장음표시 사용
101쪽
.' '' . ;- ciuibus nereio maiora nE deliramenta an P0 inuin lagantur. bateor ine omnes vehementi studio perlegisse, Deustat quanta caecitate, in quantas foveas concidunt quot sal
vi ci veri, assumunti Nolo singulatim larvas, quibus castolicos et tuos turritant, adducere. Satis sit Principem PertinacIae, et Inia ventorem sceleris Pliotium cominus irruentem prostravisse. Sit oc ini muneris et verum charisma Spiritu A sancti, de cuius hominie ei clementia tactum confido, ut qui haec legerit, quae ad lucernam Christi lucubravimus absit verbo invidia j quam facillime
exparsis ubique rationibus Et sententiis prostratos cum Iliotm phol iarios omnes animadverterit. Veruntamen quaedam etiam adduceu-da sunt, quae praeterire non convenit, ne quantum in nobis est,
.liquid tali se omissum , aut de induStria silentio in solutum
Diluitur calumnia ex evangelio perperam surrepta pro schismate re vendo. Errare ae decipi Latinos scioli ex pilotiano schismate putaverunt in ea particula evangelistae Iohannis, in qua dicitur omnia mihi tradita sunt a Patre meo. Et alibi : omnia quaecunque habet l'ater, mea Sunt. Ex qua deducere solent Latini, quod spiratio iditiam pertineat ad Filium , quippe quam habeat Ι'ater. Dicunor o nos decipi, quia dictum illud, omnia quaecumque habet 1ater mea sunt, intelligendum de iis cpiae pertinent ad essentiam, non de iis quae pertincnt ad proprietates, hoc est de essentialibus non de personalibus attributis. Sed spirare cum pei, maesit, non essentiae, non communicatur Filio, quia proprietas ouucommunicatur. Ad ea, quae superius contra Photii epichirema exposuimus, facilis responsio est: quia quaedam sunt Propria uniu Personae, quaedam prMPria duarum personarum , ut ibi dictum est: quod etiam suadetur ratione maxime probabili: nain immensa illa et ineffabilis honitas, cuius principium sons et origo in I atrecbi, prius in se et in sua natura communicabilis est, quam ullumodo in creatura communicetur. Bonum vero quanto communi eabilius est, tanto persectius esse non ambigimus. Pater ergo Omui
102쪽
DE SPIRITUS 5 ANCTI PROCESSIONE LIBER III. cAP. X. o3
communicat Filio et Spiritui sancto, quae Filio et Spiritui saneto convenire possunt, propter immenSam et summe coin municabilem bonitatem. Communicat igitur omnia sua Filio. Quum dico sua, intelligo propria, quae ita personae Patris sunt propria, ut non repugnent personae Filii, in quantum est Filius. Et propter eundem immensam bonitatem, paternitatcm quoque ipsam communicaret Filio, si proprietas esset illi communicabilis. Haec procul dubio in nobis naturalis assectio est Paternae volunt; tis , et propria archetypi Patris intentio, ut iaciat imaginem, et generet filium, non solum sibi, quantum fieri possit, aequalem , sed etiam si fieri posset, meliorem. Sed in divinis imago refert archetypum Pe sectissima et ineffabili similitudine: .et hoc solo ab archetypo imago disserre videtur, quod imago, in qua utum linago, non est archetypum: est enim ibi et identitas et unitas essentiae: infinita vero ratione distat lucruata paternitas in Deo a creata paternitate, quae est in homine: in divinis alius Pater, alius Filius, sed non aliud Pater, aliud