장음표시 사용
81쪽
quorum certa esset authorita : ex traditi
ne celebriorum totius Orbis Ecclesiarum, quaς Apostoli sundaverant, & rexerant, necnon ex iudicio Conciliorum, quibuς intererant Episcopi harum Ecclesiarum. Unde constat, non potuisse aliquid afluiquatuor Evangeliis eXtraneum, quod cnn- festim facile non deprehenderetur . D nique , Ecclesia Catholica , Per totum orbem dispersa, semper docuit , & e iamnum docer, quatuor iii huc Evangelia Matthaei, Marci, Lucae, & Joannis , nunquam fuisse adulterata , sed inrasta prorsus ae illibata ad hae e usque nostra
tempora pervenisse. Porro , in examine
Librorum, qui vel Sacri genuini Canonici, vel spurii, supposititii, & corrupti haberi debent , standum est judicio Ecclesiae Catholicae , iuxta praeceptum Christi Domini cap. i8. Matthaei : Si quis Ecclesiam non audierit , si tibi sicut Et ictis, Publicanus. Alioqui, si non ex publico Ecclesiae iudicio, sed ex versatilibus privatorum hominum opini nibuς iudicium serendum ellet de libris vel Sacris & genuinis , vel spuriis, &eorruptis, pessime suisset Ecclesiae consultum nam quando variarent , ut saepe contingere assolet, privatorum hominum opiniones, & alius Librum ceu Sacrum,& Canonicum reciperet , alius eumdem librum tanquam adulterinum , & corruptum exploderet ac repudiaret, quis, sin des, obortam litem dirimeret, & certum
iudicium pronunciaret , si id iuris Ecclesia a Deo non acceptiset ὶ Sic, ut nemo non videt , in re tanti momenti
contentiones, quae perpetuo emergerent
corpus Ecclesiae varias in partes , & saetiones distraherent , eiusque aut horitatem , quae Sacro-Sancta esse debet, humanae opiniones penitu; labefactarent . Cum igitur haec quatuor Gangelia , Matthaei, Marci, Lucae S. Joannis, nunquam fuisse interpolata, sed pura & integra ab Apostoliς ad ncis iram usque aetatem conservata eis e firmis lime teneat universa E elesa, eius indeficienti iudicio stare debemus, & dicere cum S. Augustino cap. q. Libri contra Epistolam Fundamenti:
angelio non crederem, ni i Ecclesiae me commiseret authoritas . Ecquis , ama-
bo , si micam vel scintillam rationis habeat, non eligat potius universam au stultare Ecclesiam , quae puritati Evan-neliorum conservandae iugiter invigilat , & ad retinendam doctrinam , his contentam , nihil, secundum Deum, prius,& antiquius habet, quam eonfestari deliria ac praestigias quorundam incredui rum , quos non pudet asserere , Evangelia Matthaei , Marci , Lucae , & Joannis , a Christianis de industria sutile
corrunta . Non clam me est , in Evangelia , quae toties , & per tot annos , totque in locis exscripta sunt, diversas , ch variantes Lectiones sutile indu Lxς, sed tantum abest, ut inde evirici postit, a Christianis dedita opera fui si se corrupta Evangelia, ut potius varia tes illae Lesti neς aperte profaeni divinam eorum auilioritatem . At enim , qui fieri potuit let ut tot variantes lectiones aliquam non afferrent labem dogmatibus , quae diicent Evangeli ilae, nisi seiremuq id faξtum Dei providentia, cum in tanta , quae profertur , lecti num Varietate , nullus reperiatur locus sic luxatus , ut alicui articulo Fidei sit fraudi suturus.
Hactenus sat superque probatum est , quatuor Evangelia , in quibus descripta est Historia Iesu Christi , non esse
supposititia , sed genuina , & ab illis
exarata Scriptoribus , quorum nomina
praeseserunt, videlicet Matthaei, Marci , Lucae , & Joannis . Nunc paucis Oilendam , qua lingua , seu quo idiomate , quove stylo scripserint Sacri illi Evangeli liae. S. Matthaeus , primus.omnium , scripsit Evangelium hebraice , seu eo se mone , quo tum Judaei utebantur , qui ex Hebraeo , & Syriaco permixtus erat. Edidit quippe Matthaeus Evangelium ad confirmandos , & illustrandos Judaeos , qui recens ad Fidem Christi erant conversi , ac subinde non alio , quam Judaeis tum temporis familiari , & usitato , sermone scripsit . In hoc veteres Patres , & Scriptores Ecclesiastici Papias, Tertullianus, Orgmes consentiunt. Testatur Eusebius lib. 3. Hist. Eccl. cap. Io. Pantaenum , Philosophum Christi
82쪽
rum, secundo exeunte Ecclesae saeculo reperisse Evangelium S. Matthaei hebraice scriptum , a S. Bartholomaeo in Indi igrelictum , De Evangelio S. Matthaei haec habet Q Hieraumus in Catalogo Scriptorum Ecclesiasticorum: Matthaeus, qui L i , ex Publieano Amsolus , primum in Iudsa propter eos , qui ex cir- mrisioue crediderunt, Evangelium Christi litisis Hebraicis verbisque compos t. Puod quis pstea in GVcum transtiterit, non satis certum es . Porro , ipsum Hebraicum habetur tisque hodie in C ariens Bibliotheca , quam Pamyhilitis MartFν Rudiosissime confecit. Mihi quoque a Nazaraeis, qui in Berga, Urbe Drις, hoc volvimine utuntur, Arscribendi facultas fuit . Idem confirmat San tu : ille Doctor in Praefatione in Evangelistas, ubi ait: De
