장음표시 사용
81쪽
leges, ut est crimen de sepulchro vio- ni erant oriundi, constituit, &crea. - lato, t. S. D. de sepulchro violato et vit . Ex eo tempore juri dicundo , unde sic ait t. 2. Iegum Longobard. criminibusque coercendis Iustitiarius lib. I. tit. I 2. Si quis sepulturam praefuit . Quod vocabulum invenitur hominis mortui ruperit , corpus in legibus Rogerit , qu e inter con- expoli erit , aut foris jalitaυerit , stitutiones Regni sunt antiquissimae, nongentorum solidorum sit culpabilis vid. cousi sui. Iustitiarios , Camera- parentibus defuncti . Et se parentes rios GP. Ea quidem aetate usus erat, proximi non fuerint . tunc Gasialdus ut iustitia acciperetur etiam pro ju- Regis , aut Scultasius requirat culin risdictione , exempla vid. apud citipam ipsam, re ad curtem Regis exi. Caneium; ex eoque factiim , ut Iu--. Hoc est inquirat de crimine, & stitiarius diceretur qui jurisdictionem reo invento. poenam ab eo exigat in exercebat. Sed quoniam unus par non beneficium fisci Regis; nam non se- erat, ideo statuit Rogerius supremum mel in lix testibus curtis accipitur iustitiae Mau stratum . qui propterea pro fisco. Scultasius in veteribus glos. Magnuς Justitiari iis dicebatur, & ut- sis apud eundem Cincium, est peda- plurimum comitabatur Regem . in neus judex , 8c aliquando appellatur certis autem provinciis Regni spe- Scultates, aliquanda Sculdachius . Fa- ciales alios creavit Magistratus , quicile crediderim . id genus iudices dicebantur Iustitiarii simpliciter . Comitibus , & Gastaldis legum im- Quem morem aput Anglos etiam peritis datos fuisse pro asse taribus . fuissὰ - qui oc Normannis sub- Cum vero Gastaldi saepius in ossicio iesi fuere , notat idem Cancius . confirmarentur, paulatim factum est, Ex creatione Iustitiariorum factum
ut Gastaldatus eis cederent in seudum, fuit , ut Regnum nostrum in pro unde tit esus in libris seiudorum de vincias divideretur , quarum una Fevdo quardue, gastisidiae; Sc in quaeque appellabatur Iustitierarus, Ve- historiiς Regni nonnulli laudatarii luti Apuleae . Calabriae &c. quemad appellantur Gassaidi. modum sub Longobardis eaedem re-VI. Extincto paulatim Longobata gione ς ut plurimum distinguebanturdorum imperio per Normannos, hi nomine Gassaidatus. novos Masistratus instituerunt, a qui. VII. Hos Iustitiarios verisimile est, bus originem ducunt quaedam in Re. vel ex quo primitus fuerunt institu
gno , quae nunc dicimus Tribunalia. ti, cum caulae magni momenti apud Primi sane Duces Normannorum arin eos tractarentur, prudentum virorummis, Victoriisque occupati , vix ea . consilio usos esse , sive judices, Ras' quae ad pacem pertinent , curabant sessores in judicando adhibuisse . Hoc
3 propterea nec novas leges , nec sane pro certo a stirmarem, si consti- novos instituerunt Magistratuς . At tutio Asiolatorum officium sub xit. Rogerius circa annum rit 3 o. cum Si. de adυocatit ordinandis Rogerium ciliae , nostrarumque regionum ma- auctorem haberet : nam ibi diserte gna ex parte dominus esset , assumia cavetur , ut advocati examinenturto Reg:ς titulo; nova osticiorum, & coram justitiario region*m pcr judi- magistratiuina nomina, Francorum in- res, qui eis pro tempore a dent Sed stitut/ sequutus, ex quibus Norman. ea conlii tutio in vulgatis editionibus
82쪽
rriderico Imperatori tribuitur, &recte, nam Curia , cujus ibi fit mentio , tempore Friderici extabat. non tempore Rogerii ; siquidem constans est historicorum nostrorum sententia, Curiam , quae postea Magna Curia appellata est, auctorem habuisse Gulielmum I. Rogerii filium . Et propterea fallitur Carolus Tapia , qui-
eam consti tu tionem referens in tit.
de inc. adυocat. inscriptionem posuit, Rex Rogerius, R deinde tum infum-ma , tum in notis eam interpretatur de judicibus Magnae Curiae, quae aeta te Rogerii nondum extabat.
