장음표시 사용
151쪽
Tapia, ad citationem Officialis non procedi, in specie proposita, per Magnam Curiam , nisi priuet ea de re Princeps consulatur Quod Sc juri
Romano consonum esse, patet ex iis,
quae modo diximus & legibus quoque nostris, prodi colligi potest ex
VI. Competit etiam Regiis Audientiis praerogativa quaestionis exercendae ex sola informatione ; dummodo agatur de gravissimis criminibus, Rea omnia observantur, quae supra diximus obtinere in Magna suria , ubi ad eum pervenitur extraordinarium modum procedendi. Quaerunt autem hic Doctores, an proprio jure tale privilegium Audienti ic sit concessum. Censet quidem Caravita in
rix. 239. num. Io. , illud legibus nostris nominatim .eompetere Ma-
nae Curiae . sed usu ad Regias Au-ientias protractum. At si verum ell quod idem auctor, ceterique e nostris tradunt, ex capit. s cum sceleratis, ct capit. s cum accusaris eam praerogativam proVenire. dicen. dum utique est, id ipsum decretum olim luisse expresse de Curia Iusti. tiarii ab imperatore Friderico inconst. Iustitiarii non per tale das ;nam ibi iniungitur , ut contra sa- niosos latrones, & publicorum itine. rum aggress ,res Iussae arti procedant nullis dιlationibus, seu accusationum
folemnitatibus expeἴtatis. Quae Uer. ha non male aptari poterunt torturae inserendae.
VII. Ex superiori fortassis consti . tutione Friderici introductum fuit, ut in quibusdam delictorum speciebus extraordinem plocederent Regiae Au .dientiae , s ve ad modum bolli , ut Doctores , & novissimae leges ii quuntur; quasi ad smilitudinem eius, quod
in more habent exercituum Duce S, m. I.
praesertim dum sunt in expeditione, ut ad continendos milites in ossicio absque solemnibus. Sc strepitu judiciali , nulla mora interposita , in sontes animadvertant. Sed illud genticloquendi minus proprium est; etenirn ex communi nostrorum sententia procedere ad modum belli idem denotat ac procedere ex delegatione, vid. O. de praem. M. C. cap. I9. , scilicet cum Iudex ordinarius speciali' prin cipis rescripto in aliqua causa pro- dedit; quo sala , licet dicatur, co cedi terminum extraor narium, Q- lemnia tamen judi i observantur ;& tantum appellationi locus non est, nisi ipsum Principem delegantem ex eap. super 27. M offici ci pol. jud. deleg. Nostri dicunt reclamationem. Uid. Rouit. in tit. pi V. osso. Rit. Et propterea Pragmatici docent,
in Regiis Audientiis quod dicitur procedi ad modum belli, in Magna
Curia 3ici ex delegatiove. Ceterum solemnitates judiciales semper. obseris vandae sunt. etiam leviores, ut est testium repetitio, Vid. pra m Io. si . de .c. Iudicum: ubi tantum excipitur casus , quando legitima adest rei confesso, tunc enim, licet repetitio praetermitti possit, nihilominus terminum adversus consensonem dandum esse mandatur. His
adde, quod ea Dcultas dum soli
Praesidi committitur, ad persequendos proscriptos , Vulgo bannuos, grassatores viarum, ceterosque ejus. dem generis facinorosos homines , publicam Provinciarum tranquillitatem perturbantes ' tenetur ille sibi adjungere unum ex Auditoribus , cu-
tu. consilio Eius judiciarii perficiendi. R demum sententia proferenda erit, dict. 'Mm, Io. q. 33. Igitur gereralis admodum, & impropria loquutio est ad n ο belli :T cum
152쪽
r 6 COMMENT DE JURE REGNI NEAP.