Novo nuue loquor Teν amento, quod Grς- cum esse, non Arabium est, excento Hi
si Matthaeo, qui primus in Judra Evan-elitim Chri ii Hebraicis literis Midit Abae San torum Patrum sententia , inquam descendunt omnes; Scripturae Sacrae Interorete , discemit ii ieratis Erasmus, qui Tomo 6. recentis Editionis Lugduni Batavorum dag. 47. in Annotationibus in cap. 9. Matth. & rom. 9. p. 288.existimat, probabilius esse, Evangelium Matthaei eadem lingua Graeca suille scri-Ptum , qua caeteri scripserunt Evangelistae. Caietanus etiam in Prologo ad Evangelium Matthaei asserit, Matthaei Evangelium non Hebraice, sed Graece sui se ab illo conscriptum, quia, uit, no mina Hebraica Martiatis Graece interpretatur, quod sane si Hebraiee ad Hebrios scripsisset Matthus, prorsuq inutile ac supervacaneum fuisset , cum facile Hebrsi vim , & nativam HebmoruΠI icanulorum significationem intellexissent . ad
ea explicanda interpretatione nulla inuet habuissent . Inter vocabula Heben caqui in Evangelio interereratur Mittheus, ista sunt: Verbum nomen eius Emmetuciet, quia interpretatur , nobiscum Deus, cap. I. vers. 23. Clamoit Jesus dicens : ΕIi,
Eli Lamma fabiniani , hoe Hl , Deus
meus , Deus meus , ut quid dereliquisti me eap. 27. vers. M. Quae V ca bulorum Hebraicorum interpretationes ,
si Matthaeus Hebraice ad Hebrios scri psisset , nullius momenti , & utilitatis tuissent , imo ipso Textu obscuriores
j evasitient . Hoc argumento convictus Cardinalis Caietanus , autumavit , Evangelium non Hebraice , sed Graecea Matthaeo fuisse scriptum . Sed in hoc hallucinatum esse doctissimum illumi Cardinalem ex eo maxime evincitur , quod Libros Genesis , & Exodi Hebraii ce scripto; fuisse in consesso si apudi omnes , licet in iisdem libris aliquae reperiantur vocabolorum Hebraicorum interpretationes a vulgato Interprete inser-l tae , sicut , exempli gratia , Genesis cap. 29. vers. 49. Galaad , id es , iu-νnulus testis . Genesis cap. 33. Vers. I 8.
Benoni , id si , filius doloris mei , Sc
vers. I9- Beniamin, ides, filius dexters. i Denique , Libri Exodi cap. I a. verc
. c. I 6. Vers. I 3. Manhu, quod significat,l ouid es hoc Θ Quemadmodum igitur nul-
lus , propter illas vocabulorum Hebrai, corum interpretationes , negaUit unquam libros Genesis , & Exodi esse Hebraice scriptos , se nemo inficias ire potest , Evangelium a Saucio Matthro fuisse Hebraice scriptum , tametsi
in eo quaedam vocabulorum , & nominum Hebreorum offendantur interprelationeς , quas , ad faciliorem laten- tis mysterii intelligentiam , vulgatuSinterpres , asilante Spiritu Sancto, a,
didit Plura supra hac re legi possunt apud Richordiam Simonium in Hiitoria
Critiex Novi Tellamenti capit. IO i Obiter tamen Lector observare debet, nunc nonnisi Gricum extare Sandii
Matthri Evangelii Textum , qui tami quam pro Textu primigenio habetur , t eo quod multis abhinc siculis evanuerit Hebraeo - Syriacum Matthsi Eva
S. Marcus , alter Evangelista &' ut inquit S. Hieronymus in Catalogo Scriptorum Ecclesialli eorum ) Discipulus , Interpres Petri , iuxta quod
Petrum refereutem audierat , rasatus
gelium . Quod cum Petrus audisset, i probavit ,. Ecclesia legendum sua ami Da th
83쪽
rhoritate dessit , Aut Clemens in Semo Hi th Uren Libro scribit. Et Papias , Heropolitanus Disimus, meminit huius Μουνοι, oe Petrus in Episola prima, sub nomiue Babylonis, figuraliter Romam senseans e Salutat vos eleela Dei Ecclesa, ρας est Babune, er Marcus filius meus. Assumpto itaque Evangelio , quod ipse confecerat, perrexit Ampium, o primus Alexandrig Christum avntincians , co ιλ is Ecclesam ianis doctring viis con-νinentia , ut omnes Sestatores Christi ad exemplum fui cogeret Marcum non Latine , sed Grsce scripsisse Evangelium fidem sui unt Sanctus Hieroumtis in Epistola ad Damissum , Romanum Pontificem , m S. Augustinus libro. I. De consensu Gangeli arum cap. a. ubi ait. Horum sane quatuor olus Matthrus -- δυο scripsse prohibetur eloquio , esteri Gruo. Et sane ea lingua Marcus Evangelium scripsit , qui aegyptiis & Alexandrinis , apud quos Evangelium prς- dicavit, vernacula erat ; Porro , Populi lAlexandris , ubi Marcus laudavit Ee- Hesiam , illiusque primus Episcopus fuit; vernacula lingua Gr ca utebantur , eloque peregrina & ignota omnino erat Lingua Latina : probabilius itaque est , Grice , & non Latine Evangelium ax Marco suisse conscriptum . Putavit quidem Baronius in Annalibus Ecclesiasticis ad annum Christi 3. numer. 39. Evangelium Marsi Latindi ab ipse este scriptum , eo notissimum ductuq argumento, quod Marcus, rogatus Romς as atribuq , scripserit Evangelium. Romanis autem. non Gmeus, sed Latinus sermo familiaris & usitatus erat, ac subinde Marcus non GKco idiomate, sed L tino , quod Romanis erat in uis , Evangelium scribere debuit. Verum , hoc Eminentissimi Annalium parentis argumentum elumbe ac ieiunum ei , tum