Filius ; in homine non solum alius pater, alius filias , sed etiam aliud pater , aliud filius. Resert etiam in homine filius patrem , sicut imago archetypum; sed non est idem cum archetypo, nisi quia est eiusdem speciei. Pater igitur in divinis generat Filium sibi aequalem, et omnia dat Filio quaecumque habet, dum ipsum generat, sed non dat illi paternitatem. Pater homo dum generat, ex instituto paternae affectionis generat filium in specie aequalem , sed quia homo ex accidente honus et melior est, non est in omnitius Patri aequalis; sed aliquando melior, aliquando peior patre : Deus vero natura bonus, et super omne honum est. Sed pater homo, quia est pater , et imago veri Patris, et illius Patris a quo Omnis paternitas in caelo et in terra nominatur, ex affectu naturali paternae voluntatis , cupit gignere silium non solum sibi aequalem , sed se ipso , ut diximus , meliorem. Quis enim Pater est, qui non velit gignere filium se ipso per omnia meliorum , et etiam, si seri posset, angelum 7 Sed Pater in divinis generat Filium sibi a qualem , nec cupit se maiorem aut meliorem gignere, quia se Patre nihil esse potest maius aut melius. Sed dum aequalem et sibi similem generat, similem quidem generat non ea similitudine, quae est in genere qualitatis , sed ea similitudine, quae est in genere Substantiae ; quae non est similitudo , sed identitas ineffabilis incomprehensi his , de qua apud Esaiam dicitur: generationem
103쪽
O quis euarrabit 3 Est euim, ut scriptum est , candor lucis a
ternae, et splendor gloriae, et figura substantiae Dei Patris. Qui hiis verbis sacra scriptura illud in primis explicare nititur, ut Pa. e dum Filium generat, omnes illi gradus suae Persectionis conserre intelligatur; ut hoc solo disserpe a Patre noscatur Filius quia a Patre est, non Pater a Filio : nec enim est candor au splendor in luce aliquid imperfectius luce , sed disserre videtur a luce, quia candor a luce est , non lux a candore, . Hoc intelligit in aenigmate meres humana Luxta vires Suae I-cillitatis: et sic omnia quaecumque habet Pater, In Filio consideraV, etiam ipsam spirationem, quae sui saepe diximus) non repugnat Filio tu quantum est Filius. Sic igitur intelligimus quae dicuntur ut evange. lio' I'ater quod dedit mihi, maius Omni hus est: et Omnia mihi tradita Min t a Patre meo : et Omnia quaecumque habet Pater, mea sunt: et alia eiu modi ex ipso Christi salvatoris ore prolata: quae de Filio leguntur, non de Spiritu sancto, non allia de causa, nisi quia spiratu nis activae principium communicabile est Filio, quod uon est com-niunicabile Spiritui sancto. Ergo, inquies, inaequalis est Pilio Spiritus sanctus 8 Absit. Sed in origine et dignitate personalI, non in natura aut essentia, potest intelligi aliquid in Patre et Filio, quod Don habeat Spiritus sanctus , quia in Patre et Filio unum principium est Spiritus sancti: qui Spiritus sanctus in divinis principium , ut supra diximus, ah intra: quia nihil habet increaluiti, quod ab se procedat aut dependeat, licet ab eo P Ceaa
Omnia creata ab extra: sicut etiam procedunt a Patre et filio, qui respectu creaturarum indivisa sunt, secundum theologos, univer sa opera Trinitalis.
