장음표시 사용
41쪽
3ΦCOMMENT DE IURE REGNI NEAR CAPUT VI.
De Immunitate νωὶi Ecclesiarum.
immunitate Ecclesiarum , quae localis dicitur, videndum de altera, quae appellatur realis , scilicet quod rebus Ecclesiae conceditur. Il. Quamvis antiquo Romanorum jure , neque Universitates , neque Collegia heredes institui possent , ea ratione, quia testatoris consilium circa omnes & singulos certum non erat, nec poterant universi cernere hereditatem , aut pro herede gerere, ut ait Ulpianus in fragm. xit. Q. q. s. ubi vid. Schulting. in not. niis
hilominus paulatim lice iuris subtilitates sublatte sunt, & inductum , ut incertitudo heredis non ossiceret supremae hominum voluntati , vid. q. sed nee ejusmodi 17. Inst. delegatis. Collegia tamen hereditates capere non poterant , nisi speciali privilegio subnixa essent, I. 8. Coae de , red. insit. prout sub paganis Princilibus non erant Ecclesiae , sive Couegia Christianorum, quae illi aversabantur , & persequutionibus dispe
dere conabantur . Et propterea illicita erant . utpote destituta auctoritate Senatus , vel Imperatoris , vid.
. 3.. q. I. D, de collegiis , corp. illic. Hinc peti non posse legatum Universtati, sue Collegio Iudaeorum relictum, tanquam illicito, rescripsit Imperator Antoninus in I. I. Cod. de Iudaeis . Et verisimile est , hoc restri pio Christianos fuisse comprehensos , quos , utpote a Iudaeis oriundos, assim Romani cum illis confundo
III. Haec tamen omnia pietas Christianorum, postquam pax iis supervenit , Constantino Magno Imperium adepto, abrogare coepit, profusissime Ecclesias ditando. Et ne qua amplius superesset dubitandi occasio. voluit idem Imperator generali sanctione permittere, ut liceret unicuique in ultima voluntate , bonorum quod optaret, Ecclesiis catholicis relinquere , I. I. Cod. de sacros ecci. Verum ejusmodi bona in pios usos translata, adhuc remanebant sub dominio publico, sive eminenti, nempe Principis , & propterea tributis erant obnoxia: donec placuit eidem Constantino , illa a talibus oneribus eximere , & immunia facere , I. I. C. T. de annon. π tribui. Constantius autem ejus filius tale privilegium restrinxit ad extraordinarias pensitationes, nam hic Princeps noluit confirmare generalem immunitatem Eecles is indultam in Concilio Ariminensi , licet alias Arrianorum sectat studens, ejusdem Concilii 'licta approbasset, vid. I. I s. C. T. de υ c. Hoc ipsum confirmavit Honorius in . AO. eod. tit. ubi quae sint extraordinaria munera describit, praesertim quae appellantur sordida . ut est titulus in eod. Cod. Theod. de extraordinariis , Me sordidis muneribus , interque ea est pontium , & viarum instructio . At non desuerunt alii Imperatores, qui etiam his extrao dinariis muneribus ecclesias subjece
runt, vid. I. Io. cit. tit. C. T. σ
42쪽
NFII. 13 I. Denique omni reali im.
munitate , etiam ab oneribus extraordinariis, tempore Theodosii Imperatoris destitutae videntur fuisse Ecclesiae, ut notat Gothostedus in comm. ad ι. 33. C. T. de annon. π tribui. Quod idem observatum aetate Justiniani non male colligitur ex novell. 37.ο 3.
semper unam, eandemque fuisse circa immunitatem, de qua agimus, legum indulgentiam , sed modo minorem, modo nullam. In hoc tamen
Regno, cum speciales leges eodem Iertinentes non habeamus, verisimie est, privilegia hujus immunitatis aucta. vel diminuta suisse, prout Re. Res plus, minusve Ecclesiarum favori studebant. Crediderim sane ab aetate Regum Andegavensium plenissimam
immunitatem rebus ecclesiarum concessam , prout ad haec usque tempora
factum est; nam Principes ejus familiae , utpote Sedi Apostolicae addicti,
voluerunt potius canonicis sanctionibus parere, quam novas circa realem immunitatem leges condere. Habe.
mus quidem eap. item statuimus 98. Caroli II. Andegavensis ad ejus generis immunitatem pertinens; sed illud proprie agit de bonis ecclesiasticorum.
ea duplici modo accipi possunt, velim mediate ad ecclesias pertinentia, vel clericis pro suo ministerio specialiter
attributa . Primis temporibus proven tus ex rebus ecclesiasticis in commune redigebantur . R in partes dividebantur quatuor , quarum una Episcopi erat, altera clericorum , te tia pauperum, quarta impendebatur in aedificationem templi, can. 23. 25.& deinceps in . quaesi. a. Sed haec paulatim in desuetudinem abierunt,& singulis triinistris certae portiones, quoad viverent, fuerunt assignatae , unde ortum habuit beneficiorum distributio.
