장음표시 사용
41쪽
et Secudi Lib. de Anima Quaestio octaua
Num sensitiuae potentiae sint palisuae vel acti . . :
Senses autem in moueri,& pati accidit &c. Tex. LI.
VAE ni Tun Octim nae. UIn ista quaestione duo facia Primo
lio. Vtru potentiae fenytiuae senipassiuae. Et
arguitur st non. Trimo. Si pota animae seu
querettir quod potetiae vegetativae essenti Miseres potentys fonsiliuissed hoc est falpum, quia sicut esse sensitiuum Hl nobilius ναetatiuo, ita potentiae siensitive sunt notitiores xegeratruis:ergo oec. cosequentia probatur. Actiuum es nobia
get arma erant illis nobiliores. Q Secundo . Materiale inferius nonpoten agere in superius immateriale: sed res en- miles 'ut materiales, potentia aut se stiva eIn aliquo modo immaterialis: e go res sensibiles, no possint agere infensu : O per cosequens sensus non erit po tuli men. tentia prima. Tertio. Sensus iudicat: . . usi sed iudicare Hl agere: 'Io sensus agit, ' no ergo erit pria ρ sua. Quarto. Oculi mentiruataei aut aerem et Jechia,
similiter basiliscus visu iterficit homine: ergo visus Hi pota activa. Quinto. uaelibet forma est principium opera si loquendo deforma abrali, sicut materia Hi principium patiendi, hia Aia senstiva est forma: ergo c. Sexto. Tota pro cicens operationem, est potentia acti. Ma: Ied potentissensiuiua uni huiusmodi: ergo c. consequentia nota cum mavis e- iori. Minor. natur quia visus p ducit Hev*i f., Muditus auditionem, sic de aliis: ergo Oc. Septimo. Sicut materia est pati, νt dicitur 1. de generatione, ita forma ea agere: fed pia sunt forma: ergo ear ara ces uere: e Osuini pol tis acti
prmittam aliqua necessaria ad propo- tum. Secundo pol iam conclusiones. Quῆtum ad primum scien una primo, quod τι habet Thilosophtis , Potentia diuidi in potentiam adiluam, O pq synam. Potentia acitiua eIl principium ira in tandi aliud inquantum at ud cui calor est principium quo ignis agis mP tim calefaciendo istud. Totentiam sua est principitum motus vel mul.
tionis ab alio inquantum aliud, omne. n.
per quod aliquid potab alio pati, dicitur potentia passiua eius, sicut id quo ligna potest comburi ab une, eius potentia passiua dicitur, s id quo potest paries dealbari, dicitur potentia passim eius :quod intelligendum est, quando illud Hiin eo quod potest mutari pati. Cum ergo Gruritur, Wm potentie fensitiuae rapa uae vel actius, idem est ac se quereretur, virum sint principium quo animal patiatur a sensibili, an magis sim principia, quo animal agat in sensibilia , cui idetur Nolaisse Plato ut dicitur defenset O si fato, qui voluit, g, risius feret extramittendo radios ad rem visibilem. Scienda secundo, di, pati tripliciter dicitur ..Vno modo, ctim aliquid remou
tur a ua naturali di positione, sicut cum aqua amittit frigiditatem per calefactis nem. Secundo, csi aliquid abiicitur a re siue t conueniens nature sue di conli niens, O boc modo patitur non olum is qui firmat, sed etia is qui anatur. Te rio , in aliquid recipis id ad quod erat in olentia absitae abiectione alicuius, hoc modo id p exit de tentia ad actu, potest dici pati: similiter omne quod ν cipit ream perfectionem, hoc modo p
ostenditur. mii dieiturtii inicitat.
