장음표시 사용
101쪽
que caput habent r, unde sequitur , unum idemque corpus esse . Neque obstat, quod separatas habeant se. des , nam id tantum factum fuit ,
ut negotiorum , causarumque mul titudo commodius expediretur. t L. In hac controversia rejiciendum est argumentum , quo utitur Capi-hlancus in pret. I. de Baronibus n.63.,
qui dum similem proponit quaesti nem inter Baronem , cui civilis juri dictio, & eum, cui criminalis attributa est,'asserit criminalem dignio. rem esse, quia habet merum impurium, quod est potentius simplici jurii dictione: nam hoc vulgare tantum
judicium est , aestimare personarum qualitatem ex majori , vel minori damno, quod timetur. Ceterum quod attinet ad auctoritatem publicam , quae in genere eadem est, distinctio dignitatis assumitur ex ipso gradu , in quo unus ab altero diversimode collocatus es; non ex eo, quod plus minusve timetur incommodi . Hinc Romae omnium dignior erat Consul eique ceteri suberant Magistratus ;& nihilominus in urbe poterat tantum jubere civem in vincula publi.
ca duci; neminem autem poena cattali afficere. Contra Praefectus urbionge insertor , in insulam deportandi jus habebat , quae poena successit in locum interdictionis aquae , Signis, & erat capitalis L 2. β. constat D. de paenis . Adhaec si verum esset, digniorem censeri eum , qui ius gladii habet, sequeretur in Re. rno non solum Magnam Curiam , di Regias Audisntias, sed etiam Gubernatores cujuscunque civitatis, vel oppidi digniores esse Regia Camfra,
cui talis lacultas data non est, nisi ex accidenti, sue tantum per consequentiam. Ne autem sua sententiae dest auctoritas , citat capi blancus L imperium 3.
D. de jurisdictione , euius haee sunt
verba: Imperium, aut merum , aut
mixtum es. Μerum es imperium , habere gladii potesarem ad anima
υertendum facinorosos homines . . . . . . . mi tum es imperiνm , cui
etiam jurisdictio ines ; quod in danda honorum posse ne con seit . Quis
quaeso ratione utens ex his vel bis inferre audebit, digniorem esse eum, cui competit jus gladii y Verum in quaestione propolita circa Magnam
Curiam , Pelia in comment. od rina, num. I9. conuariam tuetur sententiam . nam resert praecedentiam
deberi judicibus civilibus ς idque ex facto comprobari ait , dum Curia sedet pro tribunali in solemni instrumentorum liquidatione , & in prinferenda. forjudicationis sententia. Sed
hic ulus, invaluit ex errore interpretum, nam ejus sundamentum consistit in I. I. Cod. de inc. Visar. quam
allegat ipse Petra & nihilominus
ea constitutio nihil omnino probat ,& est a proposito aliena . Solebant Romani imperatores quosdam de Republica benemeritos viros, Comitis dignitate honorare , eosque specialiter destinare ad Provincias delendendas credito multe, ut ait L 3. C. T. de Comitibus rei militaris; noc est militibus assignatis , quibus prseerant . Cum autem orta esset inter ejusmodi Comites , & Vicarios provinciarum dissenso circa auctoritatem & jurisdictionem , censuit imperator Valentinianus eam sic definire in cit. L I.
ut Vicarius si quidem dignior , de
per consequens praeseratur Comiti , prioremque locivm occupare debeat,
quia gerit vices Praefecti Plaetorio , qui imperialis judicationis soler repraesentare reverentiam, ut ait co stitutio : ceterum in militaribus, negotiis, seu quae ad militiam tantum
102쪽
PAR T. I. LIB. II. C A P. V. os
pertinent, Comes praeferatur Vicario; in civilibus vero secus . Sed quid haec definitio ad rem nostram P Primo nos quaerimus in judicibus Magnete Curiae , qui sunt omnes aeque de eodem collegio, sive tribunali: constitutio Ualentiniani loquitur de M. et alibus inter se longe diversis , ac
dissimilibus . Secundo concedamus , eam legem controversiae propositae
aptari posse . quid tum postea Τ Ex
ea tantum deducetur, iudices civilibus causis praepositos digniores esse iudicibuς rei militaris : at nos quaerimus de di scri mine inter causas civiles, Sc criminales . in superiori
constitutione causae civiles dum o ponuntur militaribus . non denotant causas pecuniarias , sed ea q , quae sunt extra negotia militaria : &propterea possunt etiam esse crimi.