cum fortassis quis credere posset, noe pro redi ad horas. Quod moribus in- 'stris legibus eadem permissa, civili- troductum in Μagna Curia , & inter agendo, quae in bello ipsa meceo Regiis Audientiis , confirmatum
stas, Sc rigor militaris disciplinae futile pragm. edit. au. Is 8 . per Du- requirit: quod equidem haberet ali- cem ossunae Proregem, notatde Lucae quid iniqui . Et propterea coon ad deeis sχo. de FranchiΕ.rio extraordinaria dicetur rectius; si- VIII In superiori extraordinariaeve ex speciali Principis commi s so- cognitione malor quodammodo ad-ne- Idque duabuς consistit et Primo , paret auctoritas Audientiarum, quam ut virtura inferatur ex sola informa- ipsiusmet Magnae Curiae, quae nuntione: nam generaliter tradunt nostri quam ea potest uti, nisi ubi in ali- regulam, ex opinione Bartolomaei quo speciali casa Rescriptum Pri de Capua, relata in com. de Nigris cipis intervenerit, delegationem man- ad cap. jam a 3 . ut quando ad mo- dans . Sest quoniam in Provinci igdum belli proceditur . torturae ex enormia delicta sunt frequentiora , processu informati vo sit locus; si ve praesertim latrocinia, iisque opportu- non data copia repertorum his vo- nior praebetur occaso in locis a ci- .cabulis Forenses hi telligunt nomi- vili consiatio remotis; ideo generana testium , & attestationes , qti e liter qilibuscumque Praesidibus , &reperiantur. in actibus iudicialibus )- Audientiis conceditur potessas asSecundo. ut terminus ordinarius die- modum belli. Ne autem deinceps rum reducatur ad horas. Hoc sane dubitatio aliqua exsisteret . utrum neque Romanis, neque Regni Iegb commissum delictum ordinari e , an bos constitutum Est . Solitum tantum 'extraordinariae cognitioni v esset; ideo fuit Romae , horarum spatium prin in cit. pragm. I in Φ. 48. haec na finiri aliquando tum accusatori , merantur. , in quibus potest proceditum reo , eorumque advocatis ad ad modum belli r Primo in furtis dicendum , ut in causa Milonis re commissis in viii publicis, & exica seri Asconius, vid. Pollet. hist. sum urbes, sive oppida; vulgo extra ha- Rom. Id. I cap. II., in qua accusator bitatum , or in campanea. ΙΙ. In duas, reus tres habuit horas, ob natura. incendiis domorum, vel tuguriorum, lem favorem erga laborantes. Ceterum non minus in locis habitationi desticum controversiae , praesertim inqui- natis, quam ruri. Id ipsum obtinet, si fitiones criminum , celerrime ad ii- ignis immissus Tit in sylvas , nemora, nem tunc perducebantur , necessii- messem , sive ea ter e adhuc cohaerium non erat ea de re speciales leges. reat, sive in area sit repolita dum-At deinceps auctis civilium . eri- modo adiit dolus. Ill. In plagiit minaliumque caularum anfractibus, specie, quae nostris dicitur recaptus, unde serenses concertationes perpe. & proprie committebatur olim tale tuae quodammodo factae sunt : visum . crimen frequentissime a bannim , qui fuit publice expedire , ad hoc ut itersaeientes obsidum loco sibi reti- facinorosi . & promti ad maleficia de. nere solebant, usquedum ceri e p terrentur. in gravioribus delictis bre- cuniae quantitas eis est et persoluta. vi spatio includere universam actio. IV. Cum multae simul personae, sal-nem: idest probationem delicti . & tem quatuor numero, armatae 3nce.
153쪽
hibitis, & per agros, viasque publi- tur piratarum more . Denique cacas maleficiis sese immiscent, licet vetur, ut in omnibus superioribus dum capiuntur eadem arma non ha- delictorum speciebus , comprehendan-beant . U. In raptu manifesta cum tur etiam complices; & ut, si gra. vi commisso ruri contra mulieres uior aliquis acciderit smilis casus , cujuscumque conditionis. m. In Princeps certior fiat, a quo eadem criminibus , quae in mari committun- facultas specialiter committetur.
De origine, auctoritate, o jurisdiction e Gubernatorum in singulis Ioci
Prosincierum Regni. Ubi quaedam adnotantur circa incium BGulorum.
NO; leve studium , aut persun-ctoria diligentia in hoc capitulo adhibenda est , sive rem ipsam consideremus , sive publicam utilita. tem , ad hoc ut auctoritas, & juri L dictio Gubernatorum, qui in singulis civitatibus , oppidis, & vicis constituuntur in Regno , concludatur certis finibus , & regulis , ne partim exabusu , partim ex praVa legum in. terpretatione , nimium quorundam insolentiae, & avaritiae permittatur .
