장음표시 사용
151쪽
Lib. LII. de agritudiust lenienda. Ta F
152쪽
Liber quartus. DE RELI Q Is ANIMI
Perturbationum omnium disserentiasi P Ucr talur, medicinam propriam singulis d siniιis aperit. V M multis Iocis nostrorum hominum ingenia , virtutes que. Brute , solea mirari,ium
maxime ijs in studiis, qui sero admodum expetita , in hanc ciuitatem e Graecia trana sor I stulerunt . nam cum a primo Vrbis ortu, a regii regijs institutis , partim etiam legibus, au-nstit. sp ia, caeremoniae , comitia prouocationes patrum consilium , equitum, peditumque deis scriptio,tota res militaris,diuinitus esset constituta, tum progressio admirabilis , incredi. bilisque cursus ad omnem ex e ellentiam sa-ctus est,dominatu regio rep. liberata. nec vero
hic locus est,ut de moribus, institutisque maio
153쪽
Lib. 4. de perturbationibus anim L I s
tum, & disciplina , ac temperatione ciuitatis loquamur. aliis haec locis satis accurate a nobis dicta sunt, maxime q. in iis sex libri S, quos , - .
de re p. b conscripsimus.' hoc autem loco con 'e '''I ηε sideranti mihi studia doctrinae, multa sane oc- currunt, cur ea quoque c accersita aliunde ' neque solum expetita, sed etiam conseruata , .& culta videant ar . erat enim illis paene in eo siectu praestanti sapientia ,& nobilitate Py . ς' thagoras, qui fuit in Italia temporibus iisde,
quibus L Brutus patriam liberauit, praeclarus auctor nobilitatis tuae . Pythagorae autem doctrina cum longe, lateque flueret , permanauisse mi hi videtur in hanc ciuitatem: idque s . cum coniectura probabile est, tum quibusdaetiam vestigijs indicatur . quis est enim , qui' putet, cum floreret in Italia Graecia pote no ' ctissimis , de maximis urbibus, ea, quae magna dicta est, in hisque primum ipsius Pythagorae, deinde postea Pythagoreorum tantum noma esset, ninrωrum hominum ad eorum doctis. simas voces , aureis clausas fuisse λ' quin etiaarbitror, propter othagoreorum admiratio innem, Numam quoque regem, Pythagoreum hposterioribus existimatum . nam cum Pythain. gorae disciplinam , & instituta cognoscerent, regisque eius aequitatem, & sapientiam a maioribus suis accepissent, aetates autem & tempora ignorarent, prΛpter Vetustatem , eum squi sapientia excelleret, Pythagorae audito rem fuisse crediderunt. Et de coniectura quidem hactenus . vestigia autem Pythagoreo Κ tum in
154쪽
rum, quamquam multa colligi possunt, paucis tamen utemur, qu unia in non id agitur hoe a tempore. nam cum carminibus sistiti illi esse dicantur S praecepta quaedam occultius trais 'dere , & menteis suas a cogitationum intentione, cantu , fidimusque ad tranquillitatem. traducere, grauissimus auctor in Originibus dixit Cato, morem apud maiores hunc epularum fuisse,ut deinceps, qui accubarent, cane rent ad tibiam clarorum virorum laudes , at d si e o te que virtute . eZ quo perspicuum est,& cantus: ' tum fuisse d rescriptos vocum nis, & carmi-ς οπα na ' quamquam id quidem etiam' XI ditabu- ε Ῥαα laedeclarant, condi iam tum solitum esse ' carmen: quod ne licereι fieri ad alterius iniuriam t.. Iesies ' sanXerunt. nec vero illud non erudiis
μι- ἀυς ε eorum temporum argumeatum est, quod , rei deorum puluinaribus, & epulis magistratuu , ' ς μ fides praecinunt: quod proprium eius fuit, de A. . ri' qua biclitor, disciplinae mihi quidem etiam , Uς Appii Caeci carmen, quod valde Pan Ttius laudat epistola quadam , quae est ad Qu.Τuberonem, Pythagoreorum videtur. multa sunt etiain nostris institutis ducta ab illis : quae praetereo, ne ea, quae peperisse ipsi putamur,aliunde didicisse videamur . ' Sed , ve ad propositum redeat oratio: quam breui tempore,quot, re quanti Poetae, qui autem oratores exstiterunt facile ut appareat, nostros omnia conse
qui potuisse, simul ut velle coepissent. sed de ceteris stud ijs alio Ioeo & dicemus, si usus ειerit, & saepe diximus . sapientiae studium ve
155쪽
no post turbationibus animi. . T T
ms id quidem in nostris et sed tamen, ante L -ihi aetatem, & Scipionis, non reperio, quos a P pellare possim nominatim . quibus adolescentibus Stoicum Diogenem, & Academicu Carneadem video ad linatum ab Atheniensibus , lini mos esse legatos, qui cum reip nullam unquam partem attigissent, essentque eorum alter Cyrenaeus , alter Babylonius, numquam
pro cto scholis essent excitati,neque at illud munus electi, nisi in quibusdam principibus, temporibus illis, fuissent studi α doctrinae qui
cum cetera literis mandarent, alii ius ciuile, alii orationes suas, alii monumenta maioruet hanc amplissimam omnium artiu bene vi uenis .