42쪽
Secundi Libri de Anima Quasio octaua. q3
Deverit q. titur. scienda tertio, sic u dicit s. r. quentia nota cum maiori. Dicitur enim
'μ ρ, non sic distinguuntur potentia actiκa potentia passiua: quia patiendi est prin-
rares patitur a sensibili. irmatur. aut emus patitur ab obiecto, aut obi ctum a sensu. Non autem apparet qua immurationem patiatur ensibile a sesur ergo dicendum, qΗod sensus patitur a sesbili i quia recipit similitudium eius.s Tertio arguitur auctoritate Coramen. Dicit.n. Comen. Dicamus igitur 'fontire M p aliqua passionem ct motu in sema sensibilibus. et infra cu posuit Ussi in
genere virtutu stas ru, dicit primo sata esse de virtutibus pasta: setc. Ite ibidem . Necesse eH. a. si virtus es sensus feni a Luae, visentirent exse, O nouiud gerent in sentire, aliquo extrinseco O in toto it o com a. tenet, sensim Gepotentiam passaiam, νnde in sine cocludit,s baec est prima disserentia qua vi tutes anime disserunt adinvicem, quia . . alique satactive alique passiuae. Secunda conclusio. Potentie arum; sat operati . Pro curus notitia aduertendumst apud S. I bo. nou est idem dicere, potentiam activam, potentiam operari-uam. Totentia enim dicitur actiua quod in suum obiectum agit. Dicitur autem operatiua, quia est yrincipium alia cuius operationis productivum. Non repugnat alit, aliqua m potam uo agere in
suum obiectum, P tii educere iube op
ratione, ideo non repugnat, aliquam potentia nou esse acitivam, re tu e P operativam. ' Sed dubium occurrit. Nam siciu id quod producit aliquid in altera, comparaturaI i im sicut agens ad a tiens, ita quod producit aliquid in se e paratur ad se, sicut agens ad patieus. Si ergo potentiae sensitius pro eunt in Iesensationem, erum potentiae a Lae in c.
paratione ad se. poridetur dicitur primo, quod luet potentia selisi tua
F a uvi pota passiua ,s potentia activa heat iverationem, non aut potentia passiua, sed sin ordinem ad sua obieecta. Potentia enim cuius obiectum conparatur ad ipsa sicut patiens ad agens, dicitur potenti activa, potentia autem cuius obiectum comparatur ad ipsam, sicut agens ad patiens, dicitur potentia passua. Vnde inter potentias animae, potenti; geratiave sunt actit , agunt enim in ipsum alia mentum, alterando ipsum ct immutando, intellectus autem possibilis est potetitia passiua, quia patitur ab intestigibili,
O immutatur ab eo. 'cuantum adsecundum ponuntur diis conclusiones. Triomnes po- ma est.Os es potentissensitivssint passiuae pas ue tertio modo dicta. Pr Eux tertio batur primo. Si non essent potentie passius, sed acii , tunc ensius posset sentire femper sine quocunq; exteriori sed hoc videmus esse fassium. Non enim νsus Nidet, nisi ad pHentiam colorati, neq; auditus audit, ni si ad praesentiam soni:
ergo c. consequentia probatur. P tentia actio cuius operatio est actio immanens, semper pol operari, o non indiget exteriori mouente:Ied opatiose; sus est actio immanens, bi dicitur 9.Merob. ergo si pote sensitiuae sunt active i poteriit eis operari sine exteriori a
te. Maior probatur, qarpola non beat sua operationem. pol contingere aut qa
est pota pascia indigens exteriori movere: aut quiasua adito est actio transiens, ideo requirit subiectu in quo recipiatur: ergos aliqua potentia non sit passiua, et sua actio non sit operatio transiens, po teriis per operari, no indigebit aliquo exteriori. Secundo. Potentia co--parata ad suum obiectu sicut patiens ad agens ,es potentia passiua : Aed potentissensitius 'ut huiusmodi:ergo c. conje
43쪽
agat in se, producendo fensationem, non tamen dicitur potentia acti M. quia cum potentia dicat ordinem ad obiectum, ad hoc ιν dicatur activa, oportet 7, in sium obiectum agat. Dicitur fecundo, ' no. agit in se simpliciter, quasi sit di no axeso patiens: sed simul cum similitudine
Obiem producit sensationem, i a aute fula recipit, desola est patiens, no aut ira tem agens. Probatur aut coclusio pri W- - mo sic. Omuis potentia ordinata ad producendum operationem. est potentia operativa. Sed potentia senstiuae uni huiusmodi, fisus enim producit νisionem: auditus aud: tione: ergo c. Ad ista . respondebitur ortasse, ' potentie no fis ducunt operationem, sed obiectum cum
similitudiue fui ct potentia se habet tantummodo passive. L Sed contra. Operatio
procedens as aliquo denominat illud Gesme, nou aut denominat te ira , 5-cut calefactio denominat ignem cales cientem, non autem ignum, sed viso non denominat active visibile, non enim
dicimus p νῖ bile νideat , sed magis, 'Nidetur, ergo non procedit immediate a stat, immo a composito, ex oculo potetia visua. unde dicitur homo rides, o oculus vives, similiter probaretur de
aliis. Secundo. Operatio immanens manet in suo operante. Sed operationes Yεα , α pcriis sensituis, simi immanentes, ut dia operatio ii. clitir 9. Meth manent in potenti's,