nales. E diverso dum dicuntur causae militares , possunt eaedem & civiles esse , & criminales , modo pertineant ad militiam . Denique ficonstitutio valentiniani probaret pro
specie nostra , probaret tantum ,
Iudices civit m praeferri criminalibus, .lim agitur de causis civilibus: criminales contra iis praeferri , dum
agitur de criminibus . Verum hoc ad quaestionem non pertinet nam nos tantum quaerimus quinam sint digniores , civiles , an criminales iudices. Sed e diverticulo revertamur
III. Quamvix antiquitus non solum criminum quaestiones , sed 3c civiles disceptationes , hoc est pecuniariae causae majori ς momenti in Maena Curia pertram rentur . ut alibi diximus : tamen Bb Regibus Aragonem sibus noviter erecto Sacri Consilii Tribunali, quaestiones criminum iure ordinario ad hac reman serunt Penes Magnam Curiam, sed disceptationes civiles paulatim introduci coeperunt, etiam in eodem Consilio in prima instantia. ut vulgo dicimus licet illud Tribunal ex primaeva sua institutione appellationis tantum fuisset, sive potius supremae Principis cognitionis, prout suo loco exponetur. Hinc ad removendas quaestiones,quae saepissime solent emergere inter iudicantes,
circa limites propriae iurisdictionis i&circa auctoritatem publicam , quam unusquisque cupit ampliare; verisimile est , prudentissimum Regem Ferdia nandum I. constitutionem edidisse , relatam in pragm. 3. de QR. Sacri Consit. , qua definivit caua uasdam majores, de quibus insta. ad Sacrum Consilium pertinere ς minores vero ita demum in Saero Consilio voluit
proponi, si excederent summam . s. unciarum auri . aliter remitterentur
ad Curias inferiores . Sed quoniam aetate Ferdinandi Magna Curia iam inferior erat respectu Meri Consilii,
ideo nomine Curiarum inferiorum illa quoque comprehendebatur . Et propterea ex hac constitutione gen ratis regula deducitur : causae infra
fummam 2 s. Mnesarum non poterunt
xνnctari in Sacro Consilio, sed omnivo instituendae sina in Magna Curia. t V. Sed priusquam ulterius progr diamur , videamus breviter quilii unciae nomine intelligatur, 3c quam
pecuniae numeratae quantitatem comtineat; praesertim quod ejus saepe ialegibus nostris fit mentio . Imo dum
poenae statuunrur pecuniariae , vel multae mandatis ludicum comprehenduntur, semper designari solent, ex
formulis forensibus , sub nomine
unciarum . Ex communi Doctorium iniqrpretatione uneia denotat sex
aureos. Qua in re considerarunt illi potiug
103쪽
potius quid antiquitus valebat, quam quid vaΙuit posteriori aetate . Ut sane in I. s. Cod. de Susceptorib. lib. Io. auri libra aestimatur septuaginta duobus solidis, sive aureis , ut explicat Criacius in notis . Et si litur Mat. llinis de Afflictis in constit. poenam
novim unciarum, dum ait , unciam Valere quinque aureos ἰ & male utitur ι. un. Cod. argenti de pretio eod.