Quae tamen ipsarum rerum naturam non immutavit, nam trasseruntur cum
suis juribus ,&privilegiis in clericos,
a quibus possidentur nomine ecclesae. Hinc beneficium definitur: Res eces solica, quae facerdoti, veI clerico objacrum ministerium utenda conceditur. Igitur dum de immunitate reali tr diatur, non sunt distinguenda bona, quae immediate possidentur per ipsas ecclesias, ab iis , quae ecclesiarum quci que licet sint, possidentur tamen beneficiorum nomine per ecclesiasticos; &utraque iisdem privilegiis fruuntur .
priis cleri eorum sua quoque concesserunt privilegia. Constantinus Magnus coneessit clericis immunitatem ab
extraordinariis oneribus. l. I 4. Cod.
Constans eam ampliarunt ad tributa, collationes, & pensitationes fiscales, seu census: imo, Sc ad negotiationes clericorum, quae tunc temporis perimittebantur . ut commodius possent
illi pauperibus subvenire, vid. I. 8.Io. oe I . cin tit. Sed haec ab eodem Imperatore Constantio immutata sunt in I. I s. eod. tit. Unde hoc jus non semper eodem modo permansit,
praesertim post Conciliorum , & Pontificum statuta super eadem re . In Provinciis hujus cum legum Imperatorum orientalium vis diu stetisset,
non erit fortassis a vero alienum asserere, circa hujus immunitatis spe. ciem non leves oriri solitas contentiones : quae occasionem dederunt Caro. Io II. Andegavensi capitulum modo citatum pro lege generali in toto Regno promulgare, cujus haec sunt verisba : Item statuimus, quod Clerici. qui Hericaliter vivunt non cogantur communicare tum Hiis in collectis, edi
43쪽
go COMMENT DE IURE REGNI NEAP.
pro bonis ecclesiasticis, nee pro patri- ne , seu pro modo sortium praestarim alibus de portionibus eos legiti- debebat, sive pro modo jugerum . Unde me contingentibus. At quis crederet' in eodem iit. capita, oe juga socian haec eadem constitutio, licet clara ad. tur, sicuti, & evitatis, & jugulo-m dum,& perspicua, novis, & diu- igitur, quod attinet ad rem nostram, turnis quaestionibus occasionem dedit, ab hac capitatione immunes non erant quae vigerent adhuc, ni si summa providentia per Concordatum, de quo mox,
iis fuisset finis impositu . Sed videamus breviter, quaenam fuerint ambiguitatum, & dissidiorum rationes. VII. Primo quaesitum est a Doctori. bus nostris, quid significent illa verba
constitutionis clericoliter viυere. Sed quoniam hac quaestio ad immunitatem quoque personalem spectat, ideo eam opportunius pertractabimus in cap. sequenti. II. an bona noviter a clericis acquisita , veluti per donationem,
aut emtionem, eadem immunitate comprehendantur. Haec quaestio ortum profecto habuit a nimio immunitatis ampliandae studio, nam si diligenter ve ha testis considerassent Interpretes, tot inutilibus disputationibus careremus. Dum antiquas christianorum Principum leges inspicimus, clare patet, eas nullam dedisse immunitatem circa solutionem oneris realis, quod ratione bonorum imponebatur,& proprie dicebatur Capitatio , sive censuς capitati nis . Perperam hoc vocabulum, quod legitur in L M. Coae de Episc. Ο Herie. & passim occurrit in C. T. tinde censu, accipitur vulgo de pensitati ne, quae praestabatur ab unoquoque capite , hoc est persona, sive homine ἰnam ut animadvertit doctissi Gothosta in paratiti. ad cit. tin quemadmodum in re pecuniaria . & Oenebri caput est id, cujus nomine foenus praehatur, diciturque sors, ita in re tributaria, capita sunt possessiones, &quasi sortes, quarum nomine tributa penduntur , seu canon infertur, atque exinde capitatio, quae capitum nomi- clericorum bona cujuscumque generis nam in cit. l. ii. jubet Arcadius Imperator , ne clerici aliunde assumantur, quam a propriis locis uniuscujusque Ecclesiae ; & rationem eam reddit; ut unusquisque propriae capitationis onus ,
Vili. Cum autem immunitas realis ecclesiae, clericorumque bonis concessa esset , distinctio laeta est tum legibus Principum saecularium, tum
sacris canonibus, inter antiquas , iano vas acquisitiones; nam illae; utpote ecclesiarum, di ministrorum sustentationi comparatae , ab omni onere
reali , ab omni censu , & capitatio.