di disciplinam vita magis, quam literis per se euti sunt ' Itaque illius verae, eleganti R. Phi. lasophiae , quae ducta a Socrate in Peripatetricis adhuc permansit,& idem allo modo dicenso. v. e. tibus Stoicis, cum Academici eorum controuersias disceptarent,nulla ferε sunt , aue pau- S ita L. ea admodum' Latina monumenta , siue pro 'g q. v. c pter magnitudinem rerum,occupationemquet omnium , silue etiam, quod imperitis ea prΟ-nius. hara posse non arbitrabantur:cum interim, il- b vox rilis silentibus I C. Amannius exstitit h dicens : cens: serise' 'Vibris editis se commora multitudo con- lassis a.
tulit te xd eandem potissimum disciplinam , liena estriue quod erat cognitu perfacilis , sive quod & foris inuitabatur illecebris blandis voluptatis siue prosecta etiam,quia nihil prolatum erat melius, illud, Ial. ma quod erat, tenebann. ' posti Amasanium au' sinium. muli, eiusdem aemuli rationis .mult ais
156쪽
cum scripsissent, Italiam totam occupauerura quodque maximum argumentum et , non
, diei illla subtiliter,quM Se facile edii cantur, εe ab indoctis probentur,id illi firmamentum I q. v. e. esse disciplinae putant. t Sed defendat quidem Sed defeti quod quisque sentit: sunt enim iudicia libera: δει quod nos institutum tenebimus , nullisque unius qui uen di sc i pli nae legibus adstricti, quibus in Philo tit. λphia necessatio pareamus, quid sit, in quainque re maxime probabile , semper.require' mus. quod cum saepe alias, tum nuper in Tusculano studiose egimus. Itaque expositis tri. dui di i putationibus, quartus dies hoc libro, concluditur . ut enim in inferiorem in ambuis, lationem descendimus , quod idem se era. io' tuus superioribus diebus, sic acta res est . m. Dieat. si quis vult, n de qua re disputa- 'ς te velit. A. Non mihi videtur omni animi peri 'turbatione posse sapiens vacare . M. AegrItu-μη re σύ quidem hesterna disputatione videba- tur: nisi sortὰ temporis causa o assentiebare. ' φΑ. Minime vero: nam mihi egregie probat ' est oratio tua. M. Non igitur existimas cadere '' in sapientem aegritudinem λ A. Prorsus non ar-.-ι- bitror. Μ. Atqui , si ista perturbare animum lapientis non potest, nulla p-eerit.Quid enim . metu sine conturbet At earum rerum est ab sentium merus , quarum praesentium est aegritudo , sublata igitur aegritudine, subi tus est . . . metus. restant duae perturbptiones, laetitia gestiens,& libido: quae si non ea dant in sapienvem, semper mens erit tmnquilla sapienti
157쪽
A. Sic prorsus intelligo . ' M. utrum igitur inauis Diatim ne nos vela facere, an quasi e portu egrediete is paululu remigare λ A. Quid . 'nam est istuc pno enim intelligo M. Quia Chrysippus,& Stoici, cum de an sitis perturbationi hus disputant, magnam partem in his partiendis, & definiendis Occupcti sunt: illa eorum
perexigua oratio est , qua medeantur animis, nec eos turbulentosem patiantur. Peripatetici autem ad placandos animos multa af
runt ; spinas partiendi, & definiendi praetem
mittunt. quaerebam igitur, virlim panderem vela orationis statim. an eam ante paululum dialecticorum remis propellerem . A. Isto modo vero.erit enim hoc totum,quod quaero , 'δ. ex viroq; perfectius '. M. Est id quide rectius sed post requires, si quid fuerit obscurius . Α. Faciam equidem . tu tamen, vi soles , dices ista ipsa obscura planius.qua dicuntur a Craecis. M. Enisar ρ quidem e sed intenro opus est p V. e. e- animo, ne omnia dilabantur, si ubi unum diliis quide quod effugerit. Quoniam, quae Graeci ,3 ita L. vocant,riobis Perturbationes appellari r qci. v. c. magis placet, qua morbos: in his explicadis vepa in tere illam equide Pytha8orae primum, deinde
Platonis descriptionem sequar: qui animum in duas parte is diuidunt: aueram rationis parti . cipem faciunt, alteram expertem; in participe , ' . rationis ponunt tranquillitatem,id est placidam, quietamq;constantiam: in illa altera motus turbidos tum irae, tum cupiditati Aontrai - . 11 trus.1n ιcε, .vationia ' Sit igitur hic fons . iris Κ ι via-
158쪽
.Vtamur tamen, in his pertu Ibationibus uesicra 'hendis, Stoicorum delinitionibus,& Dartiti nibus:qui mihi videntur in hac quaestione versari acutissime. est igitur Zenonis haec defiat
tio, ut perturbatio sit, quod καθος, ille dicitauersa a recta ratione , contra naturam animi commoti . quidam breuius , Paen ORBATIO r q. V. c. NEM, e G r appetitum vehementiore sdicunt impetum sed vehementiorem eum volunt esse , qui lon-veh, gius discesserit a naturae constanti C. parte is ausverbum tem Perturbation volui ex duobus opinatis .dicuuiῖno bonis nasci, dc e X duobus opinatis malis et ita agnoscit esse quaruor et eΝi bonis LIBIDINEM , & L ΑΕ L. neque TITIAM : Vt sit laetitia, praesentium bonorum: si reperit in bido futurorum: ex malis METVM , S AEGRI-suislibris xv DINEM nasci censent: metum, turis : aegri manuscri tudinem,praesentibus. quae enim venientia metuuntur, eadem efficiunt aegritudine instantia.