lib. Io., squidem ibi cavetur , ut pro singulis libris argenti possit quis thesauris inserre quinos solidos, sive aureos οῦ & argenti libra aestimatur sexaginta argenteis I. I. Cod. Theodos de expensis ludorum . Quae summa aequivalet quinque sol id is, sive aureis; unde nihil hoc ad unsam auri, quae ut modo diximus , sex sollidis constat . Quapropter licet temporibus nostris uncia auri pluris a stimetur , tamen cum in legibus Regni uncia auri exprimitur , intelligitur , ex
communi Doctorum sententia , pro sex aureis . Unde in cix. pragm. 3. vigintiquinque unciae denotant aureos centum quinquaginta. U. Ne autem ex lege Ferdinandi
male inferretur, causas omnes, excedentes vincias viginti quinque , posse indrstincte proponi in Sacro Consilio, etiam in primo judicio : ideo ex
decreto Ducis Alcalensis gessit hic Regis vices sub Philippo ll. prout
refertur in *. 1. 6 d. prag. declaratum suit, cujuscunque generis causae sint , non posse litigantes invitos
extrahi a districtu sui incolatus ; sed in primo judicio unumquemque in
loco domicilii conveaiendum esse , secundum commune , & municipale iuv: exceptis tantum , ii , quarum gnitio ex priυilegio personarum , rerum , causarum, υe alio, spectu ad Sacrum Consilium. Et ne dilatio. nibus sit locus, jubetur , privilegiorum mentionem fieri debere in ipsa supplicationibus , ex quibus introdueitur causa in Sacra consilio . Haec eadem dicenda sunt in Magna Curia; nam si lis continet summam mico. rem vigintiquinque unciarum , tunc
demum in prima instantia ibi recte introducitur , cum ex privilegio competit actori , vel jus electionis fori, vel quodcunque aliud . At si Iis fuerit in territorio Neapolitano , sive in hac civitate, & ejus districtu,
ut loquitur pragmatica , tunc . ad summam usque aureorum sexaginta,
cognitio in prima iustantia erit in Magna Curia ,' ultra, poterit & in Sacro Consilio introduci. Haec omnia licet perspicue & summa rationestatuta snt tamen mirum eli , ab omnibus interpretibus confusim tractati . I in foro male observari . Unde tot importunae dilationes vel
in principio cujusque litis introducendae: quae sane jure publico removendae sunt : nam nihil magis publice interest , quam certo sciri . quaenam sit cujusque judicis juri Letio, & quem adire debeant litigantes iuris sui experiundi gratia. VI. Statuit praeterea lex Ferdinandi, ut si quando appellatio interponi debet in causis infra summam vigintiquinque unciarum , sive centum- quinquaginta aureorum,non immediate
Sacrum Consilium adeatur a Curiis inferioribus Regni, sed , quemadmodum statuit jus commune , ut noa possit recta ad Principem iri. omissighis ad quos debet fieri appellario ex imo ordine. ait L M. D de appella.
primo appeIletur in Magna Curia , Sc deinde gradatim in Sacro Consilio. Quos ex usu non observari in causis
104쪽
civilibus, notat Rouitus , in quibus solet a curiis inferioribus immediate Sacrum Consilium appellari . Qua in re fortassis voluerunt nostri a jure
Romano recedere , &. ius canonicum sequi, quo permittitur, omisso medio,
appellari ad Sedem Apostolicam cap. 7. de appeti Illud quoque rectissime provisum fuit in eadem
pragmatica , ut si quando a priori sententia lata in curia inferiori ap. pellatum suerit ad Magnam Curiam, V haec eandem confirmaverit . ita ut adsti duae sententiae uniformes ;si iterum provocetur ad Sacrura Consilium , provocatio non admittatur, nisi facta ex eo uiatione ἰ seu , quod idem est, ut appellatio habeate flectum devolutivum , non suspensivum . Uerum ad hoc ut reus sit securus , s forte per appellationem reicindetur sententia , tenetur actor cautioncm pri estare de restituendo in casu retractationis, sive fuccumbentiae, ut ait pragmatica. Haec eadem conis firmantur in decreto Ducis Alcaten. sis; & additur , idem observandum esse , quoties infra summam aureorum centumquinquaginta sententia