ne fuerunt omnino immunes; hae vero secus. Hoc probat evidenter capitulum r. de censibus, quod desumtum est ex can. so. Concilii Vormaticensis celebrati anno 8o8. sub Adriano II. cujus verba haec sunt : Sancitum est , ut unicuique ecclesiae unus Man. fus integer abique alio fervitio ait, i. buatur . Et presbyteri in eis constituti non de decimis, non de oblationibus fidelium, non de domibus, neque de pri Ucrimo manso aliquo i femmitium faciant, praeter ecclesialticum.
Ei se amplius aliquid habuerint . im de senioribus suis debitum ferυilium
impendant. Quid ea aetate mansus significabat explicat Cujacius lib. I. seu i tit. r. g.ii quis de mansio uno,
Gonetaleg in cit. capit. I. & Cancius in Glossario . Erat mansus fundus certorum iugerum, unde quis se, Se familiam tuam tueri latis commode poterat: & comprehendebantur etiam
animalia , di mancipia operi rustico desti.
44쪽
PAR T. I. L Idestinata ; & quia ibi patresfamilias
habere solebant habitationes quoque, a manendo fortassis mansus barbare dicebatur . Cum autem mansus aliquis ecclesiae in dotem assignabatur, vel presbytero ecclesiae deservienti , tunc dicebatur mansus ecclesiasticus,& erat immunis ab omnibus oneriis bus . Sensus igitur verborum canonis satis perspicuus est, scilicet, ut man. fus assignatus , vel pro sustentatione ecclesiae, vel sacerdotis , a quocumque onere sit exemtus; cetera autem
bona obnoxia sint oneribus , quibus
antea tenebantur . Nec movemur ,
quod in canone dicatur Dr itium . siquidem hoc vocabulum iisdem tem .poribus sis pissime accipiebatur pro
onere reali, & aliquando annua Pen. statione , quod praestabitur ratione praedii, vid, exempla apud eurid. Cincium verb. fervim,m . Quod statuitur in rit. can. , habetur etiam in legibus christianorum Principum , &nominatim in capitularibus Caroli Magni, ubi tib r. cap. 8 . sic lex,
tur: Sancitum est, unicuique ecclesiae unus mansus integer absque ulti semvitio attribuatur .
IX. Haec diu observata suisse tum in ualia, tum in ceteris Provinciis Christiani orbis credendum est , usque ad aetatem Alexandri III., nam hic Pontifex in can. 3ς. Concilii Lateranens s voluit reprimere abusum jam introductum per quosdam administratores Universitatum , qui consules , vel rectores tum dicebantur; hi enim extraordinariis , & insolitis oneribus ecclesiarum, & clericorum bona assidue gravare tentabant , unde ab iis totis , quod publice erat impe ndendum, exigebatur; idque nimis durum censebatur. & iniquum. Hanc fuisse mentem Pontificis. S hunc ea-
nonis sensum verba ipsa satis oste B. I. CAP. VI. 37dunt, quae sic se habent , prout referuntur in east. q. de immunitate e
etesiarum : isti υero onera sua fere
gariis eat assigunt μυσenim fossatis intellige loca munita, sue pro castris muniendis facta ) ,
seu expeditiones , seu alia quaelibet sebi arbitrentur agenda, de bonis e
clesiarum ' clericorum , G paupe. rvm ctristianis usibus deputatis, cuncta soluit fere compleri in c. Id ipsum ferme confirmavit Innocentius III. in cap. 7. eod. tit. Unde patet quam manifesto sint in errore i nterpretes, inter quos & Uanespen pari. Σ. tit. 3 s. cap. 2. dum existimant , citatas decretales immunitatem inde. finite tribuere volui ste omnibus bonis ecclesiasticis, &clericorum; nam Pontificum mens fuit tantum. Occurrere velle iniquitati , atque insolentiae consulum Sc rectorum , qui ad bona ecclesiastica omnia publica onera reserre volebant . Eandem serme occasionem habuit decretum Alexan. dri IV. in eapix. I. de immunit. Eces. in s. nam ut patet ex verbi. Pomtificis, eo tempore in Gallia rectores Universitatum non tantum immodicas collectas imponere studebant rebus ecclesiae, & clericorum, sed etiam eos cogere ad ea bona alienanda in laicos, sive ad ponenda extra manum suam ac ista, ut ait decretum. Umde Pontifex eam licentiam voluit c hibere a
X. Sed dubium deinceps extitie
circa bona patrimonialia clericorum.
