장음표시 사용
131쪽
delinquentis in Sacro Consilio non attenditur, sed tantum indiciorum urgentia perspicitur; quae si videbitur non adesse, decerni solet, ut eadem Magna Curia causam expediat me. Et quidem, ut mittamuς, male sensum decisioni et praedicte a Calli acceptum esse, unde de praxi Sacri Consilii testatur, ratio ipsa eum erroris redarguit; siquidem cum satis constet, plura requisita necessaria esse, non video . cur potius de uno, quam de alio disceptari debeat in Sacro Consilio; quandi, quidem non minus gravatur reus quoties decernitur tortura ex sola informatione , dum non adlunt indicia necessaria. qaam ubi delictum non est atrox , vel ubi non sit ipse mala fama notatus. Nec Uideo, quaenam si ratio, cur Sacrum Consilium magis de uno requis to .
quam de reliquis debeat esse sollici
XIV. Quod autem attinet ad cives Neapolitanos . cum ii , ut m do diximus, non possint torqaeri , ni si praevia dispensatrone , lorum non ha bet appellatio ad Sacrum Consilium; dum enim pro dispensatione obtinenda fit relatio per judices Magnae Cinriae, praelum itur satis superque coram Princ pe provisum , ut ex justis causis ejus generis tortura decreta sit. Ue-
rum refert citatus Cala nundi 10.
infra, etiam post dispensat orem aliquando solere appellari in Sacro Consilio: quo casu praxim obtinere, ut iudex Magnae Curiae, intervenientibus Senatoribus Sacri Consilii, apud quos disceptanda erit appellatio , reserat in Collaterali, s nostris temporibuς in Camera Regali in quaenam sit causa, quaenam indicia. Unde , omnibus discussis , vel revocatur dispensatio. vel confirmatur. Et demum idem auctor ex iis, quae proponit de Franchis in eis. deris. I 3. concludit, Sacrum Consilium tantum cognoscere de urgentia indiciorum , Colla. terale autem de gravitate criminis ,& qualitate delinquentis . Haec sane in praesenti specie absurda non sunt, siquidem Neapolitanus civis non habet unde queratur, si tantum inspiciat Sacrum Consilium de urgentia indiciorum , cum cetera requisita praesumantur recte in Collaterali discussa, R examinata. At quoties adversus exterum decernitur tortura , videtur ab aequitate alienum, de indiciis tantum in appellatione; cum potuerit de ceteris requistis minus recte rem examinari in Magna Curia, nec pro .pterea remedium ullum erit in appellatione.
De iurisdictione, m eu Ioritate Regiarum audientiarum in
o Ni AM Justitiarius iam institu
. tus a Normannis Principibus solus par non erat Omaibus, δcujuscunque generis disceptationibusiniendis, quae in Regno oriebantur ideo commodius visum fuit,& lios statuere magistratus, qui eidem muneri incumberent ;& distinctionis gratia Iustitiarii simpliciter appellatisve rei cum ille diceretur Magnuῖ , sive Disitigod by Corale
132쪽
ret 6 COMMENT DE IURE REGNI NEAP.
sive Magister Iustitiarius. Cum au. xit. Hanc coniecturam adiuvant verotem procedente tempore in provincias ba constit. Iustitiarii, ubi sic ait idem Regnum fuisset divisum , in Metro. Fridericus: Iustiti Wii non per calem Poli uniuscujusque unus praepositus das, sed continuo Curias per se, vel fuit, qui diversmode cognominatus per otios judices suos, quibus nihil
est: nam etsi inconstitinionibus Iu - aliud quam audientia quaestionum sitiatii nomen utplurimum occurrat, desbebit committi, regere debeant, cano aliquando tamen etiam legitur Prae. fas andiant, θ' decidant. Sensus hic ses, vid. consitit. Praesides. Unde post. videtur: Cum in Curiis Iustitiario. modum , relicto veteri vocabulo Iu- rum quaestiones, & controversae prostitiarii, hoc tantum remansit, prout ponuntur, illi teneantur non semel hodie fert usus. Sub Aragonensibus tantum singulis mensibus, ut antea fieri aliquando dicebatur incerex', frequen- solebat,sed continuo iis incumbere, saltius Gubernator provinciae, vid. prag- tem