장음표시 사용
91쪽
M . . COMMENT, DE IURE REGNI NEAP.
eurisivm : qui immediate nobis assi- mus, causas consiliariorum , vel Nflunt , de speciati conscientia nostra lateralium ad ipsorum Tribunalia peris Curia eommoraritium, qui de Cu- tinere , a quibus Princeps consulen-ria nostra sine speciali nostra mandi dus erit, si causae magni fuerint m m non possunt recedere menti. At si diligentius rem exami- eausas ouriat s Justitiarius cum judi- nare velimus, dicendum erit, constucibus Magnae Curiae 3 , Cr justitia tutionem Friderici a proposito alie- mediante decidat . Quod idem con- nam esse; siquidem Curiales ea aeta- firmat Imperator in constit. Magnae te fignificabant , quos nunc dicimus Curiae. Superiora verba sic interpre- Palatinos, Magnates, Regum officia-tatur de Ponte: Curiatis Iuni Cotta- les , & ceteros , qui Principum Curetatis sive Regentes Collaterales, qui rias sectantur . Quod clare demon- olim dicebantur in qui officia gerunt strat Cancius in Glossario Verb. Curia--m diate penes Regem, γ nom possunt Iis , praesertini ex illis verbis Petri recedere absque Iicenita . Id ipsum Damiani lib. 2. epist. 3. Sicut ii , multo magis ex ejus mente de fim- qui eccisae militando, promoti sunt, Plici Consiliario dicendum . qui ea morantur ex more Postifices ἰ ixa qui aetate minorem dignitatem habebat , famulando Principibus sunt , dicun-
ac Collateralis . Verum citatus do. tur α Curia Curiales. Curia quidemetor tempora confundens, Sc percom tune dicebatur Regius Comitatus, si- sequens Magistratuum auctoritatem , cuti vulgari sermone cum hodie di- male utitur ea constitutione; etenim cimiis la Corre , intelligi iuus Comisi curialium nomine intelligere volu- tatum Regium. Quod clare patet ecmus ipsos judices Magnae Curiae, & illis verbis Friderici: Νsrarum Cu- inferiores officiales ejusdem aequum rialium , qui immediate nobis as- dixerimus Imperatorem statuisse , ut fiunt . Quae minus recte judicibus , causas curialium ipsemet Magna Cu- & magistratibus aptantur. Hanc signi-
ia cognosceret, quae cum ea tempe- ficationem probasse videtur Matthaeus
state Regis consilium constituebat , de Afflictiς indicta constit. statuimus
cujus in Regno majus non erat, uti. n. ia. Illud autem monendi sumus ,
que curiales nun dedignabantur in constitutionem Friderici hac in pareo proprias causas . sive civiles , te immutatam fuisse in cit. ritu os, sive criminales agitari , cum sae- tu M., ubi decernitur familiares R
Iissime ipso Principe coram iudica. Ais , o commonsales a jurisdictione
'atur. Sed postmodum cum causae ma- Magnete Curiae exemtos esse . Quod jores ad Sacrum Consilium stib Ara. an usu servetur dissentiunt Interpre-gonensibus , 8c ad Collaterales sub tes , ut videre est apud Petram in Ferdinando Catholico , & deinceps eos. ritu n- q. Assererem libenter , translatae sint , itaut ea Tribunalia hac in re Principis voluntatem inspi- essent consistoria Principis, non am- ciendam esse, ad quem pertinet, prout plius Magna Curia , quae in inseris- casus acciderit , vel Magnae Curiaeri gradu inter Magistratus Regni re. ejusmodi causas committere, Vel spe-
mansit utique ea ratio, quae fortas. cialem judicem delegare. fis i ridericum impulit ad demandan. XlU. Quarundam causarum , ut das Magnae Curiae causas Curialium, te majoris momenti, cognitiones lye-
eadem nos movere debet , ut di cialiter Magistro Iustitiario, ejusque Curiae
92쪽
Curiae sunt commistae : qaas Vulgo nostri post Afflictum in commenta ad constit. Maquae Curte . Riseminentias appellant οῦ quasi quod ex ea aucto ritate emineat prae aliis judicibus , quibus e e denegantur. Apud Roma. nos dicebautur cognitiones extraordinariae , sive quae contra rationem iuris civilis, aut praetorii . Ut explicat claris s. modi de juri . Lb. a. cap. 4. lpecialiter alicui ex Magistratibus committebantur . Hoc ipsum significare voluit Fridericus in cit. constit.,