- i , siue lubiectis potentiarum non a&tem in m . obiectis: ergo ipsa obiecta non producut immediate operationes sensis sed magis potentia, O subiecta potarum. Patetigitur paron est constadictio G dicimus,
potentiassensitivas ct passisas esse , ct
operatiuas, ut supra dictum est. tiamd cuntur passe, immutantur a suis obiectis, dicuntur autem operatius. Psacte in actus laudinibus obiector Das operationes producunt. Γ Ad argu
menta autem in oppositum re pondetur. Ad primum quidem negatur consequentia. Ad probationem dicitur,' ae uim nobili pueti nobilius passivo sibi corre pοud te, - in quod scilicet agit,non autem simplici ter omne acti est nobilius quolibet fsii ιο . Mo potentie passiuae non 'nt passivum in quod agant potentia: egeratianae, Nnde ratio non sequitur. Ad secundum dicitur primo, 'fusibile non ca
falsuam si litat idinem in potentia sensitu nisi mediante organo corporali, unde quia organum est quodda materiale rideo sensibile potest agere in ipsum, sicut
materiale in materiale, non sicut mat riale, in immarer tale, dea umentum
supponit falsum, scilice: p obiectu agastaesum in potentiam, O non in organs. Dicitur fecundo, no est inconvenies, materiale agere in immateriale actione
spirituali aliquo modo, causando scilicet sui si ilitudinem singularem in in o quomodo dicimus p obiectu agit in sension. JAd tertium concessitur 'sensus agit,
accipiendo agere pro producere opera- Puerae actionem, hoc modo, iudicare Hi actio, - - .
O potetissensitiuesunt operative, quod
conceditur. Si autem accipiatur agere, .
prout dicit actum potentis actius uris, negatur 2, iudicarest agere, dico enim, piudicare non es agere, fed operari. Ad quastium dicitur, si mulier me Mulier m et struata inficit aerem, non per Nisum mirisionem, sed exta ex oculis qui scit corpora valde porosa,quidam Napores acuti, O subtiles exeunt resoluti a fingunte menstruo, ct illi inficiunt speculum. Sia militer egrediatur ex oculis basilisci rapores stubtiles venenosi, qui interficiunt animalia. Ad quintum dicitur, g, coacludit potentias animae esse operativas, quod coceditur. Sim liter concludit se tum argumentum , ideo conceditur quia
44쪽
feptimum dicitur primo, quod potentis positionisinoma est agere, quod omnis Iensitiuae sunt aliquo modo actius ii qua formas assiua ,stas omne quod agit,
tum protici ut operationem, non tamen agit per forma patitur autem per masunt proprie potentia activae, ut dictum teriam , aut per id quod locum materia es, licet dicamur operative. Dicitur tenet. Vnde auctoritas illa non est ad
secundo, quo non es scnsus illius pro- propositum.
tur in action per aliquod egens, potem Io non attribuatur potentia passiuae ne-tia enim passiua ei l principium transemusque speciei sensibili, relinquitur oporistandi ab alio ut dicitur 1. Metapb. Sed re dari siens agentem,cui operatio a vilius, auditus, alia potentiae cogno- tribuatur. Quarto. Comment. dicit,
flatiuς sunt potentiae passi , ut dictum et L opinari. ρ, prima persectio sensius est in praecedenti quaestione, ergo opor- sit ab inteligentia agente, secunda auteret ponere aliquem cnsium agente , re perfectio, set a sensibilibus. Sed prima ducentem illas potentias in actam. Si di perfectio sensus e aspectes sensibilis, catur quod reducuntur tu actum ab obis cui prima perfectio intellectus spes intelcto ensibili. ' Cona. 26bil potest age ligibilis: ergo datur ensus agens istaspere ultra sua speciem, sed pecies que reci ciem,quam vocat Commentator intes iapitur infensu,est spiris sis: ergo nonpo gentia agentem. Idem νult comm. . res produci ab obiecto qμod esὶ materia MDtur ad hoc . Quia quaenio ista ale. Secundo. In omni natura qus alia plerisque prolixe tractata es, non me in quando est in actu, aliquando πero in po eius determinatione extendam, sed is tentia, est aliquid quo est omnia fieri, rubus tangam quid ego sentiam. Primo aliquid quo est omnia facere, sed natura ergo, adducam aliquas opiniones falsas. sensitiva aliquando est in actu, aliquam Secundo, pona opinionem qua credo πedo in potentia: ergo in ea est ρotelia pas ram. Sciendum tamen. s, quaestio ista siua qua sit omnia feri, O alia potentia dupliciter disputari pol. Primo. Vtrum activa qua sit omnia facere . consequen- oes potentiae sensitiue cognoscitius sintria uota cum minori, visio enim aliquau activae, ct de hoc non qu o,qtua in prado est in actu νι deudi, aliquando in po- cedenti quaestione satis dictum est. Sstentia . militer est de alijssensibusMa- cundo. Vim puter potentias sensit massor νero est Philosophi, per illam pro- palmas , oporteat ponere aliqua potam tantis esse in anima intellectu agentem. senstiua actina, reducente illas in actu,
An detur sensus agens, scutI datur intellectiis agens.