per judices. sive assessores, quibus maticas sanctiones sub tit.de οβ Justit. tantummodo committant, ut partes au-II. Ex quo primum tales instituti diam Sc cognoscant e ceterum ad Iu- fuere Iustitiarii, veris mile est , eis stitiarios pertineat sententiam pronun- consiliarios, sive assessores adjunctos clare , eamque exequutioni manda. fuisse, ad hoc ut in jure reddendo re. Quod si volumus verbum quo omnia ex legum praescripto observa- siones de causis tantum criminalibus rentur. Illud sane constat, aetate Fri- intelligere, dici poterit, voluisse liu-derici II. iam extitisse : nam Impe- peratorem, ut judicibus committeren-rator in const. Iinitiarii per provim tur cognitiones, sue inquisitiones decim, non solum prohibuit Iustitia- criminibus; quod vulgo dicitur in
rios creari oriundos de provincia . foro informationes capere. eis commissa. aut ex eadem uxores IIL Uerum procedente tempore
ducere; verum etiam assessores , & inrisdictio , & imperium coepit esse actorum notarios s hodie dicimus non solius Iustitiarii . sed universae magistros actorum ) . Sed non liquet Curiae; quae dum appellatur Audien-
quando,&qua ratione assessores audi- tia , denotat auditorium , hoc est torum nomen accepere'; 8c curia ip- locum causis audiendis destinatum .sa, sive tribunal. ubi praeest Iusti. Auditorium habebant Olim omnestiarius, dictum sit Audientia. Si vo- magistratus . praesertim Praesed ustumus hac in re conjecturis uti, di- Praetorio. Unde celebris controvesia. ci poterit ea vocabula inducta fuisse. quae refertur in L Iecta M. D. de ut ostenderetur, assessores primis tem- rebus creditis, agitata fuit in auditorio poribus jurisdictionem nullam habui s. IEmilii Papiniani, qui erat Praesectus, s e , sed notionem tantum, sive cogni- assidentibus Paulo, & Ulpiano, quostionem, non exequutionem. Ad rem etiam nominatim Lampridius scrinit, notat C acius in parariti. C. de DL fuisse ejus assessores , ut notat Cuja-DU. audient. hunc titulum sic suisse cius in comment. ad eandem legem. inscriptum , ad denotandum non juris- Apud scriptores corruptae latinitatis dictionem Episcoporum, sed tantum audientia denotat actum ipsum judi- notionem ; nn de eorum sententiae exe. cxndi & proprie quando judex sedet quutioni mandabantur per magistra- pro tribunali . Quo pertinet titulusius L Episcopale judicivm q. I. eod. lib. a. IS. Visigoth. apud Lindebrog. Ut Diqiliaco by Corale
133쪽
Ut nulla audientia clamore , aut tumultu turbetur . Et in L I. amdientia non tumultu , aut clamor
turbetur , sed illi foli iudicium imgrediantur , quos constat interesse . Verum conjecturis omissis ci rea Vocabulorum originex , utplurimum
ignotas , explicemus breviter quid antiquioribus Regni legibus statutum fuerit circa auctoritatem , & jurisdictionem Iu stiti ari orum ; unde paulatim devenimus ad ea , quae novissimis legibus comprehelda sunt , tum ad Piaelides spectantia , tum ad ipsa tribunalia Audientiarum. IV Si volumus hac in re dili aen- er inquirere in leges Regum Nommannorum. D Andegaventium, non leve onus subeundum erit . nam in iis passim occurrunt obscuritates , Raliquando manifestae coeatradictiones; quarum removendarum gratia qm vult interpretes consulere , muli incertior, quam antea emcietur; nam
illi , dum toti sunt in rebus inutilibus, Sc a proposito alienis congerem dis , praetermittunt quae faciunt ad percipiendum legis sensum . Et quaddeterius est, tempora. & leges ipsas confundunt unde dum proponunt ea, quae Vel consuetudine forensi, vel novis legibus introducta sunt in Regiis Audientiis , passim citant antia quas constitutiones , & capitula Regni , in quibuς quod ad rem facit
raro inveniri solet ut prae ceteris videre est in commentarii et Andreae
de Isernia. Matthaei de Affictis, RCaroli Tapia .
