M.T. Ciceronis Tusculanarum quaestionum ad Marcum Brutum liber primus

171쪽

pire: ti 'videri potest, qui semper animo sic excubat,ut ei nihil improuitium accidere ponit, 38 nihil inopinatum, nihil omnino nouum:' atq;

idem ii a acrem in omnels pata es aci 'm imen . idit;vd sim per videat sedem tibi,ac locum sine molestia,atq ue angore vivendi,Vt quemcum- que casum fortuna in exerit, hunc apte , Sequiete ferar. quod si faciet, non spritudine solum vacabit, sed etiam perturbationibus re1iquis omuibus hix autem vacuus animus , perfecte atque absoluth beatos essicit idemq;

concitatus,abstractus ab integra. Certaque ratione non constantiam sol iuri amittit, verum etiam sanitate in quo circa mollis,&eneruata tputanda est Peripateticorum ratio , d oratio: qui perturbari animos ne eege esse dicunt. sed. adhibet modum quendam , quem ultra pro-39 gredi non oporteat: ' Modum, tu ad bibes vitio an vitium nullum est, non parere rationiari. ratio paerum praecipit, nec bonum illud eta. se quod aut cupias ardenter, aut adeptuS te efferas inisten*ermec porro malum,. quo aut oppressus iaceas,an ne opprimare, mente Vix constesὸ eaque omnia aut nimiς tri fia, aucnimis laeta errore fieri ξ qui si error stultis e tenuetur die,Vt,cum res eadem maneat, alite T ia erat inueterata,aliter recentia: et sapienteni pne attingat quidem omnino. etenim quis erit L .c

εο tandem modus iste 'quaeramus enim modum picnte aegritudinis, in qua operae plurimum ponitur, - . aegre tulisse P. Rutilium fratris repulsam confidatus,scriptum apud Fannium est, sed tam G

172쪽

- - γδ Tuscui. quastionum.' . - . r se o .v. transisse modi m videtur , quippe qui ob eam

c. sori. e causam r a vita recesserit . moderatius igitur vita de- ferre debuit. quid si cum id ferret modic , - er ι. mors liberorum accessisset 9 nata esset aegri- sor. mc t do iiDua , s sed ea modica et magna tamen fae a morica ita esset ι accellio. Quid,si deinde dolores graaut etiam ues corporis, si bonorum amissio,si caecitas, si si modic. . exsilium, si pro singulis malis aegri rudines ac magua ta eederent Mumma ea neret, quae non sustinere meu &c. duciqui modum igitur vitio quaerit, similiterat quod si facit,ue si posse putet eum,qui se u e Leucadens t illa praeeipitati erit, sum nere se,ctim velit.ut enim

modica id non potest: si animus perturbatus, & inci- magna ta latus nec cohibere se potest , nec, quo locomen. vult insistere omnino: quaeque Crescentia perat .sua τι niciosa sunt, eadem sunt vitiosa Oscentia.' esset modi gritiido autem, ceteraeque perturbatiorieS amca, magna pli iratae, certe peltiserae sunt igitur etiam suis tamev. sceptae , continub in magna pestis parte veris x q. V. C. fantur; etenim ipsae se impellunt, ubi semel a accessione fari ne discessum est, ipsaque sibi imbecillitas V V. c. e indulget, in altumque Prouehitur imprudens, Leucate. nee reperit locum eonsistendi. quamobrem nihil litterest, virum , moderatas perturbatio nes approbent, an moderatam iniustitiam, moderatam ignauiam, moderatam intempe

rantiam . qui enim viti js modum apponit, is x fort. in partem suscipit vitiorum . quod cum ipsum percitataque te odiosum est,tum eo molestius, quia fune in . semel, pro lubrico x incitatoque semel Io. in procliue lacliue labia hutur, sustineri';nullo modo possunt. ' Quin quod ijdemPeripaterici perturbationes istaε

