장음표시 사용
51쪽
probatur ex constitutione Bonifacit VIII. in VI. Decret. cap. in animarum, ubi Pontifex statuit , surantes extra dioecesim propriam non subesse eκcommunicationi
Iatae ab Episcopo in fures suae iurisdictioni subiectos, his verbis . Statuto Episcopi,
quo in omnes qui furtum commiserint , excommunicationis sententia promulgatur, subditi eius extra eius dioecesim existentes, minime ligari noscuntur; cum extra territorium iuri dicendi non pareatur impune . Ex quo clare colligitur, viatores, extrae
propriam dioecesim in transitu permanentes , subiectos haud esse legibus proprim dioecesis. Ratio autem satis clara videtur . Quoniam institutio sesti diei in aliquo, territorio directe nota assicit personas , sed locr illius bonum spectat quatenus vel ob beneficium quodpiam illi a Deo collatum , vel ut quempiam favorem, gratiamque a Deo incolae impetrent , cultum religiosum tali die Deo rependendum Episcopus decernit . Ergo praeceptum eiusmodi obligat dumtaxat homines tali iniloco versantes. Ex quo evanescit adversae sententiae argumentum , Videlicet peregrinos, & viatores subditos esse propriis Episcopis, etiam extra patriam suam exi stentes. Nam verum est esse subditos illis ; sed, cum praeceptum servandi praefata festa in ipsos immediate latum non sit, eidem non sunt obnoxii . Quod autem opponi solet, Minc absurda consequi , nempe peregrinos istos nec festis suae patriae, nec sestis alterius territorii subiectos sore, statim re luemus IV. Quaest. II. An pereexini teneantur observare fcsa , is ieiunia illius laci tibi sunt in transitust Resp. Teneri. Quod probo auctoritate Augustini Lib. m. confessis
cap. V ID. & resertur cap. Quae contra dist. x M. uuae contra mores hominum funx
fagitia , pxo moxum diversitate vitanda sunt, ut pactum inter se eivitatis, aut gentis consuetudine, via lue firmatum, nutu civis, auo peregrini libidine tisistur. Turpis enim omnis pars es, suo universo non congruens. Sed lubet referre aliud Αυ stini testimonium , quo clarius assertio evincitur: & habetur epist. Oev III. insertumque est diu. xo. eap. Illa dic. Nec disciplina ulla es ta bis melior gravi, prudenιique Christiano, quam ut eo modo vat quo agere viderit Ecclesam, ad quam cumque forte devenerit . unod enim neque co tra fidem , neque contra bonos mores iniungitur , indiderenter es babendum , is pro eorum inter quos viditur , socierarie servandum es. Mater mea, Mediolanum me secuta, invenit Ecelesiam sabbaso non ieiunantem , coeperat fluctuare , quid ageret . Tunc ego consulus de hac re beatissurae memoriae virum Ambxossum. At ille ait '. Cum Romam Tenio, ieiunis sabbato; eu Mediolani sum, non irruno. Sic etiam tu , ad quamcumque Ecclesiam Veneris, eius
morem Ierva, si cuiquam non vis esse scandalo, nec quemquam tibi. Hoc cum Matri retulissem, libenteν ampclexa est. Hoc soluin Ambrosii , & Augustini testimoni uri, lassicere deberet pro evidenti quaesiti decisione. Rationem tamen ad maiorem manifestationem addere volo . Quamvis viatores , & peregrini absolute subditi sine Episcoporum propriae patriae respectu & gradus seu dignitatis assequendae, & ali
52쪽
eum actionum ; nil tamen impedit quominus subdantur Episcopis loeorum ubi consistunt , in iis legibus quae bonum commune , & politiam exteriorem talium dioeceseon spectant. Quin Haec advenarum subiectio necessardi prorius est & bono regimini, di morum integritati talis loci. Nonne magna ret perturbatio, si dum incolae abstinent a carnibus, ab operibus, & sacra audiunt, Deoque vacant; adverse e contrario lacra negligerent, carnes manducarent, & Operibus vacarent me chanicis 3 Nonne ii qui vel hospitalitatis, Vel amicitiae caussa advenas exciperent magna perferrent offendicula , di m occasione