lielmus i. ejus filius usus quidem fuit iisdem Magistratibus; sed postmodum,
quo rectius res procederent, quosdam judices Panormi constituit, qui Magistro Iustitiario assiderent, omnibusque simul in unum collectis nomen fecit Magna Curia , quae etiamnum Panormi sie appellatur : licet apud. historicos de certo tempore non con stet . Probabilius tamen creditur id
evenisse circa annum et I 62. Et non ineleganter Curiae verbo usus est; nam
sicuti olim Municipia suum habuere
Senatum, qui dicebatur Curia, videsis Gothese. in paratit. C. T. de De. curionibus ἰ eodem modo , cum in suis Regnis Senatum quemdam Uirorum prudentum Rex constituisset, apud quem majoris momenti negotia tractarentur, Curiam appellari voluit. Et quo majori titulo decoraretur ,
dicta quoque suit Magna Curia. De Iumero etiam judicum primitus coni tuto dubitatio est ἰ nam licet Auctor historiae civilis I b. 2 o. cap. s.f. I. asserat, quatuor in magna Cu.ria adsuille iudices , & postea a Fri-derico li. additos advocatum, & pr curatores fi lci, praeter scribas, S: apparitore Si tamen vereor ne ejus alter
tio erronea fit; siquidem ex constitu. tione floruimus eii.deinc. magistribus.
rum tunc primum a Friderico statutum, cum antea certus non esset; sc enim
loquitur Imperator : cui s magistro justitiario ) quatuor judices volumus dere. Si igitur quatuor erant judices ante Friderici tempora, non video quid sibi voluerit his verbis Im
IX. Quod addit citatus historicus
de advocato, N procuratore fisci primum a Friderico institutis, nec etiam admittendum est : etenim Gulielmus I. in constit. quaesiones tit de quaeston. inter Meum , σ privatos ex presse meminit advocati , & procuratoris fisci . Illud tantum colligi poterit ex legibus Friderici , ut incon- sit. praesdes. &in constit. beneficium, ejus aetate tantam fuisse magistri Justitiarii auctoritatem , ut advocatum, di procuratorem si sci ipse post et con. stituere, quod & Matthaeus de Amictis notavit ad ritum 37. Et fortas. sis ex iure Romano , nam Uicarii ,& Rectores poterant in provinciis dare , & eligere advocatos fisci ex I. ult. ubi Gothois. C. T. de Adυocato Fibi . Sed hodie haec aliter sese habent , nam ejusmodi ossicia pertinent immediate ad electionem Regis . Plura huc pertinentia dicemus infra . X. Ex iis , quae modo proposita sunt, satis apparet, ex primaeva sua
institutione Magnam Curiam munere supremi Magistra ins functam esse, non tantum in Provinciis Regni nostri . sed etiam in Sicilia , quando ustumque Regnum eidem Principis uberat . At sub Carolo l. Andegavens cum Sicilia alieni juris facta esset, divisa suit ejus auctoritas, veluti in partes duas; & in Sicilia re
83쪽
autem appellata fuit Magna Curia vensis variis constitutionibus , & sta Vicariae; sed corrupte, ut notant no- tutis Curiam Uicarii confirmavit. &stri scriptores, cum dici deberet M a. ampliavit Et exinde factum est, ut gna Curia Vicarii. Nam cum Caro- duae Curiae essent in Regno. Uicarii Ius l. bello compulsus peregre orose- una , quae δc major , altera minor, cturus esset. novam Curiam instituit, quae antiquum nomen Magnae Curiae in qua majoris momenti negotia per- retinuit usque ad tempora joannae II. tractarentur , S praefertim publica ; & Alphon si I. Aragonensis , in qui- illiusque Pr.efectum fecit suum filium buς paulatim ex duabus una Curia primogenitum , ut esset Regis Vica. facta suit, di ab utrisque nomen murius; & ob id ea Curia cognomina- tuata est. hatur incarii . Caresus II. Andega-
HI. De auctoritate, oe jurisdictione Magnae Curiae.
