de Monocerote multa legi apud Plinium, Elianum , Solinum , Philo batum , aliosque antiquos scriptores, ut eluditiis mus Bochartus multa alia Arabum testimonia coacervavit, addens nullam sere gentem esse , quae non aliquo vocabulo Menocerotem indi-

358쪽

indigitentri Prae reliquis tamen innotuit vox Ἀρα-νω apta .aeli num , apud Coptos, lariso 'rud Persas , rabes , Tartaros and imo Mapud Paraphrastem in Deuter XXXIII. r . Scriptura duetium sequentes hoc animal q. sequentes habet proprietates. a. Cornu praealium Deut XXXun . u. XXII 1a. a. Staturam proceram irandiorem Num XXIII. χα. XXIV. M. . Insignem pernicitatem aptitudinem ad sinum , quae adseruntur ejus pullo Ps. XXIX. ση. Feritatem indomitam jugum non subeuntem Iob. XXXIX. =- 2-tC. Animadvertet porro claris. Bochartus vestigia nominis adhue superesse in lingua Arabum , ibique denotato caprearum & cervorum Eenus , hun que in specie oryges Indicas designare cin quem finem adducit aliquam picturam orygum, sibi a claris metio communicatam, in qua aliquot animem oryges unicornes repraesentantur , quam figuram exactius contemplans, existimo omnes veteres idem animal denotasse, Arabes revocasse ad caprearum speciem , propter similitudinem capitis, alios adequinum genus propter magnitudinem, sermam , alios iterum ad as-norum speciem , quia magnirudo inter asinum 3 equum videbatur an surgere , ut mirari lubeat virum eruditissimum illos authores inter sese committeres, ut litantiente cirem ex hac consideratione facile inter se

concilicritur.

s. 3. pellationem derivandam existimo a radire alium in elatum esse quia videri poterat cervorum caprearum staturam excedere, cum tamen capitis forma cervinum genus plane reterret , nec obstat, in medio 1. Quia illa siti non est radicalis nam Ps XXII. 22. ex voce 'n'

plane excidit, Iob. XXXI s. legitur cum ' hin ria. Quia ab eadem radice derivatur quoque vox nium quae significat lapidis alicujus pretiosi speciem , quam artifices prae multis aliis extollunt. s. q. Quod ad animalis sermam eam Plinius satis dextra definivit, quando

aixit Monoeerarem esse asperrimam ferarum, ex ' capite auo milem, eapite autem remo , a M. phanto, cauia 'ro , mugitu gravi , uno ornu nigro , meia fronte duorum cubitorum eminentes Onesicritus apud Strab. lio XV propterea appellat , auos unicornes eminis capitibus. Quibus sub nomine hoc anima venit uniminis , Indici teste Bochario; dicunt, auod auo magnitudine par sit , si corpora, coriirpurpureo,

oculis cyaneis , came amara in rami ingrata, in fronte haberi cornu cubitale , vel sessuisubitae , in medio grumi, Ura album, μ' puniaeeum, idque maximi usius in medici ci robur, pernicitHissi summa,

cornu

359쪽

eornu, dotes , in calces, ex quo terribiles dicitura e tandem in uis eis deiere maxime deserias , ac propterea nunus venire sub hominum ορε- spectum.

s. s. oryx celebrari seleta corporis Manimi pugnacitate, qua adversus omne genus hostium plurimum valet habet enim I. orpus quod M. Admodum pinguescit , unde inpianus -γηκῶ lib. II de orygetestatur , uia admodum pinguedine distendaturi versiculus gracus

ita latine reddi potestiris , duplo multis dillanta sagina.

a. Validum quoque est is accedens ad staturam conformationem Boum, ita Herodotus oryges ad magnitudinem boum accedere dicit lib. IV. t. nisum gerit M. Intrepiaum , unde nulli animali cedit, quod quoque versus Orpiani docent loco citato , quae ita latine sonant Mens meum intrepida est, novussu ad prata natus,

Nam neque terret eos canis antrantis hiatus, Nec scopulos metuunt pro frendente sonantes; Sed necue cum Taurus grave mugit ore minaci,

qui trucibus pard suum ulularitis implent: Nec fugiunt 'stauam accensa Leo rugit ira, Nec Homines, tanta es ani fiducia, curant; Saepe e ramus acre Orygum telo impetere ausius Missus venator obit, de rupe volutus. a. Femum , unde Martialis lib. XII epigrammat. 9s.

Magutinarum non ultima praeda ferarum Savus Orm, constat quod mihi morte canum. Huc pertinent verba Iob cap. XXXIX. 9-Ir. Num volet Monoe res servire tibi, num pernoctabit apud Uepetuum non viscissa nocerotem ad fulcrum funis tui CN.3. Cornu quoque habet ut instrumentum potentissimae defensionis, i, que propter tres qualitates, nempe

360쪽

u. Soliditatis, quod iterum Oppianus confirmat, quando de cornu

Orygis loquens dicit, quod hi

Durities invicta , vigorque est qualis in aere Aut silice aut ferro , vano quia tunditur ictu. unde quando in hostes incurrunt, cornua eorum non facile dissit

guntur. I. Proceritatis, monuimus enim antea eorum cornua narunquam

esse sesquicubitalia, cujus proceritatis beneficis iniunt, ut hostes attingeres vulnerare queant, dum adhuc longius sunt remoti, antequam illis ab ictu excipiendo metus esse possit. a. Acisi, dum in punctum acutissimum exit, neque ullam aliam ob causam oryges Romanis dicebantur subulones, quam quia extremitas comuum subulam referebat, quae ira cae denominationis ratio est in x enim graecis proprie dichur instrumentum quo terra eruitur, ac lapides fodiuntur huc respiciunt versus inpiani in hunc modum transsati

In sublime super frontem eonsurgit acuta

Cuspide mortiferum cornu. hine quoque dicitur l. M acuto com era Agatharchides cap. 26. de stratophagi loquens asserit Simos et Ethyopes Igum cornu-bus pugnare , ut alibi gliatis , cum quia grandia sunt, tum etiam ad perfriendum peracuta, nam hoc beneficio altum penetrant in viscera. 6. Dpti tamen hoc animal singulari odio prosequuntur, idque tres praecipue ob causas. r. Quia oryx ad solem orientem conversiis excrementa excernit, reserentes Elian lib. X. 28 quia autem Serapidis saccrdotes solem col bant, illi hoc soli in ignominiam factum, interpretantur. 2. Quando Lunam conspisit orientem deplorabilem edit clamorem, temram pedibus suffodere solet is pupillas abscondit, quasi cum india gnatione luminis istius ortum videre nolens , quod idem notavit Horus in hierogl phicis lib. I. cap. M 3. Quia dicitur cum pedibus tum labiis turbare aquam , ut est apud

eundem Horun Alii interim notarunt Ongem in exortu Canicular contra stare, contueri, ac veluti sternutamento adorationem testari juxta interpretationem vel AEgyptiorum , apud Plotum lib. II. c. F. OElih-