Antiquitus quidem nulla fuit hae de
re controversia , nam omnes cleriei
cum certo titulo, sue beneficio, iaministerio ecclesiae, cui addicebantur, ordinandi erant ; unde in can. o. Concilii Calcedonensis decernitur , invalidam, atque irritam esse ordina. tionem Diuitigod by GO le
45쪽
tionem factam sine certo titulo. Et propterea primis ecclesiae saeculis o dinatio, beneficium , & per consequens ministerium ecclesiasticum, uno, eodemque tempore conserebatur . Sed cum tale institutum paulatim dissolveretur , & circa saeculum duodecimum ordinationes simplices, hoc estsne titulo invalescerent, voluit Alexander III. in ean. s. Concilii Late. ranensis, cujus verba extant in cap. 4. de praebendis . dignitatibus , Episcopos eas peragentes coercere hac Poena, ut donec titulus ecclesiae vacaret, cui clericus addici posset, propriis sumtibus eum alere tenerentur nisi sorte talis quis ordinaretur, qui de fua , vel paterna hereditate is sedium υitae posset habere . Quae pinstrema verba canonis occasionem dederunt novae disciplinae introducend e, jam frequentari coepisset ordinatio ad titulum patrimonii ; ut omnis deinceps removeretur dubitatio , voluit Rex in fine cit. eapit. illa verba apponere : nec pro patrimonialibus, de portionibus eis legitime contingentibus o quae videntur de patrimoniis clericorum accipienda , non de reliquis bonis sisdem quaesitis quae cum non sint ecclesiastica, neque assignata pro competenti sustentatione ad obeundum ministerium ecclesiae, nouest cur debeant eximi a publicis on ribus. Quod si volumus privilegium immunitatis ampliare, superiora vemba intelligi quoque poterunt de patrim6nio. quod acquiritur clerico per successionem legitimam, quae nempe ei defertur , vel ex testamento parentum . vel ab intestato; & ea proprie est portio legitime contingens nempe ordinationis ad titulum patri. ut loquitur constitutio; nam dum Pa-
monu ; licet talis non fuerit mens Pontificis, cui tantum placuit aequitateni exercere erga Episcopos, nem Pe ut non tenerentur alimenta prae-
here clerico diviti. Hinc postmodum in usu fuit, ut dupliciter clericis omdinandis prospiceretur pro decenti sustentatione, vel ex certis redditibus honorum Ecclesiae, vel bonorum pro
prii patrimonii. Quaesitum igitur est, an bona hujusmodi , quae clericus , vel ipse sibi , vel pater , vel quivis
alius ei assignet pro patrimonio, exemta sint a publicis oneribur . Et quamvis revera non sint ecclesiastica, nam pertinent ad clericum proprio, R privato iure: nihilominus cum deserviant sustentationi ejusdem, & lac cesserint in locum bonorum ecclesiasticorum , quae antiquitus necessario assignanda erant in qualibet ordinatione ; ideo ratio expostulat, ut dicamus ea immunia esse. Et fortassi cum aetate Caroli II. Andegavensister, vel mater instituit silium her dem talis hereditas dici quoque poterit legitima , quia testamentariae hereditates lege confirmantur , ut animadvertit Ulpianus in L lege I o. de verb. signis. Quae vero ab intestato sunt hereditates, specialiter dicuntur legitimae, quia in iis lex tantum operatur absque ullo ministerio hominis . Et propterea hae portiones , ex privilegio dicti capituli , erunt etiam immunes. At cum clericus sua industria , suaque pecunia praedium aliquod noviter acquirit , jam antea publicis oneribus obnoxium , quaenam erit iusta ratio exemtionis λ non est illud utique res ecclesastica , nam possidetur proprio, privatoque jure ;non est patrimonium assignatum I co beneficii; non est legitima portio
hereditaria , quam etiam voluerunt leges nostrae immunem sacere . Igitur quo colore immunitas expost
46쪽
XI. Non ignoro , quamplurimos ex nostris Pragmaticis in contrariam sententiam discedere , & nominatim de Marinis lib. I. resti eap. 47. qui prinpositis dubitandi rationibus aut male, aut nihil respondet. Sed ut cetera omittamus argumenta, quod statuitur in . uti. Cod. de exactorib. tribui. lib. Io. tale est, ut sine manifesta cavit. latione congrue responderi nequeat .