quia Romς plurimi erant Iud i, qui se monis Latini plane ignari, diuturna per Asiam & Grseiam habitatione Linguam
GKcam.eallebant : Tum quia etiam tempore , quo S. Marcus scripsit Evangelium, adeo Romanis Lingua GKca ha- miliaris & usitata erat , ut non solum
viri nobiles, sed etiam infimς sortis m D
lieres Graece loquerentur , sient testatur Juvenalis Satira 6. Quamvis ergo Mameus Romae a fratribus rogatus scripserit Evangelium , inde tamen perperam insertur , illud Latine suisse ab eo conseriptum. Extat adhue Venetiis manuscriptus Codex Evangelii Saulii Marci , quem doctissimus, testisque oculatus , P. Be nardus de Monfaucon in suo Itinerario Italico , pagin. 33. asserit , esse antiquissimum . Sed qua Lingua scriptus sit ille Codex , Graecane , an Latina eLis adhue sub Iudice eis. Henriciιs Palladius libro 3. Rerum Foroiuliensum p gin. 8 I. & 82. eiusque ne s Franciscus Palladius , Hiseisiae Foroiuliensis pagi
ua nona , assirmant , hunc manuscriaptum Codicem Graece ella seriptum ; idem testatur Cornelius a Lapiιυ , qui in Argumento in Evangelium Mamri haec habet : Porro , vir gravis Ca-uonicus Sancti Marc. Venetiis , qui eius
Reliquias in manu habuit , ideoque oculatus te iis, meo rogatu hac da re inquirens , hisce de rebus descripst , Antur phum hoc Sancti Marci Graeca lingua esse conscriptum, ab Aquileia Venetias delatum fuisse anno Christi Isa. Verum , alii viri eruditi, videlicet, Neruar ius de δεμ ancon , loco mox a me laudato , Abbas Iustus Fontaninus in Dillertatiuncula De Codice Veneto Evaneelli S. Mamci, Bollaudus Tom. 3. Mensis Aprilis pagin. 343. in contrariam abeunt sententiam , putantque , hunc manuscriptum Codicem Evangelii Sancti Marei, qui etiamnum Venetiis asservatur , Latine esse exaratum, eo quod Caresus IH Germaniae, & Bohemiae Rex, in Liti ris , quas die I. Novembris anno suorum Regnorum . nono Feltris dedit ad
Emesum Archiepiscopum , & ad. C pitulum Ecclesiae Pragensis , fidem faciat , si ad finem Italiae procedentem inmeni se in Ecclesia Aquileiens Librum s Evangelii Saurii Maret Latinis sit eis in sentem quaternis propria eiusdem Sonfii Gange istae manu conserjrum,
seque duos qtiaternos ultimos insantia magnarum precum obtinuisse eosque per nobilem Ludovicum de Hoenug
84쪽
m yos Ecclesiis Pragens dono dedisse . Is
certe ego non sum , qui eiusmodi litem componere, atque tot inter viros eruditos Arbiter , aut Iudex sedera possim , aut velim, certissime tamen, iuxta constantem antiquorum Patrum ti Serint ram Ecclesiasticorum, quos superius laudavi, sententiam , pronunciare possum , S. Marcum non Latine, sed Graece suum conscripsisse Evangelium .
Tertius Evangelista Lucas , teste S. 'emnimo in Catalogo Scriptorum Ee-elesiasti eorum , Medicus Antiochensis , ut eius Scriptura indieant , Sectator Apostoli Pauli , & omnis peregrinati nis eius comes , serpsit Evangelium , de quo idem Paulus: Misimus, inquit , eum illo fratrem, euψs laus es in Man . Milo per omnes Ecclesas . Et ad Colos-lenses: Salutat vos Iuras, Medicus charissimus . Et ad Timotheum t Lucas es mecum fotus . Hunc Evangalistam a dita magis , quam visa descripsisse te- satur idem S. Horonimus in Praefati ne , quam praefixus Commentariis in. Matthaeum: Tertius, inquit, Lueas, na-rione Syrus , Antiochensis , cuius laus in
EL anstio , qui oe ipse discipulis Ap soli Pauli , in Achaiae Maeliaeque patribus istumen eondidit , quadam alt1us r
petens , o ut ipse in Prooemio confitetur, audita magis quam visa describens . Graece Evangelium scripsit S. Lucas ,& causam , quae ad illud scribendum impulerit , declarat in Prooemio sui Evangelii dicens : Quando quidem multionati sunt ordinare narratimem , qua innuis completae sunt rerum , icut tradiderunt nobis, qui ab initio ies viderunt ministi fuerunt sermonis: I fum es o mihi
auecuto omnia a principio diligenter ex omaine tibi scribere, optime Theophile, ut e gnosias eorum verborum , de quibus erudiatus es , seritatem. Fuerunt quippe nonnulli Pseud Evangelistae , qui Titam Iesu Christi scribere aggressi , narrationes suas salsis rumoribus, & variis fabulis adirserant , quibus S. Lucas suum opposuit Evangelium , in quo totam Iesu Chiisti Historiam ab initio usque ad finem , sicut a Paulo , aliisque Apostolis , cui ctu testes & spectatores Grameson δε 'seriis rim. I.