LAETITIA autem, & LIBIDO in bonoru opinione vel santur, cum LIBIDO ad id quod videtur bonum, illecta,& inflammata rapiatur. LAETITIA, ut adepta iam aliquid concupita
efferatur :& gestiat. natura enim omneS ea, quae bona videntur,sequutur,fugiunt'; contra
ria. ' Quamobrem simul obiecta species cuiuspiam est,quod bonum videatur, ad id adipia i L .versa scendum impellit ipsa natura. id cum constana ratione ter, prudenterque fit. eiusmodi appetitionem Sc.al .ad Stoici appellant, nos appellamus VOMeνia ra- LVN- . TATEM : ea itui putant in tototione . esse sapiente, quam sic defininni. UOLUNTAS est, quae quid cum ratione desiderat.quae Rute i. a
159쪽
Lib. IIII. de terturbationibus animiai. I rr
aduersa rationi, incitata est vehementius , ea libido est, vel eupiditas effrenata: quae in omis 'uoibus stultis inuenitur : ' iremque, cum it Inouemur,ut an bono simus aliquo, dupliciter id eontingit. nam cu ratione animus mouetur placide, atque constanter, tum illud GAvDiva dicituri cum aute di inaniter, di effuso animus exsultat, tu illa LAETITIA gestiens, vel nimia dici potest: quam ita definiunt, sine ratione animi elationem quo modoque bona naturai appctimus, si a malis natura declinamus: quae declinatio si cy.m ratione fiet, CΑvTIo appel- 'letur, eaque intelligatur in solo esse sapiente t quae autem sine ratione,& cum e X animatione humili, atque fracta,nominetur metus. e st igitur ME Tvs u rationi aduersa cautio. I. prae seu - u L. a r
tis autem mali sapientis affectio , nulla est . liene adis stulti autem aegritudo est ea, qua afficiuntur uesacaαι in malis opinatis animosque demittunt , &t contrahunt.rationi non obtemperantes. Itaq: haec prima definitio eit, ut aegritudo sit animi, aduersante ratione, contractio. sic quoniam rquatuor perturbatione S sutar, tres constantiae raegritudini nulla constantia opponitur. Sed omne is perturbationes iudicio censent fieri ,& opinione Itaque eas definiunt pressius , veintelligatur non modo quam vitiolae, sed etiaquam in nostra sint potestate. ASTIGI TvRAEGRI Tu Do , Opinio recens mali praesentis s . . in quo demitti contrahique animo rectu Irus esse videatur. LAETI TiΑ , opinio recens bo
160쪽
eur METV9, opinio impendentis mali, quo1 intolerabile esse videatur. LIdIDO , opinio venturi boni, quod sit ex usu iam praesens esse atque adesse. t sed quae iudicia,quasque opi-ς niones perturbationum esse dixi, non in eis perturbationes solum positas esse dicunt, verum illa etiam, quae essi cyuntur perturbationibus, ut aegriturio quasi morsum aliquem doloris emciat, metus recessum quendam animi, & sugam. Iaeritia profusam hilaritatem, libido Η'V' ς' effrenatam appetentiam , x opinionem auteλου ' ψὴρ quam in omneis definitiones superiores in- ' inelusiue volunt esse imbecillam assensionem
'Sed in singulis perturbationibus parteis eius si I '' ς dem generis plures a subiiciunis re ut aegritu-ιdini. in udentia utendum est enim , docendi
Causa, verbo minus usitato : quoniam inuidia non in eo, qui inuidet solum dicitur, sed etiam in eo,cui inuidetur aemulatio,obtrectatio,misericordia. angor, Iuctus,maer ' , aerum Ra, dom lor, lamentatio, sollicitudo, molestia, afflicta- Esert. metio, des eratio,. qua sunt de genere eodem sui aut- , sub metum autem subiecta sunt pigritia, puisa v. c.ma dorditerror, timor, pavor,eXanimatio , Conturistisetiistia batio , formido. a voluptati, malevolentiata fallae j, ' laetans malo alieno, delectatio, iactatio evide Mur Libriini ira, excandescentia, odium , . V r. c. inimicitia, distordia indigetia, dc siderium, &ra. ' Cetera eius-Pli. ' haec autem definiunt hoe modo. INUIDENTIAM esse die uni regestu. nem susceptam propter alterius ies secundas,