Respondetur obiectioni quae ex verbis Dionysii male perceptis principium sumpsit. Verum ex eo de quo diximus in Patre esse principium , tuu tem, atque originem inessabilis bonitatis, quum seculidum Omnes Filio communicetur per generationem, et Spiritui sancto per pro duetionem , sive spirationem , quidam insurgunt, et se contra L 'tinos erigunt dicentes: si in Patre solo est fons et origo totius Li'
104쪽
DE si inlics SANCTI PROCESSlONE LIB. Iai. CAP. xl. XII. Ioa
vinae bonitatis , haec profecto proprietas Patris est et non Filii. Adducunt Dionysium , et reliquos theologos assirmantes in solo Patre esse principium totius divinitatis, id quod nemo negare potest. Cui obiectioni quam brevissimo respondendum est . quod esso principium, sontem, et originem, Patri quidem ut proprium competit,
quia a se ipso habet quicquid habet solus, et quicquid cum Filio
habet: aiquo hoc pacto catholica et vera propositio est, simpliciter et in omnibus modis : ergo esse principium, et sontem , et originem , non est proprietas Patris, quia Filius ipso quoque principium est, qui de so ipso dixit, principium qui et loquor vobis: sed
proprietas est haec ipsa ipsum esse a se ipso. Esse igitur spiratorem, ingenitum, et quicquid spiret, sive producat Spiritum sanctum, hoc habet a seipso , proprium quidem ex persona Patris ; sed spirare , sive procedere simpliciter non est proprium personae Patris. Proprium ergo potius dicemus esse Patris spirare per Filium; proprium verti Filii spirare de Patre; spirare simpliciter utriusque: sicut etiam dixit de Spiritu sancto, quem ego mittam vobis a Patre : ut una eademque proprietas in Patre innascibiliter , in Filio nasei biliter ,
Dissolvitur prima Obiectio, quae ex scriptis Iohannis damasceni traxit originem. iis omnitius pariter aliud quod obiicitur solvi potest. Asse tur enim ex Iohanne damasceno praeclaro quidem inter graecos theologos , sed qui magno etiam apud I. atinos in pretio est. Is dis
cinatis , ex Filio non dicimtis. Recte igitur et pie pensitanda sunt verba huius sane ii ot docti xiri : non enim probo qui hominis auctoritati quasi detrahunt, quum dictu in hoc sic intelligunt ut so ossert, et sentire se malle cum Basilio, Gregorio, Cuerillo, et Chrysostomo , et ceteris omnibus doctoribus graecis assrmant , quam cum solo Damasceno : apud enim nullum aliorum hoc reperias, intino omnes infinitis prope locis Spiritum sanctum esse Filii, et a Filio asserunt, ut superiore libro satis patere potuit. Sed ne iam
105쪽
io6 ni ERONYMI DONAT iii ς ir di sentire tam facile dicatur a ceteris doctissimis sanciissimisque sci toribus graecis, non io et expost in sensu intemoretandus est. Nam si recte intelliguntur verba illa Damasceni , non excludunt omnem, ut ita loquar, dePendentiam Spiritus saneti a Filio - sed quum ibi agat de principali Spiritus sanctI origine, eum a Patre dicit esse, non a Filio. Sed una eademque origo, quae in Patre principaliter est , non Principaliter evi in 'ilio. Sic ergo intelligenda sunt Damasceni verba; nam aliter et sibi ipsi, et B salo, Athanasio , illa, Gregoriis narianZeno et nγsseno , reliquis graecis docto ibus contrarius videretur: ut quod ego presecto
Hoc pacto etiam Latini Spiritum sanctum a solo Patre dixeritiat. Hoc cuiui eleganter explicat Augustinus lihro quintodecimo de Trinitate , qui ipse quoque lioc pacto Spiritum sanctum a Ι'atre non a Tilio esse concludit bis xerbis: in Trinitate non dicitur verbum Dei, nisi Filius; nec donum Dei, nisi Spiritus sanctus ; nec de quo genitum est verbum, et de quo procedit principaliter Spicltus sanctus, nisi Pater: ideo autem addidi princispaliter , quia et de Filio Spiritus Sauctus procedere reperitur. Sol hoc illi quoque Pater dedit non iam existenti , et nondum ha benti, sed quicquid unigenito verbo dedit, nascendo dedit. L ii ergo eum genuit, ut etiam de illo donum commune procederet,c1 illis et Spicltus sanctus Spiritus esset amborum. Idem beatus 'rillus assii mat, quum ita libro thesaurorum ait : - τρωυ s iis
que est is, qui eum genuit. Idem Cyrillus in eodem libro, ubi dictum illud Pauli inteppretatur dicentis : vos noti estis in carue, Se in Spiritu, siquidem Spiritus Dei habitat in vobis; si quis aut Spiritum Chriςti non habet, hic non est eius: sic ait: πνευ' γαρ
θενπα υἰον. Idest Spiritum ipsum quum dixisset Dei , consevim dicit imum Spiritum Christi, ostendens quod omnia quae Patri Pro 'ria sunt, niaturaliter transeunt in Filium , qui ex Patre δ' nitus est. Ex quibus pariter verbis concluditur, sic Patrem geo us
106쪽
DE SP in lTUS SΛΝCTI PROCESSIONE LlB. IlI. CAP. XII. XIII. Io
se F ilium , ut in eum haec spirandi proprietas paterna Concurreret. Sed de Damasceni dicto , quod nutritores scius matu in velut V xillum suae pertinaciae Proserunt, latius suis loco disseremus, quum idem revera Graecos et Latinos sentire docebimus.