Et sane , licet jure publico Magistratuum Collegia , sive Tribunalia statuta snt , in quibus plurium industriae, doctrinae, atque prudentiae legum exequutio commissa est; tamen
necessarium visum fulto ut & in locis singulis speciales anssent Iudices, quo facilius, & commodius, in primo saltem iudicio. jus petentibus
redderetur. Scio communiter in hanc sententiam itum esse , particularium judicum constituendorum consuetudinem , Romanis ignotam , barbaris Nationibus acceptoserendam esse padeou t A uctor hisi. civit lib. 3. cap.
z. 3. non vereatur assirmare, hac
in parte Romanis Gothos antecellui se se; nam dum illi contenti erant in unaquaque Provincia , vel Consularem , vel Praesidem statuere ; hi ediverso , praeter eosdem supremo&Magistratus , voluerunt in singulis locis Comites , ejusdemque generis
inferiores iudices creare unde ortum habuit Gubernatorum usus qui adhuc hodie permanet in Regno nostro. II. Verum Gothorum prudentiae concedamus quod ex Grotio asserit citatus Auctor: non recte tamen generaliter dicetur, sub Romanis omnino defuisse in locis singulis judices rquandoquidem stante Republica, Coloniae , & Municipia suos habuere Magistratus, ut alibi diximus. Quae
vero Regiones in Provincias redactae fuere , Magistratus Romanos cum suprema auctoritate accipiebant ceterum verisimile est , & speciales uni ulcujusque loci fuisse Iudices , saltem in causis levioribus . Quod equidem sub Imperatoribus amrmandum est libentius ; qui cum tanto studio , & diligentia subditis consuluissent , optimas , prudentissimasque
154쪽
et 8 COMMENT. DE IURE REGNI NEAP.
Rector. Pr ineia ; quis unquam sibi defendere ; & ne ab exactoribus Persuaserit, eosdem voluisse, labore. tributorum , sive susceptoribus vex i& dispendio miserum in modum retur, vid. Gothola in parat. C. T. subditos defatigari' , dum necesse de MDU eiυit. Postmodum iurisdi- haberent e remotissimis regionibus ctione donati suere ; nam antiquitus Provinciarum Rectores adire Z Adhaec, proviaciales apud eas iniurias tantum cum 'sceleratorum perfidiae aliquando suas contestabantur; idest . ut explicat in tempore occurrendum foret , vi- idem Gothostedus, gesta,& acta dedebatur omnino inconveniens , Re- iis conficiebant, Sc ad Iudiues, idestctorum jussum . & deliberationem Rectores Provinciarum mittebant ,
expectare. Sed mittamus conjecturis vid. I. 3. C. t de superexactionibus. Tem agere , & utamur clarioribus Non autem habebant jus multae argumentis ex t. vlt. C. de pedaneis dicendae, neque quaestionis exercendae judici, ubi imperator Iulianus po- I. a. cit. tit. C. T. de defensori civit.
testatem facit Praesidibus Provincia- quam legem corrupte in Codicem rum creandi in quibusdam negotiis Iustiniani t. s. transtulit Tribonia- pedaneos iudices hos interpretatur nus. addens illa verba saeviores qum Cujacius in parariti. Qipedes , pim stiones * quasi ordinariae licuissent nipedes , quod non pro tribunali quod est contra mentem ejus legis .