ubi postquam dixisset, Magistrum Iustitiari uni , ejusque Curiam omnibus reliquis praeferri, &abeo exemplum sumi , addit : Quaedom tameu ejus i , tantum oecialitere funt an uexae judici I , ut de eis absque destitione no stri nominis sperialius coenostere Non praefumat . Inter haec specialia ponit Imperator cognitionem de seudis ς idque secundum laudates leges. nam lib. 2 . seu f. rit. de probib. alleuat.1Dud. h. hIς. decernitur, cognitionem esse domini , quotieς inter duos vas-sallos de se ost controversia. Cum igitur talis cognitio ad Regem spectet, placuit Friderico specialiter eam suae Curiae mandare . Uerum non de quocunque laudo id statutum est, sed tantum de quat ara , sive de quacunque ejus parte . etiam transeunte ad tripondium s ait rit. so. M. C. subi confirmatur superior constitutio :hoc est minimum , ut intexpretatur Caravita . Feridum quaternatum in nostris legibus significat seu dum regale sive quod immediate a Rege conceditur . Appellabantur aetate Frideri. ci quater mones, libri, in quibuet notabantur omnia ad regale patrimonium pertinentia . & impensae nece Clariae pro statu publico. In enist. Petri de Uineis lib. q. eat . 6 . sic scri
bet, vicarint, seu potestat et Fab n-
in quaternionibus nostrae curiae desbeat Muntari. Locus , ubi conleruabantur ejus generis libri , Uobasa appellatur in eadem constitutione. Quod barbarum votabulum denotat locam, quo merces invehuntur . Sed apud Saracenos. ut notat Cancius , significabat Palatium , ubi Principis thi satiri asservabantur : & dicebatur etiam Camera . idem Fridericus locicit. cap. 56. ' Commiucules quod re-
cestro exempto qnaterni , quod est in Camera nostia de massariis ipsis σαHinc postea Tribunal , ubi rationes redduntur de publicis redditibus , Scubi controversiae disceptantur ad fiscum Regis pertinentes, Regia Camera appellatum est, de qua insta pluribus. Cum . igitur in iis libris lauda
a Rege concessa annotare atur . inde factum est,ut ea dicerentur quaterna ra, hoc est descripta in quaternis di hanae, sive camerae . Feuda autem ,
quae ab ipsis Baronibus concedi M. lent , non quaternata sunt , hoc est non descripta in iis libris, & vulgo appellantur 'Iana de rabula. Sed haec fusius in disceptatione de laudis proponentur. De his laudis non qua . ternatis cognitionem mandavit idem Fridericus Justitiariis provinetiarum, vid. constit. Iussiliarii nomen in . XU. Verum haec posterioribus te. gibus immutata sunt; etenim in pragm. q. de osc. S. R. C. generaliter statuitur, .ut causae majores ad Sacrum Consiluim transferantur & nominati m seu dorum nobilium, ut Comitatus . Marchionatus &C. Recte autem Rouitus animadvertit in cit. pretgm.
idem iuris esse in quacunque amonet ad laudum pertinente, & inaccessoriis, & annexi et laudo. Sed quoniam eadem pragmatica de laudis nobili.
93쪽
hus loquitur, propterea verius vide. num , & vastallum tur , lus antiquum servandum in seu.dis non quaternatis ex cit. conssit. Ju-
Ititiarii. Quoties autem circa seudum disceptatio est inter Regem, & seu- datarium, lis pertractari debet in Regia Camera ; quoniam in pragm. 37.
d. rari quamcunque controversam
ad fi scum pertinentem jubetur in Ca. mera agitari. Qua in specie commune laudorum jus in d. q. vlt. de pro-sib alien. Dud. apud nos non servatur , scilicet terminandam per Pares Curiae litem, quae oritur inter dom, pares Curiae , qui& Pares Curtis frequentius dicuntur in libris seudalibus, sunt convasesalli, ut interpretatur Cujacius lib. I. de studis, qui ab eodem domino, ea. demque domo seuda tenent. Curtem dixere Longobardi pro domo, castro, palatio, praetorio. An Parium auctolitas adhuc consistat in Regno, cscemus opportunius ubi de causis istudiamittendi pertractabimus . Reliquas, quas dicunt prae eminentias Magnae
CAPUT IV. De droisione jurisdictionis Mognae Curia in risilam , re eriminalem ἰ erde novissimis legibus ad eandem pertinentibus. Ubi nominatim agitur re ejus Prafecto, vulgo Regente,
EX eonstit. statuimus supra expΟ-
sita, quatuor extitisse judices in Magna Curia tempore Friderici cem tum est. At sub Regibus de familia Andegavensum verisimile est , ali. quando pauciores suisse, nam in est. s. jubetur , ut ad minus sint tres . Sed novis exorientibus negotiis , litiumque antractibus , visum est publicae ptilitati convenire , judicum
numerum augere ; idque primo effectum fuit sub Regno Caroli U. , siquidem in pragm. I. de asta vag. Iust. sex judices statuti su ese; ea tamen ratione , ut quatuor praeessent criminibus coercendis, reliqui duo civilibus controversis terminandis. Uerum adhuc omnes simul convenie bant eundem in locum, nec separatis sedibus jus dicebant : unde in
eadem praA. I. csutum erat , ut civiles judices possent adhiberi ad di.