prolata fuerit in Magna Curia,etiam in prima instantia . Quod dicitur infra summam , intelligi debet , etiam si lis fuerit centumquinquaginta . nam cessat pragmatica tantum eo casu , cum lis suerit ultra eam summam , hoc est ultra aureos centum quinquaginta, idque & decisum in Sacro Consilio refert de Franchis decis o 3. Illud autem quod proponitidem auctor decis. 3o8. . an fi lis fuerit circa speciem , pragmaticae
sit locus; extra Omnem controversitam
est ; nam dum exprimitur summa
centum quinquaginta aureorum,com
prehenditur & pecunia munerata ,&species, sive Aorpus aequivalens. Ut
mittamus , quod pecunia generale nomen est, comprehendens & quantitatem . & res mobiles , immobilesque; nec solum species, & corpora, sed jura quoque t. pectauiae I 78. l. 222. de υerb. Aut VII. Circa appellationes a sententiis prolatis in Magna Curia , specialis quaedam sorma legibuς nostris introducta est . Iure Romano quoties appellandum erat a sententia judicis inserioris, duplex conficiebatur libellus, unus ab eo, qui appellabat, iaporrigebatur judici , a quo appellabatur : alter ab ipso judice . qui illum trant mitteb.it ad eum , qui de appellatione cogi iturus erat , sive Principem , sive quem alium . Et hic libelluς dicebatur vostolus , sive dimissorius unde titulus in Pandectis
de libellis dimissoriis . qui aposioli
dicuntur . In hoc libello universa causa, sententia , ejusque ratio praescribebatur ; ad hoc ut superior cingnoscere posset utrum juste pronunciatum stret , an secus . Non dissi. milis in omnibus serme tribunalibus, sive curiis methodus Observatur, nisi
quod pro dimissoriis ipsi actus judiciales transmitti soleant. At quoniam, ut dictum est , in Sacro Consilio Rex ipse praeerat, unde subditi euhi adeuntes supplicibus libellis , aliquado se laesos querebantur a decretis Magnae Curiae , ideo solebat ille jubere , ut judices ipsi venirent ad
suum consistorium, ibique referrent, qua ratione hoc vel illud negotium gestum est ditet ut demum quid expediret , decerneretur . Hinc Originem duxit methodus appellandi a Magna Curia. nempe ut judices sele conferant ad Sacrum Consilium, relationis ciendae gratia . Quod aliquo modo absurdum , R inconveniens videri poset, nostrorum Tribunalium oria
105쪽
ς η COMMENT DE IURE REGNI NEAR
Mines , atque primam institutionem ignorantibus ; etenim auctoritas, quae
competit judici superiori erga inseriorem , est tantum circa actuum judicialium revisionem . sententia que rescissionem . vel confirmationem .
Ceterum in personam illius imperium nullum habet , quia in genera auctoritatis publicae , pares sunt inter se, Sc distinguuntur tantum ratione
diversi gradus jurisdictionis .
libello supplici vocaretur judex ad consilium Principis; ideo temporibus
Ferdinandi I. Aragonensis usus ςrat, ut certa die fierent relationes. Hinc Iegimus in Pragm. S. 3. de osse.
Magi . fustit. ab eo Regestatutum, ut qualibet die Saturni unus ex iudicibus remineret in Curia ad ius
reddendum , reliqui vero relationissa ciendae gratia se conferrent ad C s. um Novum , ubi tunc temporis erat Regia, & per consequens Consilium Regis . Et licet postmodum Reges amplius Consilio non praesui
sent, & sub Hispanis Principibus in
unum, eundemque locum , nem te in Castrum Capuanum, prout hodie cernitur, utrumque Tribunal translatum esset ς nihilominus remanstantiquus usus relationis faciendae per
judices Magnae Curiae in Sacro Con. slio . Immutavit deinde idem Rex Ferdinandus tempus relationis hujusmodi , statuendo diem Mercurii .