45쪽
rio. P de hoc quaeritur hic. Vna itaque opinio de sensu agente fili, g, sensus agensen tardus, Ope extrinsecus a palsiuissensibus, O eu quaedam intelligentia
scilicet intelligentia moues orbem lune. cpn 'pi 'contra Gam opinionem arguitur sic. In naturis persectis oportet praeter Mes niuersale, esse etiam agens particulare, sicut in natura humana, homo producit hominem tamquam causa particularis. Sed natura sensitiva, in animalibus
perfectis eri natura perfecta: ergo si effet dandussensus agens, oporteret dares tersensum qui esset causa uniuersalis , etiam sensum particularem. Sed sesset aba separata, es et causa νniversalin ergo praeter illam oporteret dare abus msum agentem, O per consequens ista a, lxv opinio est infusciens. Secundo. Sisensus Mens e siet substatia separata, tequeretur ' homo praesentibus sensibilibus, non posset uti fensibus qῆcunque Tellet, sed hoc manifene apparet falsum, ergo
c. Trebatur con equentia. Quia id quod indiget adsum operatione agente extrinsieco, non put operari nisi ecunda beneplacitum agentis. Dicetur forte, si quandocunque homo conuertitura i ii sim intelligentiam per voluntatem: tunc
intelligentia imprimit in senseu specie sensibilem: σ quia in potestate hominis es
conuertere se ad istam intelligentia:ideo in potestate ejus est sentire. Sed contra Aut enim intelligentia libere producit speciem tu sensu cum homo conuertitur ad eam: aut de necessiste. Si libere,ergo qua cumcaque homo conuertatur ad itiia, poterit non imprimere: sic non erit
in potinate hominissentire. Si de vetessitate, tunc oportet dicere ' homo p sua conuersionem neces tet intelligentia ad operadu, est pueriliter dictu. Expe
minis ad aliquam intelligentia conueriti secunda opinio en quorunda dicentius in Ela sunt duplices potaesensitive:qusdam . n. dicuntur fensus passivi: aliae vero sensus cliui: et ' ponendus est sensius ens, ad hoc, ut causet speciem ensibiale infensu. Contra istam opinione a - eoatis imguitur. Vitia aut tales potentiae funis amatae ab organo, aut sunt ubiectivae in aliquo organo. Non prima, quia pniri est partium intellectitiam esse ne oro' ricno, Ut patet 3. de anima. Pon etia 1m, quia aut herent organa dinincta ab om nis aliam potarum, aut non. Si here ut diBincta tunc videtur Phil. valde disinutus,quia cum determinauerit de organis aliarum potarum, omisi determinare de organis istarum. Si hera eadem organa, oportet 1, in oculo set pota uis acti ita, oepota visua noua, ct sic Daliis organis. Tunc sic. Si in oculo essent
iste due potae extensi ad extensione organi. tunc aut Nisus agens pse, ageret fus cienter ne obiecto, in risum passiua, aut simul cum obiecto. Si primu tunc visus semper rideret, quia pota activas sciens naturalis semper esset approxiamata potae passiuae. Si siti, Contra arguitur. Qina duae careris cocurrentes ad vine fectum sicut causa prima ct secanda, sic se bent, si cassa secunda agit in vi tute causse prime. Sed iis non possunt ese habere . Aut n. obiectum aliquid imprimeret in visu: aut ipse visus agens, imprimeret in obiectum. 'nprima, a tune risus agens, esset potentia passura, s negas. Non etia situ, quia tunc viso fieret extramittendo, quod est contra metem Philosophi in defensiι sensata.