strepantes sententias componendas ,
prolata in causis criminalibus ; & ediverso , criminales in causis civilibus . Sed quoniam negotiorum civilium, criminumque multitudo plures judices exigebat, ideo paulatim civiles acriminalibus divisi , in proprium,& peculiarem locum convenerunt& sub Regno Philippi II. Hispaniarunt Regis separatis sedibus collocatis aulas nostri dicunt vid, pragm.
auctique suere ad sex, adeout terni iasingulis stulis adessent. At criminales, cum quatuor non sumerent, liquando iis duo, aliquando plures fuerunt additi. Sed cum eorum electio sub Hispanis Regibus ad Proreges pertineret, ideo aliquando plures eligebantur , quam necessitas expostulabat, & tantom id fiebat privati alicuius gratificandi studio. Imo quorundam ambitio usque adeo procedebat, ut illud munus absque ullo salario exercerent . Quod
94쪽
grave subditis videbatur. R propte
gimus , oblatis precibus a Civitate , R Regno concessum , ut ordinarius sex iudicum in criminibus observaretur numerus, & ut extinctis iis, qui
superadditi fuere, nulli alii in eorum
II. Quemadmodum in duas aulas civiles judices divi si fuere , eodem modo saepius cogitatum est de dividendis iis, qui rei criminali praesunt,
a liquando factum fuisse testatur Ro-vitus in pragm. I. de ossic. Am ist. Iustit. Sed postmodum is risus in reris
ruptus iterum occasionem dedit Regi nostro in praumatica edita anno II 8. 6. mandandi , ut talis divisio se ret. Sed nondum ea est effectum sortita . His judicibus, imperante Caro. io V. ut patet ex praem. 1. de offici Sacr. Reg. Cons inductum fuit . ut duo Senatores e Sacro Consilio assumti adiungerentur, & quolibet biennio
commutarentur; quo diligentius , Amaturius res magni momenti, ut sunt quaestiones publicN. . procederent , dum
iis praesunt viri, & prudentia, &dorina praediti , quales solent esse
Sacri Consili Senatore . Et haec videtur propria ratio ejus instituti, non autem quae vulgo redditur a Doctoribus nostris, qui ea de re dum tractant , & nominatim Petra in com
ment. ad rit. 2. num. 16. asserunt ,
Consiliarios eligi solere ad mitigandum rigorem Ma nae Curiae, nam in proserenda sententia non debet diversum esse officium m xiorum , ac mi norum iudicum, cum Omnes aeque , non pro arbitrio. durius, aut lenius animadvertere debent in reos, sed ex legum praescripto . Cum autem aeta
te Philippi II. Regis Hispaniarum , ultra biennii tempus permanere sole-II. C A P. IV. 8 rent in Magna Curia ii Consiliarii,
nec permutarentur , ut erat const ita.
tum: ideo id prohibitum fuit in pra
stris temporibus id speciat ad arbitrium Regis. III. Videamus quo temporis spatio terminetur cuiusque iudicis Magnae Curiae officium . Fuerunt antiis qui tus in Regno perpetui magistratus, & judices, fortassis ex consuetudine per Longobardos introducta ;apud eos enim Comites , de quibus supra , utplurimum erλnt iudices ordinarii . & perpetui locorum unde Missi, quorum non semel fit mentio in legibus Longobardis , solebant inquirere circa eorum adminis rationem; quae gravis admodum subditis efficiebatur; dum ratio nulla reddenda erat officii, quod perpeIuo in eadem per sona consistebat. Hicimos dum perdurahat aetate Friderici , fuit immutatus ab hoc Imperatore in constitutione occupatis, R in constit. judicestit. de numero oscialium , O infra
quod tempus eorum admini ratio duret et ubi statuit, ut deinceps omnes judices anni curriculo terminentur . Hoc sane consoniim est moribus Romanorum , qui stante Republica, omnes serme magistratus annuos fecere, eorumque jurisdictio ultra tempus prae .hnitum non porrigebatur, nisi ex necessit Me extra ordinem. Extincta mpublica , cum omnia nutu Principis regerentur , creatio , S commutatio magistratuum pene omnis in ejus erat arbitrio, nec ulla certa lege'definiebatur. Etenim quod Paschalis in mict. de mirib. patri potest. parr. q. cap. IO. num. 9- , ceterique Doctores nostri magno consensu asserunt , officiales annales esse de jure communi, di nomine ossicialium iudices quoque intelligunt, admittendum non est ; si-.on et i