periculoque non levi reperirentur' ulcum advenis propria violandi sesta, & ieiunia Quare Episcopi iure animad vertunt in viatores, sua sue festa, sive ieiunia praescripta non servantes. Qua siqv dem potestate valent in bonum spirituale sui gregis statuta condere; eadem puniare valent eos omnes qui suo gregi scandalo sunt, eumdemque operum pravitate a divino avocant cultu. Quae omnia vi universalis consuetudinis fulciuntur. Intimo enim senla fideles omnes se se obnoxios reputant legibus locorum in quibus versantur, etiam in transitu. Et profecto, si Principes laici potestate fruuntur serendet Ieges, quibus advenae , peregrini , viatoresque omnes subiiciantur; dc refractarios reipsa plectunt, quoniam hoc consere in bonum , & pacem Reipublieae: qua ratione similem potestatem denegabimus Praesectis ecclesiasticis pro bono spirituali suarum respective dioecesum Haec sententia in hae amplitudine communissima est et & contrariam opinionem, asserentem peregrinos legibus locorum non devi citi, nisi animum habeant perpetuo ibi manendi, iure improbabilem vocat Sua res
Tom. I. de Relig. cap. XIV. num. 2.
V. Quaest. III. co molares, misites, mercatore , mercenarii, fimisque teneamur servare festa, is munia illius emtatis in qua maiore anni parte versanture Resp. istos omnes subditos esse legibus illarum civitatum in quibus commorantur : noa solum quia , licet hae diuturna permansione non acquirant domicilium absolute. acquirunt tamen qua sit domicilium , ut aiunt ἰ sed praecipue ob rationes addu-
VI. maest. IV. in peregriπi, qui m, duos , aut tres tantum dira Commora tur in aliqua ramate, teneantur servare seiunia, O festa eiusdem e Resp. instant non pauci Theologi: & hanc assignant rationem p quia solum ad festa particul ma tenentur qui sunt subditi Episcopi dioeces ani , & incolae dicti loci : sed similes peregrini noa sunt subditi Episeopi, cum eos nequeat ordinare, aut confirmare &c. ergo ad dicta festa non tenentur . Quanti facienda haec ratio sit, Salmanticenses ιναμ. Qio. punct. y. s. 3. num. ISI. d clarant his orbis. is Licet advenae per aliis quot des commorantes non fiant subditi Epiὶopi quoad alios essectus, bene ta
is men quoal obligationem diei sesti , 2 ieiunii. Tam a priori: quia tae subi is ctio
53쪽
- ctio est necessaria ad bonum regimen proprii gregis ... Tum a posteriori r quia, nisi supra vidimus , licite Episcopi advenas praedictos non servantes sesta punire possimi. Cum itaque advenae subiecti sint legibus loci in quo versantur; licet nec domicilium, nec quasi domicilium habeant : hanc subiectionem limitare, aut extendere minime
possumus per maiorem vel minorem moram . Nec maior vel minor permanentia 'confert iurisdictionem uni, & alteri subiectionem . Quoties ergo advenae comm rantur in aliquo loco, tempore apto, & congruo ad Observandum festum, vel ieiunium ; toties tenentur ad eorum observationem . Et quia unicus dies tempus
aptum est ad observationem festi, vel ieiunii ; qui unico die commorantur in civitate, ad eiusdem festi, vel ieiunii obligantur observantiam . Nonne statim ac aliquis exiit ex proprio territorio, solutus est a legibus talis territorii 3 Nonne hic
perperam maior aut minor mora opponeretur Ergo idem dicendum de permanentia alicuius in extranea civitate . Debet enim esse aequa conditio absentiae. dc praesentire; &qui sentit commodum , debet sentire & incommodum . Quae omnia confirmari possunt hac hypothesi, quod festum in utroque loco, tum transitus, tum domicilii, ex peculiari statuto observaretur. An tunc advena solutus esset ab obligatione Ne que ad versarii audent id concedere. Qua ergo lege teneretur observare festum istud Non lege suae patriae , a qua abest : non lege generali Ecclesiae, quae nulla