Institutiones biblicae sive Dissertationes isagogicae in Sacram Scripturam Tironum usui accommodatae Iosephus Zama Mellinius

181쪽

servantur tamquam reliquiae nuptiarum Galilaeae . vel supposititiae sunt, vel saltem erant vasa illis mitiora in quibus iacta est conversio aquae in vinum . Nam hae juxta Evangelium capiebant saltem metretas binas . Ergo ad minimum capiebant aquae i6o. libras. Quae Vero conspiciendae exhibentur nonnisi multo mino-Tem aquae Partem capere possunt; sic illa, quae Bononiae apud Servos Mariae asservatur, Continet plus minus octavam partem Corbis, id est libras honon. p. m. vigintiqui aque.

Hebraeorum.

Apud Hebraeos capacissImum vas erat cho. mer πῖn quod vertitur Corus. Vas continens decimam partem cori dicebatur Epha sive Ephir et hoc in metiendis frugibus utebantur. Aliud ejusdem capacitatis vocabatur Bathus no , et liquidorum erat mensura. 'ha et Bathus

aequabant amphoram romanam; quare corus Continebat io. amphoras romanas sive Iibras romanas aquae 8oo. Bathus tamen juxta Iosephum Antiq. VIII. a. 9. comparatur Metretae, quae amphoram unam cum dimidio continebat. unde Corus juxta Iosephum continebat 5. amin Phoras romanas, sive libras letoo. Mah ni dsive satum erat pars tertia ha thi seu ephi . Hinrn media pars sati. Homer c Vulg. Gomor pars decima ephi. Ghus 2p pars sexta sati. Loga h pars quarta cabi. Quartarius Ira l. pars quarta Iog. Cadus censetur aequalis amphorae atticae. Artaba saltem aegyptiaca aequalis 5. modiis sive

182쪽

mensura vini in mensis capiebat duodecimam partem sextarii romani. Cochlearis sp est pars

midium est cori. Consule auctores, quos inserius citabimus.

De Mensuris Longitudinum. Usi sunt homines ubique gentium proprii corporis partibus ad longitudines dimetiendas.

Quare nota adeo notatu digna esse potest dissere citia inter nationes circa mensuras hujusmodi. Digitus est latitudo digiti transversi. Palmus minor est intervallum ab articulo manus expansae ad digitorum radices, seu 4. digitorum transversorum. Cubitus est longitudo a nexu brachii dextri usque ad extremum digiti , quae inspecta hominis bene formati statura sex palmis definita est, seu viginti quatuor digitis. . Putant aliqui cubitum Scripturae fuisse uno palmo cubitis nostris majorem, cum constitutus fuerit cubitus apud Hebraeos eo tempore, quo corpus hominis orat majus. Pes continet quatuor palmos, sive sexdecim digitos; idcirco cubitus est pes cum semipede . Passus sive gressus est intervallum inister pedes hominis gradientis , quod putatur esse duorum pedum cum dimidio in passu simplici rin alio, quem vocant compositum. 5. Pedum. quiarium continet mille passus seu octo Stain dia. Nam Stadium constat a 25. passibus. Apud Graecos tantum constabat Ioo. Graecis Hebraeisque peculiaris erat mensura spatium illud quod

distenta manu interjacet pollicem inter ac ita.

183쪽

i 8adicem. continens II. digitos. Graeci appella. bant Spithama σπι Hebraei Zerethri 3. Appellatur etiam Palmus maior. Hebraei habe

ut multi putant. erat Io o. cubitorum. Duorum millium cubitorum seu G. ad 7. stadiorum

erat iter seu via Sabbati, nempe iter quod praetergredi Iudaeis non licebat illa die. Haee mensura erat longitudinis et latitudinis ejus spatii, quod occupabant castra tu deserto.

De illis, quae laoc Articulo tradita sunt plura habes apud a Lapide post Commentarium

in Pentat. De Mensuris et Ponderibus Hebraeorum , Graecorum , Romanorum , et Hi a norum s consule Calmet Disquisitiones de metuastate monetae signatae in Pent. ; ubi tabula exhibetur, in qua Calmet comparat valorem Ponderum , monetarum , longitudinum Hebraeorum. Cum valore ponderum , monetarum , longitudinum Gallorum; Tirinum in Prolegomenis; novissime apud Sanquitatiuo Delle misure Luccheissi. Badia Fie solana. Describit hic oecono. Iniam , qua Romani ex solo pede pondera. et mensuras alias deduxere . Ex pedum scilicet iteratione constitueru ut Passum; ex passibus mu- tiarium etc. Ex pede autem diviso constituerunt

Palmum, et ex Palmo caeteras mensuras inseriores. Ex pede cubico an horam constituerunt. et ex amphora mensuras alias solidorum. et liquidorum. Pondus Vini octogesima amphorae parte contenti, libram dixerunt. a qua caetera pondera derivaruat. Proponit etiam idem auis ctor modum comparaudi mensuras Iongitudinis

184쪽

duarum regionum , comparando scilicet mensuras illas cum longitudine unius gradus Meridiani , quae ubique eadem est.