95쪽
88 COMMENT. DE IURE REGNI NE A P.
quidem extra propositum sunt leges, deponere , ejusque publice rationem quas allegant , ut est l. I. Cod. ut reddere , quod in soro diuitur 6ndis omnes Iudices m. cT L neminem 4. Cod. de suscept. lib. Io. ; nam illa agit tantum de tempore, intra quod rationem suae administrationis provinciales judices reddere tenentur, nihil autem desinit circa tempus officii ;haec autem definit quidem anni spatium ad administrationem, verum linquitur de Susceptoribus, qui erant , ut ait Cujacius. in notis ad eum titi praepositi recipiendis annonis , & tributis, utriusque aerarii, &propterea non pertinet ea species ad judices . I. concludendum est, voluisse Fride.
ricum revocare morem antiquum Romanorum,sed absque Regiae auctoritati praeiudicio : sibi enim reservavit,ut est
in calce cit.constit. Occupatis, proroga tioniς arbitrium ultra annum . Et
verisimile est , supremos magistratus tunc fuisse perpetuos, nam superiores conssi tutiones loquuntur tantum de Iustitiariis, Camerariis, Bajulis; non de Magistris Iustitiariis, Magnis Camerariis, ceterisque inter septem Regni officia adscriptis; qui non ad ce tum tempus, sed ad ruitum Principis creabantur . Quod & posteriores Reges imitati sunt , qui suo arbitrio
reservarunt, non certo tempore prae finiverunt munus magistratuum in Sacro Consilio, Regia Camera, aliisque supremis Tribunalibus de quibus infra. IV. Quod attinet ad judices Magna Curiae in cit. prag. I. de Magistr. Iustit. expresse jubetur, ut illi quolibet
anno mutentur Uerum postea hoc non servabatur , nam semel electi perapetuo solebant in Officio permanere . Quapropter non minus legibus, quam privilegiis Regno concessis, quorum fit mentio in pragm. stas. rix. xin praefinitum suit bie n. nium , quo elapso deberent ossicium tum dare. Hoc idem clarius patet ex gratiis impetratis in volum. 2. privi-ι m. pag. III. ubi legitur, superiori-hus privilegiis fraudem fieri solere, quoniam perpetui judices creabantur. Sub Regno Caroli 1 I. Hispaniarum Regis non semel eorum privilegi rum confirmatio impetrata fuit: imo
legimum in cit. υolum. pag. I99. sta tutum , ut extinguerentur prout vacare contigerit, munia iudicum Vicariae in perpetuum concessa. Ex eo tempore sortassis mos invaluit in Regno , ut qui judices creabantur a Pr regibus , biennales essent, cum eorum lacultas ultra non porrigebatur : atqui creabantur immediate a Rege eLsent perpetui. Omnes tamen , exacto
biennio, ndicatui se subjicere tenebantur. vid. idem volum. priUile . par. Eo 7. Et hoc jure hodie utimur; nam licet omnes judices Magnae Curiae temporibus nostris a Rege eligantur, unde ab ejus voluntate pendet tempugadministrationis: nihilominus post biennium eorum unusquisque syndi. catui parere debet. U. Habet Magna Curia suum Praefectum, qui &caput est omnium judi. cum , & nunc appellamus Regentem . Solebat olim Magistro Iustitiario , vel ob necessitatem , vel ob aliquam publicam utilitatem impedito, alter in ejus locum substitui, qui modo Locum. tenens, modo Regens dicebatur, vid. rit. 9. Io. I62. Sed cum paulatim qui maiori dignitate oti in inter Regios Administros praestabant, &praecipua Regni munia exercebants vulgo septem Regni ossicia appellantur, quia tot fuere primum a Normannis instituta )coepissent honoris tantum tittalo decorari, unde administratio in alios translata fuit ; ideo in Magna
96쪽
Magna Curia coepit ordinarius Praefectus esse, non ipse Iustitiarius , sed ejus Vicarius, qui ob id Locum tenens appellatus fuit, vel Regens o quamvis haec posterior denominatio uiu approbata fuerit; sed specialiter attributa Uicario Magni Camerarii, qui praeest Regiae Camerae, de quo insta. Ante Gulielmum I ipsin; et magni Iustitia rii, imo, dc Iustitiarii provinciarum sibi Vicarios eligebant. Sed hoc expresse ab illo Rege prohibitum suit in
constit. incia eir. ut Iustitiarius alium loco sui ordinare non possit. No tanda autem hic est auctoris historiae civilis oscitantia, qui cum libro II. cap. vlt. leges Gulielmi referens, ejus constitutionis meminisset , deinde lib. ΣΟ. cap. 9. 3. I. scribit, facultatem Vicarii sive Regentis creandi ablatam fuisse a Iustitiariis & translatam in Proreges o quasi id evenisset sub Regni Hispanorum cum potius scribere debuisset, sub Regno Hispanorum facultatem creandi Regentis, quae
ex lege Gulielmi ablata fuit a justi.