Tum etia, quia cum aliquid videatur a remotis locis, ridiculum videtur, quod risus nocter imprimat virtutem usque ad illum locum. Nam cum peruenisset ad locum esset adeo debilis,2 obiectio per
46쪽
istam non posset ad tantam distantia m-
uere risim. Hoc autem inconuenientius paret in auditur quis .n. diceret, audis tum nosirum agere in ca patra sonam rem' Praeterea, Phil. nunquam Mi l quitur quomodo reducantur sensus in a ctu facit de aliquo moue te mentionem,
ita 2 nisi, obiecto ct medio, Npatet 1. huri' ius. Traeterea, Philosophus 3. huius
rex. commen. 61. dicit. Vnde der
perculsione es melius quam visum egredientem repercuti aere pati a figura , colore. Ex quibus verbis habetur quod non egreditur aliquid .ὶ visu qδ ad visi bile repercutiatur: per consequens noimprimit potentia usiua aliquid inuisibile: quarta ha opinio no est de me e Phil. Dicetur forte psensus agens obi ctu concurrunt ad fensationem non sicut duo agentia subordinata, quoru νnu sit agens instrumentale habens virtute agedi ab alio e sed magis secat duo agentia
partici laria ex squo cocurre Ita ad eudem essem: sicut duo ignes concurrunt ad producendu vim igne . Sed contra. Agentia concurrentia hoc αδ ad νnu ef fectu bent formaliter natura quam locunt. St. n. νnu illara formaliter beat itilan roportet o se aliud habeat,sicut duo ignes bent forma linis unusquisque in se. Π.n. mum agens heret formaciter in natura. aliud folii Mi tualiter,b ben, Dira νirtualiter e et agens squiuo -- non conueniens formaliter cosuo essectu, bab ins autem formaliter es et Meus nivocum, per consequens ista duo a- mutis non concurrerent res gaio adl-
ducendum sectum: sed eherent sicut fu homo iugeneratione hominis. Sed femus ages no babet formaliter in se formam si sibilis quam causat in seu is sed
bene si sibile babet. 2 vitiis. r.escit νι- fum arentem babere in oe formaciter atiberale, nigrediae, alio: colores: ergo
non possuntsensus ages obiectum esse
sicut duo agentia particularia ex aequo concurrentia. Tertia opinio est alioru .
dicenti ,si oportet ponere in via si usum Τ' 'i' agentem corrndetem sensibus passivus fissum agentem, auditu agentem, O sic de aliis: novi causet spem fensibile in se fu :sed vi causeras fui e infensu pals
suo, puta risius risionem,auditus audiarione. Ad fundameta huius opinionis, dicetur in tertio bulas, qa ei dem su D mentis utitur ad standu intellectu ag te esse intellectionis causam et aliar 4. opin. quata opinio que eL Hra ponit, quod nulla modo est ponendus sensus agens diritu '' ctus asensu passivo. opinio eb tur primo sic. Si in via esset sensus ages, tunc qi ritur de suo obiecto, aut es alia quid sensibile, aut non. Non siri, quia cuiusdis: potentiae sensitiuae obiectum festsi sibile. Non primu, quia tunc talis eusus ageret in i siensibile, cum virtus
artiua, agat in Iuum obiectum, hoc autees assium: D tunc sentire non set actio immanens, qlest contra Phslosophum: s. M.ta
ergo G c.' Re pondetur,quod I fessa tens, agit ad imum sensibile ,Iecundinquod bet esse spirituale tu qnima per Daspeciem. Species entas sibilis, est immediatum principium res rivum tensationis, qua producit sensus agens. Contra illam restonsionem argu tor. Priamo, quia pre t Iam non tollitur Ψυin sin-tire sit actio transiens. Species enim sin
bilis, est in sensu pos o fecun m cos, sentire productum perseuum ageutem , recipitur tu specie sensibili: ergo recipitur in alio subiecto a suo agentriet
per consequens erit actio transiens. Secundo,quia id quo cognoscens dicia
tur cognoscere rem cognitam e non tau
ium ess susceptiuum cognitionissed etia eproductivum , ed species ensibilis est id γο coguscens cogno cit, smile enim ' '
47쪽
smili cognoscitur,ut dicitur r. de Mima
ergo male dicitur 7 θecies est fosse priuci rem receptiuum cognitionis. S cundo princi aliter arguitur, quia Phialosophus, diserentiam ponit inter intria lectum os sum: quia obiecta sensu me r activa operationis sensuum , sunt e tra animam, non autem obiecta intellectus,cuia obiecta fensuum simi fingi laria, obiecta autem intellectus, νniuersos. lia. Ex quibus verbis arguitur. Aiua
