장음표시 사용
281쪽
bis videtur. Quare contrariam sententiam, tamquam unice veram, sustineo, quam
defendunt Caietanus a. a. quaest. cxl PII. art. 6. Salmanticenses tract. x m. cap. II.
punct. 3. F. a. num. 68. & laudant Sanchea, Abulensem , Villa lobos, Bonacinam, Layman. Claritatis tamen gratia distinctio praemittenda est. Si quis, non assuetus vino potando , ardenti siti exaestuans, quid parum cibi caperet pro una vice ad evitandum potus nocumentum; sorte excusari posset . Ceterum quod hoc licitum sit toties quoties cuique libuerit, nos, tamquam evidenter falsum , reprobamus. Et , antequam sententiam nostram suadeamus , lubet indicare cibi quantitatem, quam cum potu sumendam permittunt adversarii. Diana docet, posse sumi quinque vel sex amygdalas saccharo conditas, vel quid simile. Leander concedit quantitatem cibi insta dimidiam unciam , sive cibus iste panis sit , sive seu tus, aut quid huiusmodi . Pa squaligus permittit aliquid infra unciam , dummodo non sit chocolates , cuius dimidia uncia vel semel sumpta ieiunium per ipsum frangit .
Quamcumque harum opinionum seligas, si saepius potaveris, quantitatem cibi notabilem, dc gravem tandem te sumpsisse compertum est. Porro, ut vidimus, Alexander VII. damnavit propositionem quae asserebat , posse quemquam saepius quid comedere, etsi notabilem quantitatem in fine comederit. Porro qui tapius bibit,& toties comedit, vel sex amygdalas saccharo conditas, vel infra unciam, aut dimidiam unciam L frequenter quid modicum comedit, & in fine potationum, Accomestionum notabilem quantitatem evincitur comedisse . Ergo iuxta doctrinam Ecclesiae ieiunium frangit . Et sane inter propositionem damnatam & istam aliud discrimen ego non video , nisi quod propositio damnata admittebat plures parvas comestiunculas; opinio vero quam impugno, ultra simul admittit plurimas potationes. Igitur, si vera esset haec sententia , insignes potatores feliciores ceteris s rent. Quoniam illi possent toties quoties bibunt, quidquam cibi capere ; & eum frequenter bibant , frequenter eti in refici possent . Quae omnia & intentioni Eoclesiae. & ipsi naturali rationi contraria sunt . Nec alicuius momenti est limitatio adiecta, quod scilicet istae comestiones non fiant in fraudem ieiunii. Nam hie est dieius verborum lusus . Siquidem , ut saepius ex D. Thoma notavimus, intentio istunantis naturam ieiunii non Variat . Quoties cibus in notabili quantitate sumi tur, fraus ieiunio fit, quaecumque sit intentio ieiunantis . Concedit D. Thomas, electuaria sumi posse per modum medicinae, nisi forte aliquis in fraudem electuaria
in magna quantitate sumat per modum cibi: a. a. quaest. cxlVII. art. 6. art. I. Ex
quantitate Angelicus arguit fraudem. Quoties ergo in repetitis potationibus sumi tur, licet divisim, quantitas notabilis cibi, toties iniuria ieiunio irrogatur. IV. Obiicies. Ecclesia cuique permittit in ieiuniis bibere, quoties ipsi libet. Erto permittit etiam omne id quod necessarium est , ne potus noceat. Porro cibi alia quid sumere necessarium est, ne potus noceat. Licitum ergo erit cuique toties eu- bu n
282쪽
bum sumere quoties bibit , dummodo id non faciat in fraudem ieiunii . Resp. Concedo quamvis non pauci , & graVes Auctores hoc negent Ecclesiam permittere extra resectionem Plures Vini Potus ad extinguendam sitim ; inficior tamen ipsam permittere plures comestiones ἀ sed unicam tantum concedere aio. Qui autem saepius parum cibi capit, non semel, sed pluries comedit, Igitur adversus legem ieiunii peccat.
De collatione ferotina et de illius quantitate, oe qualitate e nonnullae aliae quaestiunculae super bae materiare solvuntur.