tiariis, & reservata tantum Regi, a Regibus Hispanis translatam fuisse in Proreges. Constitutio Gulielmi aetate Friderici H. vim suam obtinebat, nam hic Imperator in consit. duram tinde prohibita vicialium nostrorum o cisone, . sic emendandum, non o casione, ut male legitur in vulgar, bus editionibus j voluit ejus nimiam severitatem , nempe poenam capitalem statutam contra Iustitiarios, &Uicarios, mitigare, statuendo Poenam publicationis bonorum , di remoti nis ab ossicio. Et licet paulatim in desuetudinem abiisset sub Quolo I. Andegavensi; tanten iterum in usum revocata fuit per capit. quia de υicariis I9. Imo in hoc capit. . quod a Guliel mo cautum fuerat in solis Iustitia. riis, mandatur generaliter observari
in ceteris inferioribus judicibus. Idem confirmatur in capit. item quos praedicti 1 6. Hi ne a doctoribus generale axioma conficitur, in Regno officia non posse exerceri per substitutos. N 'mine ossiciorum intelligunt non tantum quae versantur in jure dicendo. sive in administranda jurisdictione, sed etiam in quocumque publico munere exercendo, vid. rit. 7. in m. o' rinNy. Et in libris Pragmaticarum titulust extat: de adminiseratoribus, er quod
ipsemet ferviant, o non per substitutum. Discrimen atHem est inter officium judicandi, & reliqua οῦ nam illud ne concedi quidem solet cum
sacultate substituendi: haec vero secus. Illud tantum cavetur in pragm. 73.ε. I 3I. de o c. Procurat. Caesari ut facultas substituendi in ossiciis a nemine concedatur, nisi immediate a Rege
VI. Hanc prohibitionem substituendi in iurisdictionis exercitio legibua
nostris inductam, non aliunde originem duxisse censeo, qua in ex ipsiugjurisdictionis mutatione. Quod ut restius intelligantur paulo longius regre petenda est. Iure Romano potuisse olim magistratus jurisdictionem suam alteri committere , sive mandare , extra dubitationem est: idque apparet ex tit. Digest. de osci ejus cui mam dat. est jurisd. Quem morem a Regibus coepisse, qui domo profecti, ne urbς sine imperio foret, solebat ad respublicas administrandas , prudentes viros deligere, ex Tacito notat doctiss. Noodi lib. a. de juri . imperi cap. I. Et non solum mandari
poterat jurisdictio alteri magistratui,
sed etiam privato cuicumque L ult. D. cit. tit. Uerum ex definitione Papiniani in I. I. eod. mandari tantum poterant quae jure magistratus competebant; hoc est, quae erant ordinariae
97쪽
no COMMENT. DE IURE REGNI NE A P.