Resellitur secunda obiectio ex Damascenta SumPta.
Subit hoe loco aliud Iohannis damasceni dictum . quod plenissimum quidem est cxcelleutis m3 sterii, nec satis ab ista eruditula Ephesianorum plebecula intellectum. IIoc etiam contra Latinos adducunt, neque quid adducant, vident; ut inani viderenti ut in alti sa- Perent, et intelligerenti Deus bone i quam crassus crror, quam allectatus , quam stupidus t suis sese armis vulnerant, suis se retibus implicant, dum pro sua pertinacia asserunt, quod contra Se reflecti potest. Sed videamus quid sibi velit sanctus vir , et simul sub eodem discamus. Iohannes igitur damascenus , vir Sanctus, et in doctrina diligens, loquens de Spiritus sancto, sic ait: virtutem dico substantialem ex Patro provenientem et in Filio requiescentem. Nihil, inquiunt Ephesiani, procedit, in quo quiescit; sed Spiritus sanctus quiescit in Filio; igitur Spiritus sanctus non proe dit a l illo. Ratio quidem epichirematis rite constat : sed obsecro, quis concessit propositionem maiorem , ut nihil procedat ab eo in quo quiescii 3 An sorte Putas ita quiescere in Filio Spiritum sanctum , sicut lapis in angulo Z aut sicut terra in centro ' aut sicut aeger quiescit in lecto 3 An , ero quietem in Deo tibi singis, quae sit
privatici motus ' aut quae intermedia motuum est y Facessant a mentibus vestris ista portenta. Alia ratio quietis ci motus in Deo est, quae est non solum super cinanem quietem et mutum , sed sup r omnem causam. Quuiii igitur dicimus Spiritum sanctum quiescere ius ilio, nihil aliud dicimus, qua in Deum quiescere in Duo: et procul dubio verius dixeris esse ot pendere a Dco, qui equid quiescit in Duo: et pari ratione qiii equid quiescit in Filio, csse a Filio. Isitur ex hoc ipso quod Spiritus sanctus dicitur quiescere tu silio, colligi , erissima ratione potest Spiritum sanctum procedere a Filio. Quid est . aliud quies in Deo, quam ipse Deus in se mancus, ut in suconsistens, tu quo ineffabilite. quiescunt omnia Τ Movet enim Deusin.