LIII rerum a Christo gestarum suerunt , a dierat , in Evangelio eon seripsit . s. Ambrosius tribuit S. Iura stylum Hiastoricum. Cum enim sua singulis Eva gelistis attribuisset , inquit : At vero S. Lucas velut quemciam hisor cum o dinem
miraculam revelami, ita tamen ut omnes
sapientiae virtutes Moselii Ulius compi Eieretur historia . Idem aliquanto poti :miorico Gim Hlo diximus hunc Et au-8elii Librum esse digesum . Denique δε- scribendis rebus , quam exprimendis μα- cemis ; Itudium uberius, conryaratioue ali rum , videmus impensum. Et ipse Eman gelisas hi lorico more de narratione fumpsit exordium et Fuit , inquit , in diebus Herodis , Regis ludis , Sacerdos quidam nomine Zacharias , eamque Use riam plena digestisne prosequitur . Multa Loea ex Evangelio ς Lucae , tanquam
partes insinceras & assutas temerario .ausu expinxit olim ae resecuit Haer ticus Marcion , quem Tertullianus solide eonfutavit , praesertim Libro qua to , quem eontra illum Haereticum
Quartus Evangelista est S. Ioannes , euius vitam in Catalogo Scriptorum Eeelesiasticorum describens T. Hieron mus , haec habet:Joannes Amsolus, quem Jesum amoti plurimum,flius Zebedaei, fra
i mus omnium feri t Gangelium. regatusi ab Asiae Episcopis admemus Corinthum , t ali que haereti*s, o' maxime tune Ebi i nitarum dogma consurgens , qui asserunt, i Chri tum ante Mariam. non fu se . Uni de is compulsus est disinam eius naimit i tem edicere . Sed σ aliam causam h
l ius feripturae fuerunt s auod eκm legis set Matthaei , Marci . Lueae votum na , probaverit quidem textam Hi loriae , o vera eos dixisse firmaverit , sed unius tantum annἱ , in quo pe, es , pos carcerem Ioahmis Hi orium t xuisse , Praetermisso illaque amo , cuius Atla a tribus exposta fuerant , fuste
rioris temporis antequam Joannes c au deretur tu carcere , gesa narravit sevir
85쪽
quatuor Evangelisarum volumina literint. Evangelium a Sancto Ioanne suille Gmee scriptum , extra omnem dubitationis aleam positum est. Si autem scire aveat lector eausas , ob quas , Marcus, Lucas Ioannes Evangelium Graece scripserint , duas hic breviter indicabo . Prima causa petitur ex communitate Linguae Graecae : nulla siquidem Lingua eo tempore , quo Christianae Religionis pomaeria per totum , qua late patet , Orbem dilatanda erant , & Evangelium in gratiam non modo Iudaeorum , sed & multarum aliarum Nationum litteris conisignari debebat ; nulla , inquam , id aetatis Lingua magis nota , pervulgata & familiaris fuit, quam Lingua Graeca , utpote quae per Victoriam Alexandri Magni , & Imperium Graeeorum in plurimis locis plantata , apud omnes sere Orientales in usu ,& quasi vernacula fuit . Hinc & Grinaa ubiυis tegi , Latinam autem linguam fuis fuibus exiguis contineri , ait Cicero in oratione pro Archia . Quin , &Dus Iudaeis Linguam Graecam in usu fuisse asserunt viri eruditi , idque constat exemplo Iosephi , qui , etsi Iudaeus esset . Graeco tamen idiomate sua opera conscripsit . Altera causa desumi cur ex dignitate Linguae Graecae , qua tota Gentilium Philo linia erat scripta , Quaeque apud omnes in maximo pretio habebatur. Cum ergo Gentes cum Judaeis ad Fidem essent vocandae , congruentissime Ling ua Gentilitia , seu Graeca , quae inter Linguas Genti-litias nobilissima erat , Evangelium a Mareo , Luca , & Ioame luit exa
Quod spectat stylum, seu modum seribendi Evan gelistarum , constat illum non esse assectatum , limatum & excultum , sed facilem , simplicem, & ad eaptum Populorum , in quorum gratiam scribe-Dant accomodatum Hinc apposite Lactantius Firmianus lib. s. Diuinarum Insiturionum cap. I. ait r Haee in primis causa es , cur apud sapientes oe doctos, Principes huius Saecus , Scriptura Sancta Fide careat , quod Prophetae communi ae
s lici δε οπι, ut ad populum, sunt i
ti . Contemnuntur iraque ab iis , qui nihil audire, vel legere nis expositum, aedisertum istant , nee quidquam inhaerere animis eorum potes, ni quod aures humdiori sono permulcet . Illa vero, qua fomdida υidentur , anilia , inepta , υulsaria H mantur. Adeo nihil serum putant
nisi quod auditti sua e est , nihιι crediabile , nisi quod potes incutere ista mtem . Nemo rem veritate ponderat, sed ornatu . Non eredunt ergo divinis , quia fuco earent . Nunc autem Scripturi S
ert im nolitum stylum nitidiunt Grat maticuli , qui toto viti sus tempore solos Cicerimes , Demosthenes , Homeros,