Verum ex inveterato usu statutus est dies Iovis, vid. pragm. 38. de ine. Sacr. Reg. Cons , nisi sit feriatus , quo casu designatur utplurimum dies
antecedens . Monet autem Rouitus in cit. pragm. 8. usum referendi in
Sacro Consilio intelligi tantum quoad inridentia, seu decreta interlocutoria; nam quoties appellatur a sententia definitiva Magnae curiae, committitur appellationis causa uni ex Consiliatiis, secundum jus ordinarium.
IX. Quibus in causis appellationes admittantur in Magna Curia , & quae in iis observandae sint dicemus opportunius , cum de ordine judiciali in stituetur disputatio; siquidem in praesenti , cum de jure publico tractandum sit, tantum inspici debet, quae. nam sit auctoritas, & jurisdictio nostrorum Magistr.ituum , quod sane publice interest . ob eandem rationem praetermitto, quod in eadem pragm. 8. decernitur , circa curiam segendam
certis diebus per eosdem judices ; id enim Cum praecipue inductum sit in solemnitatibus liqui datibnis instrumentorum , commodius expli bitur, ubi dicemus de vi, & effectu publicarum scripturarum in judicio. X. Praecipuum munus judicum civilium in Magna Curia consistit in
expeditione Prae 1mbulorum ' ideo hac de re breviter dicendum est . Non autem hic agitur de ratione praeambuli conficiendi secundum usum receptum in foro, nam id cum pertineat ad jus privatum , proponetur in sequentibus capitulis horum commentariqrum . Tantum nunc inspiciendum, qae m sit hac in re auctoritas Magnae Curiae, & unde originem duxerit. Quod utique cognitu necessarium est, ne, scribarum more , juris studiosi sermulas , conceptionesque verborum tantummodo memoriae mandantes, quid illae s gnificent, & quo jure sint industa, ignorent. Qui ex
nostris solam consuetudinem forensemini piciunt, generaliter asserunt, confessionem praeambuli pr atiυe ad
Magnam Curiam pertinere ; adeout nec Sacrum Consilium . nec Regia Camera talem auctoritatem habeat , vid. Capycium latr. deris. I 9. in Koia Petram ha rit. I 8 I.
106쪽
, . P A R T. I. L 1 B. II. C A P. U. o. 2'qVD.ΥVi Vpro ab origine sua rendae hereditatis expediri possunt
i; in . . u. I , siς δ ibi id se tribus tantum causis dabantur, inim xiiumus Franciscus de Andros iurem nuhθe- riri. eQ R Ntissimi, ptari μῆ-t ibus tantum causis dabantu
maea xli , pubere, nec parentem , ὰec tutoremon olivd esse quam bonorum posses habente ex specie relata der c risti
107쪽
rco COMMENT. DE JURE REGNI NEAP.
desierat, omne decretum L f. pe- ascendentes, quique ex transversalibusn se. D. de bou. pos . Edictistis datur proximiores erant defunctis, sese i in cyrom die feriato , datur quacumque miscebant hereditatibus, & heredita-ic : decretalis tantum die fessionis, tes adquirebant rebus ipsis, & factis, quo sedes Praetor pro tribunali I. a. per a Lienationes , locationes. rerum 9. dies D. quis ordo m. hereditariarum . & per solutiones aeriΩXI. Sed, ut propius accedamus ad alieni . Sed quoniam non raro everem nostram, Praetores, qui olim Ro- niebat, precipue in nominibus debi-mae juri dicundo praeerant. considera- torum, ut in exactione Pecuniae derunt , aliquando leges circa delatio. bitae exceptiones a debitoribus Oppo nes hereditatum , aut omnino defic nerentur circa personas heredum , cere, aut stramim jus continere; um ideo paulatim inductum fuit, ut he de regula aequitatis adhibita , ex im redes publica conficerent instrument flamento, & ab intestato heredes sta. sive judiciales attestationes , quibus tuebant. 1ΠOdo voluntates ipsas desuna ostenderetur , se revera tales esse ὁcIOrum, di legum dispofitiones adiu. nam judicum munus erat inquirere, Vando , m ado supplendo , quod ii sive de validitate testamenti, sive deueerat, modo emendando, sive potius gradu legitimo ita successione ab in-