L in Apite septimo originem , dc progresshm resectiunculae serotinae explicuimus ; illamque non adversari integritati ieiunii demonstratum est. Dictum fuit ibi, originem hanc collationem duxisse a Monachis, qui in ieiuniis , a sua tantum regula indictis , ante, vel post colloquia sua spiritualia, quae collationes dicebantur, aquam bibebant. Haec bibendi facultas etiam ad ieiunia quadragesimalia extensa fuit, cum Religiosi ob laboris defatigationem potu indigebant. Usquedum ieiunium solvi consuevit vel vespere, vel hora nona, seu tertia postmeridiatia , collatio serotina nihil praeter potum aquae , vel vini admittebat . Aliquando etiam electuaria , ut tempore divi Thomae Aquinatis , sumebantur per modum medicinae. Retroacta coena, seu prandio ad horam sextam , iam tum collatio aliquid cibi admittere coepit. De hac itaque serotina collatione sequςntes quaestiunculae resolvuntur.
II. Quaest. I. Quantum eibi fumi possit in eoliatione ferotina e Resp. Antequam quid ipse sentiam prosero , brevissime ob oculos ponam initium , & progressum quantitatis cibi qui sumi consuevit in hae collatione . Ut dixi , sub initium, &usque ad quartum decimum Ecclesiae saeculum collatio nihil praeter potum admi tebat . Saeculo decimo quarto labente , & quintodecimo ineunte, praeter potum, fructus, ct herbas sumere in serotina resectiuneula Christiani coeperunt. Tempore sancti Antonini licitum solummodo erat sumere vel herbas , vel fructus, vel electuaria, ne potus noceret. Usus sumendi panem nondum erat invectus. En verba sancti Archiepiscopi II. Part. tit. v r. cap. H. g. 9. Cum communi usus Chrisianorum fit faeere eouationem de fero, aliquid parum sumere cum potu , fine alia cons-deratione , quamvir non intendant sumere per modum medicinae , ne seviset vinum noceat, sed innitantur eonsuetudini, quae ea ratione videtur introducta; pie est intem
pretandum factum eorum, is excusandum : is hoc , nisi sumerent i quantitate no- Tom. V. R tabi
283쪽
tabili, vel de pluribus generibus fructuκm, vel fudisse ad nutriendum . Et quia panis est prineipalis eibus ordinatus ad nutriendam ; minus congruum videtur panem fumere. Sumere autem bucellam panis frangit ieiunium . Neque hoc tempore conis suetudo obtinebat sumendi collationem ad nutriendum . Quoniam D. Antoninus ait excusandos esse , & pie interpretandum factum illorum qui non intendebant sumere 'collationem per modum medicinae . Sola bucella panis ieiunium frangebat . Similia habet Sylvester, qui labente saeculo quintodecimo, & sextodecimo ineunte florebat , verb. Ieiun. num. Io. De collatione serotina generaliter sciendum est , quod quaedam sunt quae nee sumuntur , nec sunt ordinata principaliter ad n trisndum , ficet nutriant aliqua ter ; ut potus etiam vini , electuaria , aliae medicinae . . . . Quaedam vero sunt ordinata pνincipaliter ad nutriendum . quae iaeibum sumi consueverunt ἱ ut panis , is secundum Petrum de Palude fructus , o herbae, principaliter panis . De primis ergo , , de secundis, excepto pane, non est dubium quod licite de fera sumuηtur ea a medicinae , ides ne noceat potus I licet
non per modum cibi. Sed, fi non sumantur per modum medicinae, fecundum Arebi- diaconum , pie interpretandum est ratione consuetudinis , quae ea de causa Videtur introductas quod etiam sentit Panormitantis . . . Unde , quia circa hoc legem aliam
praeter consuetudinem non babemus , dico, quod, ubi est consuetudo , licite sumitur panis, si aliud non babetuν, veI, fi habetur , Ulad somacho nocet, vel non reparat sufficienter contra potum. Immo etiam licet, ubi est consuetudo de non sumendo pane, quia in foro conscientia consuetudo non obligat, ns inquantum legislator intendit , ut patet eae dictis supra , consuetudo g. 33. qui non intendit ut fine pane bibas, quando fine pane potus , quo indiges, obesset , ut quia fructus non habes, vel, shabes, non habes stomachum fructibus opportunum . Similia scribit Caietanus a. a.