V. Fuere temporibus Normannorum in quibuscunque sive civitatibus, sive oppidis, si de vicis , quidem inferioris notae , R , si ita loqui placet, pedanei iudices . qui dicebantur Estili. Quod vocabulum apud scriptores insimae latinitatis diversiimode B. II. C A P. IX- Iavacceptum est . Bajulus apud Graeco significabat paedagogum , & speciali. ter, qui educationi siliorum Principis praeficiebatur . Et apud scriptores hi storiae Byetantinae legitur εαουλος . hoc est Magnus Bajulus , penes quem erat filiorum Imperato. ris cura . & educatio, vide Cancium in glas. Qui etiam notat , in conscietudinibus suae regionis passim legi
xutores, vel bajulos, nec non etiamb ullam, e ttitelam . At in constitutionibus Regni nostri eo signi, catu baiulus non dicitur, sed baliun qui datur minori laudatario , ut.explicabimus suo loco ; bajulus enim significat eum , qui apud eundem Cancium ballius dicitur, is nempe , cui justitiae administrandae cura demandatur : corrupte a voce bajulus.
Animadversione a in dignum est quod scribit idem auctor, i cilicet in prima , ia secunda Regum Franco rum stirpe , Comites in Gallia juridicundo praefuisse; sed postmodum , cum illi, inclinata , & frequentibuς
Normannorum irruntionibus attrita , ac pene prostigata Regum auctoritate, comitatus suos sibi proprietario iure asseruissent; eosdem juris dicendi facultatem tradidisse Vicariis , quos bajulos, ac ballivos , vocabulo
tunc temporis usitato , vocarunt .
Quod etiam fecere ipsi Reges in
oppidis , ac civitatibus , quae sui juris rem inserunt. Idem in hoc Regno evenisse conjiciendum est , in re alioquin obscura , & cujus apud historicos altum silentium ; etenim Normanni , dum qualdam regiones nostras in suum dominatum transtu- linet, earumque civitates . & oppida inter victoriae socios divisissent, Francorum morem voluerunt imitari,constituendo in sinetilis locis proprios judices , sive baiulos , coram quibus
134쪽
privatorum causae disceptarentur , Sccriminum fierent inquisitiones. VI. Uerum Rex Rogerius pacis artibus studens, ne per solos bajulos res graviores administrarentur, voluit di magistratus suprema cum auctoritate constituere . Et quemadmodum
inter septem primarios Regni ossiciales creavit Magnum Iustitiarium,& Magnum Camerarium , eodem modo in provinciis statuere voluit speciales Iustitiarios, & Camerarios. Quod sic expressit Romualdus in
rius in Regno suo perfectae pacis
tranquillitate potitus, pro coriferυauda pace Camerarios . Iustitiarios per totam terram instituit . Ex his possumus intelligere sensum earum constitutionum , in quibus agitur deau ita te, Sc in isdictione Iustitiarii,
Camerarii, & Baiuli; & eodem tempore cognoscere earundem usum , postquam alia magistratuum ossicia introducta suerunt , & nominatim
postquam jurisdictio laudi jure coepit
Rogerium bajulos non tantum in omnibus causis civilibus , sed etiam in criminalibus cognitionem , & iurisdietionem habuisse , prout erant ballivi in Gallia. Sed deinde, institutis Iustitiariis , eorumque curiis ,
causae civiles tantum , exceptis seu-dalibus , ad eos pertinuerunt , vid. constitur. locorum bouti . quae est Gulielmi Ι. ; nam de criminalibus in eadem constit. cavetur, ut possent cognoscere tantum de furtis minimis,
enses hoc est delictis ) de quibus comprobati s rei in poenam fui
corporis , vel ablationem membrorum incurrere non deberent. Statuit insuper idem Gulielmus in constit. bHulus Iog., debere baiulos iurem de re inagna captum simul cum omnibus bonis ejus sque solebant ea aetate ob poenam furti in fiscum vindicari transmittere ad Iustitiarium provinciae, si fuisset extraneus ; sin autem de sua ditione , trasmittendum quo que esse , sed bona per ipsos bajulos in fiscum redigenda. Quamvis autem jure ordinario a sententiis baiulorum ad Iustitiarios tunc appellatio in te poni debuisset, nihilominus in causis civilibus provocatio erat ad magistros Camerarios . Quod intelligimus ex constitutione ejusdem Gulielmi , quae
incipit osciorum , ubi Rex jussit ,
Camerarios eo tantum casu cogno
scere posse de causis civilibus , quas sibi alium ebant componendas in praejudicium baiulorum , cum requi illi e stent ab ipsis bajulis aut in illorum defectu; aut si lis agitaretur inter Bajulos. & vectigalium conductores , quos cabelloros appellat constitutio. idque facile eveniebat, nam cum Bajuli, praeter alia sui muneris propria, curam haberent de ponderibus , & mensuris rerum venalium ,
R de justo pretio earum s assae
dicuntur in constitutionibus , de quibus infra in contestationem cum illis venire solebant; unde opus erat Camerarii desinitione , cujus jurisdictioni tales conductores suberant . Denique jussit Gulielmus , ut appellationes , quae in causis civilibus jam talitae erant interponi a Bajulis
ad Camerarios , diligenter examinarentur, unde sententiae , vel confirmarentur , vel rescinderentur ; &eodem tempore prohibuit appellationes a curiis Camerariorum ad Justitiarios ; sed voluit , ut ad ipsum Principem deinceps intorponerentur ἡsive potius , ut credendum est , ad Magnam Curiam , quae tunc Principis auctoritatem repraesentabat. Haec
135쪽
autem Camerariorum iurisdictio procedente tempore omnino cessavit; &tantummodo restricta fuit ad causas Regii patrimonii, quod infra pluribus dicemus, cum de Regia Camera instituetur disputatio.