ad aequiorem formam reducendo. Et testato. inde optum habuerunt variae Praeto. XII. Haec omnia clarius appare
riarum hereditatum species, quae a f. bunt , si in leges Regni diligentiustatim Proponuntur, & explicantur in loqui remus o nam in iis legimus , lure Romano, & speciali nomine bo- olim in scripturis solemnibus non so-Horum possessiones appellantur; nam tum publico; notarios adhibitos suis Uraetores de proprietate vocabulorum se , sed etiam iudices juri reddendo
miliciti , noluerunt heredes vocare constitutos , vid. constituti Boisios , eos, qui ous ipsi deferebant heredita. omnes judices. Verum postea cumtem; cum illud vocabulum denotaret illi litibus dirimendis occusarentur , trandationem dominii, quod testato. uisum fuit commodius, certos , &ris, Vel legis tantum inmus esse exue speciales judices ad eam rem statu nimabant; & propterea vocarianis . re : unde originem habent, qui ad Pliciter bonorum possessores. Sed e f. huc hodie in publicis instrumenti tecIu idem prorsus erat dict. I. r. adhibentur , judices ad contractus , Quam Vis autem sequiori aetate in Ita. qui Sc eortularii a nostris dicuntur Da , ceterisque Europae Provinciis jus Igitur cum vellet quis publice Osten- Romanum in usu esset , & nomin, de re se heredem es e patris, fratris, tim in hoc Regno; tamen in foro , avunculi , aut cujuscumque etiam ex R in causis agendis , immutata ma- tranei , adibat judicem , u. ab eo xlii ratuum forma, ct auctoritate, cir- consceretur solemniuscriptura attestR-ca adquisitiones, & petitiones here. tionis hereditativ jam delatae, Scadi ditatum, iolae leges, sivσcommunes, tae non quod existimaretur id Om
irae mimici pales , aut locorum con- nino necessarium, sed quod eo modo Detudine S servabantur ; nulla autem omnes controversiae Circae delationem
lutio habebatur de Praetoriis edictis, hereditatis , & persbnam heredis re-μ de antiquis vocabulis . Unde heia moverentur : etenim creditores , &
108쪽
PAR T. I. L I B, ni instrumento . auctoritate judicis consecto, statim acuuiescebant: qui Lque enim jam secti rus est 'dum quod gerit , publica iudiciali auctoritate
confirmantur. Hinc moribus, & consuetudine introductum est , ut quae dam. licet de iure subsistant, tam judicialiter conficiantur: tantummodo ad idoneam probationem , & ne aliqua deinde suboriantur impedimenta. Huius generis est decretum praelationis, quod curant ἰnterponi creditores, qui dant pecuniam ad rem reficiendam , aut, conservandam , licet praelatio eis competat de jure ex t. s. O s. D. qui pol. in plan. O c. Ad constituendum debitorem in mora ,
interpellatio extra judicialis suffcit :imo interpellare . ni eleganter monet Donellus in tract. de niora, proprie
est interim debitorem appellare . priusquam jure judicioque cum eo aga tur : & nihilominus ad dissicultates removendas , Se ut liquido constare possit, debitorem esse in mora, semper in judicio sit interpellatio . Inventarium solemne ex L ult. C. de jur. delib., nori eli. r. ca'. 2. fieri debet coram publico tabulario, &testibus : at mul trities adhibetur iudicis praesentia maioris cautionis gratia. Eodem modo finium reeundorum CDntroversiae a peritis solent terminari :sed judicis interventus non semel alitigantibus petitur . XIII. igitur aequisitio hereditatis delatae . sive ex testamento sive ab intestato, licet recte fieri posset ab her dibus . aut sola voluntate . quam leges Roman e aditionem appellant, aut rebus ipsis . ' factis, quod est perere se pro herede , tamen ne qua impedimenta intervenirent ad amas