Varrones , ceterosque Poetas mirantur , eorum voculas aucupantur, & in ornandis limandisque periodis bonas horas male colloeant . Sed non advertunt isti Grammaticuli , morosi munditiarum iastylo exactores , eam quς in Evangel, istarum stylo, licet inculto, sese prodit,
conspicuam sinceritatem , nativam , mi nimeque assiestatam persuadendi vim , a mirabilem denique, quam nulla artis I nocinia attingent , facilitatem , quς nec caret , nec superbit suis ornamentis ,
luamque Deus eum tanta dignitate &apientia coniunxit , ut summa ingenii subtilitas , & maxima Dominς copia satis superque quod distat , quod expendat, quod miretur, hic invenire queat. Velint itaque , nolint Grammaticuli , debent in simpliei Evangelisiarum stylo agnoscere eorum in scribendo sinceritatem , rerum quas narrant , verita tem, & animum a captanda vana gloria penitus alienum . In hos Grammatieulos , qui in tractandiς Mysteriis Iesu Christi , aliisque piis & Christianis a
gumentis omnem sermonis simplicitatem elato sidereilio contemnunt ; & illecebroso gloriolt gustu titillati , antiquorum Oratorum & Poetarum eloquentiam plenis buccis crepantes , ubique Ciceroniani audire gestiunt , iure optimo Des ieritis Erasmus in suo Dial eo , cui titulus est Ciceronianus , inve-situr his verbis i Quale porro si , --treiam piam ob his ipsum putere nobis , quod pie tractata st ὶ At pie tra sari qui potest , s numquam is moveas
86쪽
has, quε fragmentis Homericorum, aut Vim clilianorum versuum, undique decerptis, σνn centonem confarcinatis , Chri ii iitam deseri erunt. Operasum sane scribendi ρ nus , sed cui unquam Ula lacumulam extuderunt suem ad pietatem commoveruntR Quem ab ἰmρura vita revocarunt P Atqui non itamtillam dissimilis es isorum conatus ἰ qui
verbis, sententiis , Huris ac numeris ex Cicerone congestis, comesiunt argumeuttim
Christoniam. Quid enim laudis fert ille
rhapsodus Nemste quod accurate versatus
es in Homero me Virgilio. Quid fretius assert hie Ciceroniantis p applauditur diligenter in M. Ttillii scriptis inmato , sed tantum ab iis, qui ipsi in iisdem is fati, quid unde decerptum si agnoscunt.
Habet ea res voluptatem quamdam, fa- reor, sed quum apud perpaucos, tum eius generis, ut facile vertatur in fatietatem spostremo, qua nihil aliud si quam voluptas . interum , illud , Me quo Fabitis negat esse mirabitim eloquentiam, quod in concitandis assectibus flum est , prorsus
abes . Et tamen nolis interim videmur Marones ae Cicerones ομνtebat enim omnem Chrsianorum orati
nem respere inrisum, sne quo nec fu is , nee splendidum es quidquam , nec
titile, nec honestum, nec elegans, nec facundum , nec eruditum, liceat fame pπα-dere ad seria pueris. In veris, in feriis, quιdque m ius es , in piis materiis , quis ferar ista paganica proramna ara Et sub finem eiusdem Dialogi ait idem Scriptor ; Proin id de rebus Satris priamum ea combibenda es persiam , quae
vera Christiano digna se . Id si fiat ,
nihil videbitur ornatius caelesti Philin phia, nihil orbius Iesis Chriori nomine , nihil venustitis vocabulis , quibtis Eccle-sae lumina res arcanas trinarunt . Nec videbitur ullius sermo venustus , qui non congruit persens, ae rebus es accommodat x , numstrinus etiam, qui res pietatis tractat verbis impiorum, ρMique materiam Christianam riganicis magis contaminat.
His es totius erudition s eloquentia scopus σα Facessam igitur Grammatic
li illi, quibus displicet simplex Evanget illarum stylus , & discant ab Apostolo
Paulo, Deum non elegisse ad praedica dum, vel scribendum Evangelium oratores, eloquentes ac facundos viros, sed simplices , ignobile; & incultos homineς, ut doctrinae Evangelicae per totum Urbem dropagatio nullis humanis praesis diis , sed seli omnipotentiae Dei accepta referretur e Scriptum es enim ve
ba sunt Apostoli primae Epistolae ad Corinth. eapit. I. perdam sapientiam fa-pientium, o mi uentiam ntidentium reprobabo. Ubi Sapiens abi Scribo tibi Conquistον htitus Saeculi Nonne piatam 1ecit Deus sapientiam Mius Mundi ὶ Nam quia in Dei sapientia non commit m dus per sapientiam Deram , placuit Deo per sultitiam praedicationis salvis facere credentes . . sed quae suisa sunt Mundi elegis Detis, ut confundat sapientes , o infirma Mundi eletit Deus, ut confunciat fortia , ignobilia Mtindi contemptibilia elegit Deus,
ea, qua non sunt, ut ea, qua sunt, δε- strueret, ut non glorietur omnis eam in conoesiti eius.