Summa ejus legis haec proponitur a Bariolo : se domus imperialis , υet
ecclesia res tributarias licite emerit, o tributa non soMeriti; ea res ei aufertur , o ciυitatit assignabitur , ut integra tributa folvantur. Et sane adeo justa . 3c necessaria visa suit Imperatori Theodosio exactio tributorum , sive ut nos dicimus, collecta. rum , quae fiebat a singulis civitati. bus imperii pro solutione publico.
Tum onerum, ut noluerit a tali obligatione , neque ipsam domum imperialem , neque ecclesiam eximere .
At quanto magis erit iustissima, ubi
clericus praedium noviter acquiritroprio privatoque jure ρ Confugitie de Marinis in re tanti momenti, R ubi agitur de paucorum commodo, cum immodico detrimento multo rum , ad inanes scholasticorum di. stinctiones; nam ait , onus collecta. rum reale non esse , sed mixtum ,
quod nempe imponitur personis pro rebus, & propterea si personar non
sunt subditae , necessario censentur exemtat & mutatione personarum mutatur qualitas inhaerens rebus . Congerit ad haec probanda tum leges Romanas , ut plurimum a pi posito alienas, tum variorum auctorum testimonia . Sed cresceret in immensum oratio , si omnia sigillatim hic examinare velimus; contenti tantum erimus oria inem erroris ,
vulgarisque distinctionis patefacere . B. I. C A P. VI. 39XII. Cum civium unusquisque
teneatur ad ea onera, quae necessario
subeunda sunt ad statum publicum
conservandum : ideo romani Pr, dentes huiusmodi onera, quae & munera appellabant,in tres species diviserunt, in personalia, patrimonialia sive realia, & mixta . Prioris generis exempla referuntur in I. ult. D. de muneri ρο sonor. videlicet quotieu persona tantum oneratur sine ullo detrimento patrimonii , veluti, cum quis eligitur ad exactionem publicae pecuniae, ad aquaeductus custodiendos 8cc. eiusdemque generis sunt tutela, & cura , quae inter publica munera
numerantur, Ins in de excusat. tur. I. nam pertinet ad statum publicum , ut pupilli . minorumque res diligenter administrentur . Patrimoniorum vero sunt munera , quae
indicuntur patrimoniis , sive bonis :ejus generis sunt ordinariae praestati
nes tributorum . atque extraordina.
rice. Exempla vide passim in titulo Pandect. π Cod. de muner. ρο honor. Denique munera mixta ea dicit esse Iurisconsultus in cit. Ieg. ult. q. mixta, quae partim assiciunt personam, partim patrimonium , veluti cum quis onus publicum personale sustinere cogitur simul cum aliquo detrimento
patrimonii ; & exemplum ibi ponitur,
quoties ex more alicujus . civitatis costitur quis annonam exigere , &sustinere damna desertorum praediorum , scilicet . ut solvere teneatur
de proprio, si fortassis domini praedia
dereliquerunt , ne tributa persolv rent: & tales olim erant Decaprotι, hoc est Decemprimi, ut nominantur, in I. 2. C. T. de quaestionibus , sive Decemviri , qui ex ordine Decurio. num eligebantur pro exactionibus tributorum. Aliquando ad idem munus assumebantur viginti ex Decu
47쪽
rionibus , qui in eadem i. vlt. ap. non poterat assicere, nisi possetares. pellantur Icosaproti. Ex his omnibus quia censebatur praediis annexum; declare intelligitur quaenam sint mune- quamvis illud proprie vectigal erat, ra, sive onera mixta. At eo sensu , nam stante Republica dicebantur quo utitur de Marinis , nunquam populi vectigales, qui solvebant cen. in libris nostris legitur onus mixtum; sum soli ; stipendiarii , vel tribu