quaest. cxlv I I. art. 2. Licet priscis temporibus non fuerit forte Iieitum sumere Ductas, herbas, aut bucellam panis, ne potus LUet somachum . . . hodie tamen omnia
dieita sunt per modum medicinae in vespertino potu , fraude cessante .... Deferen dum tamen est consuetudini loci, scilicet, ubi non consuevit fumi panis, non sumaturfne rationabili causa, puta quia fructus nocerent, arat non baberentur, aut non possent eonteνi dentibus . Temporis tractu tandem obtinuit consuetudo sumendi panem'. Nam, ut supra dictum est , D. Carolus Borromaeus concessit pro hae serotina resectiuncula unciam & dimidiam panis, ac vini poeulum. III. Quantitatem panis , quam pro serotina coenula definivit S. Carolus labente taculo sextodecimo , ineunte saeculo decimoseptimo , augere coeperunt christianae Ethicae tractatores . Iam enim hoc tempore collatio sumebatur. , non solum per modum medicinae , sed absolute per modum cibi, ut testatur Agorius Tom. I. Lib. VII. cap. v m. qu est. Iv. ubi inquit . Fateor quidem iliam primo ea pisse ravo somni aeripiendi, is idcirco etiam indigentia. More tamen, is consuetudine
284쪽
iudine introductum est ut ea obsiste , simpliciter utamur . Id ipsum confirmat Lessius Lib. IV. cap. II. dab. a. mun. II. Item sumentes collatiunculam vesperitis nam, etiamsi id faciant non forum ne poras noceat, ut olim ; sed etiam alendi eauissa , ἐν absque potu οῦ quiu ς. ct do permittit . Hoc gradu iacto , videlicet decollatione per modum medicinae , ad collationem per modum cibi , conkstim quantitas cibi aucta fuit . Sab initium bolus panis ; deinde uncia eum dimidia ,
ut ex divo Carolo retulimus ἱ tandem , saeculo decimoseptimo ineunte , in controversiam penes Τheologos haec quantitas venit ; & ex eorum contentionibus augmentum reportavit. Grassius L Part. deris Lib. II. cap. XXXVII. num. 29. cum aliis tres uncias cibi permittit, di nil amplius. Ακorius Lib. m. cap. v m. quaest. v Ira. permittit tres , vel quatuor uncias Panis . LeZana cum aliis in Samm. qq. Reg. vreb. Iemnium quatuor uncias cibi concedit . Molsesius in Summ. tract. x. eap. m. cum aliis quantitatem cibi serotini extendit ad sex uncias. Leander tract. v. diis. Iv. quo. κI II. Castropalaus Tom. VII. tradi. I. dio. ara. s. a. num. 7. Diana tract. v I. refol. II 6. amplificant ad octo uncias . Addit Leander quaest.. MI v. eum qui definitam octo unciarum quantitatem per unam, vel alteram unisciam excederet , non fracturum ieiunium . Insuper iuxta ipsum Leandrum quisque potest has decem panis uncias aquae immiscere, & conficere per coctionem papparium e quod sane erit circiter viginti & amplius unciarum, sufficiens ad opplendum quemlibet mediocrem ventriculum , praudio antecedente praeoccupatum . Reginaldus Tom. I. Lib. m. cap. XIV. dub. IO. num. I 8s. Filii ucius Tom. II. tract. N XUII pa t. Iti cap. m. quo. VII. num cum aliis assignant quartam partem ordinariae coenae , quam ieiunantes sumere solent tempore quo non ieiunant. Alii prudentum iudicio totum relinquunt. P. Magister Milante in exercit xx I II. in propositi Alexandri VII. de collatione serotina haec scribit : in eoenulaisa innoxia fit, debet esse modica , ita nimirum ut octo unciarum pondus ordinarie haud excedat quantitas ια qua pro refectione sumitur : ita quidem universim viari qua pietate , qua doctrina pollentes docent, is ad praxim redueunt . Dixi ordia naris , quia iusta ex causa poterit esse maioris ponderis , quando videlicet aliquit maiori eget nutrimento . Haec domestici Scriptoris opinio laxissima est, di improbanda a