hereditarios exercendo . coeperunt
fieri per publica instrumenta, sue attestationes coram judice , ut omni
bus innotesceret, Titium e. q. CajiSeji heredem esse. Ne autem hac in re aliqua supersit dubitandi occasio,
perpendamus sententiam ritus I 8 I., ex quo omne ius p ambulorum, &consuetudinem forensem circa ea, d ducunt Doctores nostri. Sed male ratiocinantur . Agitur ibi de liquidatione instrumentis haec est forma apud nos introductae, unde mixtae quasdam actio instituitur, civilis nempe, & criminalis contra debitores ex publico, &solemni instrumento, ut explicabimus suo loco , quae proponitur ab here. de creditoris. Et ex generali regula , ut quando quis ae it non ex personasma sed aliena. debeat ostendere se revera talem esse legitimis documem tiI, veluti cum quis dicit se tutorem, Procuratorem &c. ad hoc ut actus judiciarii recte possint procedere; decernitur in ritu, instrumentum non posse liqui dari, nisi, antea constet,
actorem revera eta heredem. Dubium tantum fuit ea retate, utrum ad talem
probationem requiretur praecise publicum instrumentum, scilicet quod soli. tum erat confici coram judice ab omnibus iis . qui patefieri volebant se heredes esse et an, si illud confectum antea non fuisset, posset actor in ipso iudicio liquidationis ostendere, Sc probare se esse heredem. Et recte si, tui tur in ritu, id fieri posse, nam parum isterest , utrum quae pertinent ad judicis instructionem, prassertim circa legitimationem personarum , peracta sint ante judicium incceptum, an perficiantur in ipso judicio; e. g. si quaestio oriatur, utrum actor sit emancipatus. an in potestate patris, eundem erictum habebit, si ille instrumentum emancipationis antea
confectum adducat, qupm si in prae senti velit coram iudice probare. se
emancipatum esse. Hac omnia mauis
109쪽
rox COMMENT. DE IURE REGNI NEAP.
ni festius apparebunt si ipsa ritus verba iubjiciamus, quae se se habent: Demse ax ipsa Curio, quod si fit praefe/Hiario instrumenti debiti in ipsa Curia. quod non es liquidom , puta quaa dr- eo heredem Titsi, culo si instrumentum tale m. licet non constet per pubi Acum instrumentum, quomodo iam heres tamen possum dare petitione I pr bare quasiNnque probationes , me esse seredem- Es inserposto decreto , quod fum beres , procedat interrogatio . Aliqui tamen dicunt contrarium, dicentes , quod debeo probare in promtu per publicum instrumentum, me esse heredem , prout in quadam alia obserυantia em. Quarum quandoque fuit obse ara una, quandoque atia. Ex illis verbis: interposito decreto, quod fum heres , procedat interrogatio, intelligimus unde vox Proeambulum orta sit in ro; nempe, dum lis instituitur ante decretum in causa principali, orta quaestione
circa personam actoris, an reverast heres quoties judex id declarat sua
sententia, haec appellata fuit sententia praeambula, quasi quod ambulae ante sententiam defin itivam Vox sane nova est , & barbara, quae non legitur in constitutionibus, aut capitulis
Regni, sed usurpata tantum a rituum compositoribus, nam ejus sit mentio in rit. 186. Fortassis eam acceperunt ab Accursio. qui in I. divortio 8. D.
solui. matrim. pro vindemia antecedenti , dixit vindemiam praeambulam. Verum hodie passim ea voce utimur
in foro ad fgnificandum instrumentum , sive decretum judicis de hereditate jam delata,& adita; licet non semper sit praeambulum, nam dum petitur simpliciter, quando nulla lis adest, non recte dici potest pream
bulum, quia non est decretum , quod ambulat ante sententiam definitivam . Sed relinquamus grammaticis quaestiones vocabulorum examinandas.