Plura de Evangelistarum stylo impraesentiariam non dicam , sed praecipuam quaeitionem , quae spectat veritatem Historiae Iesu Christi in Evangeliis descriptae, paucis verbis attingam . Quamvis enim pluribus, iisque invictis plane m mentis in sederiori Dissertatione eontra Judaeos , Infideles , & viros incredulos ostenderim, Evangelistas, qui Historiam Jesu Christi litteris mandarunt, suisse homines candidos, simpliceg, & ingenuos, qui nee alios decipere voluerunt , nec potuerunt, etiamsi voluillent, eosque veritatem Historiae , quam descripserunt , manifesto comprobasse tum oraculorum, quae antiqui Iudaeomm Prophetae deventum Messia eecinerunt , complemento , tum publicis miraculis , quae edid runt , tum stu enda barbararum Gentium ad Fidem Christi e versione ;tum evidenti ruina totius Nationis Iudaicae, quae ob summam pervicaeiam , rivangelio credere noluit ; tum denique
87쪽
diris suppliciis , earcere exilio , ludi miis , & ignominiosa morte , quam pro defensione veritatis Evangelii , quod scripserant , constanter & impavidis animis subierunt ; quamvis , inquam , his& aliis id genus argumentis Hilloriae Jesu Chri iti ab Evangelii iis deleriptae veritatem stabiliverim , nihil seciuς non abς re erit breviter hic ostendere , Historiam , ab Evanstet illis descriptam , omnibu; Notis Sc cisaracteribus pridi Elamelle , quibus vera dc indubitata Historia secerni selet a falsa vel sus sta.
Dico itaque ferinido , Hytoriam Iesu
Ch yii ab Eυangeli sis concinuatam omui bus veritatis notis G characteribus pr.eDLgere , quibus aera Myloria di usuitur a
falsa, aut fuspecta. Prima veritatis Nota , quam habet Historia Iesu Christi ab Evangelistis descripta, in eo potitsimum sta est , quod uuatuor Evangestiis in rerum , quas de Iesu Chritio scripserunt , narratione , persectissime colitreant eum aliarum Nationum Historiis , cum quibus Vita Iesu Christi, ab illis exarata , maximam coniunctionem habet . Multa quidem Historis adstere possunt Im stores , at si hse Hilloria ab Impolloribus consarcinata cum aliis diversarum Nationum Historiis sit conjuncta , & ea cum illis conseratur , vix fieri poteii , ut mendacium non deprehendatur , &impoliores se se aperte prodant menda ceῖ . Porro , omnia , quς dicunt & reserunt Evangelis ς , apprime consentanea sunt Historiis Judporum , Sarnaritanorum , Romanorum & aliorum Gentilium . Et primo quidem , Evangelis ignon tum indieant Pontifices , qui prς erat populo Iudaico , eum Jesus in Terris deseret , quosque etiam memorant Iud i in Catalogo suorum Pontificum , sed insuper apertam mentionem faciunt Ioannis , cognomento Baptibiae , Herodis Regis , qui illum interfecit , Herodiadis, Pontii pilati , Caiphae Aiorum , quorum meminit Jυeptus , Iu-dsus , in ea , quam edidit , Judsorum Historia . Secundo , Evangelisis testantur , Messiam iam venisse eo tempore ,
quo scribebant . .a in re Evangeli-
1Τς consentientes habebant Iudeos , quos haec peri aserat opinio , Melliam nasci debere eo tempore , quo Iesus Christus natus est , sicut o lendemus in Paragrapho secundo Dissertationis septimae hu-3usce Tradiatus . .hoen , Jc veteres Samaritanos agnovisse Pro hetias de Ales.sia, quem expectehant , debuit se impleti eo temnore, quo Chri ii iani d)cent in Iesu Christo fuisse impletas, luculenter probat exemplum Dosthei , genere Samaritani, qui te ite Eu eio, Patriareha Alexandrino , apud Photii Bibliothecam Codice χχo. coaevu suit Hatraebarcha: Simonti Maso, hoc est, floruit temporibus Apollolorum . Hie siquidem Dintheus voluit persuadere Samaritanis suis ;quod ipse erat Chri Uius prad Elias a M se , & visus est induxisse nonnullos in suam sententiam , quemadmodum na rat Origenes libro I. contra Celsum &eonfirmat laudatus Eulogius . Consentiebant itaque Judari, & Samarisini cum Evangelistis nasci debere Melliam cotempore, quo Christus prodiit in Mundum. Tertio Iudaei non aliunde , quam ex suorum Prophetarum vaticiniis seire poterant , Me si iam eo tempore nasci
debere , quo Jesus Chri lius in lucem editus est ; atqui Evangelistae clarillime ollendunt , Jesum Chri lium natum &mortuum esse his temporibus ; quibus eorumdem Prophetarum vaticinia ortum& mortem Messiae ais gnarunt . Commonstrant etiam itidem Evangelistae , nuntum esse astum Vitae Iesu Christi , qui