nam si imponitur ratione rei, prout tari i, qui solvebant censum capitis , Olim erat apud Romanos , & hodie vid. Brumanu. de vectig. populi apud nos est , diciturque collecta , Romnni cap. I. tamen postea ea vulgo Catastum, sequitur rem ipsam vocabula confusa sunt, & usus obti- ad quemcumque possetarem transla- nuit , ut tributum pro censu solitam : sin aucem imponitur ratione acciperetur, quod Cujacius animad- Personae , tunc inspicietur qualitas , vertit 7. obferυ. 3. Sed quoniam aetas &c. ipsius personae . Verum aetate Ulpiani non solum exigeban- utitur de Marinis auctoritate glossar, tur ordinaria tributa a singulis prae N Barioli , qui ex I. 6. ult. D. diis , verum etiam extraordinaria Cod. rit. de muner. o honor. asserunt, prout necessitas expostulabat , & tales quaedam esse onera, quae imponuntur erant indictiones belli tempore, sive rebus ratione personarum , & ob id angariae, equi . muli, veredi &c. ideo appellantur mixta. At quod proponit jurisconsultus in calce ejusdem legis Ulpianus in eis. leg. o. subvertit ait, ejusmodi patrimoniorum munera lantentiam de Marinis, tantum abest, non ab aliis praestari . quam a mu- ut eam probet; siquidem primo ait, nicipibus , vel incolis: optima sane munera, quae patrimoniis injungun- ratione . quia superiores extraordinatur, talia tae, ut nec aetas excuset, riar indictiones assicere debent habi- nec numerus liberorum , nec alia latores cujusque loci, qui ibi praedia praerogati Va , quae solet a personali- possident ; N propterea exteri erant bus excusare. Quae verba sola suff- exemti, quia iisdem oneribus tenen-cerent ad dirimendam controversiam tur in loco habitationis . Cum haec
nostram ἰ etenim si collecta in Re- sententia Ulpiani tam recta sit , RAno imponitur ratione patrimonii ; perspicua , nihil omnino facit ad L prout patrimonium est majus, vel propositam quastionem ; nam ex ea
minus , illa decernitur , consequens poterit tantum deduci, clericos praeest, ut praerogativa personae excusa- dia posside rues extra suum domicitionem ab ea nullam praebeat . Se. lium , non teneri ad extraordinarias quitur deinde Iurisconsultus : Mune- indictiones .' at quomodo excusabun-ra, quae patrimoniis indicuntur du- tur ab ordinariis tributis, a quibuς,
plicia sunt, nam quaedam possessori- ait idem Ulpianus , nullum personaebvs in iunguntur , 1 e mAnicipes privilegium excusare posse , cum sitfvnx, e non sunt; quaedam nonnisi onus reale , R intrinsecum Z Nec mMnicipibus , vel intuis . Prioris obstat, quod aetate de Marinis nulla
generis exempla ait esse in tributio- aderat lex generalis , ex qua caelenes , sive contributiones , hoc est ctarum onus impositum esset in toto tributa vid. I. ver et . in M. D. Regno ; squidem iamdiu. apud nox
dc verbor. Agni f. qu P ex praediis flatu tum fuit, ut a lingulis Univer- desumebantur, & propterea tale onus statibus certi redditus quotannis
48쪽
inferrentur in aerarium Principis;ipsae autem Universitates ad suam curam tranfulerunt modum eosdem redd tus exigendi; nam quaedam exigunt censum capitis . vulgo restaricum . quaedam soli , vulgo eat 3um x &propterea quae imponunt censum soli , imponunt onus reale , quod utique certum est , 8c per consequens transfertur in possessorem . Sed quid pluribus immoramur 8 cum expressam habeamus legem Fredi nandi LAraῆonensis , quae est pragm. 3. Moerae. seu Diacon. M. ibi enim cavetur , ut cum bona fingulorum civium certae pensioni supposita es.sent , ex quo Alphonius I. conUentione habita eum Universitatibus Regni quotannis certam pecuniae summam ab iis exigebat , fraudibus via strueretur, dum ea bona in m
nus mortuas transserebantur: cavetur,
inquam , es deinceps ea hona quae semel certo onere dctgnata sunt semper illud exsolvant, licet ecclesi stici sint possessores . Idem serme clarius decernitur in 'ag. 2. circa
XIII. Sed proponamus h reviter ,
quar circa realem immunitatem novissime statuta sunt in Concordoro . Primum omnium in eo animaduerititur, laicos , fc praesertim tenuioris krtunae homines, quique vix diurnis laboribus victum sbi quaerere possunt, oneribus non ferendix gravari,sve ratione vectigalium, sive census capitist idque ex eo , quod exemta cum snt immensa ecclesiastic mimbona, & in manus mortuas translata , Publica onera in illos so' os transfundantur. Quod sane ab omni aequitate alienum visum fuit tam summo Pontifici, tum Regni nostro. quoniam privilegia nunquam debent Feterorum damno cedere. Et fortassis. Tom. I.