iurisdictionis, & ratione ossicii ad verba personaliter conferuntur sier gistratum pertinebant; non autem scribit: ideoque mandatam Hi j risquae extra ordinem, vel lege, senatus- dictionem mandare alteri neminem
consulto , vel constitutione Principis posse tradit juristo ultus Plautus iuerant magistratui tributa . Cujus gene- leg. An. de ostio. ejus σα quem rex-ris erat merum imperium; nam licet tum licet in delegato a Principe ti- initio illud fuerit apud Consules, ta- mitari tradatur in I. a judice Cod. men postea Valeria, aliisque insequu- de judiciis , ubi late scribentes , σtis legibus separari coepit a Consulum in cU. quam υir L inc. delegat. , iurisdictione ; unde populi jussu spm Iimitatur tamen nou procescre, quav-cialiter delegabatur certis personis; & do in specie est eiecti industria per-Propterea non poterat alteri manda. Duae σα Credidit igitur Tapia, juri, quia non competebat jure magi. risdictionein Magistri Justitiarii fui ias ratus, sed erat specialis concessio- se delegatam a Principe ; unde sic nis. Huc respexit Rex Gulielmus in ratiocinatur : quamvis delegatus a constitutione modo citata illis verbi se Principe possit alium delegare ; ta-Cum enim causa aliquasinguIapis, que men id prohibetur in Iustitiario per criminalis sis, ab aliquo aliis reguli legem Gulielmi, quia nominatim est riter committi non post; multo minus electa industria personae . Sed quis
praedictarum causarum uniυersitas ρο- non videt . ejus assumtum omnino
rarit delegari. Quorum verborum hic falsum esse . nam Iustitiarius , Scest sensus: jure communi crim natis quieunque magistratus constitutus in causa, quae pertinet ad merum impe- Reeno a Principe , est iudex ordirium , di competit speciali concessio- narius; & tunc dicitur delegatus quis, ne. non ratione ossicii, cum non pose uel cum aliquid ei committitur, ad si alteri mandari: multo minus pote. proprium ossicium non pertinens ,runt Iustitiarii universam suum mu- vel si fuerit privatus , & specialiternus, quod uiplurimum consistit in ad aliquo negotium perficiendum criminibus puniendis, trafferre in alios eum jurisdictione eligitur a Principe. Propria auctoritate , absque Princi- Tapiae vestigiis dum insistit Petra in
Pis jussu. Que omnia cum Mon ani- ram. ad rit. 2. sursum deorsum permadvertissent nostri , constitutionem miscet ius romanum, canonicum, RGulielmi male explicarunt, & pri. nostrum. Ratio igitur Gulielmi haec sertim Tapia in ea parte . ubi legis suit, quia sue ex consuetudine, sive hanc rationem affert, quia videtur ex leuibus Longobardorum , quoties Hecto industria personae . Quod si ve- magistratibus tribuebatur jurii dictio, rum est, nulli unquam ma aistratui non amplius sieh. t distinctio inter ea, licuisset jurisdictionem cujuseunque quae jure magistratus , & eR , quM generis alteri mandare : nam semper laecialis erant concessionis οῦ & pro-
in electione magistratus specialis qua- pterea illi indistinctae solebant iub litas , & prudentia illius inspicitur; & stitutos sbi eligere , quibus aliquan-Ob id Vel a populo, vel a Principe do universa dabatur jurisdictio. Quod
eligitur industria personae. Confundit cum bono publico videretur adverta- hic Tapia mandatam iurisdictionem ri, voluit Rex omne discrimen aufer- cum jurisdictione ordinaria; unde re, & generali sanctione prohibere.
dum explicati in lege Gulielmi illa ne amplius magistratus vicarios sibi
98쪽
propria auctoritate assumerent absque Principis licentia. Et exinde factum est , ut in Regno cujuscunque substituti creatio ad Principem tantum
VII. Sub Hispanis Regibus , ut
modo diximus , creatio Regentis ad Proregem pertinebat qui tamen tenebatur novum qligere singulis annis. Permittebatur quidem prorogatio in alterum annum, sed ex causa legitima, Sc convenienti , ut est in pragm.1 r. q. 57. de officialibus , s his quae eis prohibentur . Hodie tempus huiccssicio annexum nullum est , cum id pertineat ad Principis voluntatem. Ex gratiis Regno concessis , electio Regni alternativa erat, ut una vice vel Neapolitanus civis , vel de prinvinciis Regni eligeretur , altera qui 'cunque etiam exterus pragm. unicide ooc. provis. illud autem impetrari non potuit, ut Neapolitanus tantum civis ad illud munus destinare. tur, nam ea de re petitionem legimus in volum. a. privile . pag. 2O .
propositam sub Regno Caroli II. an.
no I 655. non autem concessionem
VII l. Magnae Curiae Regentem jurisdictionem habere, extra controversiam est, cum vices gerat Magi.