IV. Paucis perstrinxi quae tum antiqui , tum recentes Auctores hac de re scripserunt . Quid porro mihi dicendum est in tanta opinionum varietate, ubi principia certa desiderantur, dc ubi quisque pro arbitrio mensuras auget , minuitque Ut confusio tollatur, di aliquam regulam quae tum a laxitate , tum a severitate, quoad fieri potest , declinet, assignemus , ea primum omnium indicabimus quae Vel ab ipsis benignioribus Casu istis respuuntur . Diana , Salmanticenses , &alii in magno numero improbant, tamquam laxam & improbabilem, opinionem
285쪽
quae pro collatione serotina quartam coenae partem assignat . Nec aliquid probabilitatis eidem conciliat lepida & salsa responsio P. Patritii Sporer , qui in append. ad 3. praeest. Decal sect. a. num. 26. haec reponit in defensonem lavae opunionis , quam sibi adoptat . Mittant ilB Germanis tempore ieiunii suum ealidum caelum , cibum , O Uina pingvia , fructus , confecta lare. O ieiunabimus eum ipsis. Communior opinio inter recentes Casu istas illa est quae octo uncias panis seu cibi permittit . Et haec est etiam post illam quae Permittit quartam coenae
partem, omnibus laxior. Secundo animadverto , consuetudinem legitime introductam posse variare ieiunii sormam. Tertio admitto , consuetudinem invectam esse fumendi collationem serotinam . Concedam , hanc collationem , nedum toleratam, sed & approbatam esse. Tandem consentio , consuetudinem introductam esse , ut in hac collatione aliquid cibi , praeter potum , nempe panis , & fruinctuum, seu herbarum, sumatur . Verum nulla consuetudine approbata est quantutas illa octo unciarum , quam pro arbitrio assignant plures recentes Theologi . Quin eam quantitatem verae Ecclesiae consuetudini adversari facile colligitur .
Quandoquidem sancti Episcopi , ut Antoninus , Caietanus , Carolus Borromaeus , aliique , qui praefatae collationis origini , & introductioni propinquiores fuerunt , oppositum apertissime docent; & duas uncias panis non permittunt . Theologi , qui his Sanctis vel suppares, vel viciniores fuerunt i tres, vel ad summum quae
U. Ut itaque , sicut praemisi , media ego via incedam , opiniones , quae sive
quartam coenae partem , sive octo uncias permittunt , reiicio , tamquam laxas , dc, ut ego arbitror, a vera consuetudine Ecclesiae exorbitantes . Paullulum quoque , quin plusquam paullulum , ab antiqua recedo severitate ; & sanctis viris mediae , ut ita dicam , istius consuetudinis aetatis , gravioribusque Theologis a
cedere volo . Duas iuncias panis , & unam unciam aut amygdalarum , aut mcuum, aut nucum, detractis corticibus, permitterem in collatione serotina . Haee sententia minus recedit a Sanctorum doctrina, & praxi r simul etiam humanitati indulget; sed indulgentia ita moderata est, ut a Iaxitate recedat . Non negaverim tamen, iuxta varias corporum constitutiones posse aliquantulum praefatam
regulam relaxari . Quamobrem diu in ea fui opinione , nihil videlicet statuendum esse super istius collationis quantitate . Sed experientia didici , nimium periculo laxitatum, di etiam scrupulorum obnoxiam esse sententiam illam quae nihil statuens, omnia aliorum iudicio relinquit. Ex ea quoque magna confusio in ieiunii observantia sequitur . Nam Christiani , vel quia audiunt , vel quia legunt Casu istas, alios permittentes octo quantitatis uncias , alios concedentes quartam solitae coenae partem, ex his opinionibus unam tertiam efformant, & quisque sere eorum Theologus iactus , peculiarem istius collatiunculae mensuram sibi praefinit i
286쪽