Is disputatione jam instituta de
Magistratibus Regni , legibusque
ad eos spectantibus , non sequemus ordinem dignitatis , & jurisdictionis, sed antiquitatis , & temporis et &propterea de Magna Curia primo loco disserendum proposuimus . De cuius origine postquam breviter di- cimus , videndum deinceps quid nostrae leges circa ejus auctoritatem , iurisdictionem, privilegia statuerint. ll. Solent nostri ut plurimum, dum exprimere volunt collegium , quo Magna Curia componitur, Tribunal Nominare, quemadmodum usus fert in reliquis ejusdem generis ; unde dicunt Cribunal Magnae Curiae, Tri-hunal .Sacri Consilii Sic. Sed abutuntur vocabulo , nam apud Latinos , Tribunal non pro collegio judicaneium sed pro loco sublimi is &edito accipitur , in 'uo considentes Magistratus jus dicunt . Exempla obvia sunt : Livius Eb. 8. f Υtim flentis odio praeco Q. fabium magistrum equitum citam it qui simur ex inferiore loco ad Tribunes recessit. Hinc pro inribunali cognoscem , erat quando de negotiis gravioribus magistratus ius dicebant in loco consueto solemnibus adhibitis ; at in causis levioribus cognitio erat de piauo , hoc est , quocunque in loco , sella
stantum posita, componabantur controverfiete, quas pragmatici nunc appellant causas summarias , vid. l. y. 3. D. de officio Prcyco . Nos autem in praesenti , facilioris explicationis gratia, communem . receptumque usum loquendi sequemur. III. Erat Magna Curia sub Normannorum dynastia non tantum supremum Tribunal, ut diximus , sed& Principis Comitatus , Principis Aula ; R propterea penes eum eratntplurimum , eumque comitabatur .
Quod & aetate Friderici II. obtinuisse colligi potest ex consiti statuimus ut Magnae Curiae . Et inde factum ,
ut quod olim proprium erat Comitatus Imperatorum orientalium, circa causas viduarum , & pupili orum , protraxerit Fridericus ad Comitatum suum, hoc est ad Magnam Curiam. Cum temporibus Conseantini Magni solarent aliquando ex rescripto im
84쪽
periali , justis causis existentibus ,
evocari litigantes e foro competenti ad consistorium imperiale , placuit Imperatori in leg. unic. Cod. quando Imperator C e. privilegium concedere pupillis , viduis . diuturno morbo fatigatis, ac debilibus , ut quacunque de causa , licet impetratum fuerit rescriptum , non pollent illi extra forum sunm ordinarium exhiberi ad Aulam Principis. Optima sane ratio. ne , ne tales peri nae miserabiles , itineribus, & necessitate dispendiorum impedirae, ab adversariis suis oport- merentur. At e diverso ipse possent
adversarios evocare in Curiam Principis. Et in summa, ut ait Gothoste-dos, per eam legem trahere poterant,
non trahi . Voluit igitur Fridericus hoc idem confirmare , & Magnae Curiae tribuere quod olim tributum fuerat Aulae imperiali , ut diximus. IV. Ex his patet, quam male non minus legem C6nstantini , quam Friderici Ad usum fori traducunt
pragmatici , & praesertim qui vulgo
prodiici appellantur ; nam ex ea conficiunt generale axioma, concedimiserabilibus personis electionem fori. Quod omnino est falsum; etenim ad Curiam tantum Principis , non ad alias trahere illae possunt adversarios suos . Et ratio legis ea fuit . quia praesumendum est , coram Principe miserabiles personas ab Dppressionibus tutas fore. Quod secus se habet in curiis inferioribus, in quibus non est cur magis in una, quam in alia litigari debeat . Q in imo ut est facile errores erroribus superaddere, statuunt iidem doctores variationem sori , scilicet . cit coepta inm lite coram, uno iudice , liceat miserabilibus personis , eo relicto Aalium adire, e tiam in seriorem. Quod
sane a mente contamini, di Fride.
rici , & ab omni aequitate omnino est alienum et nam beneficium ob
commiserationem concessum vertitur
in cavillationes , unde fraudolosae proveniunt dilationes in litibus pertractandis; 8c iudicum molestae occupationes ; quas dum proponit de
Franchis detis. Ioo. num. 2. Uulgari errore imbutus , non animadvertit , eas provenire ex mala interpretatio.
ne legum in forum inducta . laeeadem occasionem dedit ineptae disputationi circa iuramentum peris direscentiae , ut vulgo dicunt. Iure com mnni unicuique permissum eli Principem adire, & impetrare rescriptum, ut in ejus Curia lis pertractetur,s ve apud iudices specialiter ab eodem destinato hoc est extra ordinem, ut loquitur Paulus lib. I, Jentent. tit. c. i. r. idque ostendunt ι. V. C.
eod. C. de denunciat. σ edit. refcripi.