judicant, sed de plano, stantes , aut Verum Iustinianus in noυ. II. resti. sedentes; imo collatitio, aut fortuito tuto munere infensorum jam proscamno, fortuito cespite ex noυ. r. vili habito , quoniam exerceri tum 4 8 l. ) . Ex verbis autem hujus solebat ab hominibus humilioris sor- constitutionis infertur eos judices in tunae; non tantum eorum cognitio. Jocis particularibus constitutos; nam nem ampliavit in causis civilibus
ait Imperator: Moderatorem proυim usque ad summam aureorum terce
riae superfluum est expectari . Quasi tum , cum antea fuisset usque ad
dicat, incommodum est, ut in una- quinqua inta; sed etiam in criminaquaque causa, vel minima, expecta- libus voluit, eos habere cognitionem, tur Rector Provinciae ; R ideo tales & coercitionem , quoties ageretur judices creandi sunt, ut de minimis, de lenioribus delictis; idest privatis.& humilioribus causis cognoscant . non publicis; in quibus tamen pla- Usus autem est verbo expectari , cuit prehensionem solummodo eiufiquidem ea aetate moris erat , ut concedereia idest , ut possent reos hyeme ferme tota in Metropolibus vinculis mancipare , & ad Praesides Provinciarum Rectores juri dicundo mittere . . consisterent , vid. ι. 6. C. de inc. IV. Non igitur pro vero haben-Rect. Provinci, aestate vero, ut Proe dum est, sub .Romano Imperio spe. Vincialium desideria commode audire clatet locorum Iudices defuisse ; sed possent: er Provinciam discurrerent, tantum asserere possumus , a Gothis vid. Gothose. in I. 4. C. T. cit. tin ampliorem iurisdictionem iis tributam ill . Praeter hos pedaneos Iudices, fuisse, eosdemque diversis nominibus erant di Defensores Civitatum . Η de lignasse : prout etiam sub Regnorum munus proprium fuit plebem Longobardorum. At sub Normamus
ab injuria , & oppressione tum Re- Bajus suerunt ordinarii locorum juctorum provinciae , tum militum dices, sive Ballivi , ut alibi annot
155쪽
vimus . Eorum autem jurisdictio ,
Friderici I l. temporibus , , non minimi momenti erat , ut patet ex constitutionibus ejus Imperatoris. In unaquaque ' Civitate plures creabantur:
verum cum eorum multitudo negotiis impedimentum potius afferret , jussit Imp. in conss. saepe contingιι
quod multitudo, ut tres tantummodo,& non plures in locis quibuslibet
statuerentur . Credendum autem est,
eos utplurimum suisse juris imperitos ; δε propterea Assessores , sive Conlultores habuisse , qui Iudices appellantur in iisdem constitutionibuς,
fecundum morem ejus aetatis , in
qua Iudex ut plurimum intelligebatur legum Doctor . juris Professor , vid. exempla apud Cangium verbo fudex. Hi ne idem Fridericus in constit. proscrιpturis tit. de Ialario pro scripturis
sententiarum, ne pro arbitrio salaria exigerentur a Bajulis', mandavit , centesimam partem aestimationis rei in litem deductae exigendam eamque
voluit solvi a victore , &.deinde
repeti a victo i divisionem autem fieri debere aequis portionibus inter Bajulum, Iudicem , hoc est Assessorem , & Notarium , quem nunc dicimus Actorum Magistrum . Ex hac constitutione sortais; inductum postea fuit, ut in Sacro Consilio post litem finitam , certa quantitas , hoc est unus cum dimidio pro centenis aureis vid. prag. 79. de osse. S. R. C. ὶ solveretur , quod appellatur Ius sententiae. Cavit etiam prudenter idem Imperator, ut in iure reddendo omni diligentia, & stydio versarentur
propterea in constitui. cum juxta
proυidum , O salubre decrevit : ut singulis quatuor mensibus specialis fiseet de iis inquistici, generalis vero sinsulis Iannis I A si de-II. C A P. XIII. I 49
prehenderetur, odio, amore, prece, aut pretio , proprio ossicio eos defuisse , aut contra jus pronunciasse, voluit manus mutilatione tanquam
periuros puniri ; sin autem ex smplici negligentia, confitcatione tertiae
partis mobilium. U. Verum auctoritas Bajulorum sensim defecit. Et licet certum tempus assignari non possit , tamen verisimile est, si dicamus , id evenisse sub Regibus Andegavensibus , tum quia in eorum constitutionibus, sive capitulis , vix illorum mentio fit ;tum quia ea tempestate frequentius coeperunt concedi leuda cum jurisdictione: unde dum laudatari i volebant
proprios judices creare , Bajuli qui
ab antiquo constituti reperiebantur , ne viderentus prorsus inutiles, coepe. runt tantum suam jurisdictionem interponere in causis levioribus , &praesertim dum actiones proponebantur tum de pauperiet, tum ex lege
Aquilia . Quae facultas specialiter data iis fuit a Friderico II. inconstiti
animalia in vineis ; etenim cum anterioribus c&stitutionibus statutum fuisset, ut animalia inventa in alienis fundis coram Iustitiario adducerentur pro resarciendo damno , placuit imperatori constituere , ut id deinceps fieret coxam Bajulis; ne pro damno, ut plurimum minimo, cogeretur quis
longum iter susciperem, Iustitiarii
adeundi gratia. Quoniam autem hac in re frequentes conimversiae , Sequerelae oriebantur , praesertim quod
Bajuli pecuniarias poenas immodicas exigere solebant : ideo visum suit Regi Ferdinando I. Aragonensi gener ii sanctione decernere in pro. I.
deos . ba tuli, quid pro jura certo
habendum esset. Et primo loco mandavit , ad probationem susticere unum testem, adbibito juramento in Ni xis , Disiligod by Corale
156쪽
yso . . COM VENT. DE IURE REGNI NEAR
ω , idest eius qui ami invenit ani. interpretationibus, atque distinctionurnat damnificans. At s idem inventor hus involvere, non sive publico d animal manu prehenderit , & ad trimento. Et sane, cum jamdiu comBajulum duxerit, simplici eius asseue suetudo introducta fuisset , ut B, tioni cum juramento standum erit gsquidem non semper facile est in locis campestribus testes adhibere .