snit; atque eo devenerunt, ut asserant satis esse ad ieiunium, si a eoenula set tina eum fame assiargant. His omnibus serio reputatis , congruum existimavi re gulam assignare , quae & consuetudinis non adeo vetustae, & Sanctorum praxia imaginem quamdam reserat, & laxitatibus aditum praecludat. Praefata regula communiter inservire omnibus potest; licet aliqui ratione peculiaris constitutionis. possint aliquantulum ab ea recedere; sed, ne multum aberrent, ad eam respiceis re debent. Et quamvis plures Calaistae nimis rigidam eam appellent , non ob id minus vera est ἱ immo character sere veritatis eius ob temporum calamitatem est , quod pauci illam amplectantur , plerisque laxas opiniones suscipientibus . Quapropter iure asserere potest Diana eoordinatus Tom. IV. tract. VI. decis. II Qcum quantitatem unciarum octo in dicta eouatione licitam esse satutum sit ; in boepuncto non mustos habebimus adversarios : quia talem quantitatem ab Omnibus cum Melamatione , is brachiis erepansis sustinendam esse video . Dicat, quaeso, Diana , qui sint ii omnes qui cum acclamatione , brachiisque expansis hanc suam sustuneant opinionem Nam omnes tum Patres , tum Theologi , quin ex Scriptorum telatione omnes Christiani qui vixerunt usque ad taculum decimumseptimum . hanc opinionem verbo & opere improbarunt. Qui sunt ergo isti omnes Num graviores Theologi , & sanctiores viri Minime gentium . Et tamen idem Dianain Iaudata decisione inquit , consuetudinem illam quae viget apud parum timoratos, non esse regulam ieiunii, sed illam quae viget apud viros bonos, is eo Ieientiae timoratos . Consuetudo ergo Ecclesiae favet serotinae collationi . Consuetudo Ecelesiae cenissime favet parvae quantitati cibi sumendi . Soli recentes Casui stae propugnant, ut licitam, magnam octo unciarum quantitatem . Hanc opinionem brachiis expansis, & ore aperto, & palato acclamante , suscipiunt Christiani minus pii, & indocti . Ceterum & omnes , non solum antiqui , sed aetati nostrae viciniores Sancti, ac Theologi , insuper & viventes tum pii Christiani, tum docti Theologi praelatam opinionem improbant , & sententiam quam nos docemus , confirmant. Neque ob id rigidi vel severi haberi volumus . Quin in omnibus iis quae positivi iuris sunt , in benigniorem partem propendimus I semper tamen a laxitate declinare studemus . Sed de hoc iterum infra sermo re-VI. Quaest. II. cita praefata eibi quantitas collationis serotinae augera Bicite possitis pervigiliis Natilitatis , is Resurrectionis dominicae Z Resp. Communis opinio
iuniorum allegat consuetudinem obtinere sumendi in pervigilio Nativitatis Domini collationem quantitatis duplo maioris quam aliis diebus. Ubi haec consuetudo Viget , dubio procul licita erit eiusmodi maior quantitas . Sed dissicultas est, num revera haec consuetudo vigeat: de qua re penes ipsos Auctores fidessi. Venetiis, ubi ego scribo , consuetudo isthaec , quantum mihi scire licuit, cer-- R iis te
287쪽
te non obtinet. Sed ut ut sit, res tanti momenti non est, ut maiori egeat dincussione. De eo acrius disputant , num scilicet quando pervigilium . Nativitatis incidit in diem sabbati, & festum Nativitatis in diem Iunae, liceat maiore uti collatione. Et in hoc secundo puncto non ita ac in Primo conveniunt. At ego , sicuti primo, ita huic secundo respondeo , standum esse consuetudini, quae, ubi viget, licitam reddere potest in pervigiliis & Nativitatis, dc Resurrectionis, Penia tecostes, & Nativitatis S. Ioannis Baptistae maiorem collationem . Sed, ut dixi , me fugit hanc vigere consuetudinem in his nostris regionibus. Et certe in peris vigilio S. Ioannis Baptistae, Paschatis, & Pentecostes non obtinet. Inquieunt et iam , num consuetudo isthaec faveat Regularibus . Sed ego non video cur sustragari non debeat, ubi revera viget, Regularibus , quemadmodum laicis ; clum m do illorum Regula expresse id non prohibeat ; sicut consuetudo comedendi Iactiis cinia in Quadragesima in iis regionibus ubi obtinet , tum laicis , tum Religiosis favet ; si ea uti velint. Alicubi usus viget disserendi in prae satis pervigiliis coenam ad vesperum, & sumendi mane collationem e quo in casu communius negant, licitum esse excedere consuetam quantitatem dictae resectiunculae, quam seia ro sumptam abundantiorem esse permittunt ob laborem nocturnarum vigiliaiarum : & haec ratio evanescit, cum mane, commutato prandio in coenam, colla