non habuerit clara Prophetarum vaticinia, & mortem, quam pertulit in Cruce , non tam videri a Prophetis pret nunciatam , quam enarratam ab Hiit
ricis , qui huius testes oculati suissent . Concordat itaque Historia Iesu Christi ab Evangeli ilis descripta eum Sacra Judaeorum Hilloria , qua continentur antiqua de venturo Messa Prophetarum oracula . Denique , nulla in te ab Historia Romanorum , vel aliorum Gentilium discrepat Historia Iesu Christi
ab Evangelistis tradita litteris . Nam Evangelistae tempora, quibus natus , b Ptizatus, & mortuus en Iesus Christus , lignant nominibus Imperatorum M
88쪽
ninnorum Augusti & Tiberii . Aiunt ,
Imperatorem Augi flam , paulo ant
quam ria se retur Jesus Christus , promulgasse Edictum , quo describeretur universiet Orbi ς . Narrant , Magos , ad cunas Christi , praeeunte stella venisse . Referunt stragem , quam de infantibus edidit Hero. kr , crudelis limus Iudaeorum Rex . Memorant prodigiosissimum illud solis deliquium , quod moriente Iesu Christo , contigit . Quae omnia verissima esse confitentur tum Historici Romani Cornelius Tacitus , Sue mus , &Phlexo a Trallianus, Hadriani Imperatoris Libertus , tum alii Scriptores Ethnici Macrυbius, &Cal idius, Platonicus, nec ea unquam Porphyrius, Cebbs , &Julianus , Imperator Apollata , omne
Christianis infensis limi , auii sunt negare . Patet tigitur , Hilioriam Iesu Christi ab Evangelistis scriptam consentire eum Iudaeorum , Samaritanorum , Romanorum , aliarumque Gentium Historiis , eamaue subinde precipuo vexitatis charaitere munitam esse , quo
vera Historia disternitur a falsa, &spuria
Altera veritatis Nota , qua Historia Iesu Christi facile secerni potest ab Historia falsa & spuria , in eo praesertim Posita est , quod quatuor Evangelistae in diversis ac distantibus locis Hist xiam Iesu Christi litteris consgnarunt , & tamen ubique in sua narratione sibi semper constant , & nulli bi veris , seu
Malibus anti logiis , seu eontradiction, hus , implicantua , quod sane non sorum evidens est maximum veritatis &sneeritatis testimontium , sed etiam luculentissimum argumentum specialis assistentiat Spiritus Sancti , qui Evangelistarum menti impressit illustrationem &cognitionem rerum , quaq litteris mandare debebant, eorum voluntatem m
vit inspirando , excitando , & singulari afflatu impellendo , ut fideliter & eonstanter eas litteris consignare vellent ;e rum manui continua assistentia adluit , ae denique se eos scribentes direxit , ni nullam , vel minimam salsitatem . sive his , quae divinitus ipsis revelata erant ; sive his , quae viderant .
vel audierant , immiscerent . incurrunt quidem , fateor , in Sacris Evangeliis nonnullae difficultates , & apparentes antilogiae , quae tamen tantum
abest , ut Evangelistarum authoritatem deprimant , ut potius maiorem illis mdem concilient . Per eas siquidem a parentes anti logias palam innotescit omnibus bona & sinoeta fides Evangeliit. rum , nullique amplius superest suspicandi locus, quatuor Evangelistas , quas ex compacto & conspiratione inter sese facta ad scribendam Historiam Jesu Christi animum appulisse , aut alium ex alio sci ipsisse Si alioui Evangelistae de temporibus, ac ιocis , Cr numeris dis /unt varie, nihil dictoriam praeiudicat veritati. Si enim ex toto , in que om-nosus eousonarent, eum eximia diligemria, atque cura ad te ora ac loca omnia usque ad sugula aequaliter concurrerent ,
nemo inimicus credidisset unquam, quin i ii eommuni ad decipiendum consilio conar gati , quas ex humana quadam conotr tione Gangelium condidissent. Ntinc sero , quae Udietur in rehus exiguis dissonantia ,
ob omni illos si spicione tuetur , fatisque clare scribentitim existimationem defendit , verba sunt S. Joanuis ChrUostomi Homitia r. in Cap, I. Matthaei . Ceterum , anti logias , quae in Sacris Evangeliis occurrunt , non esse veras & reales , sed duntaxat apparentes , liquido constabit
ex his, quae in sequenti Paragrapho senadicturus. t Tertia veritatis Nota , qua Historia Iesu Christi ab Evangelistis deseripta distinguitur ab Historia falsa vel suspecta , petitur ex insallibili judieio Eeclesiae Catholicae , quae , ut sis serius
observavimus , secuta antiquam Traditionem Patrum , quibusdam pseudo-rivangeliis , proculis ab Haereticis , omnino fidem & authoritatem abro gavit , quatuor vero Evangelia Matthaei , Marci , Lucae , Ioannis .