VIII. Sed paulatim iurisdictio Batulorum imminuta fuit in causis . civilibus , prout . suo loco propone-muς, ubi explicandae erunt novissimae leges circa eorum Olficium .
Quod vero attinet ad criminalia judicia , placuit Friderico II. generalem promuleare sanctionem , quae legitur in conitin Iustitiarii uomen , unde posset deinceps certo sciri , quaenam esse deberet cognitio cujusque Iustitiarii in provi ucia sibi commissa. Unde ait , se confirmare statuta suorum praedecessorum circa
officium Iustitiarii; & nequa amplius
deinceps oriretur controversia , no minatim voluit , ad ejus cognitio nem pertinere latrocinia , magira
furta , fracturas domorum , insul tus excogitatos , incendia , incisiones arborum frusi ferarum , & vitium , vim mulieribus illa tam , duella, crimen Majestatis , arma molita , de sensas impositas , & contemtas . Et generaliter , inquit Imperator , omnia , de quibus conυicti poenam 1M corporis, vel mutilarionem membrorum sustinere deberent. IX. In hac constitutione quaedam annotanda sunt . I. Quod statuta suorum praedecessorum appellat Fri.
dericus assisas , sive offas . Quod
vocabulum ea aetate in usu erat. Scproprie denotabat comula publica ,sive conventus proborum hominum
a Principe electorum ad lires dirimendas , vel ad statuta conficienda res publicas spectantia , vi'. Can
cium in glossar. Fortassis sic dicebantur ab assidendo , quia probati viri
B. IL C A P. IX. 329 simul sedebant sive assidebant , ut
decreta illa conficerent , quae appellabant assistat. Et quoniam'ea aetate consuetudo quoqsse erat, ut a baiuli et poenae exigerentur super ponderibus. mensuris a rerum venditoribus , quae poenae publicis decretis compre. hendebantiir , sive assi sis , vid. constit. ni nisi tum baiulorum ; inde factum est, ut agi ae postmodum vernaculo sermone apud nos dicerentur
ipsam et, pretia , a personis publiciustatuta super rebus venalibus. Quod Sc olim obtinuisse patet ex illis verbis Matthaei Parisiensis apud eundem Canctum : Eodem anno Rex fecit ceneraliter acclamare, ut lega-
Iit assica panis inυiolabiliter obse e- tue oec. II. Nat indum est, Π agnum furtum quod dicitur in constitutione Friderici ibidem explicari quod sit ultra viginti augustiles . Augustalis Vocabulo, quod non semo legitur in constitutionibus Regni , denotabatur
nummus aureus ab ipsemet Friderico excussis, qui valebat quartam partem unciae . ut legitur in chronico apud Riccardum anno propterea,
ex iis quae supra diximus , cum uncia valeat sex solidos , augustalis valet carolenos quindecim ; idque communiter nostris Doctoribuq placet. X. Sequitur deinde Fridericus in eadem constitutione , austoritatem Iustitiarii exponere in causis civilibus; aitque, ad officium ejus pertinere de iis causς cognoscere in de. sectu Camerariorum , & Bajulorum. D sinus vero sunt verba constitu. tionis ) in camerariis . oe boulis tune Ese videtur , cum post duosm uses a die proclamationis ad ipsos facti s hoc est cauta introductae , sive instantiae praesentatae in nec coustu mentibus in rationibus suis fari , ciant nis uecessitas termiuum R exigat
136쪽
exigast Iargisrem . Id ipsum statuit re , & tanquam indubitati jurli reg Imperator de dominis scilicet de Iam tradere: Regias audientias ordi- dominis laudorum , quibus iurisdictio nariam jurisdictiovem habere in pro-
civilis concessa erat . Demum con- vinctis Regni, vid. Capi blanc. in pro cludit , cognoscere quoque posse m. 8. de Baron. tom. 2. cap. SS. ιπIustitiarium de laudis non quaterna- M. Confundunt illi facultatem extis ς nam quaternata pertinebant ad traordinariam , quae data est Regii jurisdictionem Magnae Curiae , ut . Audientiis pro bono publico in co- supra diximus. gnitione quorundam Rraviorum cri-XI. Et hac constitutione si voIu- minum, de quibus infra, cum ordi. mus generaliter cognoscere, quaenam naria iurisdictione , quae competeret si Regiarum Audientiarum jurisdu in quibuscunque causis, sive civilibu Elio in singuliς Regni provinciis , sive criminalibus: cum aliunde condicemus utique, eam esse ordinariam stet , & ipsi met doctores fateantur , in certis delictorum speciebuς ; nam dari remissiones causarum non minus s esset in omnibus . supervacuum ad Regias Curias Gubernatorum , fuisset in constitutione Friderici ea quam ad Baronales , quoties in pri-