verum id fieri debet ex lusta , oclegitima causa, ne ordinaria Iudicum turbetur jurisdictio cum incommodo,& dispendio litigantium. Iusta autem
causa censetur esse, cum quis perhorrescit potentiam adversarii ; quoa ex prete statuitur in noυelLI. Imperatoris Martiani , sibi dum prohibetur, aliquem exhiberi de Provincia ad Cin mitatum Principis, additur illis verbis
exceptio nise propter potestisem ad Nerosarii. At Constant mus voluit m d.ι. timc aenerale privilegium evocationIs cono
cedere miserabilibus personis , ut semper eo uti possint: praesertim eum alicuius potentiam perhorrescunt. Iae verba clare denotant et hanc causam non priecise requiri, sed privilegium
dari multo magis quoties ea Interveniat . Nec mens Imperatoris alia potuit esse, nam secus , si evocatio datur miserabilibus eo tantum catu,
cum timetur advorsarii PQtςRI.,
85쪽
8 COMMENT. DE IURE REGNI NEAP.
inutile est privilegium , quoniam id in reliquis voluit Fridericus ius ecim.
cmnibus competit jure communi . mune generaliter observari illis vem In consitutione quidem Friderici his: In aliis autem nulli Iicen ad. expresse cavetur , mulieres jurare mersarium fukm in nostra Curia evo- debere, se adversariorum potentiam care; sed npud ri,iles o criminales re rhorrescere: sed vel dicendum est, judices o e. Qua in re imitatus qua- Petrum de Vineis compositorem con- dantenus est Valentiniani constitutiosi tutionis minus recte legem Con- nem in I. 6. C. T. de jurisdictione,
stantini percepisse ; vel illam loqui in qua prohibetur . medio omissis ,
tantum de casu, ubi mulier asserit , spretaque ordinarii judicis cognitione se adversarii potentiam perhorrescere; ad altiorem judicem recta iri . I mo& ne temere hoc dicat , adigenda nec ad Auditorium Principis , nisi erit ad jurandum . Haec omnia cum appellationis remedio proposito , ignorassent nostri , vanis quaestionibus I. 4. C. de jurisdiction. omnium ju- sese implicarunt, quae non sine tem- dirum. Et rationem duplicem reddit
poris jactura,& justitiae impedimento doctissimus Gothostedus primo quia agitatae sunt in Tribunalibus , ut infertur injuria ipsi met iudici inferio-
videro est apud de Franchis deci ri, eum nulla iusta de causa cogni-Ω57. Sc Merlinum controvers foreus etio eius, tanquam improbi, vel spre-rom. r. cap. 85. aliosque passim. Illud ti, declinatur. Secundo quia continet autem mirum videri potest 4 quod haec res iniuriam adversarii , cum tale juramentum, post tot tantasque extra proprium forum trahitur ad inutiles quaestiones, factum sit simplex longinquum , cum magno sua tu , scribarum formula , cum & ipsi, & & vexatione . quod fieri non oportet, miserabiles personae, quae electionem vid. -υ II 6ο. rit. ut omnes obrdianx fori petunt, quid sit , ejusque esse- judinibus provinetarum . Haec cum et um ignorent. Imo si ve adsit, sive ita sint, mirum fortasse videri potest, non adsit adversarii potentia , jura. cur placuerit doctoribus nostris gementum datur . Et notabile est , neralem hane definitionem tradere: quod hac de re in sua praxi tiυili pari. Magna Curia est judex ordinarius R. lib. 2. cap. 34. num. 8. sc sciribit totius Regni, tam in cimilibus,quam Leonardus Riccius : Muscatellus in criminalibus ranss . Et inter eos . . pos cit. decis de Fran. Scipio Rovitus in pragm. a. n. 5 sechis concludit , quod rempore suo tittit. seu inscript. abusu , non con nunquam vidit practicari , vir cum tentus ea definitione pro iure certo
esse tu prasetur juramentum , fad uti, ejusdem probandae gratia citat Iiincere quod dicatur in libello jurant superiorem constitutionem Ffiderici,
perhorrescere , Ο dictus Muscatellus & Ritum 45. Contra in comm. ad dι lx, quod procurator mi m d. ν tum Caravita , qui etia in ad rabiliιιm personarsem in compariti, confirmationem suae sententiae alleganibus dicit , jurando perhorrhestere tur a Rovito , sic ait Num. 26. Di- adversariorum potentiam . Sed amplius Dositio istius pilus corrigit constit. in his erroribus versari me piget. . Reqni statuimus . Sed otiosis relin Ad institutam disputationem revem quamus has in doctoribus nostristamur. inco itantias indicare , quae passim V. Exceptis miserabilium causis , occurrunt. Verba cit. constit. salui