Poenam autem, prator aestimationem damni, voluit Rex augustalem excedere non debere, idest, ex communi 1nterpretatione, carolenos quindecim.
Sed hoc intelligitur , ex verbis Pragmaticae , quoties fit damnum interrisoriis bannitis, hoc est ubi antea proposita fuere edim, ne quis cum animalibus accederet ad alienos lan- s; nam sedis, Oltra aestimationem damni, nihil quidquam erit praestandum. Quoties autem damnum modicum est, poena nunquam egredietur
aestimationem illius, nec solvi debet, nisi antea restituto damno . Quae omnia di in Sacro Consilio decisa fuisse refert Anna svul. ε 38. Ο r3st. Hac autem in re animadversione digna est pragm. a. eod. xit. 'uae licet de Bajulo hujus Civitatis spe, cialiter loquatur ; tamen quia generali ratione nititur , & abusus in Regno quoque est, generaliter accipi debet; nempe. ut non possit Baiulus compositim nes inire; hoc est decerta summa pacisci cum dominis animalium, solvenda singulis annis; unde illa postea habeantur tanquam immunia a qqibuscumque poenis . &libere damnum committant . Quod fidem esset . ac promere occasionem maleficia impune pe patrandi , &alienis rebus d ituni itiferendi .. Sed haec parum , aut nihil observantur , ob privatorum avaritiam , di cm
VI. Quae in superiori pragmatica clarissime . atque' iustissime decreta sunt, Doctoribus nostris placuitronibus jus Bajuli eligendi , vulgo
jus Bojulationis, concederetur in femdum , quaesitum est . an constitutio Ferdinandi ad eos quoque pertineret.
Qui solidae juris prudentiae principiis
imbuti sunt , nunquam in dubium revocarunt, iurisdictionem Baronibus concessam , ii idem legibus , iisdem egulis contineri, ac eam , quae iure publico competit omnibus Judicibus,& Magistratibus. Sed vulgo inter nostros invaluit opinio. quam pluribus infra examinabimus , distinctionem fieri debere inter iurisdictionem con
cessam in proprietatem, S concessam in ossicium . Et propterea ex eadem
distinctione, legem Feminandi , etsi
generalem , non ad omnes Barones pertinere creditur, sed ad eos tantum,
qui habent simplicem jurisdictionem.
Hinc de Ponte de pore'. Proreq. xit. 3. I. Num. 62. sic scribit : Et ν
spectiυe ad hanc e fam publici boni, scut potest Iudex augere Poenam a
Iege statutam, ex regula text. in tem . c. de modo multarum, sic Baro haberes tamen merum . O' mixtum imperium , eum sit Iudex ordinariusfustrum υngulorum, ut diximus m. Et Leet textus in cap. Re
in V. item ad inquisitionem , disponat , quod Baro in Faunis, quae facit , nou potest imponere poenam utirra augustatem. ntellexerunt tamen
Doctores capitulum iiDd ip habenistfimplicem jurisdictionem; sectis autems habent merum , mixistin imp rium , ut rate ibi per Dan. de Mἀgris cte. Capthlancus in pret. 8. de Baronib fio. r. n. 382. auctoritatem de Ponte sequutus, tanquam juscertum prenunciais, , ait, pragmati
157쪽
cam nostram non haberes locum in Barone habente merum mixtum imperium, vid. Maradaeum in au. adsiete. 26r. Ο 26 a. Primum omnium
nititur haec distinctio eis. l. vlt. C. de modo multarum p sed pessime inde argumentum deducitur ; nam ibi agitur de multis , non de poenis : illae imponuntur a judice suis decretis , vel edictis, & propterea pro arbitrio,& iusta causa existente, augeri, aut minui possunt: hae autem , cum legibus definitae sint, non pertinent ad arbitrium judicis , etiamsi sint pecuniariae; secus esticerentur iudicantes , legum destriit orex : & i piarum ieeum inutilis redderetur diligentia in decer. nenda hac , vel illa poena . vid. I. aliud est fraus 13 i. vers. T multa quidem D. de veri . signis. Sed infra hec plemus discutientur. Is constitutione autem Caroli primi , quae citatur a de Ponte, & in pragmatica nostra. agitur de expressa legis de. finitioire, qua cavetur, non posse pomnam exigi ultra. augustatem . Sed de. muς assumtum verum esse; quid interest , utrum Raro .simplicem habeat jurisdictionem cum imperio mero λErrant hic magnosere Pragmatici dum credunt, ex simplici iurisdictione poenam pecuniariam imponi non posse Judicis edicto; Sc propterea asserunt, ad irrogandam poenam requiri merum impetium . Sed notissima haec sunt juris principia , poenam pecuniariam ad merum imperium pertinere, si judicio publico crini nati inrogatur , sin autem exe en de juri L dictionis . ad imperium mixtum , vid. Scip. Gent. lib. 3. de iurisdict. cap.