enumerare, quae modo annotavimus; ma instantia aliquis convenitur extranam potuisset Imperator generali proprium domicilium , prout diserte definitione statuere , Iustitiarium de cavetur in prag. a. ubi de delicto σα
omnibus criminibus cognoscere at In eo autem saliuntur doctores no- vulgare est Doctorum axioma: exem stri, & nominatim Antonius Policeptio firmat requiam ira contrarium . de priramim Regi tr. mi lib. I . cap. Quod vero attinet ad causaς civiles, Io. . quod pro vulgari opinione ab- ex eadem constitiuione plusquam stritenda eo utuntur argumento, quod
manifestum est , Iustitiarii , & per citatus per Regias Audient as debeat consequens Regiar Audientiae iurisdiis comparere , & petere , si locum ha-Mionem esse tantum extraordinariam, bet . causae remissionem : na .n hoc
sive in desectu iudicum ordinario. verissimum est, sed non probat lusi Grum , quemadmodum & in casu gra. dictionem ordinariam , sed tantum a minis , sive appellationis iure . modo auctoritatem luperioris judicis,
Et li ec multo magis certa sunt , cui omnes parere tenentur. Hinc r
Postquam sequentes Rea ex tot selida ctissime post glossam docet Bariolux
concesserunt cum iurisdictione. unde in L 2. D. ae custod. Non reum a
Baronibus data fuit iacultas iudicum majori iudice citatum comparere de- constituendorum . unicuique in suo bere: imo siis eodem tempore citetur seudo; eorumque iurisdictio ordinaria quoque a judice inferiori , potius ei est , S Audientiarum auctoritas vel eundum esse ad superiorem; nec pr ad eorum desecti et amovendos perti. pterea dicetur, superiorem habere ju-net, Vel ad appes laticines recipiendas. risdictionem ordinariam. Quod mul-Quod tum ratio , tum leges ipsae , to magis de Regiis Audientiis ast tum conisuetudo confirmat , quae R rendum est , quibus cum datae sint temporibus nostris chtinet. cognitionet quae3am speciales, &ea XLI. Quamvis autem haec sint cem dem nominatim ablatae ab inferioritissima . nescio tamen cur placuerit bus ordinariis iudicibus , sive ut i doctoribuo nostris generaliter ascere- quuntur Pragmatici , privative σῶ
137쪽
Restas audientias . procul dubio unus- exemplum a privilegio Romanis le- quisque citatus comparere debet. Id gibus statuto , & nostris confirmato autem non sit ratione jurisdictionis circa electionem fori concessam mi- ordinariae, sed, ut ita dicam, supe- serabilibus personis ἰ quae licet in rioritatis . Quinimmo doctores pu. constit. statu inius ut Maenae Ctiriaegnantia loquuntur, squidem si juri L fieri debeat in Curia Magni Iustitia-
dictio Audientiarum ordinaria est, ut rii ; nihilominus ex communi docto ipsi volunt, cur eodem tempore do- rum interpretatione , & usu iam recent, citatos ab iis remittendos esse cepto, sit quoque recte in Regiis Au. ad judices competentes, quoties con- dientiis nam interpretes generalitersitetit causam non esse cognitionis asserunt, quaecunque praerogativae conis
specialis Audientiarum λ Quod utique cessae sunt Magnae Curiae, easdem iafieri non deberet, si Audientiis data Regiis Audientiis competere prout su- esset ordinaria iurisdictio in proυina sus insta explicabimus. Imo hac deciis , nam tunc quaecunque causa ad recavit quoque Rex Robertus in cap. eos pertineret jure suo, nec opus his quia nulla. Igitur cum dicimus, eam
herent ad alios judices remittere li- sori electionem fieri posse in Regiis tigantes . Denique haud serendo in Audientiis; id utique erit ratione cierrore Versatur citatus auctor , dum gnitionis extraordinariae , ut no- anxie decisiones, auctoritatesque do- stri dicupi, pcieeminentiae, cum n ctorum , & legum congerere studet minatim ea facultas concessa tantum.