86쪽
PAR T. I. L I=mις adeo clara sunt , ut nullum relinquant dubitandi locum, Magnam Curiam non ordinariam in toto Regno jurisdictionem habere , sed tantum in caulis appellationum . imo jubet Imperator , ut si quis rectai verit ad Curiam, remittendus lit ad judicem competentem . Communi errore involvitur Capi blancus inpram 8. de Baronibus pari. a. n. 6 . Rabutitur leg. 3. D. ad municipalem, ubi dicitur, Romam communem patriam esse , ac proinde unumquemque ibi conveniri posse ; siqivdem id intelligitur , quoties quis Romae invenitur , & non habet ius domum
avocandi, vid. Donet t. lib. l7. com. ment. caρ. I 3. R Gonraleg in cap. tili. de foro competenti. Concedamus
igitur . privilegium , quod olim tributum fuit Romae ab Imperatoribus, aptari poste huic civitati , prout pragmatici opinantur , ex cit. I. infertur solummodo , unumquemque dum Neapoli est , recte conveniri posse in Magna Curia; sed quomodo deducitur inde argumentum , Magnam Curiam esse judicem ordinarium in toto Regno, cum nec Magistratus, qui Romae erant , ordinariam habebant jurisdictionem in universo imperio p Quod autem so-renses doctores ignorent ius Roma num , novum sane non est: sed quod eodem tempore ignorent leges Regni, utique non est ferendum ; nam lex Ferdinandi I. Aragonensiq. quae extat in pragm. 2. tibi de delicto quis nυeniri debeest, expresse decernit , neminem posse extra proprium domicilium vocari in prima instantia ;seu, quod idem est . cuiusque loci proprium judicem habere jurisdicti
nem ordinariam, nec superiores adiri posse, nisi cum appellatio proponitur.
Quae constitutio & jus Romanum B. II. CAP. III. 7st
confirmat, & legem Friderici; eoque jure utimur. Ex hoc errore non leve nascitur incommodum , nam alter
ex litigantibus dum judicium instituit in Magna Curia , quoniam censetur illud Tribunal ordinarium In toto Regno , recipitur libellus , si pars
adversa fuerit in provinciis Regni , 8c inde conficiuntur actus iudiciarii;& demum petitur remissio causae , unde occasiones dilationum , te inutilium impensarum ;& non lemel ea de re ad superiora Tribunalia recurritur. Hinc Carolus Tapia dum male explicat consti tutionem v ricinis rici . sic scribit : Hodie tamen haemo he atur, sed indistincte magus
Curia audit omnes ad ιllam conqu-n qntes : bene tamen verum est , in die; proυisiones expediri per Collaterni Consilium , quibus prohibentur υas olli adire Regia Tribunalιa .
omissio medio judicit seeundarum, vet
V l. obstare videtur iis, quae modo diximuς ritus 45. M Q, ibi erum refertur Reginae Ioannae II. constitutio, qua decernitur . ur exceptιs Regis familiaribui , commensalibus messisse , π - fe ientibus ,
elinque Requi, pessint conυm1rι, σarcu sar; , si De in Mona Curia, sive n Cur is morai s adhuc inter eas Curias distinctio erat tunc temporis ) . Imo & contra eoidem iussit . ut dictae Curiae procederentncm minus per accusationem, quam ex officio . Ex hac constitutione vl-
detur ordinaria in toto Regno Migia Diuili co by Corale
87쪽
gnae Curtae iurisdictio tributa. Sed si patet, minus recte compositores, eam
volumus tantisper nos avertere a vul- legem inter ritus Magnae Cui tae ad- Laribus Velligiis interpretum , qui scripsisset nam fuit nova constitutioum immanibus commentariis eum pro Regni. reformatione , non inveritum Onerant , verum sensum ejus teratus usus judicandi , prout ritum Ignorant; ibi inveniemus specialem fgnificare scribit Caravita in prin- rationem . quae poli modum temporis cipio comment. Quapropter tempOecursu cellavit. Et quidem ea lege rum necessitati potius inserviens , Onulam itum fuit sceleratorum , & uuam ut ordinaria locorum jurisdi