Vide etiam Luca de Samuele Ca gnargi . Valori delle Misure e Pesi antichir Napoli

3825. r nec non Tabulas Numnror. Pond. ermens. aseud Romanos et Graecos a M. Letron ne consectas. Ex accuratissimis rationibus ab hoc supputatis , Denarius Consularis centesimis 82. denarii italici; 9. 8. denarii ab Augusto ad Claudium . Drachma At Ica centesimis 92. As Grammat. 327. 387.

Interim ut aliqua pro usu nostro Iectoribus suppetant, notetur i. ' pro ponderibus, monetis , ac mensuris solidorum et liquidorum , li. hram romanam mitiorem esse bononiensi , adeo ut illa aequet uncias hononienses unda-cim et quadrantem . Illa quoque minor est libra parisiensi; valet enim paulo minus quam tres quadrantes hujus librae . u.' Corbis bono. niensis pro liquidis continet 2 oo. libras ; ergo aequalis est duabus amphoris cum dimidio. Corbis vero bononiensis pro tritico vulgo cenissetur pondus continere librarum Ilio . . etsi revera tritici libras contineat circiter I 65. 3. Denarius argenteus, ex quo drachmarum, et siclorum valor deduci potest juxta superius dicta . respondet i5. circiter aut i 6. solidis bolognini o baioechἰ monetae bononiensis; vid. Del Ritro amento di Me glie Consolari , e di mi glie fatio a Cadriano nel Bolognem , Ra-gionamento Philippi Schias sit Viri omnis eruditionis , ac doctrinae genere clarissimi, de me

185쪽

optime meriti. 4.' Pro mensuris Iongitudinis ex Q. Scarpellino Bom. Pros. scimus pedem Romanorum sub Vespasiano aequare pollices II., Iineas a. Pl. mi. pedis Parisiensis. Pes vero Parisiensis aequat circiter uncias io i pedis bononiensis .

Ad majorem rerum hujusmodi declarationem sint haec exempla. a.' Quaero quid tribuerit Salomon Begi Hiram singulis annis pro lignis, quae dederat Hiram ad Templi aedificationem. Lego 3. Reg. V. ii. dedisse coros tritici uiginti millia .... et Miginti coros purissimi olei. Ρoudus sarinae et olei ponatur aequare pondus aquae aut Vini : ita licebit ratiocinari. Corus - io Amphoris. Amphora - 8o libris romanis. Ergo Corus sarinae se libris rom. 8o X lo- 8oo At et o ooo Y 8oo - 16Ooo octo.

15ooοooo r I o Io i 3 plus minus. Hic erit numerus corbium farinae , quam Salomon tribuit Hiram. Quod ad oleum e Corus olei se librr. rom. 8o X Io - 8oo. Sed et o X Boo - 16O OO.

hium olei, quod Salomon tribuit Hiram. a.' Quaero quanti venditus sit Christus. Le

go apud Matth. XXVI. 15. triginta argenteis .

186쪽

Argenteum eum variis interpretibus siclo aequivalere reputantes ita ratiocinari poterimus. Siclus - 4 drachmis pl. mi. Drachma se denario Pl. mi. Denarius - i5 solidis pl. mi.

erit pi. mi. valor monetarum, quibus venditus est Christus. 3.' Quaero quantum Bethania a Ierusalem distaret. Lego apud Ioann. XI. 38. quasi stadiis quindecim. Hoc posito sic licet ratiocinari . Stadium ei is 5 passibus .

Sed i ab N i5 - a 875. I 8'S: Io oo milliario ἐ. Haec quasi erit distantia Bethavia a Ierusalem.

187쪽

DE IDIOTISMIS COMMUNIORIBUS HEBBAICI AC GRAECI SERMONIS.

CAPUT UNICUM.

ART. I. De Idiotismis in genere.

uanti iacienda sit peritia hebraici, ac

graecis sermonis, quibus majori ex Parte conscripti sunt S. Scripturae libri , ostenderunt multi, ac prae aliis Melchior Canus in opere de Loeis Theologicis . id etiam Perspicuum est ex iis, quae alibi innuimus , ubi de Sacrorum Librorum obscuritate et interpretatione locuti sumus. Cum porro non adeo . multi illi sint, qui Iongo ac perdissicili exoticarum linguarum studio dare operam possint, colligemus praecipuos illarum idiotismos, sive proprietates dicendi, ut textuum dissicultas , quae ex primigeniis sermonibus enascitur. aliqua saltem ex parte immi

nuatur.