Quapropter dum ipsi asserunt, posse exigi poenam a Barone , ultra damnum s ait citatus de Ponte, hoc est ultra aestimationem damni ratione II. C A P. XIII. Is Ic utemius ἰ cur non poterit ille qui
habet simplicem iurisdictionem Jomuibus IVIagistrotibus, inquit Ulpianus in I. i. D. si quis ius dicenti non obtemperaverit ) secundum jus potestatis fuae, concessum est juris dictionem suam defendere poenali judi-eio . Sed hic aliuς error deprehenditur nam credunt Doctores , augeri posse poenam quando adest contem. ias: igitur quinta non adest contem tus exigetur poeni ordinaria augustalis. At hoc elt expresse contra Uerba praematicae, quae poenam eo tantum casu exigi vult, cum fit contra edict im jgdicis : intelligitur damnum
dedige , ait pragmaticas quicumquc
in possessionibus alleuis contra banua cum aurmalibus ero. Et propterea ubi non adest bannum, nullus est contemtus, & non exigetur poena; ubi adest, sequitur contemtuς , 8c poena exige tur iam definita, hoc est insta augustalem;nunquam tamen ultra quantitatem sortis, hoc est damni. Postremo, demugratione contemtus augeri posse poenam cur quaeso non idem obtinebit , ubi Baiulationis officium immediate conceditur a Rege, non a Barone Z Naira maior erit injuria quoties qonter itur edictuini Regii Iudicis, ae Iudi 'cis B.tronalis . Sed hanc di l putationem ulterius producere O ttamus pquae fortassiet inutiliς non erit solidae juris disciplinae sectatoribuet , ad hoc ut in foro . 8e in litibus pertractandis. definiendisque, auctoritas Baronalium iudicum suis limitibus con cludatur, ne infelices subditi magis, ni agisque injustis exactionibus pre
VII. Non soIum in soperiori specie circa damnum datum ab animalibu , Bajuli ossicium versatur ; sed etiam circa legitimum pretium victualibus imponendum . Quod postmodum
158쪽
I32 . COMMENT. DE IURE REGNI NEAP.