operationis fenou, furit ensibilia extracvmi: ergo nonsensus agens distinctus fer ast ab alijs sensibus. R Respondetur 9' ex est agens. Vnum di ponens ad rec stionem actus postremi , sicut dissonens ligna ad faciendum navim, dicitur ages disponens in factione navis. liud e ages perficiens, quod scilicet ii subiecto dilopito deducit act- postremum, sicut va-mfactor inducit formam nauis in mat ria disposita. Mens ergo Philosophi est, quod sensibilia exteriora sunt causa dia sponens operationis sensus, cavsant enim
Decies sensibiles in sensu, Iuibus disto
nitu ensus adsusceptione actus faciendi, cxm hoc tamen Let, quὸdsensus rogem perficiens sensitiones. 'i Scuc tra, quia Philosophos ibi ostendit diis
rentia inter sentire, O cpsiderare, quia actiuum sensationis est extra,activa at tem considerationis est intra anima hialicet universale.D Irinctio ante qua ponitur inter oliqua fecundam diuersitate
cipienda sectinati diuersaarem ageti mpescientium, quare responsio utilia e l. Trater ea , s Philo si licis ibi loqueretur de orante dis ρ diebiam, tuncpo fuisset aliud agens scinciens, quod non positis:qui ascu pcr Apulis quomodo reducatum se iiseus de potentia in actum, d
Quaestio nona. dNecesse est si sensus es ira uirtutes a L
uae, visentirent exst, non indigeret in sentire aliquo extrin eco . De dicit quod moliens .mamperfectionem E erue edi extrahens eam infecunda sunt e trinseca sensata. Et 2, en is no mouetur
tu qui dicitur comprehensio, iis a rebus particularibus sensibilibus , ct in e ., funt extra animam. primam a iratim dicunt quidam se comentator arguit contra Philosophos, quos Aristo. reprehendit: qui ponebant omnes senosseactivos, tunc enim Hia positiones cta , quitur id quod deducit Comment. Sed contra est, quia commcn. arguit contra illos Pholosiopbos,non quia me rent omnes sensus esse activos ,sed quia
ponebant se milia esse ae tu insensu, ν patet ex rex. sa. Thilo ophi.Tonebant enim sensim composiliu ex sensibilibus, τι possit cognoscere fresbilia . Contra quos arguis Comense mete Philosophi. Sisensibili aso in enod Qtur 2 p terit sensus sentire senes sebili exteriori: quia tunc ilia agens, essisui cienter apploximatu pos . S Tenendum en
quod no datur senseus ages: sed ipsumben. 4 anima est, qui dot Illi reducitur. C Tertio
infensMm, ct sensus factu, in actu per i la semilitudine, producit sensationem.
Tro cuius notitia aduertendum feci
dum Albcr. ibidem, quod quilibet so ma nata est multiplicareDipsa, inq-- tum es plici ur immaterialis. Vnde cum producitur in alliso forma cunitam stiluituale, produces mi aso la forma, quae ex Da in materialitate babet, τί possit multiplicare intensionem Dam. c m alitem producrtur forma se cxndum esse materiale, producens no est sua forma, sed agens materiale, scur Luproclicitur calor intriuionalis in aere oltu ces in materia, Hi pro 'cti s
48쪽
ctivus illius intentionis, eum autem producitur calor habens esse materiale, non sitas calor, sed corpus calidum i M pr
ducti . Potest ergo sensibile per se, ca Iar uam similiti dinem inienseu, quia ipsa forma sola quae Hi immaterialis, inten nonem Di immaterialem causare potest. τα--i 'Ad rationes in oppositu resi ondetur. Ad primi m dicitur sic t ibi dicebat&r. Ad improbatione dicitur, g, si ecies quaest in sensu est eiusdem rationis O eius
Vsc ualet quod ista est spiritualis, orno ea qus eatra est: quia luet species infens, fit recepta sine materia non est tam istulit ripiritualis, cum nost abstracta a coditionibus materialibus Est enim Iuraris, sicut ilia quae est extra, Osingulariter representat. K Dicitur fecundo
pictis non posseu speciem receptam transferre degenere ingemis, potest tame eodem genere manente stariare speciem recipiam fecundum alique mota Gendi. Dii imus ergo ,s, leuibile producit fommam altioris gradus infensum,quantum ad modum Hyendi, qua in seipsio habeat, propter coditionem recipientis, quod habet immaterialiter recipere. Si autem insteti r, quia agens non est ignobilius forma producta, o sic νidetur, 'secuinensibile non potest ultra suam speciem ax re, ita nec forma altioris, aut persectio-risgradus producerepossit. Reoῖ. tur dupliciter. Primo, ' non est mcoraueniens sormam agentis esse isnperfecti remforma producta quantu admodum essendi: quando ex conditione tantum recipienus. forma recepta perfectiore modum essendi habet. SMundo iuxta do . firmam S. Tho. respondetur psui simia situdinem secundum esse immat male et spirituale. i medio O infensu causare coxenus sibilioecuta, a, aliquia de pro