Quod antequam aggrediamur, monendum in primis censemus, discitem admodum rem esse latinae linguae scriptoribus vim assequiquam prae se serunt hebraici idiotismi, quidum alio sermone exprimendi sunt. enervari haud parum videntur. Nedum autem id dissicile, sed et periculosum valde putamus quia

188쪽

tirones regulas, quae ad hoc traduntur, tacite transserunt ad propositiones alias Sacrae Scri-Pturae . quae similes videntur. in quo si errabunt, errabunt autem saepe sensum eruent salsum. Tandem in multis etiam vix ullius utilitatis id nobis esse videtur, cum S. Scripturae Plirases, quae et usu et Ecclesiae voce familiares nobis sunt factae, Inelius Cognoscimus . non raro saltem, nativis ac simplicioribus coloribus depictas, quam alienis licet sortasse clarioribus. Ilisce de caussis ut creditur S. Hieronymusici versione sua latina retinere maluit idiotismos hebraicos, quam omnia ad latinae linguae, quaemtamen optime callebat, modos revocare. Summopere enimvero, aiebat Augustinus argumenta

hujusmodi pertractans lib. IX. de Doctri

Christ. caP. Io. , cavendum est ne diuinis gra 'thusque sententiis , dum additur numerus, pondus deIrahatur. Nihilominus ne a via, quam interpretes sere sequuntur, recedere videamur, et ne auditores nostros luce illa privemus, qualiscumque sit, quae ex idiotismorum explicatione Oboritur . hanc tractationem aggrediemur, ea tamen lege ut Patrum explicatio, et Ecclesiae sensus, quem saniores interpretes ostenisdunt, cuivis grammaticali commentationi praeseratur .

Monemus praeterea idiotismos alios ita pro prios esse hebraici graecive sermonis. ut nullius alterius sermonis sint proprii, alios vero convenire alteri quoque sermoni ex. gr. latino vel italico . Pro rios illos, communes istos appellare possumus . Iam vero in figuris praesertim recensendis ne dum proprios sed et communes interdum persequemur , idque tum claritatis gratia, tum interpretum exemplo. Quas autem trademus regulas ab aliis accepimus, a Tirino praesertim in P Iegomenis.

189쪽

tionem proximius accedentes nota himus i .Q in genere quod ad ea etiam . quae superius diximus magis confirmanda valet apud Hebraeos exiguum esse numerum radicum, unde caeterae voces omnes derivantur . Hinc idem nomen . verbum, sententia diversis rebus aptatur. Hinc diversitas apud interpretes ac etiam apud eum isdem interpretem, dum ita quisque verbum conis vertit ut sibi convenientius videtur. Ex. gr. exinish nῖου est commune nomen armorum , et

vertitur 3. Reg. X. 16. scutum; ibid. I . pelta ; Ezech. XXlli. a 4. Iorica; ib. XXVI. f. ct yeus; Amos IV. a. contus. Pariteras essehh nempti significat id, quod in conviviis et diebus sestis exhilarat, sed vertitur Cant. II. 5. sos i fulcite me floribus , alias unguentum ,

aut in genere omnia, quae exhilarare possunt. Id valet etiam in multis aliis orationis partibus, ut videbimus. u.' Interpretes Graeci ac Latini stilo ac phrasi hebraicae nimis interdum ad hae rentes hebraietant aliquando, ac Soloecismum s ciunt, ut notavit ipse Hieronymus in v. libr. Commentariorum ad Ghesios . 3.' Lingua graeaea in iis libris, qui graece conscripti sunt non semper est pura. Quemadmodum enim hebraico sermoni commiscuerunt Hebraei multa ex Chaldaeis , quibuscum vixerant in Babylonia, ex vieinis etiam Syris et Arabibus, ita et sub Graecorum imperio, licet graecae linguae assueverint, tamen aliqua interdum eX proprio sermone retinuerunt, ut accidit quando linguas usu addiscimus. Hinc in textu graeco occurrunt voces hebraicae, uti Amen los vere ,

190쪽

etc. Hinc etiam constructio et modi dicendi Be .hraeorum. EX. gr. Luc. I. 37. Non erit impossibile ud Deum omne perhum ; id est omnis

res XXII. 49. Domine si percutimus in

gladio I id est debemus ne gladio perculere Alia omittimus quae deinceps occurrent: sae enim aptari possunt ea, quae de hebraica lingua dicemus exemplis e graecis etiam Scripturae libris depromptis. Siriaca quoque sunt ali

id est Dominus noster venit. Persica Sunt an is gariare , magi . Expressa sunt etiam graecis vocabulis nomina latina aliqua uti Legio Λε- γεων , Praetorium Πραιτώριου etc. Puritatem graecae linguae aufert Praeterea aut saltem obscurat tum ordo, sive Phrasis. Ver- horum varius pro varietate peculiarium diale Ctorum , tum stilus maxime diversus . Et sane

statur se omnium Corinthi civium , incolarumque linguis esse Iocutum; ex quo patet in una Corinthi urbe , quae colonia Romanorum erat, admixtis Graecis, Hebraeis etc. diversimode homines locutos. Quare licet Paullus Puram calleret Graecam linguam ut ostendit in Areopago, nec non coram Felice et coram Festo ut ex Apostolorum Actibus constat; tam eu non eumdem servavit sermonem semper, sed se iis

ιὶ Nune autem fratres at Menero ad Mos Iinguis Io-quen3 Gν alias ago Deo meo, quod Omnium νestrum lingua loquor. Dissili co by Goosl