potentium perfidiae, qui & inferiori- ctio aboliretur, eam sanctionem Rebus Iudicibus parere abnuebant , & gina promulgavit , quae paulatim ex magnae Curiae audicium detrectabant, usu abrogata fuit, vel ipso Alph Oa- exemtiones allegando, & privilegia, so I. Aragonensi ejus successore re vae innumera . fuerunt concessa a gnante, qui, si verum est quod vul rancipibus. qui postremi regnarunt go nostris placet, jurisdictionem, &e amilia Andegavensium; quando, imperium Baronibus concessit; quod omnibus In Regno miserum in mo- sane fuisset inutile , si ritus superiornum bello perturbatis , nullus legi- tunc observabatur. Et deinceps , n. Dus locus erat ; unde facile a novis quis amplius dubitationi locus relin egidus, quorum aliquando intuta queretur, Ferdinandus pragmaticam erat regnandi spes, privilegia impe- edidit, de qua supra, unde ordinaria tradantur, aut ultro concedebantur. judicum jurisdictio in universo Re-Hoc procul dubio significare viden- gno statuta fuit, & confirmata. tur illa Verba ritus: Non obstantibxs - UII. Nec quidquam movere nos quibuscumque priυile iis indutiis, debet constitutio Houorem debitum , prsat s umυrestatibus, hominibus , qua ea Qebatur, ut si quando Maxi-
σι cur morum , re ipsorum de ster Iustitiarius , R judices Magnae
Nou trabendis , ct couυeniendis etsi Curiae civitatem aliquam Regni in- cm νn dictis Curiis, concessis , siυe grederentur & quousque curiam tene per cIarae memoriae Dominum Regem rent. Iustitiarii illius regionis auctoritas, Caro um III. re Dominam Reginam S si1risdictio cessaret . Nam primo non in Ghertram proximos parentes, re semper possumus tuto desumere argu Dominum Regem Ladistium reυeren- menta ab auctoritate quam temporibus
α β mum fratrem noserum I de per Frideri et II. obtinebat Magister Ju-N iram cessiitudinem , sepe per quo6 stiriarius, ejusque Curia, ad . id quodvis a tos 1lta tres Regni nostνi prae- posteriori aetate tributum est Magnae Neces ores , cujuscumque praetextu , Curiae Uicariae nam olim erat Cu- et am pro statu reipublicae, o motu ria ipsus Principis, ut diximus, adeo proprιo. Prudenter igitur , hoe ani- ut in constituti cme praecipimus idem madvertens Regina eam testem tu. Fridericus voluerit, ut omnes petitio-lit, ut lci licet ordinariam iurisdictim nes tam do Imperio , quam de Regno. nem in universo Regno Magna Cu- tam de jussitia, quam de gratia in Pla exercens , nemo ejus judicium ferrentur Magistro iustitiario, unde aufugeret quacunque ex causa ; eo- non solum praeerat juri dicundo, sed que modo suum unicuique tribuere. etiam habebatur tanquam Magistertur, & crimina punirentur . Ex his libellorum . Et propterea. non est mirum illigeo by GO le
88쪽
PAR T. I. LIB. II. CAP. III. 8t mirum si decreverit Imperator , ut honoris gratia , cessaret paulisper auctoritas inferiorum judicum, quoties ille provincias Regni simul cum Curia peragsaret; quod fieri tunc temporis solebat , imo praecipitur a Carolo II. Andegavens in eap. in D. per ad fidelium . Deinde etsi argu
mentum convenire concedatur , non
ideo sequitur, ordinariam esse iuri Ddictionem Magnae Curiae, squidem , ipsemet de Afflictis inter privilegia,sve, ut nostri dicunt, praee minentias id numerat: igitur non est jus ordinarium, sed tantum concessio quaedam honorifica, quae perduravit usque ad aetatem Reginae Ioanna II., ut patet ex ritu 8. 4 etenim posteriori aetate
ferme semper in hae civitate illud Tribunal permans t. At si unus ex judicibus, vel plures per provincias nostras incedunt , cessat constitutio , quod & ipse de Afflictis an advertit num. I. eumque sequitur Tapia jur. Regni lib. a. de os . MV. Imsit. Quod autem idem Tapia scribit, posse judicem M. C. in qualibet pamre Regni expedire proυisiones tam Regiis Audieutiis j quam aliis Iustitiariis, prout quotidie in eius domibus expediuntur, extra rem est , nam
provisiones expediri possunt . vel in causis appellationum , vel electionissori. vel ex consensu partium , siquidem in consentientes cuiusvis iudicis jurisdictio est l. 1. D. de judiciiς. Et nos de jure, non de facto quaerimus. VIII. Postremo nec movemur Verbi ς pragm. I. ubi de delirilom e. in qua Rex Perditiandus appellat Magnam Curiam universalem omnium protainciarum Regni judicem compete utem :etenim in specie ibi proposita , ut Baronum , & quarundam civitatum Regni fraudibus occurreretur , qui