tanquam divina aut horitate praedita , a temporibus Apostolorum ad nostram usique aetatem, excepit , a probavit , con Geravit, summaque diligentia omni aevocavit , ne vel levissimus error tem
rum iniuria in ea irreperet. Scripturarum
89쪽
autem vindex est Traditio , Traditionis vero index est antiquitas, & antiquitate sulta Catholica Ecclesia discernit indefieienti iudicio vera Evangelia a sal- . sis. Repudiat falsa Evangelia , & se ab
illorum deformitate pravitateque abstrahit. Vera Evangelia approbat , genuina declarat, eorumque incorrupta nititur integritate . Hoc infallibile Ecclesia Catholicae in secernendis Libriet Sacris genuinis a spuriis judicium semper Sancti Patres opposuerunt his , qui sacriterga temeritate , Sacrorum Librorum veritatem , antiquitatem , & authoritatem negarunt , aut impugnare moliti sunt . Hie in exemplum afferam Fausti m , Manichaeum , qui Evangelicarum & Apollolicarum Scripturarum Veritatem acriter oppugnans , haec olim objiciebat Christianis : Nee immerito nos ad huiusmodi scripturas tam imonis nantes varias, nunquam sane sue inuicio ac ratio ne aures allerimusised contemplantes omnia, oe cum aliis alia conferentes , ster-peudιmus utrum eorum qui sitie a Chryso dici potuerit , necne. Multa enim a Maioribus vesi is eloquiis Domini noseri inferta verba funi, quae nomine signata ipsius , cum eius Ficis non eo ruunt e Praesertim,
quia , ni iam saepe probatum a nobis es , nee ab imo haec sunt , nee ab eius Am- solis scripta, sed multa post eorum afumptionem a uesio quibMs Ufs inter se
non concordantibus, femi -Judaeis per famas opinionesque, comperta fiant, qui tamen omnia eadem in Moseolorum Domini conferentes nomina, vel eorum , qui fecuti apostolis viderentur , errores ac meu
Aacia sua fectindum eos se fri'sisse meu-titi sunt . Huie Fausi , Haeretici Manichaei, & Evangeliearum , Apostolicarumque Scripturarum veritatis acerrimi insectatoris , obiectioni S. August-nus lib. 33. contra eundem Haeret lcum cap. 6. respondet his Verbis r Quae unquam litterae ullum habebunt Adus au
thoritatis , s Gangelicae , β dioticae
non habebuut De quo Libro certum erit
cuius st, s litterae , quas A stolorum dieit o tenet Ecclesia , ab ipsis Apostolis
propagata , Ο per omnes 'Gentes tanta eminentia declarata , utrum Aposolorum snt, incertum es P Et hoe eiat certum feria Usse Apostolos , quod huie Eccles e comtrarii haeretici proferunt authorum suorum nominibus appellati, longe post Apostolos exhientium P Quas vera o in Littreis S i cularibus non Iuerint certissimi authores , sub quorum nominibus mytea multa prol i ta sunt, ideo repudiata, quia vel iis, quae ipsorum esse constaret , minime con- gruerunt, vel eo re ore, quo illi feri erunt, ue tiaqMam innotescere , o per i sis , vel familiariis mos eorum in poseros
prodi, commendarique meruerunt. Nonne , ut alios omittam , sub Hippocratis , --
diei nobili limi, nomine quidam Lis; prolati , in Atithoritatem a Med/cis non recenti sunt Z Nee eos adlisabit nonnulla μm litudo rertim atque verborum, quando con arari eis , quos vere Hippocratis esse constaret, impares iudicati funi, quia ab eo tempore, quo cetera serapta eius vcn innottierunt, quod vere eius essent . Hos autem Libros , quibus illi , qui de transverso pro eruntur, comparati resevuntur, unde consat esse Hippocratis, unde squ1s hoc uent, nee fallem refellitur, sed ridetur, nis quia ab isto Hippocratis tempore, usque ad hoc tempus , deinceps lfuccessionis feries commendavit, ut hinc du- lhitare dementis st. Platonis, Arifloretis, lCiceronis, Varronis , aliorumque eiusnodi Authorum Libros , unde noverti ut iamianes quod laserum snt , nis eadem temporum sbimet succedentium contestatione continua P miti multa de Litteris Eo letosasticis conscripserunt, non quidem authoritate canonica , sed aliquo adiuvandi
sudio sue disieudi . Unde eonfiat quid cuius si, nis quia his temporibus , qVM ibus ea quisque serjsit, quibus potuit , i
suuavit atque edidit, Cr inde in alios atque alios contιnuata notitia latiusque firmata ad myteros , etiam usque ad no- fra tempora pervenerunt, itant interrogat; leuius quisque liber si , non haestemus , iquiu respondere debeamus P Sed quia lpergam ιn iovge praeterita Ecce ibias litteras , quas habemus in mauibus ,s post aliquantum tempus mirae huius nostrae , vel illus cuiusquam Fausti esse, vel har ne et esse meas, unde comincitur , nisi quia illi , qui nune ij a n
90쪽
verunt , notIlIam suam ad longe etiam post futuros continuatis posterorum fueres sonibias traiiciuut 8 sius eum ita sint , quis tandem tauro furare caecatur , nis daemoniorum , mendacti sinuorum malitia atque fauacia consentienao submersus fit. qui dicat, hoe mereri non potuisse Apostolorum Ecclesiam , tam Fidem , tam numerinam fratrum eoneordiam , ut eorum scripta fideliter ad nseros traiicerent , eum eorum Cathedras usiue ad praesentes Episcopos ceditissima successione serearint, eum hoc qua Lumcumque hominum scriptis , sive extra
Ecclesiam , siue in isto Eeetesia , tanta licitate proveniat . Hoe , longiusculumicet , S. Augustini Testimoniiun hie
; exscribere haud piguit , ut inde magis elueesceret veritas Historiae Iesu Christi , descriptae in quatuor Evangeliis . quae continua , & ab ipsis Apostolia ad
nostram usque aetatem nunquam interis
rupta saeculorum serie , tanquam vera , genuina , & divina praedita authoritate temper summa veneratione prosecuta esst , eaque sarta tecta custodivit C tholio Ecelesia . Sed de velitate , &authoritate quatuor Evangeliorum satis hactenus dictum sit , passitque velis v niamus nune ad obiectiones, queis nouis nulli inereduli, fidem eis derogare nitu