translatum suit ad Administratores cuiusque Universitatis , vid. Tapiam in conssit. ad cleium Buulorum . Praefiniebant etiam olim justum , &legitimum modum ponderibus , ac mensuris. Haec sane cura ponderum,& mensurarum praecipua semper esse debet, cum inde damnum non leve provenire posset tum publice , id mprivatim . Ap ad Romanos id pertinebat ad Ediles, ut colligitur ex Litem i3. se quis mensuris D. Dcmri. Et quo major fides adhiberetur, publicae mensurae, & pondera in Ca. pitolio adservabantur , ad quorum modum primorum mensurae , si quam do controveris est et , exigebantur . Hinc inscriptio illa, relata a Gotho. fredo in Liq.C. T. de susceptorib. veteris mensurae , seu congii aenei :
Imperatoribus Orientalitas ad ipsos Principes pertinebat exagium ponderum , si ve exagia , ut est in Noves. Valentiniani et s. relata inter No-υellas Theod. , sive cura eorum exlgendorum, hoc est examinandorum. in novet. I. Majorinni ad evitandas fraudes circa varietatem ponderum,
jubetur, ut a Praetoriana sede adsingulas non foIum Provincias , sed
etiam Civitates , pondera examinata mittamur , quibus omnis , exactor ,
quam ne otiator utatur , sub capitali poena . Iustinianus in auth. de colla. torib. aliis capit. quae est nor ei. I 28. cap. I s. decrevit pondera in .ncti a uniuscujusque ciυitatis Eces fa ferυar i . At in Regno nostro de ponderibus, Sc mensuris cognitio olim erat Curiae Principis, ut videre est in
constit. mercatores quoslibet ; deinde Secretorum, vid. capit. item praedicti
blicis exuctionibus rerum venalium destinati in Emporiis , vulgo Dohanis Regni. ut passim in capitulis Regum Andegavensium ). Demum Tri. hunal consti tutum fuit Regiae Sic evulgo dictum, cujus summa ceniebatus auctoritas , etiam in causis cris
minalibus propriorum officialium e consule decis sqq. de Franchis . Et licet in hae Civitate consisteret, tamen in universo Regno auctoritatem
suam exercebat; quae tandem ad te
ritorium Neapolitanum restricta fuit: nam ' in singulis locis Regni ea quoque facultas Universitatum est : nisi specialiter a Principe concessa fuerit in seudum; quo casu ossicialibus Ba
mnum committitur, justum , & prete. finitum modum inquirere tum in ponderibus , tum in mensuris . Scribit
Tapia in comment. ad Pin constit. mercatores , cessasse. universalem in
Regno supradicti Tribunalis iuri Idictionem, ex quo Universitatibus, &Baronibus ea vendita fuit . Tempus autem ejusmodi venditionis ignoratur; sicuti etiam ignoratur quando ,& qua ratione tym ius assue imponendae , tum cognoscendi de ponderibus , & mensuris vulgo adpellatumst Carapania. Placuit Imperatoribus Orientalibu , dum saeculo decimo novum Magistratum in Apulea , quae
tunc eorum dominio suberat , crea se sent, eum appellare Cata panum . Desuius vocis origine non satis constat:
Cangi us tum in notis ad Alexindem, tum in glossario censet . idem significare, ac Capitaneum, hoc est Praesidem, Praeseruim Provinciae, vel Civitatis . Probabile autem est . tale vocabulum in vulgo usurpari solitum fuisse pro viro aliquo designando alicujus auctoritatis, unde adhuc hodie
quibusdam in locis Regni Guberna. tor Capitanei nomine appellari solet.
159쪽
Cum igitur jus a Ili liae imponendae , 8c cognoscendi de ponderibuq , ac mensuris translatum fuisset ad Administratores Universitatis , qui inter eos praestantior erat, fortassis Catapanus cognominatus quoque fuit , eique munus iniunctum circa pretium rerum venalium , pondera . & mensuras , Carapania . quemadmodum , Sc hodie fert uluS. VII. Duplex autem hac in re crimen distinguendum est , nam aut quis utitur ponderibus , & mensuris omnino falsis , hoc est vel salso, Radulterino signo notatis ; vel dedita opera deminutis : & eo casu tenetur poena legis Corneliae de falses t. o.
onerant D. de extraord. crimin. l.
penult. in fim D. ad leg. Corne . de falsis : aut utitur iusso , & legitimo modo praefinitis, verum publico signo eorum ad quos pertinet , destillitis ;& eo casu pecuniaria tantum poena,& veluti civilis. & privata est actio; nam nihil admissum est contra publicam utilitatem , sed tantum contra cnmmodum ejus , . cujus lucro cedit signorum impostio . Ex hac di. stinctione illud quoque sequitur , ut in primo casu cognitio sit Iudicis criminibuς coercendis constituti : in altero , Ossicialis pro signis imponendis destinati. Et qualitas poenae longe diversa est; nam praetermissis Romanis legibus , in Regno extat Eriderici I l. sanctio in constit. ad legi- rima pondera , ut qui salsitatem , aut fraudem in mensuris . & ponderibus inventus fuerit commisisse , solvat fi lco libram unam auri purissimi ;quam se dare non potuerit ait Imperator cum pondere aut mensura ad collum ejus appensas , per terram,
in qua fraudem commist, fustigetur. Manum eius deinde , s fecundo De-
II. C A P. X li I. Ist, ι.deprehensus tu soriti,id cernimus
ipsum suspendi jubemus . Sed haec .