est. Teneretur ergo lege illius loci in quo versaretur. Quo dato, consequitur , advenam hunc obligari ad sesti observationem ; etiamsi nulla soret lex in sua patria de tali festo. Anne lex loci sui domicilii subditum eum constituit Episcopi alterius dioecesis 3 Heinc inserendum est, potiori iure obligari ad servanda sesta, & ieiunia qui per hebdomadam, aut mensem in aliena Versantur civitate. Et hanc nostram sententiam , ut probabiliorem', ct communiorem, defendunt vel ipsi benigniores Casui me , quorum caput est Leander de prsc. Eccc tract. I. disp. DI. quaes. xκr. qui cum pluribus aliis huic accedit. VII. Quaest. V. An peregrini ιeneantuν observare festa , ieiunia locorum , ubi commorantur dumtaxat vel tempore prandii, vel coenae , simulque pernoctantes , iucrastinum discessurie Resp. teneri, si tempore quo commorantur, Occurrat oppo tunitas congrua pro praecepti Observatione : nimirum, ii occasio fuerit comedendi, debent a carnibus abstinere. Si fuerit dies sestus , & dormierit quis in illo loco, ac mane discedere velit, brevi perventurus ad locum, ubi festum non est ἱ Suareae Tom. I. de Re . Lib. II. cap. XIV. num. 23. asserit illum non teneri ad Missam audiendam. Leander autem loco citato quo. xx m. docet , advenam istum debere audire Missam , cui subscribo . Ex doctrina ipsius Suareκ hoe evincitur . Probat siquidem loco laudato num. I 8. ἐν I9. peregrinos obnoxios esse legibus loci, non ex maiori, vel minori mora; sed quia revera subditi sunt eisdem legibus r aitque satis esse ad obligationem , ut commorentur tempore apto pro praecepti observa-
54쪽
tione . Cum itaque aliquis mane audire Missiam commode possit ; qua ratione a tali onere excusabitur 3 Si autem toto tempore matutino in eodem loco Versare tur; teneretur ad Missam audiendam, etiam secundum SuareΣ. Idemque dicendum censet , etiamsi summo mane discederet, quoties sestum illud servaretur in toto territorio, per quod usque ad meridiem iter acturus esset : quoniam revera militat eadem ratio , ac si in loco in quo pernoctavit , moratus esset. Qui vero nullo modo commorantur in tali loco , sed solum illac transeunt , non adstringutatur intercipere iter , ut Missam audiant ἱ quemadmodum communiter docent Au
VIII. Quaest. VI. An ineoM, egredientes summo mane de proprio Aeo, ubi est dies festus, iter acturi ad ora in quibus risum non es, teneantur ante discessum Missam audirest Resp. obligari : quia praeceptum audiendi Sacrum est adfirmativum, & adactum unum potissimum obligat : ergo impleri debet, cum facultas suppetit. Existens enim in loco eiusdem loci praecepto ligatur ἱ dc cum urget, implere tenetur, si potest. Summo mane praeceptum urget, dc obligat ; adestque facultas il-ilud observandi. Ergo ad observationem tenetur . Quod autem quidam distinguunt de una , dc pluribus Missis , inquientes : Si plures sint Missae celebrandae in tali
loco usque ad meridiem, tum non obstringitur; obstringitur vero , si una tantum Alissa sit celebranda r hoc sane mihi videtur ineptum commentum . Quin, quo plura celebrantur Sacra, eo maior est implendi praecepti opportunitas. An postea casu quo Missa non celebraretur, nisi circiter meridiem, deberet egressurus e loco expectare toto mane s nimis durum reputat suareE Tom. I. de Relig. Lib. II. cap. XV. num. Io. ad tantam obligationem istum adstringere . Si vir egressurus pauper sit, graveque incommodum patiatur, toto illo tempore expectans celebrationem Sacri; excusatione dignus videtur, si non audiat : secus dicendum de iis qui titulo gravis incommodi excusari nequeunt. Ceterum in similium casuum genere Parochi locorum consulendi sunt, ut pro circumstantiarum varietate, quid dc consuetudini, dc religioni congruum sit, decernere valeant.