prietate siperioris naturae, ides natura
stiritualis participat. O H sic, sensibile non est inferioris gradus quam forma insensu. Potest secudo ad mente Alber. Alber. Naa. ad principale Itimentum responderi iunc forma naturalis ultra suam speciem
non agit, quia sesola speciem sera bilem producis, ct is a est ita essentia simplexisse Olpiritualis, sicut species qhe est infensu. Ad secundum conceduhr, ymnatur ensitiva est aliquid re cens sensum de potentia in actum, sed non νalet ergo eii sensus agens. Dico enim, s tale activum non est sensus et s. sed sensib le, qhod inquauium actisu speciei en bilis, pertinet ad naturam sensitiva. Ad propositionem autem Philo . dicetur in tertio. Ad tertihm dicitur, 'sen aris attribuitur non senseri p/rssimq; speciei
bili.' Ad qMaria dicitur primo, g, per ηm primam per ectionem sensitis non accipit I. γ' comm n speciems sebilem. sed pote
tiam senstituam: si aute hoc sit demente eius apparet eo quod illa uerba dicis e ponendo tex. ilium Philos Sensitivi au- , . tem prima quidem potentia mutatiost agen rante. Vnde in principisco. 19. diacit quod transmutatio sentientis, quae super ages quod educi: νirtutes sensitivas de ρctentia materie generans animal Hismitis transem tutioni hominis de ignorantia ad mentiam. Dicitur autetua prima perscctio esse ab intergetiarquia esta generante V. t te coeli mou abistes N aut quia sis a virtvte formativa exi- sente in semine qua dicitur intelligentiara 9 occulte operet,' Dicitur secundo, quod licet Coment. aliquando uideatur ponere in um agentem extriniscum tamen νι ex νerbis eιus apparest, utibia latiue loquitur . Dici r tertio. qtiod non essetforte inconueniens dicere quod ςvm
49쪽
secum scilicet intelligentiam, sit I cum sensibili causantem oeciem sensibilesed
hanc opinionem non sequimur. Sed corra hanc responsionem O contra verba P sin Aristotelis dicentis , Trimam mutationem sensitivi, at generante fieri, dubitatur. SupponisAr enim psicut adactusciendi requiritur scientia in intestectu:
ita ad actu lose futione species sensibialis exigitur: icta tria . n. ad actuale se fatione coorrime sicilicet pcia sensitio,
specie in bilis, ct ipsa a Iusis ens.
H .a ia. SicMt ad Iciendi,potentia intellem' taxi lectiva, habitusscient ficus , edi aflualis consideratio. Tunc M. Per prima mutationem sensitivi de potentia s prima mactum primum, adit interestis acceptionepotentiae sensitius,aut acceptione petiei sensibilis, noli enim in aliud in hoc rotionem actus primi potentia terminantis haberepotest. Si potentiae sensitiuae acceptionem, tunc haec prima mutatio est quidem agenerante, sed falsum erit quod tu quit Philosophus, Cum autem generarufuerit Pi se iuu, habet iam scutscietia: . . ita Osentire. ct potentrinsensitia Ma in hoc ordine, non Nortionattar scientiae: ita ut utrumq; sit actus primus eo dem modo: sed potius potetiae intellectia a, sitientiae aut species fensibilis respoudet: ideo sicut habens virtute intellectia Mam, or non tu scientia a plus dicitur sciens in pila, ut habetur rex. 1 F. quia eii talis nati reae, ut Asciens oscientia habeat:ita habens potentia sensitiasam non specie ensebili informatus dice tur fretiens in pota: quia es talis natuva, ut aliquando sit sentiens, speciem
sensibile bubeat. Si assit speciei sensibilia
acceptionem intelligis: nexu quide erit, quod cu generatum esseensitiuuni,habetis sicut scietia, quia species septilis in
sentiendo, scientia Nortionatur in intel
tis sensitivi si a generante. Non. n. g neras animal speciem rei ensibilis in eusu generat, sicut neq; homine generans in inte lectu spes generat intelligibiles. Pro huius solutione sciedu,' licet ad D, hie actuIenirendi requiraturPecies sensibi- mia in resis sicut ad actu sciendi requiritur sciem hilar in hoc tamen duplex es disserentia. Prima est, 'scientia etia post adiutaeni considerationem, habitua ter in intellesctu remanet. Species aut se ibilis de qua Philos . in primis intradit, post ei alio
nem in potentia cognoscitiua non rem net. Secuda est, plute lectus antequam