107쪽
Filius amat: nam quia Pater ingenitus est 33itu's g irilius a Patro , non Pater a Filio . hoc ipςum amat Patrem , et quod a se Procedit amor, quo amatur a Tuo amatri rem. llic est nexiis ille ineffabilis suavitatis, amor, et
Vita es Filii . Spiritus salietus: Vi
iti Filio dicitur, quia nusquam totus divit W' mox VςGP ai
Filio, qui solus est capax tanti muneris, et quae,1 al P ι vini amoris obiectum. Nulla autem singulatim creati ra caI'. . totius amoris Dei, immo neque omnis simul creatura. e de citur Spiritus sanctus dari creaturae secundum mensurae su lsectiones , sed Filio Dei secundum sui plenitudinem absque mei bra. In solo ergo Filio quiescit Spiritus sanctus, quia in Milo ii quiescit amor Dei ubi totus Excipitur. In creaturis non potest quscere amor Dei, quia tametsi totus offertur, non tamen intus ex
108쪽
pitur , quia insultum a sinito non potest excipi, nec infinitum iure finita quiescere. Alia etiam ratione dici potest quiescere Spiritus sanctus in Filio, quia si loquamur proprio, Pater non ultra amare dicitur Spiritum sanctum: nam quum Spiritus sanctus sit amor Patris et Filii, non Proprie amari Potest, quum sit id quo se invicem amant Pater et Filius. Totus igitur, ut supra diximus, excipitur et requiescit Patris amor in Filio : quia si dixerimus Patrem ulterius amare Spiritum sanctum, vere fortasse dictum erit, Sed non prOprie, quia iiii aliud infert, quam si dixeris Patrem amaIe amorem,
quo diligit Filium , et quo Filius diligit Patrem : quod ubi pro
prie dici posse concesserimus , verendum est ne quaeratur a nobis, quo amoro iterum iste amor ametur, et ad indes Inita progredi e gamur , et quasi in Deo asserere personas infinitas, et ideo nusquam , quod meminerim , in sacra scriptura legitur Patrem aut Filium amare spiritum sanctum, quum saepissime legatur in evangelio Patrem diligero filium, ei diligi a Filio. Provenit orgo Spiritus a Patre, et requiescit in Filio, et tamen ab utroque procedit, quia amor pariter procedit a Iiliti, dum Filius amat Patrem: sed requie scit in filio, quia communicata per generationem spiratione, non ad mensuram, sed secundum sui plenitudinom Filio univer iis di- , tuus amor infunditur. Proinde a CFrillo in libro thesaurorum ele- Q, iis-ganter de gratia Spiritus sancti dierum ost: αρχην η χαρις λαζοῖ-
accipiens s iter intinet in Chrixio , dimi Iis ottiam in nos sinti litudinem , quia in ipso stimui, viatilentis homo fumus os . Gratia itaque Spiritus sancti accipit principium in Filio, in quo etiam con- Stanter manet, quia tota ibi, ut diximus , secundum sui plenitu diuem conquiescit. Quiescit igitur in Filio, in quo etiam habet principium. Filius xero per mysterium carnis assumptae nos adoptionis Filio, ossiciens, similitudinem otii; gratiae . quam ipse habet, nobis coti- fert: quia quod ipso habet secundum totam sui plenitudinem, iii bis secundum mensuram nostrae latitudinis impartitur. Hoc est quod de quiete Spiritus sancti in Filio catholice sentiendum est: qua in
re Νi nunc Graecia suos auctores posset legere, minus fortasse laboris habuissemus.
109쪽
Retorquentur in Sinismaticos tela quae de corruptis Basilii et Gregorii nγssent codicibus in Catholicos iactabantur.