stri Iustitiarii. Solebant olim Romani magistratus juris scientia utplurimum pollere; sed non priecisse id requiritur. Quod sic exprimit Cicero in orat. pro Plancio : In magistratibus, s qua est ars , Populus Romanu; facile patitur, sin miuus, virtu
te eorum , idi innocentia .eonteutus
es. Hinc usus inolevit, ut magistratibus juris imperitis iurisconsulti ad. derentur, qui dicebantur Asse stareς , sive Consiliarii, nam eorum consilio ius dicebant, sive sententiam pronunciabant. Unde Ulpianus in L metam s. q. sed quod praetor D. de re quos
metus causa, in controversia , quam
ex facto proponit, de se ipso sic scribit: Praetorem, mc adsidente interla. quutum esse ; hoc est me consulente,& suggerente. Hunc morem apud Romanos, nec non etiam Graecos usta
tum , reprehendit Iosephus Hebraeus lib. a. adversus Appionem , aitque . id iideri sibi tesimonium, σ argu mentum inscitiae patriarum legiam rat vGratium , inquit , s quis de
legibus interrogetur, facilius , quam nomen suum eas recitat. Eodem pertinet quod de Persis resert Ammianus Marcellinus lib. 23. , nempe illos ad judicandum abhibuisse peritos,& alienis consiliis non indigentes , & mois rem Romanorum irridere, qui inter.
dum facundos, jurisque publici peritissimos post indoctorum collocant terga. Verum consuetudinem apud Romanos jam receptam placuit majoribus nostris imitari , quia saepius
experientia docuit, viros quoidam prudentissimos . etsi legum peritia destitutos. rebus tamen administrandis, populisque regendis esse perquam idoneos; unde ne eorum opera deesset, commodius visum est, jurilconsultos adhibere in iis , quae pertinent ad legum exequutionem . Nec alia fuit ratio . cur vel a primis temporibus Magno Iustitiario judices assi.
gnati fuere, scilicet ut eorum consilio, & peritia rectius jus petentibus redderetur. Quod in Regente multo magis dicendum est, qui non solum legum peritiam habere non solet , sed ex petitione gratiarum in volum.
priυita. 2. pag. 2 . 2os. 2 7. de bet esse non togatus. Unde ejus cmra versatur in excubiis disponendis per Urbem , ut omnia pacata sint .& tranquilla, prout olim sacere sole bat Romae P sectus V.igilum : in M a malis, Dissili eo by GOrale
99쪽
9- . . COMMENT. DE IURE REGNI NEAR
. malis , Sc facinorosis hominibus m. tenentis ipsus f hodie dicimus Viem quirendis . Ceterum nihi. quidquam protonotarium ) scilicet tum circa
decernere potest ad ordinarium iusti. fidelitatem erga Regem , tum circa tiae cursum pertinens , sue in causis obligationem judicandi secundum te. juris, absque judicum consilio . Quod ges. Postremo additur, eis liberandas provisum suit a sapientissimo Rege non esse Literas incioνum , nisi an- Alsonso I. Aragonensi in cap. m. tea tale Praestiterint juramentum . gratiarum anno I 4 a. Idem confim Quod 3c usu observatur . Apud Roma tur in pret. sa. i. de ine. manos olim. iudices quidem dati a Magist. Iustis. Et in prag. sa. f. o. Prietore jurabant , non autem ipse de inciat. er his quae eis prohib. Praetor , ut indicat Cicero in orat. flatuitur, non posse Regentem man- pro Quintio. At juramentum praesta- dare, ut aliquis in vincula conjicia- batur in singulis causis ante prolatam tur , nisi ex suffragio unius saltem sententiam, ut discimus ex Asconio ex judicibus. Uerum id intelligendum Rediano act. I. in Verrem. Consue-Puto , modo non agatur de personis tudinem hujus juramenti interruptam vilioris conditionis , praesertim in renovavit Iustinianus in Leg. rem gravi aliqua , bc urgenti necessi- non umam I . Cod. de judiciis . tate. Gentiles praestabant tale iuramentumi X. Quamvis autem Regentis OD ad aram certi numinis , quod qualeficium non consistat in jure dicendo; fuerit vid, Roard. s. var. 8. Attamen quia verendum est, ne minus Iustinianus sic statuit, ut omnes omisjuste te gerat in iis, quae pertinent nino judices . & arbitri non aliter ad suum munus ; ideo syndicatum litium primordium accipiant , nisi quoque subire debet finito admini- prius ante sedem judicialem Sacra
strationis tempore, vid. -I. I. pri- deponantur Scripturae, & permaneant d. pM. 7 ., pragm. 2. de sim- usque ad terminum, di recitationem die. o c. Et in cin cap. ita priυile . defini livae sententiae. Licet autem niis