-- .. in qua,

173쪽

Lib.IIII. de persu bationibus animi. Iss

quas nos extirpandas putamus, non modo naturale is esse dicunt , sed etiam utiliter a nais tura datas quor Em est talis Oratio. Primummu Itis verbis iracundiam laudant, C Ο ΤEMλrtitudinis esse dicunt, multoque , & in hostem , Ee in improbum ciuem vehementiores iratorum impetus esse: leueis autem ratium culas eorum, qui ita cogitarent a proelium rectum est hoc fieri: conuenit dimicare pro legibus , pro tabertate, pro patria. hac nullam habent vim, nisi ira excanduit sortitudo.nes vero de bellatoribus solum disputant. imperia seueriora nulla esset putat sine aliqua acerbitate iracundiae: oratorem denique non modo acinculantem , sed ne defendentem quidem pro hanes sine acu leis iracundiae.quae etiam si no . . .dsit, tamen verbis, atque motu simulandam '' e. arbitrantur, ut auditoris iram oratoris inee dat actio . Virum denique videri negant, qui irasci nesciat. eamque, quam lenitatem nos. dicimus,vitiose ae lentitudinis nomine appel- . ν .

I lane. ' nec vero solum hane libidinem laudat φ . . est enim ira. ut inodo definiui, ulciscendi libi do) sed illud ipsum genus vel libidinis,vel cupiditatis ad summam utilitatem esse dicunt a natura datum: nihil enim quemquam, nisi quod libeat, praeclare facere posse.noctu ambulabat in publico ' Themistocles, quod sonu ' Pultarcapere non posset: quaerentibusque re Gndo eli inThebat Miltiadis a trophaeis se e somno suscitari. in istocle. cui non sunt auditae Demosthenis vigiliae λ oui a L. ιrobe dolere se aiebat, si quando opificum ante in ii.

174쪽

. cana victus esset industr .Philosephiae denti. que ipsius principes numquam in suis stisdiis tantos' rogessus is ne flagranthcupiditate facein re poruissent. vlvinas terras lustrasse Pythagoram, Demoeritum, Platonem accepimus is ubi enim quid esset, quod isci posset, eo veniendu iudicauerum num putamus haec fieri sine sustimo cupiditatim ardore pinuissep t ipsam agriis θε dinem quam nos ut terram. Eu immanem be, luam,sugiendam esse dirinius,non sine magnavi litate a natura dicunt constitutam , ut II - 'm ines castigationibus, reprehensionibus,igia mini js assi ei se in uel icto dolerent.. impunitas en .m Peccatorum data videtur eis, qui ct ignominiam,&infamiam ferunt fine dolore. morde.ὰ ri est meli S conscientia. b ex quo est illud e vita ductum ab Afranio. nam cum dissolutus

rict mabo . Heμ me ι . e. n. c dixisset: tum seuerus paten, 'i' vethu D Dμ dodolcat aliquid, lateat quod la bet . di Visui , ' Rς i -- qusquc paricis aegritudinis, utileis , nou est 'di Culint , misericordiam ad opem ferenda de calamitates hominum indignorum subleuand M. ipsum illud aemulari,obtrectare,non esse inutile, cum aut se non idcm videat contsecutum,quod alium, aut alium idem,quod se: metum vero si quis sustulisset, omnem vitae diligentiam sulbata scire, quae summa esset in eis, qui seges,qui magistratus, qui pavpurtate, qui ignominiam, qui myrtem, qui dolorem tris merent, haec tamen ita d putant,ut resecanda tire Eueautur, eueni penitus dicant nec posse, nee B L.

In V,cora

175쪽

nec opus esse ; ut in omnib- sere rebus meis diocritatem esse optimam zx istinaci. quae cuin exponunt nihilne tibi videntur, an aliquid di- eere A. Mihi vero dicere aliquid: itaque e - 46 specto, quid ad ista. ' M. Reperiam fortasse: sca illud ante .videsne, quanta fuerit apud Acadc- 'micos verecundia Θ plane enim dicunt quod ad rem pertineat . Peripateticis respondetur. 3 Stoicis , digladi critur illi,per me licet: cui ni- .

hil est necesse,nisi ubi sα illud ,ouod verisimi I limum videatur, i in ciuirere . quid est igitur, ς, Τ occuFrat inisac quaestione,e qua possit attingi aliquid verisimile, quci longius mens huma. ς L. - ως VAE

na progredi non potest definitio perturbatio. μ rra sineris: qua recte Zenonem usum puto. ita enim , 'definit, ut perturbatio sit e aduersa natione ,eo s- μυς 'tra naturam, animi commotio . vel breuius , ut '.Υ' ς' g perturbatio sit appetitus vehementioc: velle ' μzmentior autem ilitelligatur is qui procul absit et 'a naturae Costantia.' Quid ad has definitiones N Τ pollim dicere λ atqui haec pleraque sint prude- B V'' ς φter acuteque disserentium . illa quide ex Rhe grς i. i reorum pompa, ardores animorum, cotesque I 'r virintum . an vero vir sortis nisi stomachari ' coeperat, non potest fortis esse fg Iadiatorum , id quidem. quamquam in ei ipsis videmus sae- n V e βαh Pacideianus aliquis hoc animo , ut narrat V . Lucilios . 1 ' NUM .