tio sumitur . Denique inquirunt, an posset uti privilegio istius consuctudinis sumendi maiorem collationem ille qui vovisset ieiunare die veneris, vel altero die , si in hos dies pervigilium Nativitatis incideret Adfirmant alir; & alii negant . Sed haec nimis levia mihi videntur . Quare breviter dico r qui vovit ieiunium y vel qui pro lucrando iubilaeo ieiunant, non possimi uti dicta maiore collatione ζquia illa maior collatio , non coenula , sed coena est , nec vero ieiunio conve- niens . Quapropter ubi viset haec consuetudo, illo die revera fideles non ieiu-
nant, quia utuntur privilegio consuetudinis , quae ieiunio pro tali die derogavit . Volo autem obstricti, & lucrantes iubilaeum ad verum ieiunium tenenturi idcir co maiorem illam collationem sumere nequeunt . Ex quibus colliges , quam rectius scripsissent laudati Auctores, si quaesissent , num consuetudo non ieiunandi in pervigilio Nativitatis Domini , aliarumque solemnitatum alicubi invaluerit rquam consuetudinem sorte nulli bi reperiissent. VII. Quaest. III. An, si quis excederet in quantitate praefinita pro collatione s
rotina , frangeret ieiunium y Resp. Diana coordinatus Tom. IV. tradi. v I. resolui. I 23. Leander tradi. v. di vi. Iri quaesi. XIV. docent, excessiim duarum unciarum lupra octo uncias, quas pro collatione scrotina assignant, non frangere ieiunium ζquia, dicunt, excessus iste loco parvitatis materiae habendus est. Sed alii communiter asserunt, quod duae unciae excedant limites parvitat s materiae . Verum sicuti ego supra reprobavi quantitatem octo unciarum ; ita nuuc reiicio hunc excessum:
288쪽
sum t dc id quod iam dixi , repeto , nempe non posse assignari quantitatem mathematicam istius collationis ἱ sed solum regulam quamdam , quae neque a veteri consuetudine nimium recedat , neque nimium in recentiorum temporum laxi
ae a declinet: ouam regulam educi: .l
corporum constitutione posse paullulum quantitatem illam vel minui, vel augeri. Quandoquidem ratio introducendi eiusmodi collationem fuit solamen naturae . ut nempe homines possent somnum capere , atque corporalia munia obire. Qua re ea cibi quantitate quae satis sit ad enercendas, licet cum incommodo, & moalestia , quae a ieiunio inseparabilis esse debet , naturae functiones; ea, inquam , . quisque contentus esse debet. Et licet sub initium quadragesimalis ieiunii ob sto a machi vacuitatem difficile somnum caperet , non propterea illico collationem augere fas esset ά sed oporteret ut conaretur dissicultatem illam exercitio , de asialaefactione devincere . inod si post congruam experientiam victoria non reportaretur sed corpus notabiliter debilitate Iangueret ; naturae succurreadum laret, dc iuxta prudentis , dc evangelicae benignitatis leges quantitas cibi augenda ἀvIII. Quaest. IV. An in cutitione serotina non solum cibi quantitas , sed etiam qualitas attendenda sit β Resp. Bouacina disp. ult. punct. 