eandem rationem praesetulerunt, qua olim usus fuit Iustinianus in noυeu. 43. ubi haec species tractatur: Dessi naverant olim majori ecclesiae urbic Constantinopoleos Imperatores Constantinus , & Anastasius mille , iacentum tabernae , sive ossi rinas , ut ex earum redditibus su nerum sum tuu . faceret; easque immunes reddiderunt a tributiet. Idem privilegium confir-m1vit Iustinianus ς stituit tamen . alias officinas ejusdem urbis immunere non esse debere , licet ad ecclesiam, vel ad alias domos pietati dedicata vel ad viros illustres, vel ad domum Imperialem pertinerent; & rationem reddidit his verbis et neque Iustin
mus Hiorum onus ad atra i deferari , aut ram immitem proponere formulam , in quotidie υea alia augeantur oec. Quod sane apud nos evenit, nam publica, & privata onera in Regni Universitatibus non diminuuntur, imo crescunt; contra laico. rum bona , quae sola iis gravantur , continuo decrescunt incidendo in
manus mortuas . unde necessario
super bonis laicalibus onera augenda sunt. Et propterea aequissime in praedicto Concordato cavetur, ut in uni inversali bonorum totius Regni descriptione , sive Catino , etiam bona ecclesiastica apponantur , ad hoc ut ex iis solvatur medietas tributi, quae a laicis praestari debet, detractis antea oneribus iisdem rebus annexis . E. cipiuntur tamen bona clericis assignata pro titulo patrimonii s 8c ne qua fraus intervenire possit , statuitur . ut exemtio bonorum patrimonialium incipiat a die , quo clerici ad subdiaconatns ordinem ascendunt . Quae autem ab iis poclidentur proprio , privatoque jure . nullo privilegio gaudeant immunitatis . Excipiuntur etiam bona pertinentia ad parochias,
49쪽
41 COMMENT. DE IURE REGNI NEAP.
ad seminaria, necnon, ad hospitalia. qut jam invaluerat in Regno circa At bona , quae noviter post confe- immunitates , quae clericis conced Hionem inventarii acquirentur ab tantur a vectigali in versitatibus: ecclesiis, vel a quibuscumque eccle- exigi solito, super tritico , aliisque fasticix collegiis , subjecta erunt m. rebus ad victum necessariis . Quae tegris oneribus publicis solvendix , omnia cum in Concordato clare , &eodem modo , ac si a laicis posside, specifice expressa sint , ideo huc
Tentur. Demum statuitur certa nor- transcribere omittimus. ma , ne amplius abusus cresceret ,
CAPUT VII. De Immunitate personati, sime de prisitatis ad perforam Mesesia rear
ministerio religionis addictae
sunt, ideo semper aequum vissum fuit inter Christianos , eas eximere ab ordinario ceterorum iure ,
R propriis privilegiis decorare, cum ti gentiles ipsi idem secisse constet vid. Caesar. Iib. 6. de beli. GALHinc non solum voluerunt christia.'ni Principes eximere clericos a realibus dictum est in cap. super. verum etiam ab iis, quae necessario cuius. que civis personam assiciunt . qua que onera dicuntur personalia ἰ ea
ratione , ne occasione onerum eius.
modi a diυinis obsequiis avocentur , ut loquitur Imperator Constantinusis I. a. C. T. de Episcopis cTe. Pri .mum omnium videndum hie est :qu: enam requirantur in clerico ad hoc ut possit sua sibi asserere privu' legia immunitatis. In explicandis illis verbis capituli item statuimus 98. clerici qui Aerimiliter ωνυunt, qua runt nostri Doctores, quid sit clericaliter vivere. In hac quaestione si canones, & mentem ecclesiae potius illi introspicere utauissent, circa m rum honestatem, vestiendi modestiam,& nurusterii obligationem clericorum propriam; quam inutiles, & abstr ctas distinctiones excogitare , satis superque mtellexissent, privilegio immunitatis indignos censeri eos , qui in ordine cleticali licet constitutisnt tamen & in externo habitu, iain negotiorum saecularium exercitio,
Sc in neglectu servitii reclas astici ,
omninB tanquam tala os sese gerunt, ad ut clerici nomine tenus , non instituto vitae censeantur . Quo casia
certissimum est , noluisse Principes ullum privilegium indulgere personis ecclesiam ipsam ostendentibus, cujus favore illud statutum fuit . Nec reis fert, quod cIericus in suo privilegio
asserendo, munitus quoque sit sacrorum canonum auctoritate , quos nequeunt laicorum Principum leges subvertere ; etenim ipsi met canones confirmant quae modo diximus, unde clericus proprii status si fuerit oblitus, frustra ad canones recurrit, quubus parere recusat . Ad rem sic ait eleganter Innocentius 1l l. in capit.