IX. Quaest. VII. An ficitum alicui fit discedere e propria civitate, seu territorio, in qπο est praeceptum diei festi , uri ieiunii, hae expressa intentione non servandi praeceptum eiusmodi, eum ad loeum peνtenerit in quo non arget e Resp. Sublata necessitatis caussa, minime licet egressus isto. moniam, cum in aliqua civitate sive festorum, sive ieiuniorum praecepta instituuntur, dc a Ciero, populoque accepta tur; omnes incolae sincero animo se se obstringunt praeceptorum observationi. Et quamvis praecepta non serantur in illam, vel in Ham per nam; sed directe spectent bonum communitatis ἔ nihilominus cives omnes , ut hoe communitatis binnum promoveant, deliberato consensu praecepta festi, vel ieiunii suscipiunt . Nec praecepta in loca materialia , quae legum capacia non sunt , seruntur; sed regim
55쪽
men, disciplinamque exteriorem inspiciunt. Haec porro disciplina sine populo consistere nequit. Populus ergo est qui legem implere debet. X. Populus utique , repones , non autem singuli cives. Distinctio isthaee vana est. Praeceptum indiscriminatim omnes, & sngulos obligat; nec unum magis prae alio ligat : immo, ut extra disputationem positum supponimus , absolute obligat omnes i quod de permanentibus in civitate etiam adversarii concedunt. Obligat, inquiunt, permanentes ; sed non obligat ut permaneant. Verba sunt haec. Nam in institutione legis omnes, nulla facta distinctione, obligati sunt e quae sane obligatio in posteros permanat, ut supponimus. Solum ergo prudenter interpretari postumus, Praeceptum non ligare, quando iusta discedendi caussa occurrat . At quod incolae exire idcirco, & hac expressa intentione velint, ut legis observantiam Eva dant; hoc, mea quidem sententia, est illudere legi, Deumque, cui promissio facta est, irridere. Nec dici valet, incolas istos. uti iure suo. Quoniam ius istud absoluate supposuerunt observationi praecepti iam tum cum institutum fuit : & solum bis 'nigna, prudensque interpretatio eos a vinculo obligationis solvit , dum iusta alia qua egrediendi ratio urgeat. Hoc, & non plus , animi rectitudo , bona fides, &sinceritas agendi permittunt .' cui sane sinceritati , & bonae fidei adversatur e pressa intentio alio abeundi, ut iugum iactar promissionis excutiatur. Sententiam
hanc defendunt Sylvester verb. Ieiunium quaest. II. Layman Lib. I. tract. IV. cap. XI. num. 9. Sayrus Lib. VII. cum Reg. cap. vis. num. ia. Ledesina de Matrim disp. xx r. Rebellus de ius is iur. Nart. II. Lib. α vi I. Oct. 3. num. I 6. Lessius de iustis Lib. IV. dab. S. dc plures alii, quos brevitatis gratia omitto.
XI. Quaest. VIII. An Reguiares exempti subiecti sint observationi fesorum quae as isopo , veI dioecesina s nodo indicuntur e Res p. Regulares tenentur observare sesta quae pro universa dioecesi sunt ab Episcopo indicta . Id aperte declarat, repraecipit Tridentina Synodus sess. xxv. cap. xri. Dies autem fest quos in diares sua servandos idem Episcopus praeceperit, ab exemptis omnibus, etiam Regularibus , ob ferventur. An postea teneantur Regulares Observare sesta quae pro uno tantum oppido, vel civitate, ex voto populi, Episcopo approbante, sunt introducta, di iaputant in utramque partem Theologi . Eorum mihi videtur probabilior opinio qui adfirmant, eosdem Regu Iares teneri etiam ad eiusmodi sesta. Primo quia Tridentinum absolute iubet, Regii Iares servare festa quae Episcopus in sua, non pro tota sua, dioecesi praeceperit. Festa quae consuetudine iusta invecta sunt, sin ex pressis mandato, consensu tamen Episcopi praecepta sunt. Nec videtur maior ratio de primis ac de secundis. Secundo, quia populi idcirco Regulares in suas civitates introducunt, ut Deo sacrificia immolent, ut veniam a divina. misericordia impIorent, ut laicis exemplo sint in divino cultu- Non autem virtutis exemplum, sed mali speciem, occasionemque praeberent, si eo ipso tempore quo cives seriati Deo
56쪽
vacant, illi terrenis operibus indulgerent. Quapropter Vel ipsi contrariae sententiae patron Regulares hortantur ut in festorum celebratione ad populum se se conforment. Vix enim in praxi secus se gerere possunt absque scandalo. Regulares quoque advenae, seu hospites tenentur servare festa locorum ubi in transitu commorantur ; quemadmodumsdictum est de laicis : quoniam eadem de his ac de ilialis ratio est.