facinorosos homines alibi delinquentes in suis loci ς receptabantὲ optime Rex poenis propositis jussit. ut ejusmodi delinquentes vel ad judices loci delicti perpatrati remitterentur , vel saltem ad Magnam Curiam , quae cum fit praecipuum criminum Tribunal in Regno. & cui nominatim incumbit , ut malis ho inibus illud careat, aliquo modo dici potest judex universalis totius Regni . Nec ideo Regis mens suit, in primis causarum cognitionibus derogare ordinariorum judicum jurisdimonii. Quod& ipse nominatim vetuit in cit.prigmat. 2. eiusdem tituli. Nec verisimi iale est, Regem sapientissimum binas leges inter se pugnantes promulgare voluisse. IX. Concludamus igitur , jurisdictionem Magnae Curiae in universo Regno non esse ordinariam, sed vel xtraordinariam in certis casibus, de quibus insta , vel circa appellationes eam versari, retractionesque sententiarum inferiorum iudicum . imo nec semper appellationes admittuntur , nam provisum olim suit in pragm. . de offici Sacri Reg. Cous ut a provinciis remotioribus, nempe Cala-
bHae, Hydrunti, Barii. Aprutii, Basilicat e, non possit appellari ad Tri. hunalia Neapolitana , nisi quoties
res litigiosa excedat summam aureo. rum Ioo. a reliquis vero vicinioribus , aureorum s . Quae summa usque ad aureos 2Oo. in remotioribus,& ioo. in vicinioribus aucta est in pragmatica edita a Rege nostro anno I 38. ubi etiam statuitur,ut in iis caussappellationes proponantur in Audientiis Provinciarum, a quibus si iterum appelletur ad ea Tribunalia, exequutio sententiae nan impediatur sive ut appellatio intelligatur tantum quo-
89쪽
ga COMMENT DE IURE REGNI NEAP.
ad effectum devolutivum, dummodo Habebat Presectus urbi cognitionem idonea praestetur cautio de restituen- omnium criminum , tum Rimaedo, si fortassis revocata fuerit sen.
X. Habet quidem ordinariam iurisdictionem Magna curia in terri. torio, vulgo districtu huius civitati quod, Lipinor, initium duxit, ex quo
adjunmi ei suit iurisdictio Curiae C1pitanei. Erat temporibus Regum Andegavensum specialis Curia, quae ordinariam , jurisdictionem exercebat ,
tum Neapoli, tum Puteolis, suosque judices habebat, & praefectum , qui dicebatur Capitaneus. In legibus longobardis , Sc seu dalibus , Capitaneus non tantum accipitur pro militum duce, sed etiam pro laudatario , &eo, qui a Rege alicui dignitati . Scossicio prassicitur, vid. tit. I. lib. I. Dud. Sed paulatim ejus auctoritas desecit, a leout sub Regina Ioanna II. interdicta ei fuerit causarum civilium cognitio , vid. ritum s s. &demum abolita, & translata in Magnam Curiam, quae dum fungitur superioris Magistratus munere in universo Regno . specialem . R ordinariam exercet jurisdictionem in territorio Neapolitano. Quapropter ne scio quid in mentem venit Carolo Tapiae Iur. Regn. rubr. de inc. Macr. Iuli. sic scribere : Potest euim hoc deficium comparari Praefecto urbi. qua reuus juri dictionem exercet in Areciυitate in proυincia Campaueae, alius T errae Laborit G c. Nam improprium est , magistratus nostros cum Romanis comparare, & praesertim in hac specie , etenim Praesecti urbi officium sub Imperatoribus versabatur
tum circa curam annonae, tum aquae
ductus , tum operum publicorum Vid. Gothose. in notit. dignit. Quae omnia
ab ossicio Iustitiarii, & Magnae Curiae temper fuere , di suot aliena .
tum in Italia I. I. D. de inc. Ρω- f I. urb. Quam eandem curam ha het Magna Curia, sed non egreditur hanc civitatem , ut diximus ; nam quod de Campanea scribit Tapia falsum est, cum in ea provincia proprii extent singulorum locorum Omdinarii iudices . Et quamvis multis ab hinc annis necessarium visum fuerit, uni ex judicibus Magnae Curiae specialiter committere s Commissarius Campaneae vulgo dicitur 3 , ut
ad facinorosos coercendos eam provinciam continuo peragraret; tamen ejus auctorrias non diisimilis est Audientiis Provinciarum , quae in certis tantum criminibus procedere possunt extraordinario quodam iure; c.