176쪽

At sine hae gladiatoria iracundia videmus progredientem apud HomerumAiacem multa cum hilaritate , cum depugnaturus esset cum Hectore: cuius,ut arma stipsit, ingressio laetitia attulit soci is, terrorem autem hostibus:vt ipsuHectorem,quemadmodum est apud Homerum. toto pectore trementem prouocasse ad pusna poeniteret. inique hi collocuti inter se prius. quam manum consererent, leniter,& quieth snihil ne in ipsa quidem pugna iracunde , rabioscve secerunt. ego ne Torquatum quidem, ilium, qui hoc cognomen inuenit,tratum exi. stimo Gallo torquem detraxisse : nec Marcel- Ium apud Clastidium ideo sortem fuisse , quia fuerit iratus.' De Africano quidem, quia no- 43tior est nobis propter recentem memoriam, ' vel iurare possum, non illum iracundia tum inflammatum suis se, cum in acie M. Halienum Pelignum scuto protexit, gladiumque hosti in pectus infixit. le L. Bruto sortasse dubitarim an propter insinitum odium tyrani et frenatius

L. L in in

177쪽

Lib.IIII. de perturbationibus an imi. r 69

iu Aruntem inuaserit. video enim utrumque

comminus ictu cecidisse contrario. Qui igitur huc adhibetis iramὸ an fortitudo, nisi insa nire e perit, impetus suos non habet quid λHerculem,quem in caelum ista ipsa quam vos iracundiam esse vultis, sit stulit fortitudo, iratumne censes conflixisse K cum Erimanthio si a apro, aut leone Nemeaeo λ an etiam Theseus pro Ar. Marathoni j tauri cornua comprehendit ira- mavsbNaetus vide ne fortitudo minime sit tabi da . ,- sitque iracundia i ta leuitatis. neque enim est Iso illa fortitudo, quae Tationis expers est. ' Contemnendae sunt humanae res: negligenda mors est e patibiles & dolores, & labores putandi. Haec eum constituta sint iiidieio, atque senten 'tia , tum est robusta illa,& stabilis forti- tudo: nisi serte quae vehementer, acriter, animose fiunt, iracunde fieri suspicamur. Mihi verone Scipio quidem ille, pontifex maximus , qui boc Stoicorum verum ege declara. ι P, e uiti namquam iratum esse sapientem : iratus ηον/gμ videtur fu i sse Ti. Graccho, tiim,cunt, consule ρ μιμ languentem reliquit, atque ipse priuatus,ut si eb fri eonsul esset , qui rempublicam saluam esse

si venet, se sequi iussit. ' Nescio, ecquid ipsi nos

sortiterIn republica fecerimus . si quid fecimus, certe irati non fecimus. Αn est quidquam similius insaniae, quam ira quam bene, Ennius initium dixit insaniae. Co or, voκ, oculi, spirit impotentia dictorum, atque factorum, quam

partem habent sanitatis quid Achille Home- .rico foedius quid Agamemnone. in iurgio. λ

178쪽

. nam Aiacem quidem ira ad furorem, moLteq. perduxit. Non igitur desiderat sortitudo aduocaram iracundiam. Satis est insti ucta, arma' ta, parata per sese. Nam isto modo quidem Itis cet dicere, utilem vinolentiam ad sortitudinem, utilem etiam denuntiam,quod Oniani, ει ebri j multa faciunt saepe vehementius.Sem per Aiax sortis: sorxistimus tamen in furore. :