utpote severiora , iamdiu usus abro. gavit ; Sc poena , ex qualitate statidis, consilio prudentis ludicis remit- 'titur . At quoties absque publico ligno adhibentur pondera, &mensurae, poena tantum pecuniaria est, quae in legibus Regni nusquam adparet deis finita; Sc propterea cujusque loci comsuetudo servanda est. Nam quod semhit Tapia in comment. ad cit. comsit. ad officium Bajulorum , quem ceteri ferme sequuntur , ut Riccius in praxi ci it. pari. Iu tis. s. cap. 7. Dec. g. , Olim in controventione assia
ae . & in ponderibus , & mensurignon signatis publico signo , ex dicta
constitutione poenam iuisse sex auis reorum, sed ex prag. I. de .c. Bijtili , redactam ad carolenos quindecim ; admittendum utique' non est ;quandoquidem videntur nec constitu-t nis , nec pragmaticae verba diligenter legisse. In constitutione generaliter decernitur de omnibus poenis bonorum ; nam voluit Rex Gulielmus confirmare ius Romanum , intit. Cod. de modo multarum, scilicet, ut multae edictis , sive mandatis judicum comprehensae exigantur diligenter ; sed non ultra unciam . Verba constitutionis sic se habent rPoenas bannorum etiam ab eisdem
dicum, o aliorum nostrorum Regni fidelium , non ultra Muciam puniem dorum , exigans , o sne remisione recipere non omittant . In pragmatica, ut supra explicavimus , tantum
agitur de poena damni dati ab animalibus alienis.. VIII. Controversae ad limites juri L dictionis uniuscujusque judicis alsi. V g n- di Di sitir Cooste
160쪽
ie A COMMENT DE IURE REGNI NEAP.
Enandos , frequentissimae & olim sue. diendae deserviunt. Suhest tamen lim.
runt. 8c hodie sunt : unde non semel in Foro disceptatum suit. quaenam causae pertineant ad Curias Batulorum, quaenam secus.. Qua in re utilius est, ubi leges scriptae: deficiunt, mores , gulis annis syndicatui, vid. pragm.r β. T deinceps prag. 3. Ο . de osse. B uti; er Tapiam juri re meo . tit. Quod attinet. . ad ceteras demantales Civitates Regni, cujusque
ubi leges scriptae: deliciunt, mores , clemamRιCN& consuetudinem jami receptam in- loci consuetudo servandae et , ut Dicere . quam vanas Doctorum di- ximus. At ubi lurisdictio' immed Iate
sputationes, utplurimum studio partium Baronum: ςR, MIR R ii
fulaeptas; veluti dum quaerunt. an juli de solix causis damni dati inqui- possit' eoram eis judicium liquidatim :ere t cetera enim ni instrumenti proponi: etenim non snt, siqς Τmpς ' ' 6 hEnt video quaenam si dubitandi, ratio . hoc est ad ordinarios ludices, riinent. quoties ex consuetudine id fuit reco- ΙX. Sed quonam p Ptum : nam si agitur de causis exe- Baronibus in hoc Regno coepit cim
quesivis praesertimi ubi probatio est ita cedi, tum BR V ψ- . bEdi promtu ex publicis scripturis , parunu Gubernatores, ς α interest, utrum ab uno , an ab alio tu' tum Viri quUdQqμ in diee jus reddatur; praesertim quod Scripmyςῖ ς''dς ς hεhε ilι omnes concedunt, posse in Curiis Ba turm illud fgm ς'. tam, Ehε ijulorum obligationes penes acta incu concς700ς μψ seius duid sari : quo judicio, ut dicemus suo jurisdicti*ης ' ' imi in loco, nullum magis est exequutivum, distinctum η μμμφ α ι hbhhesii Illud autem animadversione dignum ter seu ly ' in ' cist bt hbeest, in Civitatibus , ceterisque locis existi imve inr, concenm C m nocdemantalibus, hoc est immediate Re' nominς intς' . ' n.E D Mxiae iurisdictionι subjectis. ampliorem cum habitationi destinatum , . Bajulos jurisdictionem obtinere. ut- sit, sive Oppulum
Plurimum ex inveterato usu aliquam tacite censeri iurisdi Onem , . qum do ex privilegi prout in hac Civl- ipsi Castro cohaeret, .
ius reddit: vulgo regit Tribunal. coni,nentur, nisi nominatim αι--