ad probandum , debere privilegiatum si auditorio Principis , non quibus. coram judice comparere , adhoc ut cunque judicibus' ratione ossicii , &ille cognoscat de privilegio. &exem- jurisdictionis ordinariae , ut alibi ex-tione : nam non est privilegium, non posuimus. est exemio, ut quis conveniatur, ra XIII. Quae hactenus dicta sunt eo puniatur vel in loco delicti, vel do- pertinent, ut generaliter, &summa-micilii, cum id si jus ordinarium ; tim cognosci possit , quaenam fuerit sed potius privilegium erit. sve ex- primaeva Regiarum Audientiarum intraordinaria cognitio, dum Regia Au- stitutio. qu:enam de iisdem antiquio.
Glentia reum evocat ab ordinario ju. res constitutiones Regni . Ceterum dicio ad suum tribunal . Et minus maior rerum ordo nascitur deinceps, serenda est Oscitantia eiusdem aucto. dum volumum ad novissimas leges ex-ris, qui dum tractatum composuit de plicandas progredi. quas necessarium praeeminentiis Regiarum Audientia. suit variis temporibus ferre , partimi nur numerat ordinariam ad iurisdictionem earum certis regu-juri Idictionem cujusque Audientiae in iis statuendam ; partim ad quosdam lingulis provinciis ; quandoquidem abusus removendos , qui paulatim i dum iudex exerceret iurisdictionem repserant : partim ad co utroversias iure suo , sive ratione ossicii , nihil sedandas, quae non semel ortae fuerunt habet , unde dici possit inter alios sive cum tribunalibus superioribus , Pr eminere: sed hoc tantum dicetur sue cum inferioribus curiis; partim recie., ubi extra ordinem specialis denique ad componendas doctorum , liqua cfmmissa si cognitio , quae & interpretum dissentientes sententias. aliunde ei non competeret. Sum mus Ut autem ordine procedat oratio ,
138쪽
131 COMMENT. DE IURE REGNI NEAP.
Primo agemus de auctoritate, & ju- & quae competit speciali iure , & pri-risdictione ordinaria Regiarum Au- vilegio. dientiarum ἰ deinde de extraordinaria,
CAPUT X. Exponitur quid novissimis Iegibus probibitum. quid permissum sit tum .
Praesidibus, tum Auditoribus Provinciarum : Et primo de Praesidibus .
QVAhivis primiς temporibus conis . cessum fuerit Iustitiariis ius diacere tamen postea id omnino eis fuit prohibitum absque consilio asses.sorum , quod generali sanctione ca. vii Regina Danna I. in cap. item quod praedicti 28o. illis verbis: Item
quod praedicti Iustitiarii, re Capita.