Reinolendus etiam a uobis est quidam ephesi auus aculeus, lui
ex magno pertinaciae diverticulo Proxenit. Basilius enim Inter grae- cog theologias meritia tantae auctoritatis et nominis est, ut quem olim
Plato inter graecos philosophos , eum inter graecos theologos locum sibi , indicaverit. Is contra Eunomium ita lihro αντιρρ κων apertissime explicat Spiritum sanctum a Filio procedere. Dictum huius anctissimi et eruditissimi viri , quod concisum superius retulimus, hoc loco susius recitabimus. Ea particula ita se habet. τίς γαρ αναγ εἰ τω τι υ τῆ τάθι τPτον Pet, τρἰτc -ἀυτο e
παρ' αυτου λαμβάνον, καὶ αναγγέλλον-: quae, inquit, necessita est, si dignitate et ordine Diritus sanctus tertius sit, ι sum quo- ριe tertium esse natura ' Dignitate quidem enim est secundo loco post Filium, ab ψso habens esse, et ah inso accipiens et an- nuncians nobis. Huic particulae , quum adducta suisset a Latinis in norentina synodo, aliter respondere non potuit MarcuS ep e dii, , quam ut impudenter diceret depravatos esse Basilii coarces a Latinis. Attulit ex sua penu librum, in quo non erat παρ' -τουτο dHαι εχον. Super liuius particulae controversia plurimi dies cim magnis altercationibus frustra consumpti sunt, prolati plutus CULLices antiquioris notae : graecus addidam particulam asserebat, Contra latinus integrum codicem contundebat. Miror profecto inter doctos viros cur tamdiu in ea re disputatum,u, quasi Super hac linea tota controversia consisteret: quasi sine sibi arum inter se comparatione probari non posset, integrum esse Si mul Codicem, et sensum aucioris. Contund ai Eutiomius filium Pa tri omnino esse dissimilem , et Spiritum sanetum tithil liabete commune eum Patre et Filio: et quia dignitate et ordine post Filium pinnebatur, ita quoque illum alterius naturae cen ebat. Respondens Ba Ailius non repugnare ostendit . ui dignita io et ordine personali Spiritu sancius secundo loco post Filium, ut tortio poάt Patrem habeatur ἐ
110쪽
quorum tamen una sit substantia et natura: hoc probans , quia Spiritus a Filio habeat esse , et ab ipso accipiat, et annuntiet nobis: sic naturam et potestatem aequalem ostendens, quum το a , idest spiritum esse, unum utriusque sit: sed a Filio disserro , quia Spiritus ah ipso habeat esse . et annuntiet iacibis : inutiens simul ob id quod ab ipso habet esse , processionem aeternam: ob id vero quod aceipiat, et annuntiet nobis, processionem temporalem. Legat diligens et studiosus lector totam seriem eius particulae: ita eam sibi constare, et per omnia quadrare animadvertet, ut sine illa particula sensus imperfectus relinquatur. Hoc minaquam dixit Photius qui ipse quoque dictum Basilii in suo sensu recognovit, et sensisses eum Latinis dixit, et id evenisse Basilio affirmat quod militis aliis et diaetis et sanctis viris aliquando evenit, tit in quibusdam , non recte senserit, quamvis alioquin magnum in ecclesia et cloetri- 3. nae et sanctitatis nomen adepti sint, inter quos nominat Dion, sium alexandrinum , et Methodium pataret em, quorum in plurisque dicta eeclesia non recipit, tametsi in aliis non laude solum sed etiam admiratione digni existimentur. Ergo tempori hus Photii sic legebatur Basilii eodex , ut est in s nodo allatus , integer , et punis , non abrasus, aut expunctus. Sed poAt tempora Photii invalescenteschismatis pertinacia, quum ianti viri auctoritate premerentur, ad id diverticulum quidam confugere non erubuerunt, ut eXPlangen dum dictum illud Basilii dicerent, tamquam non esset auctoris. Ego de iudustria complura exemplaria undique conquirens, sic ubi quo seriptum reperi, uti prae se fert et mens auctoris, et ordo pericidi:
Sed quum etiam in homilia Gregorii n3 seni in Oration m utimi
nicam, ut supra attulimus, aperto de Spiritu sancto dicatur: τὸ διωνιυ ρεα το λιον-- π πατρὸς Mγιτα , καὶ Oe τ υιου νινα προσμαρτυρωται : id est Spiritus sancitis et ex mire dicitiar, ρι ex Filio esse festimon ocomProbatiar ; quaedam rartae vespae ex Photii cadavere , Illiotio ipso importuniores, id quod Photius miniquam cogita it, non sunt veritae, hoe sancti , iri dictum suis aenteis impetere, quia Basilii dicto consonum pertinaciam schismatis redarguebat, et occasionem paci ecclesiarum praestabat et ubi dicitur μ ν Miti, ipsam A praep sitionem abrasoro, ut diceret non τ ua: idest ex Rhs, seu τυἰῶ , idest Filii, ut Spiritus sancius uoti ex Filio, sed Filii, logore-