praemissa sibi abinitur potesate ', σ
50쪽
frustes auxilison legis in eo , qui Unde videntur mulieres praeficat imi. commianis in legem . Idem prorsus tari, quae planctu , 3c ululatu , de- eo firmatur in ean. I 6. Concilii To- functorum consanguineos superabant. Iemai temporibus X isti IV. Ponti, Igitur citatus de Marinis sic ait reis. Haec sane omnia sunt verissima Clericus in minoribus consiturus be- dum exacta inspieitur ecclesiae disti- neficium ecclesia simum habens , quod plina; & propterea breviter hic vul- non cogatur habitum deferre Herica garis opinio examinanda , & diluerD Dm ad effectum, in valeat fori priada est , quae jam inuaIuit inter no- Ulegio uri , ex Concilis Tridentina stros, & novissime tanquam jus cer- pro insubi/aro in arunt m. Qui- tum propugnatur a de Marinis ref bus ex verbis deduci poterit , Con-Dt. lib. I. ωp. s6. cisca interpretam ellium Tridentinum obligationem tionem Tridentinae Synodi in capit. riuilam imponere clericis beneficium 6. de reform. fess. 2 . habentibus, vestiendi more ceterorum II. Quam impense optaverit , & eleri eorum ; & quod antea fortassis quam multis , variisque salutaribus in dubium revocari poterat , utrum praeceptis haec sacrosancta SynoduS tales elerici tenerentur necne vestibus voluntatem suam expresserit , ut di- elericalibus uri, Concilium declaras.
stiplina e Iesiastica restitueretur , & se iaὐore libertatis , di vivendi pro quantum fieri pcset ad pri ilinos , arbitrio. Sed de Luca in notis ad
eosque incorruptos Christianorum eandem resolutionem, non contentus
mores accomocaretur ψ pra ter monu
menta hissoricorum, non uno in linco clarissima verba eiusdem Synodi testantur . Et praesertim , quod attimet ad mores clericorum , qui ait
decretum de reform. cap. I. I Us. 12.)cum a rebus sectili in altiorem δε iati loeum conspiciantur, in eos tanquam in speculum reliqui oculos oon
jiciunx , ex iisque fumunt , quod
mirentur ; lapitane inculcat, & n minatim in eodem decreto, honestatem , doctrinam . habitum decentem. Et propterea quis unquam sibi persuaserit, occasionem dedisse eandem Synodum clericis beneficia ecclesiastica possidentibus , impune habitum clericalem dimittendi 8 Sed sacillime id sibi persuadent nostri Doctores ,
dum credunt ehristianae pietatis offi-eium exposcere, privilegia clericorum quam longissime protrahere , nihil quidquam pensi habentes utrum sitontra voluntatem ipsius ecclesiae, Sccontra regulas ecclesiasticae disciplina.
argumentum deducere ex verbis Synodi, ut fecit de Marinis, proponitidem axioma, tanquam decretum deis dita opera consectum , nam sic scribit: Clericus primae tonsurae, vel tu minoribus ordinibus consiturus , β
nsolum recte sticum habens , non cogitur deferre habitum , O tonsu ram , ad essectum , ur valeat fori
privilmis potiri , disponis Saerum Concilium Tridentinum fess. 23.
III. Ut autem facilius cognosci possit ex hac disputatione , quam male, atque inconsiderate fori Do.ctores legum verba perpendant, a P- ponamus decretum Concilii : Nullue prima tonsi ra initiatus , anx etiam tu minorabus ordinibus const/ Myus ,
ante decimumquartum anuum bene
ficium post obtinere . B etiam fori privilegio non gaudeat , nisi benemrium ecclesiasticum habeat , aut si ri alem habitum . tonsuram deforens , alicui ecclesie ex mniant; F IL