terum ordinaria jurisdictio est penes cujusque toti proprium judicem . XI. Ordinaria Magnae Curiae juri dictio est quoque circa Barones Regni , etiamsi in hac civitate domicilium non habeant. Quod sane recti Dsime apud nos est indusium , nam potentiorum auctoritas, inferiorum jurisdictionem despicit, Sc facile ab ea sese
subtrahere tentat. Hoc autem non
alibi statutum habemus, quam incis. Ritu 6. . qui licet in ceteris causis, ut diximus, abrogatus est, in iis tamen observatur. ut passim monent doctores apud Petram in comment. addimim ritum num. 23. Qui tamen hallucinatur , dum ejus rei probandae gratia ad leges Romanas recurrit, cum id speciale sit ex legibus nostris. Et I. curiales φ . Cod. 9e Decurion. lib. o. quam citat, tantum abest , ut probet eius assertionem, ut potiuς inde contrarium deducatur; ibi enim juben: Imperatores Arcadius,& Hon rius, ut curi ales judicibus, idest Red oribus provinciarum subfnt, licet comitiva
90쪽
P ART. I. Lmitiva donati sint. Ea letate solebat Imperator comitum dignitate honorare eos, qui laudabiliter munus aliquod publicum gesserant; unde dicebantur Comites vacantes, de quibus in Cod. Theod. extat titulus; iique erant, quos hodie bonorarios dicimus. Hi ergo curiales comitivae dignitate
tumidi, .ut ait Gothola. in I. Is . C. T. de Decurion. Moderatoribus provinciarum , seu judicibus ordinariis
contumaces sese praebebant, eorumque jussa detrectabant, quorum alimquin imperio suberant, vid. l. 39. 47.
8o. cit. tit. ideo, cum ad Imperatores perlatae essent querelae, eorum
illi audaciam represserunt, & poenis propositis coegerunt judicibus ordinariis obedire. Qua ex constitutione, si
volumus argumenta desumere , essicietur, Barones, ratione dignitatis exemtos
non esse a jurisdictione: Sc propterea si in urbe reperiuntur , subsunt Magnae Curiae; si in aliis loci Regni ceteris ordinariis judicibus. Quod utique ex diametro pugnat assertioni jam propositae. XII. Ex eadem Honorii constitutione quidam ex praematicis axioma conficiunt, Regios Cces liarios jurisdictioni Magnae Curiae subjectos esse .
Imo Rovitus eius sententiae assertor in pragm. a. de osc. Sacr. Reg. Consnu. I. appellat illum textum formalem.
Sed nihil magis est contra sermam ejus legis, quae loquitur tantum de Comitibus honorariis, ut diximus . Idem probare nititur de Ponte inrra I. de potest. Prore . tit. 7. F., qui accurata disputatione huc illuc modo ad ius Romanum , modo ad nostrum deflectens, tandem concludit , Collatera es, hoc est eos Sena. tores qui e latere Proregis olim erant, A dicebintur Regentes Colla erales a
quorum nomen. & auctoritas hodie B. II. C A P, -III. abolita eg; & translata in Cameram Regalem) posse. conveniri pro causa civili, & criminali in Magna Curia .
Uerum si ad jus Romanum accedimus, salsa erit haec sententia ex l. 3. Cod. ubi Senatores reci , ubi statuitur, eos, qui ex praecedenti dignitate illustre facti snt non posse accusari, nisi coram Principe, vel eo cui nominatim Princeps commiserit; neque hic sententiam proserre poterit, Principe inconsulto. Qui autem senatoriam dignitatem ex privilegio, nulla pra cedente administratione adepti sunt , in urbe cognoscantur a Praefecto praetorio, vel
urbano , qui tamen ante sententiam
Principi referre debeant ἰ in provinciis vero a Rectoribus :ordinauis, qui itidem Principem consulere tenentur ante condemnationem . Quae si vera sunt in Senatoribus honorariis , multo magis obtinebunt in iis, qui adhuc sunt
in officio. Et sane mirari satis non possum , doctores nostros, licet latea nistur summam esse eorum Confit lariorum jurisdictionem , & auctoritatem,
adeout eos dicant vice sacra ludica. re, quale olim Praesecti Platorio munus ex Cassiod. Epist. lib. 6. nihil minus pro jure certo proponere non
dubitant, eosdem judicibus Magnae Curiae subesse, a quorum sententiis ad eos appellatur; imo ex pragm. 8. de
e. Magistri justitiarii statis diebus
qualibet hebdomada in Sacro Consilio
causas, de quibus cognoverunt, referre tenentur, & veluti rationem reddere
bene, an male judicaverint. Et quis
aequus rerum aestimator serio affirmaverit . huiusmodi inferioris notae judices de capite,& sortunis Senatorum, qui non semel Principi sunt a consiliis, iudicare posse ipso Principe inconsulto 8Xli I. Quod attinet ad leges Regni se statuit Fridericus in cit. const. simi ulmus: Et de quaestionibus nostrorum