XIV. Doctores igitur nostri male
ratiocinantur, dum assierunt. ex dicto ritu 18 r. provenire jus praeambuloruin , nam ibi tantum proponitur, quod generaliter jure statutum erat,& forensi consuetudine confirmatum , ut dum heres creditoris vult actiones hereditarias instituere contra debitores , teneatur antea legitimis probationibus ostendere in judnuo, se revera heredem esse. Et hine apparet, male quoque eos ratiocinari, dum generaliter aiunt prieambula esse decreta interloquutoria, ut videre est
apud Capycium latri , Sc Petram II. cit. aliolque passim ; nam sint decreta interloquutoria in specie ritus, & in aliis ejusdem generis , quoties lite jam incoepta , si quaestio oritur circa legiti. mationem personae heredis, iudex interim loquitur, hoc est suspensa cognitione super causa principali, interea sententiam pronunciat, actorem
heredem esse. At quando judicium nullum est institutum, & petitur in
Magna Curia declaratio hereditatis jam delatae, & aditae, quaenam tunc erit interloquutoria sententia ρ Et multo magis quando inter duos ia-stituitur iudicium petitionis hereditatis, & demum Magna Curia sententiam profert vel pro actore. vel pro reo; ipsum praeambulum locum o tinet definiti vae sententiae. XV. Ex his quoque apparet falsum esse axioma jamdiu in foro receptum , expeditionem praeambuli solius Magnae Curiae munus esse; nam id , praeterquamquod nulli bi in legibus Regni invenitur statutum Jatio. ne caret; quandoquidem si in Sacro
Consilio agitantur controversae cujuscunque generis, cur non poterunt
sententiae pronunciari circa heredita.
110쪽
tes, Sc per consequens declirari quis naria sit heres legitimus, vel testamentamus. Concedunt quidem nostri,& usus in foro confirmat, posse controvertias circa delationem heredita.
tis, tum in prima instantia. tum in judicio appellationis tractari in Sacro Consilio ; sed eodem tempore asserunt, non posse Sacrum Consilium p ambulum expedire, sed tantum post prolatam sententiam, Magnete Curiae mandare, ut procedat ad illius expeditionem; vel statuere, ut Masna Curia non expediat praeambulum inconsulto Sacro Consilio; ejusque rei variae leguntur apud Carolum de Rosa in prox. civit. cap. 3. circa sinas quae ostendunt , antiquos Doctores nostros, dum
serensem praxim composuerunt, exi
stimasse , capitalem inimicitiam intercedere inter auctoritatem S. C., &praeambulorum expeditionem ; nam
cui bono, ut finita iam lite in Sacro Consilio circa actionem petitionis
hereditatis, partes adire debeant Magnam Curiam pro expeditione praeambuli cum 4 piamet sententia Sacri Consili id satis superque declaret Hoc sane dilationibus, R dispendiis
tantum deservit. Adhaec poterit heres scriptus in testamento petere possessonem bonorum ex I. ult. edict. Di Adr. Il. vulgo in sero dicitur remedium immission ι etiam in Sacro
Io IConsilio, qua de re idem Carolus de Rosa sormulam decreti proponit lib.
poterit praeambulum petere P Nam si Sacrum Consilium potest sententiam proserre circa possessio.aem interim d lata quaestione circa judicium pet tion ahereditatis, ut est senius cit. I. ultcur non poterit pronunciare super petitorio, & declarare heredem Z Uemum, si verum est, quod nonnulli ex nostris docent, prout suria annotavimus, decreta praeambuli similia ess e bonorum possessionibus, olim dari solitis a Praetore; ea facultas magis
propria erit Sacri Consilii, in quo vestigium aliquod apparet praetoriae iurisdictionis, quae pol illimum consistebat in danda bonorum possessione.
Haec autem non ideo a me Proponun tur, ut velim invertere ulum lammis
troductum in foro, sed tantum, ut juris studiosis in aperto sit, undenam quaedam forenses consuetudines originem duxerint; & ut omnibus innotescat, multoties forenses quasdam
dilationes & verborum concertationes
non ex legibus ipsis provenire, sed ex opinionibus ti doctrinis interpreis tum, qui saepissime usque adeo arudicti sunt iis, quae semel didicerunt, ut de justitia, & aequitate parum, aut