formeturbabitu scientifico, no est in potentia proxima ad actum sciendi, sed tantum iu pota remota, π quod non pol iuchomo quando voluerit actualiter fetire. . qSensis aut, etia antequam specie sensibili informetur, est in potentia proxima adsentienta, et ideo potest bo cum voluerit praesente obiecto extrinseco, o deductis
impedimentis, actualiter sentire '. Huius sis Quis aute diuersitatis ro est, quia nulla alla tacurrente ensibile ta simul speciem eo
bilem in sensu causat, acto ιalem te minamen ationem muli, sensatio et
species sensibilis esse desinat, scientia autem no ab ipso solo scibili, sed simul ii
tellectus agentis actione cocurrente cam
fatur, simulq; scientia O actus sciendi, esse non desinoit. Ex bis sequim 'per
sesensus exterior est in pota proxima adsenti G, νtpote qui ad sola obiectie terioris praesentia exire possit in actum
nec speciem ne actuali sensatione haberepossis : non aut inte rectus est per se inpotentia proxima ad actualiter scienda:
cum indigeat actione nou suu Dan: - maris,sed elim inte rectus agentis , in ipso scientiam causanus : sit alia
udo scientia in intellectu ab actu siendi separata. Ad argumentum ergo dici: r, quod per primam sensitici mutatio
50쪽
Secudi Lib. de Anima Quasio nona. D
ilane intendit Philosophus, potentia sen sinistes nῖ est cu actu sentiendi, ma Quid Eri. Quid intA- stiuae acceptionem. Antequa. n. innimal gis actus secadi, qactus primi rouehet. Misistri' u sit vi actu es in potetia ad esse sensitiva: qi Ad quinta negatur minor. Esse enim istio m. cum autem factum es animal,e i sensiai frit e non es ius rationis tu omnia utim in actu .s. primo non aut in actus bus sensibilibus, no Hi unus essectus,cudo: imo es ad ipsa actum sm in pote sed cui sunt diuersa sensibilia, ita suntria. Cum autem instatur,quia pota seni diuersa esse Piritualia. M Ad sexta n tiua in sentiendo non eportionatur scien gatur cons equentia, non .n. est simile delia, sed virtuti intellective. Dicitur,p si fantasimatibus deformis sensibilibus: t non proportionetur scientis in ordine quoa militudo j es in inrellam es muloperandi absolutriquaruum tamen adfa to simplicior fantasmater eo p receptacultatem operadi, proportionatur. Sicut est in sbo oino immater liciantasma aut enim habens scientia, potes immediate est in organo corporali: issantasma indiis acta sciendi exiret ira habens seri get motore extrinseco ad boc uti liter sum, in actum sentiendi immediate ea n e recipiatur in intellectu:sed similitudo se potest: eo p ad praesentiam sensibilisssa sibilis no est oino spiritualior forma semrim sentiat, non oporteat ante ipsum bili a et ipsa in re materiali recipiatur, sentiendi actum, aliquem habita in sen- ideo forma se bilis ad Me recipia rhu causari qui quandoque sit ab actu se- in sensu,alio motore non tiaeet. cundo separatus. Spes semilis, ga
An sensus particularis possit decipi circa proprium sensbile an non.
Dico autem proprium quidem Sc. Tex. LXIII.
AE R i T V R decimo trum sensus paseticularis possit decipi, circa proprium sensibile. Et arguitur 'sic. II Primo, infirmus iudi
' cat dulcia Ue amara,er o sensusgustus decipitur circa sua sensibile. 'I ncu rauin η. do secur se habet intellectus ad s sipro-
i ' prium obiecta, ita O sensus. Sed imellectus potes decipi circa proprium obiecta
tribuendo quidditatem ei cui non conuerit,aut quia partes di nitionis non cohs rex. rti rent, ut dicitur in s. huius: σο Oe. Tertio, risus iudicat innide diueriralem colorum, O tamen ibi non sunt cor, .eollo es- lorestiti: ergo cyc. tibi eos alba uideatur per vitra viride,apparet riride:
. Er erro circa illud ritus decipitur. M-
Jondeo ad quaesita: duo faciam. Primo prsmittam aliqua necessaria ad propositum. Secundo dicam ad quaesitum. Quantum ad prima sciensium primo,
quod ad veracognitione duo requiyatur t one te asscilicet acceptio militudinis rei cogni- v Mς te et iudiciis de tali re. Sictit si aliquis debet νere tutelligere quid est bo, oportet quod informetur eius intellectus similitucine hominis , et vere iudicet de homine per illam similitudinem, quandocunque istorion uou fuerit rectum aut quia irilitudo cogniti erit extorta, aut quia iudi cium non erit rectum propter οὐ quod impedimentum, non erit illa Hra, O recta cognitio. scien se secundo i scium, vin ludavi Hesumitur, dicit grandam do mia