nei nullum audeant capere , ineque
pi mandent , seu faciant de persona
nisi constio judicis assessori, sibi
per curiam dati . Neque etiam aliquem a Ium judiciarium exercere asexentent absque eonsilio judicis re os fessoris sui me. Idem postea novis legibus suit confirmatum . Eodem meis inet pragm. Io. 3 . de offite. jm dic., qua decernitur; non posje Pra sidem absque Auditorum consilio camceribus mancipatum liberare. Hujus autem prohibitionis illa assignatur ra. tio, quia cum jurisconsulti, sive legum doctores non sint Praesides , propterea sacere non polsunt ea, quae a juris dispositione dependent. Quod usque adeo verum est, ut nec etiam in
iis quae seecialiter, & extra ordinem commissa Praesidibus sunt, quidquam illi facere possint, ius dicendo , nisi accesserit jurisconsulti auctoritas. Sub Regno Philippi II. cum ex continuis
Turcarum incursionibus provinciae nostrae vexarentur, visum fuit expedire, ut ex 'quibuscunque civitatibiis oppidis , di vicis certi homines del*n, rentur, qui praesto essent ad repelle dos barbarorum subitos excursus , Scdepredationes; sisque quaedam concensae fuere immunitates ; praefertim, ut certis in causis, non ordinariis locorum . sed Praesidi cuiusque provinciae subessent in primo judicior nam apis pellationis iure devenitur ad iudicem totinet militiae . quam dicimus Auditorem generalem exercitus, in hac civitate degentem . Verum in pragm.ao. MD. de militibus, ubi superi
ra statuuntur , expresse in jungitur Praesidibus, ut procedere debeant cum voto unius ex Auditoribus. Id ipsum iubetur quando ex speciali Principis mandato Priesides peragrant provinciarum loca, ad perquirendos fac in rosos homines, eosque puniendos extraordinem ad modum belli dicitur in cit. prag. IO. 33. de Us c. die. quod infra fusus explicabimus. Quinimmo nec possunt Praesides, ex dilcrepantibus Auditorum sententiis , quam voluerint approbare οῦ nam eo casu tenentur Principem contulere , vid. pragm. s. de ossici jussit. Id a
tem , ex notis ad eandem pragm.
intelligendum est in causis criminalibus ς nam in civilibus , ubi nullae sunt partes fisci , ipse Advocatus fiscalis solet eligi ad paritatem suMagiorum dirimendam .
H. aetate Friderici II. licet ad osticium Iustitiariorum potissimum
139쪽
pertinuisset provincias circumire , ut malis hominibus illae carerent vid.
Const. capitaneorum ἰ tamen postea ,sive quia tali facultate abutebantur, dum extra necessitatem id faciebant, sive qui a subdits solebant eraveς esse, id novis legibus omnino fuit prohi
ubi generaliter iubetur . nec Praesidem , nec quemquam ex Auditoribus, absque Principis licenti m. posse eloco, in quo resident, sese in alium
provinciae transferre cujuscunque negotii causa, etiam ex commissione ita petiorum tribunalium. Excepto tantum , ubi ejusmodi casus supervenerit, qui requireret promtum , DPDDr tu numque remedium. vel ex praesentia Prasidis, vel Auditoris, qui totius tribunalis praevio consentu desti. nandus erit: & stadim de ea re ad Principem debebit reserri. At quo ties per civitates & oppida iterfacit Pimes, vel Auditor . non debet quidquam petere ab Unive sitatibus. Quod in omnibus aliis personis Publice destinatis alicui negotio Reren do, generaliter est provisum in pragm. i. de Q. e. justit. Et in pra m. q. k D eod. xit. cavetur, ne praedi Itincioles pinni recipere bestias . ramque ad equitandum , vel 'ortaudum victualia, seu alia ovora; nisi foluto
competruri salario , o quod dicte bestiae folitae sint locari.
III. Hoc agem summa ratione suit statutum rare angariarum on reprovinciales , & praesertim tenuiori tun e, & Operibus rusticis incumbenteῖ, Premere otiar. Hanc vocem nugaria persicam esse orie me notat Gothi fredus in I. 4. de cur u tublica 'ia occurrit non minus in iure Romano, ut in. Da II. C. de sacros eccleLuam in testibuq seudalibus. Sc n
ris. Denotabat proprie ser vitium coa- R. II. C A P. X. Ioctum . quando nempe quis adigeb itur, etiam invitu ad aliquod faciendum; eoque significatu usus est vetus intem pres Evangelii D. Matthaei cap. 27.
Sub Impp. Orientalibus Angariae erant equorum praest tiones ad cursum publicum , ut explicat Antonius Augustin. lib. st reulari ad Modestinum . Eodem sentu Cujacius in I. nullus C. de fabricensibus lib. 1 I. ait: Aug. riae sunt itimcnιorum, vel plauserorum praestationes. Separantur hac legea vovibus ἰ quomquam uaGes ipsae nugartari dicautur . . peuult. D. de privileg. veteronorum. Erant & Peran.