idem Alsonias jubet, ut non mi. hil hic dicatur de iuramento; tametanus ipse, quam judices iuramentum intelligitar ex sententia Hotomani Praestare teneantur ad Deum & nominatim decernitur in noυHI. sancta Eυangelia , quod justitiam xs. penult. Sed apud nos haec ali-mnicuique eam petenti recte , er δε- ter observantur , nam juramentum
ire in omnibus , π per omnia ni semel tantum 'statur , dum judex mini abunt omni seposito odio , O' ossicii administrationem nanciscitur ;amore, seclusisque indebitis ditationi. idque fortassis ex jure Longobardorum
us, alioaDe quocunque eam inficien- originem duxit , vid. I. iat. lib. a. re respeetu . Neque tale juramentum leg. Longobard. tit. 33. Alia forma fuit noviter ab Alfonso institutum, juramenti praescribitur in capit. itemnam Sc Gulielmus in constit. purita- recipiant 37, Caroli I, , nempe ut νem, & Fridericus in constit. inter jurent ossiciales, se pro officio con- cetera capitula idem antea statuerant. sequendo nihil dedisse, aut promi si s Et habetur quoque in cap. 28s., ubi se . Et idem confirmatur in progis forma juramenti proponitur, praestan- 4: h. .dς incini. his quae eis prodi ab omnibus ossicialibus Regni in hib. Denique alia species juramenti manibus Protonotarii , vel LOzum- Praescribitur in proSm. Io. j. 7. do
100쪽
fuspicion. inelaι. , ut prima die cujusque anni a iudicibus praestetur coram Regente iuramentum de silentio renendo, re secreto servando. Quod ipsum statuitur quoque de Sacro Consilio, & Regia Camera. Et ratio as sertur , ne evulgatis iis , quae in Τribunali tractaritur , praeter alia imcommoda , Occasiones oriantur proponendarum suspectionum contra j
X. Praecipua autem cura Regentis
Magnae Curiae versatur in seligendo ex judicibus aliquo in singulis causis, sive civiles sint, si ve criminales. Et hoc in omni ferme judicum collegio
observari solet, ut scilicet ex eis unus designetur , cui specialiter incumbat onus, hoc , vel illud nego. tium examinandi, ceterisque reserendi. In senatu Romano simile quid in usu erat; unde dicebatur jus relationis, quod uiplurimum magistratibus competebat. Apud nos vulgo di.
citur ea arum commisso . Antiquitus in Magna Curia catasae non committebantur , adeo ut quod utius ex judicibus incoeperat, alter terminaret,
ut ait de Franchis decis 1 3. infin. Sed postmodum ad confusionem evitandam indoctum fuit , ut Re gens causas distribueret. Semel autem aliquo ex judicibus per Regentem electo, non licet idem negotium alteri committere , nisi ex evidenti necessitate , prag. 6. β. 3. de osc.
consuetudo occasionem praebuit nostris animadvertendi , distributionem causarum non tribuere jurisdictionem. Unde orta est quaestio , utrum Iudices Magnete Curiae, Consiliarii Sacri Consilii, Praesides Regiae Camerae habeant iurisdictionem ordinariam, an
delegatam. Sed eam examinare magis tempestivum erit , ubi de Sacro Consilio disputabimus. UT U. De auctoritate Magnae Curiae in civilibus causis.
neraliter tractatum est , sive de universo Tribunali e nunc videamus quid specialiter , Sc separatim statutum si, postquam illud in duas
veluti partes divisum est, ut diximus; nam post eam divisionem necessarium omnino fuit , ut specialia quaedam constituerentur in civilibus disceptationibus; & eodeni modo in criminum animadversione . Et primo agamus de Μagna Curia civili : quia
ad eam pertinentes leges pauciores sunt. 8c faciliores , prout exigit arditus ratio: non quod ea praestantior sit criminali, ut quibusdam placet 'Et sane apud nostros non semel quae .stio fuit proposita , utrum civiles an criminales judices digniores censeantur; & per consequens , quinam ex eis praeserendi. In hanc rem fi v lumus djligenter inquirere, nulla se .se osArs dubitandi ratio ; nam cum unum, idemque si Tribunal ex primaeva sua institutione , omnes proculdubio inter se aequales sunt, qui in in ut conveniunt; & propterea ex generalibus regulis semper antiquior praefertur recentiori; idque eo magis apparet, quod utri que unum , idemque Diuili do by Corale