, , Nam facinus fecit maximum, cum, Danais inm

e et xiiprse vestituit insaniem. I. um cnm Dizamus igi Lur utilem insaniam. tracta de si 11 resinf. bnitionem sortitudinis. intelliges , eam stoma-n v. c. sc cho non egere. sortitudo est igitur,n animi a Dctio ani sectio aegi summae a 3 in perpetiendis Orebus mi legi. obtemperans , vel construatio stabilis iudicii o T.dolo- in eis rebus , quae formidolosae videntur , rib. subetindis,& repellendis, vel scientia reru sorp L. cora. mi dolosarum ρ contrariariaque , aut Cmninoriarumq; negliget darum, Conseruans earum rerum sta aut ρ eue bile iudicium: vel breuius,ut Chry sippus . nam merdarum superiores desinitiones erat i Spbaeri, homi- aut omni nisii; primis bene definientis, ut putant Stoi- , no negi. dc cii subi enim omnino omnes fere sinaTe, , sedite cluo declarant con uncis notiones, ab a magis R. v. c. . lia . Quo modo igitur Chry sippus t 1 ortitudoq sor. ρe- est, inquit, scientia perserendarum reriim, vel 1 e reni Arsi a flectio animi in pariendo, ac perserendo, sum laboram. mi legi pahens sine timore. 3 r Licct en ποsectemur istos, ut Carncdis istebat , metuo,

179쪽

,eubli Philosophoni sirit. Qua enim iitarn de innition him non aperit notionem nostram, qua , . . a habemus omnes de sorritudine,tectam , atque dii uolutam 2 qua ape ita , quis est, qui aut hollatori , aut imperat 'ri,aut oratori qua rat aliquid, neque eos existini et sine rabie quid-

Π quam sortiter facere posse ρ f Qtiid Stoici , CL. Qista

qui omne is insipienteis insanos xii e di eunt, Ssoici qui Monne ista colligunx mouet perturbatior cm iares , maXimeque iracundiam: iara viakbum &c. tur monstra dicere. Nunc autem ita disserunt, a sie se dicere , omne is stultos insanire , veniale olere omne camum . At non semper. .

Commonu: sciati es, Sic iracundus non semis p. r iratus est. Laces . iam videbis fui en- ' tem. Qi Id 3 ista bellatrix iraculandia cum , domum redi jc , qualis est cum VXqreὸ citi is 'liberis cum familia λ an tum qu Gque est,cilis p est igitur aliquid , Huod contur

hala mens melius possit facete, quam ceu- stans λ an quisquam pinest ii ne perturba istione menti5 irasci λ bene igitur noliri . cum omnia g. slenc in morbis vitia , quod nullum erat iracundia foedius , iracundos cI solos , id orboses nomi ina u erunt . 't Ora torem vero irasci minime decet i simula- 're non dedecet . An tibi irasci tum videmur , cum quid in causis acrius, & vehemen-xius dicimus λ quid λ cum iam rebus transactis,& praeteritis orationes icribimus, num irati

' - - , Nutu

180쪽

... Num aut egisse Vnquam iratum Ae pum, aut existimamus iratum t Accium agun tur ista praeclare , & ab oratore quidem meis Ilus, si modo est orator, quam ab ullo histrione ; sed aguntur lenit r, re mente tranquilla. Libidinem vero laudare, cuius est libidinis Themistoclem,&Demosthenem mihi prosertis : additis Pythagoram , Democritum, Plais, tonem . Quid λ vos studia, libidinem vocatis

'. Is quae vel optimarum rerum, ut ea sunt, quae profertis, sedata tamen , & tranquilla e se debent. ' Iam aegritudinem laudat e unam , Isrem maxime detestabilem , quorum est tandem Philosophorum n At commode dixit in ' ς' Afranius, ' 'm ' is Dummodo Aleat aliquid,dotiaι quot lubet.

Dixit enim de adolescente perdito , ac dissoluto: nos autem de constanti viro , ac sapiente quaerimus. Et quidem illam ipsam iram centurio habeat, aut signifer,Vel ceteri, de quibus dici non necesse cst, ne rhet Grum aperia- π sori. epnius mysteria . utile est enim x uti motu an iis Ni motu. mi,qui uti ratione non potest: nos autem , ut .

testificor saepe, de sapiente quaerimus.' At etia uestemulari utile est, obtrectare, miserer . Cui misereare potius, quam feras opem, si id facere possis p an sine misericordia liberales vion possumus non enim suscipere ipsi aegritudines propter alios debemus; ied alios, si poncussi leuari aegritud-.OblIcctare vero a