eariae. Et disserentiam sic exponitidem Cujacius in tit. Cod. de cursu publico: . Est angaria, qua cursus pu
blitur disysitus est id est per viam,
ubi disposti erant equi ad cursum publicum , quae via regia , consularis, praetoria olim dicebatur, Vid. l. 2. viarum D. ne quid in loco publie. 3pero aria aliovemus . Haec onera subire olim tenebantur provinciales in publici tantum necessitatibus , veluti in transvectione armorum , t. Diri GL de fabrιcensibus lib. II. ἰ8c in aliis ei dem generis, ut colligitur ex ι. I 2. cit. xit. C. T. At Rectoribus provinciarum earum One rum impositio omnino fuit ademta , id. l. s. eod. rit. olim in Regno nostro certa pensio, quotannis existenda a singulis familiis cujusque Universitatis, imposita fuit, ut certis in locis stationes militum designarenturi ne illi cuiquam graves essent , aut onerosi; R propterea non semel reces porrectae fuerunt ab hac civiatate sub Regno Hispanorum Principiam , ut iidem . milites. dum tran seruntur de uno in alium locum ,
140쪽
ra COMMENT. DE JURE REGNI NEAR
nihil quidquam peterent ab Univer- here; dummodo abstineatur a locia statibus, nec eis essent incommodo, munitis, Sc muro circumdatis magm. Vid. voL 2. priυdeg. pag. Ior. , ο a. ρο 3. de persequendis malefactor . tog 333. Uerum necessitas militaris bus. Et notabilis est constitutio. Sixi omnino exigit, ut animalia, & alia V. , quae resertur in prag. - ejunae. necessaria ad transvectionem, praesten. tin, nempe ad coercendos, & m tur ab Universitatibus, sumtibus ta- ritis poenis assiciendos facinorosos, &men ipsorum militum. At qui prae- proscriptos. qui ea aetate per Provi sunt jurisdictioni, ejusdemque generis cias nostras grassabantur, ecclesiasti- personae, dum negotii publici gratia cas personas non solum posse. Ec de-iterfaciunt. tale jus nullum habent , bere illos eorumque consiliarios , tum quia nominatim legibus proh i. complices, oe fautores de nunciare , betur , ut diximus, tum quia facilli. 8c detegere absque ulla infamiae n me habere poterunt, quae ad iter ta apud quoscunque iudices; sed opus habent , absque eo quod ad etiam contra eosdem iudiciale testi-
imperium recurrant, aut coactionem. monium ferre, Sc examinari; nec
Quod pessimi exempli est; ne uidea. propterea irregularitas ulla incurritur;
tur inde nasci injuriarum occasio , licet ex talibus attestationibus mors iura nascuntur; ut ait eleganter I. naturalis, aut membrorum muti latioo. C. unde vi. Uid. pragm. s. de proveniet. Quoties autem Praeses ad
actuarih, scribis, e ., cy' pragm. s. locum destinatum sese confert, ubi de commissariis. negotii ipsius natura id exigit. potest IV. Si non potest Praeses, nisi im- sibi adjungere unum ex Auditoribus petrata prius licentia, sese transferre pro iure reddendo, ut diximus, ex- de uno in alium locum provinciae ; cepto fisci Advocato, qui continuo de multo magis, ubi extra Regni con- bet Tribunali adesse, ne causis ex finia eundum est . Cum aetate Philippi pediendis impedimentum asseretur , II. facinorosis, Sc scelestis hominibus quae ratio redditur in L pragm. Io.
Opportuna occasio datatus; graviori- 6. I 3.bus criminibus admissis, sese transfe- V. Quoniam a Rege Praesidibus,rendi e limine Regni ad contigua & Auditoribus salarium singulis men- loca Pontificiae ditionis , ideo pruden- sibus praestatur; propterea tum in dict.
ter conventio inita fuit cum Sede pragmat. s de adluari scribis ci . . tum Apostolica , ut quemadmodum peris in pragmat. a. 8. desominissariis mittitur persequi, & capere crimino- exequut. expresse iis prohibetur quid-sos confugientes in Regnum, ita e quam recipere . sivens subscriptione, diverso permitteretur si υe Praesdibus live pro appositione sigilli cujuscunque Provinciarum , sive aliis personis spe. scripturae . Imo olim statutum suocialiter destinatis, ingredi loca eccle- rat in s. ejus i. pragm. 2. , ut nec
fasticae iurisdictionis ad spatium us- Borae fidibus, nec Auditoribus , aut que decem milliarium , ibique tum sisti Patrono dictae solverentur, dum proscriptos , tum gravi Ismorum cri- sese conferrent ad aliquem locum minum, vel uti haereses, rebellionis , provinciae , e ad partium in-facrilegii, false monetae, raptus, vio. santiam , e curiae. Qu.e consti. Iatae pacis, latroeinii , assassinii , ,ο- tutio deinde abrogata fuit ex pragm. micidii reos persequi Sc inde abstra. 6. eis. xit., non sine aequitatis colo