D. Aurelii Augustini, ... Confessiones libri tredecim. Quibus nunc primùm est adiectus rerum , & verborum index

201쪽

melioraὶ Ergo si omni bolam privabuntur, omnino nulla erunt. Ergo quandiu sunt, bona sunt. Ergo quae cunque sunt ,-bona sunt. Malumque illud quod quaerebam unde esset, non est substantia,quia si sub stantia esset, bonum esset. Aut enim esset ita corruptibilis substantia, magnum utique bonum, aut substantia corruptibilis esset, quae nisi bona esset corrumpi non posset. Itaque vidi & manifestatum est mihi,quia omnia bona tu fecisti,& prorsus nullae substantiae sunt q uas tu non fecisti. Et quoniam non aequalia omnia fecisti, ideo sunt omnia,quia singula bona sunt& simul omnia valde bona:quoniam fecisti Deus noster omniae bona valde. .

Omnia condita laudant Deum.

CAPUT XI ILET tibi omnino non est malum,non solum tibi,sed & uniuersae creaturq tuq, quia extra te no est aliquid ,quod irrumpat,& corium pat ordinem, quem posuiam ei.In partibus autem eius quaedam quibusdam quia non conueniunt, mala putantur: & eadem ipsa conueniunt aliis,& bona sunt, & in semetipsis bona sunt. Et omnia haec,quae sibi inuicem n5 conis

ueniunt, conueniunt inferiori parti re-mm,quam terram dicimus, habetem cα-lum suuin nubilosum, atque ventosum

202쪽

congruum sibi. Et absit iam ut dicerem non esse ista: quia & si sola istae cernerem, desiderarem quidem meliora , sed iam etiam de solis istis laudare te debere: q uoniam laudandum te ostendui. t de terra dracones, & omnes abyssi: Ignis, grando, nix, glacies,spiritus tempestatis : quae faciunt verbum tuu : Montes & omnes col-Ies ligna fructifera& omnes cedri: Bestiar& omnia pecora, reptilia & volatilia pedinata: Reges terrae & omnes populi, principes & omnes iudices terrae : Iuues & virgines , seniores cum iunioribus laudent. HOm n tuum. Cum vero etiam de coelis

te laudent, laudent te Deus noster in excelsis omnes angeli tui , omnes Virtutes tuae , sol& luna , omnes stellae & lumen, coeli coelorum & aquae quae super coelos 'sunt laudent nomen tuum: Non iam desiderabam meliora, quia omnia copi taba,& meliora quidem superiora quam inferiora, sed meliora omnia quam sola superiora iudicio saniore pendebam.' S uia mei. s homini nihil displicet inter creaturras Dei CAPUT A II II. τ

Non est sanitas cis , quibus displicet

aliquid creaturae tuae, sicut inii i non erat, cum displicerem multa quae fecisti. Et quia no audebat anima mea ut ei displiceret Deus meus , nolebat esse tuum,

quicquid ei displicebat. Et inde ierat in

203쪽

I 8 ropinionem duarum substantiarum, α non requiescebat, & aliena loquebatur& inde rediens fecerat sibi Deum per infinita spacia locorum omnium Ec eum putauerat esse te, & eum collocauerat in corde suo , & facta erat rursus templum idoli sui abominandum tibi. Sed posteaquamfouisti caput nescientis, & clausisti

oculos meos,ne viderent Vanitatem, ccs-

saui de me paululum,& consopita est insania me Et euigilaui in te,& vidi te infinitum aliter, A visus iste non a carne

trahebatura. Quomodo dieratas o falsiitas in creaturis: μ'

CAPUT XV.

ET respexi alia,& vidi tibi debere quia

sunt, di in te cuncta infinita sinita : sed aliter , non quasi in loco , sed quia tu es

Omni tunens mauu veritate,& omnia Veis

ra sunt in quantum sunt: nec quicquam est falsita , nisi cum putatur esse quod non est. Et vidi quia non soluin locis sua 'quaeque suis conueniunt, sed etiam tem poribus: ' Et quia tu qui solus aeternus es, non post innumerabilia spacia tem - ιὸν, uis porum coepisti operari et quia omnia es.spacia temporum,&quae praeterierunt & quae praeteribunt, nec abirent nec venirent, nisi te operante & manente. Cmnia

204쪽

CAPUT XVI. ET sensi & expertus sum non esse mI- .rum , quod palato non sano poena est panis, qui sano suavis oculis aegris odiosa lux , quae puris amabilis est. Et tu .stitia tua displicet iniquis: ne dum vipera& vermicu .us,quae bona creasti, apta inferioribus creaturae tuae partibus, quibus .& ipsi iniqui apti sunt quanto dissimiliores sunt tibi apti autem superioribus quanto similiores fiunt tibi. Et quaesiui quid esset iniquitas, & non inueni sub uantiam : sed a summa substantia te Deo ,

detortae in infimam voluntatis peruersitatem, proiicientis intima sua tumesce tis foras iacte a retardent a cognitione diuinorum.