3. uum. 3. docet quantiatatem , secus qualitatem , attendendam esse . Observa iamen , inquit, in secunda refectiuncula non ita stricte prohiberi cibi qualitatem , sicut interdicitur quantitas . Quamvis enim communiori usu receptum sit ut in secunda refectione ii stimantuγcibi sivibus in die ieiunii vescimur ante , vel post pranium i ut sunt uva , nuces , poma , via alia ex saccbaro, aut mella confecta , licite tamen potes sumi iusculum ;modo non fit ex coctis cibis , qui tempore ieiunii interdicuntur . Potes etiam eomedi pi ciculus , aut exigua pars piscis maioris 2 immo multae aliae res in eadem reis sectiuncula degustari possunt . Sententiae Bona cinae accedunt alii pauci Calaistae . contraria autem sententia communissimR est nempe. cibos. quo& consuetudo, in hac collatione concedit, esse determinatos, minime vero cuiusque generis . Ali quin, si licitum laret sumere indiscriminatim praefatam collationem ex quovis cibo quadragesimali , liceret etiam sumere ex cibis compositis , dc concretis eπpiscibus recentibus tritis, dc ex aromatibus , dc uti lacte amygdalarum, aliOve ivlculo , stillato ex acipensere , tructa , aliisque optimis PiscibuS .' quorum . similiumque ciborum unicae uncia plus nutrit . dc satiat quam multae uncia herbarum , dc fructuum . Porro quis octo uncias suma posse concesserit , immo decem , ex dictis cibis,. quin ieiunium stangatur Nemo sane, nisi christianae legis penitus inscius . Explosa itaque hac sententia , tamquam manis ste laxa , resolvendum lapstrest , quinam cibi permissi sint, dc quinam vetiti in Praefata caenula .
289쪽
IX. Quae LV. a uiuum cibi fuat in collatiore serotina parmisse Re . Iuxta cornis munissimam, veramque sententiam sunt pauis, poma, pyra, ficus, uvae, sive reis entes, sive siccae, oleae, nuces, herbae crudae, desciaria, seu bellaria , idque genus similia. inoniam huiusmodi cibi embu non sunt qui nat gram sustentent ;& consuetudo , quae collationem introduxit , hos qmque cibos sumendos inve
. X. Quaest. VI. An licitum fit in collatione serotina sumere cibum compotum ex ass- gnatis, nempe pane, herbis, fastis oleo conditum Z Resp. Leander tract. v. disputIU. quaest. κον. is xxxv m. cum aliis Casu istis affirmativam defendit sententiam Quia, inquit, panis immixtus aquae, aliisque esurialibus, non plus nutrit, quando quantitas non augetur, ac nutriat, si solidus. , dc separatim sumatur . Haec siquidem mixtio nihil substantiae addit, nihilque novi nutrimenti . Cur ergo licitum non erit, servata quantitate, eiusmodi cibos esuriales miscere simul , & per coctionem componeret Haec omnia mera inventa sunt, ad extenuandam ieiuniit formam, & ventriculo indulgendum excogitata. Quaro hanc opinionem, ut evidenter falsam, reiicimus. Et, ut omnibus illius falsitas comperta fiat, primum omnium explodendum est illud quod, tamquam certum , Obtrudunt, videlicet a quam non nutrire. Quandoquidem, licet aqua ae natura instituta sit ad sitim eae tinguendam, & cibum alterandum, ac per corpus distribuendum attamen certum est, atque extra omnem disputationem , aquam aliquo modo etiam suapte natura nutrire; ut experientia constat, omnesque Medici fatentur . Quid' postea dieendum de aqua, cibis nutrientibus immixtas Quis negare ausus suerit, cibum concretum eκ pane, aqua, sale, & Oleo, & Per coctionem compositum , nonum agis nutrire, & corroborare , quam si panis solus , separatusque comedatur Sed, quia effectus istius maioris nutritionis, Vel substantiae nobis ignoti sunt , his relictis, lubet rationem evidentem promere, nulli ea villo obnoxiam. In cibo collationis serotinae id maxime considerandum est, quod famem expellit, & quod omne ieiunii incommodum aufert . . Porro cibus compositus modo dicto , s ve parum, sive multum nutriat, famem certe repellit, nullam quasi ex ieiunio molestiam experiri sinit, nullumque pati