CAPUT XVII. FT mirabar quod iam te amabam, non pro te phantasma. Et non instabam hin s frui Deo hieo , sed rapiebar ad te decore tuo , moxque d ripiebar abs te pondere meo,& ruebam in ista cum gemitu,&.pondus hoc ,consuetudo carnalis. Sed mecum erat memoria tu iri neque ullo modo dubitabam esse cui cohaererem, sed non 'dum esse me qui cohaererem , quoniam corpus quod corrumpitur aggravat antis.

Hamo deprimit terrena inhabitatio sensus

205쪽

OBER VI r. Rnsum multa cogitantem. Eramque certissimus, quod inuisibilia tua a constitu tione mundi per ea quae facta sun mellecta conspiciuntur, sempiterna quoquerirtus & diuinitas tua. Quaerens enim unde approbarem pulcri tuainem corporum , siue coelestium , siue terrestrium,& quid mihi praesto esset integre de mutabilibus iudicanti & dicenti, hoc ita esse

debet,illud non ita. Hoc ergo quq rens Vndh iudicarem eum ita iudicarem, , inueneram incommutabilem,& veram veritatis ςternitatem supra mentem meam commutabilem, atque ita gladatim a corporibus ad sentientem per corpus anima atque inde ad eius interiorem vim cui sensus corporis exteriora annunciaret,&quousque possunt bestiet, atque inde rur-His ad ratiocinatem potentiam, ad quam refertur iudicandum quod sumitur a sensibus corporis. 'ς se quoque in me comperiens mutabilem, ererat se ad intelligentiam suam , ω abduxit cositationem a consuetudine, subtrahens se a contradicentibus turbis fantasmatum ut inueniret quo lumine aspergeretur, cum sine ulla dubitatione clamaret, incommutabile pr ferendum esse mutabili, unde nosset ipsum incommutabile, quod nisi aliquo modo nosset, nullo modo illud mutabili certa pr poneret,&perueniret ad id quod est in ictu trepidantis aspectus , Tum vero inuisibilia tua per e b

206쪽

quae facta sunt intellecta conspexi , seae.' aciem figere non valui: & repercussa in firmitate redditus solitis, non mecum fe- . rebam nisi amantem memoriam, & quasior facta desiderantem quae comedere nondum possem. Solus Christus via ad salutem. CAPUT XVIII ET quaerebam viam comparandi roboris quod essct idoneum ad fruendum te me cinueniebam donec amplecterer mediatorem Dei & hominum, hominem Christum iesum , qui est super omnia Deus bene didius in secuta,vocantem Da. 14 α dicentem: Ego sum via,& veritas & vita. Et cibum cui capiendo inualidus

eram, miscelitem carni, quoniam Verbum Ista. r. caro Distum est, ut infantiae nostrae lactesceret sal dentia tua per quam creasti om- nia,Non enim tenebam dominum meum

Iesum Christumo, humilis humilem: nec cuius rei magistia estet eius infirmitas, noueram. Verbum enim tuum , altera a veritas, superioribus creaturae

tuae partibus superς minens, subditos erigiti ad seipsam : in inferioribus atrie naedificauit sibi humilem domum de limo nostro : per quam subdendos deprimeret a seipsis, & ad se traiiceret sanans tumorem, & nutriens amorem sne fiducia sui Progrederentur longius, sed potius in fi m Ma

207쪽

marentur , videntes ante pedes suos infirmam diuinitatem , ex participatione tunicae pelliceae nostrae, & lassi prosternerentui in eam, illa autem surgens leua .ret eos.

O idsenserit de Chrisi incarnatione. CAPUT XIX.

FGo vero aliud putabam , tantum qne sentiebam de domino Cliristo meo, quantum de excellentis sapientiae viro, cui nullus posset aequari,praesertim quia

mirabiliter natus ex virgine,ad exemplsi contemnendorum temporalium pro adipiscenda immortalitate,diuina pro nobis cura tantam autoritatem magisterii meruisse videbatur. Quid autem sacramentibaberet, verbum caro factum,ne suspicari quidem poteram. Tantum ' cognoue ram ex his quae de illo scripta traderetur, quia manducauit, bibit, dormiuit, ambulauit, exhilaratus est contristatus est, se mocinatus esst,non haesisse carnem illa verbo tuo, nisi cum anima & mente humana .Nouit hoc omnis qui nouit incommutabilitate verbi tui,quam ego iam noueram quantum poteram , nec omnino quicquam inde dκbitabam .Etenim nunc

mouere membra corporis per volunt tem , nunc non mouere, nunc aliquo affectu assici,nunc non assici, nunc prose re per signa sapietes sententias, nunc esse in silentio: propria sunt mutabilitatis ani

208쪽

inae 3ementis. io si falsae de illo, scripta

essent, etiam omnia periclitarentur mendacio, neqHe in illis literis vita fidei salus generi humano remaneret . Quia itaque vera scripta sunt, to tu hominem in C liri sto agnoscebam, non corpus tantum hominis , aut cum corpore sine mente animum , sed ipsum hominem non personaveritatis, sed magna quadam natum humanae excellentia, & perfectiore participatione sapientiae praeferri caeteris arbitrabar. Alipius autem Deum carne indutum, ita putabat credi a catholicis, ut praeter Deum re carnε, non esset in Christo anima,mentemque hominis non ex stimabat in eo praedicari. Et quoniam bene persuasum tenebat, ea quae de illo me---chia moriar mandata sunt, sine vitali & ratio- i ista nati creatura non fieri, ad ipsam christia- -- nam fidem pigrius mouebatur Sed postea haereticorum Apolinaristarum hunc e rorem esse cognoscens, catholicae fidei collaetatus & contemperatus est. Ego autem aliquanto posterius didicisse me fa- teor, in eo quod verbum caro factum est ;- quomodo catholica, veritas a Fotini fausitate dirimatur. Improbatio quippe haereticoru facit eminere quid Ecclesia tua sentiat, & quid habeat sana doctrina. cq portuit enim& haereses esse , ut probati

209쪽

SEd tunc lectis Platonicorum illis

bris,postea quam inde admonitus quq rerem incorpoream veritatem, inuisibi-.lia tua per ea quae facta sunt intellecta conspexi, & repulsus sensi , quod per tenebras animae meae contemplari non si-inerer certus esse,io infinitu esse, nec tame per locos finitos infinito e diffundi , &vere te esse qui semper idem ipse esses, ex nulla parte, nulloque motu aliter aut aliter': caetera vero ex te esse omnia hoc solo firmissimo documento quia sunt. Certus quidem in istis eram , nimis tamen infirmus ad fruendum te . Garriebam . plane quasi peritus, & nisi in Christo Saluatore nostro viam tuam quaererem, non peritus, sed periturus 'essem. Iam e- - σερο nim coeperam velle videri sapiens, plenus poena mea,& non flebam, insuper inflabar scientia. Vbi enim erat illa aedificas eharitas a fundamento humilitatis, quod est Christus Iesus 3 Aut quando illi libri, me docerent eam 3 in quos me propterea priusquam scripturas tuas considerarem, credo voluisti incurrere,ut imprimeretur memoriae meae quomodo ex eis assectus essem : Et cum postea in libris tuis mansuefactus essem &curantibus digitis tuis contrectarentur vulnera mea, di scernerε o atque distinguerem quid interesset inter ,

210쪽

yraesumptionem & confessionem , inter Videntes quo eunde sit,nec videntes qua, . & viam ducetem ad beatificam patriam, non tantum cernendam,sed & inhabitan dam3 Nam s primo sanctis tuis literis inriformatus essem, & in earum familiarit - , , te obdulcuisses mihi, & postea in illa vo- ρ lumina incidissem : fortasse aut abripuita sent me a solidamento pietatis: aut si iii affectu quem salubrem imbiberam per stitissem, putarem etia in ex illis libris

eum posse concipi si eos solos quisquam, didicisset.

in sacris libris inuenerit non inuentum in Tratonisis. C A P. xx I.

ITaque auidissime arripui venerabilem

stylum spiritus tui,& prae caeteris Apostolunx Paulum:&perierunt, illaequςmones , in i quibus mihi aliquando visus es aduersari sibi,& non congruere testimo' ii iis legis prophetarum textus sermo, nis eius. Et apparuit mihi una facies eloquiorum castor φm, & exultare cum tremore didici & coepi: & inueni quicquid

illac verum legeram, hac cum commendatione gratiae tuae didici,ut qui videt nosc glorietur quasi non acceperit non solum id quod videt, sed etiam . ut videat. r.Cor. enim habet quod n0n accepit 3 Et ε. γ r te qui es semper idem, non solum ad moneatur ut videat, sed etiam sanetur u t

. teneat.