incommodum. Ieiunium eo spectat, ut moderata fame carnem, & concupiscentiam subigat. Accipiamus nunc quinque, vel sex uncias panis, & duas uncias aliarum rerum esuriaIium I deinde aquam proportionatam ad componendum cibum : quae aqua , ut proportionata sit ad congruam coctionem, erit viginti circiter unciarum. Compositum itaque constabit viginti octo unctis. Demo, si vis., id quod coctio consumit. Semper remanebunteirciter viginti unciae papparii, seu illius cibi compositi. Nonne cibus iste magis implet ventriculum quam si partes separatae sumerentur Nonne hominem semiesurientem, nedum Optime pransum, quasi saturare valeret j Admissio eiusmodi
290쪽
eibo in collatione serotina, ubi, quaeso, ieiunii vel leve incommotum ubi vestenuis molestiat En, christiane lector, nostrorum temporum ieiunium , quod quidam Calaist e permittunt. Summo mane seκ uncias cibi compossit ex chocolate ,
ct ex aqua , sub meridiem optimum prandium, di sero resectionem cibi compositi
ponderis viginti unciarum concedunt. Sed hoc ieiunii simulacrum reprobant communiter Theologi , reprobat consuetudo Ecclesiae. Quid de herbis dicendum j' Cru dae communiter sumi debent; non tamen negaverim aliquando, peculiari ratione urgente coctas sumi posse. Negaveris ne panem vino immergi posse 3 Minime ;dummodo moderate hoe fiat. Ceterum, si compositum ex pane, & vino consceres, sicuti dictum est de composito ex aqua, de ex pane ς potiori, iure ieiunium frangeres et quia valde magis Vinum quam aqua nutrit. Uerum, dum quis fractum panis vino madefactum sumit,' proprie non dicitur cibus compositus , solidus, & alterius generis; sicuti est papparium coctum ad ignem ex aqua, pane , cale, & oleo. Communis sensus haec omnia distinguit. Extrema vitanda sunt . Cicera quoque, fabas, lentes, oryzam, hordeum, dc quaecumque legumina cocta, di condita excludimus a collatione serotina . XI. Quaest. VII. An in collatione feroti licitum sit sumere piscicuras recentes par vos , aliquid butdiri, casei, is ovorum' Resp. BOnacina , ut iam indicavimus, ad firmantem opinionem defendit cum aliis paucis Casu istis, quibus novissime accedit P. Sporer in append. ad 3. pror est. De sic sedi. 2. F. 3. ubi quodammodo adversus P. Laymanum, oppositum sentientem, indignatur. His enim verbis an mum suum admiratione defixum prodit. Ego miror Patrem Pauium Loman, alias tam bonum Germanum, tu hac fora materia patriolis Dis fuisse tu u austerum . Hane sententiam non modo graviores Theologi, sed & benigniores Casu istae improbant, tamquam Iaxam, & falsam. Et, quia res est non levis momenti, operae pretium duxi in hoc Dianam ipsum imitari, qui non modo loca Auctorum allegat, ses& verba transcribit. Quoties enim allegatur Calaista aliquis ventri favens , illico fides adhibetur; sed, si adversus gulam citatur, non tam facito creditur . Referam primum omnium quae scribit Diana coordinatus Tom. IV. ref. II 6. num. 4.seqq. si Assero in dicta collatione sub onere peccati mortalis quantitatem licitam is non posse summi m piscibus, ovis, & aliis lacticiniis, seu cibis substantialibus, is in coena manducari solitis : & ratio est manifesta e quia, ut dictum est, colla-ἡ tio est: licita propter consuetudinem : sed consuetudo , quae introduxit dictam is collationem, non solum praescripsit, & praescribit quantitatem, sed etiam qualiis talem ciborum; numquam vero Per consuetudinem in collatione introducti sane,, Cibi qui communiter ordinantur ad sustentationem , de inter fercula apponuntur, ut pisces, ova, & legumina Scc. ergo talia manducare illicitum , & pe is catam erit. Verum, quia multi nolunt hanc veritatem intelligere , ponam per