XII. Quaest. IX. An Episcopus teneatur scrvare festa , is ieiunia quae populo suo ipse imponit e Resp. Episcopi , & omnes legislatores subditi sunt legibus quas serunt in subditos pro bono communi Reipublicae. Id docet D, T mas r. a. quaest. xcvi. art. s. ad 3. Quantum ad Tim directivam segis Princeps subditur legi propia voluntate; secundum quod dicitur extra de const. cap. cum omnes, quod quisque iu- ei, in alterum statuit, ipse eodem iure Mi debet. Et Sapientis dicit auctoritas : Pa rere legem quam ipse tuleris .... Improperatur etiam bis a Domino , qui dicunt, is non faciunt; qui aliis onero gravia imponunt , O ipsi nee digito volunt ea m sere , ut dicitur Milib. xx m. Unde quantum ad Dei i*dicium Princeps non est δε- Iutus a lege, quantum ad vim directivam eius, Divi Thomae sententiae subscribunt communiter Theologi.
57쪽
DE OPERIBUS A IVIBUS ABSTINERE DEBENT FIDELES FESTIS
DIEBUS.C A P U T Ι. suae sint opera fervilia. in diebus fesis prohibita,
. I. Raeceptum sanctificandi sesta , ut iam indicatum fuit , adfirmativum simul , εc negativum est . Prout adfirmans , cultum Deo exhibendum L. - praecipit; de quo dissertatione sequenti : ut negans, ab operibus Vacare iubet; de quo in praesentia. Opera quae diebus sestis prohibentur, servilia nuncupantur . Omne opus servile non facietis in eo. Lev. cap. xx III. Hoc textu omnia sere Opera corporalia interdicebantur Iudaeis , nedum mere servilia . Haec tamen prohibitio haud erat pro omnibus festis aequalis . Pro observatione sabbati adeo severa, & generalis erat , ut ipsis nec cibos coquere , vel praeparare liceret; sed id fiebat die praecedenti, qui propterea parasceve, ut pluribus visum est , dicebatur . In ceteris autem sestivitatibus vetitum minime erat ignem accendere, cibos praeparare, idque genus similia; ut habetur Exod. cap. XII. de die prima, dc ultima azymorum : VibiI operis facietis in eis, exceptis his quae ad vescendum pertianent. Quin nec in ipso sabbato omnia omnino opera corporalia prohibita Iudaeis erant. Nam poterant iter agere ad certos limites, easque corporales actiones exercere quae anteverti nequeunt; ut animalia ducere ad aquae potum , eadem e fovea subducere, si opus fuisset . Porro Christianis non solum haec , sed plura alia ad usum corporis necessaria conceduntur . Quare severior erat Iudaeis sabbati , quam sit Christianis diei dominici observatio. Discriminis ratio est. Iudaeis omnia sub figurarum velamine contingebant: & quia sabbatum Dei cessationem ab omni opere repraesentabat; ideo tam severe otium illud praecipiebatur. Secus accidit in lege gratiae, in qua figurae, & symbola impleta sunt. Haec omnia egregie persequitur D. Thomas a. a. quaest. cxx II. art. q. ad 4. Nee buiusmodi scilicet diei dominicae Observatio figuram est, sicut fuit observatio fabbati in veteri lege. Et ideor on es ita arcta Irohibitio operandi in die dominica , sicut in die sabbati; sed quaedam opera corceduntur in die dominica quae in die sabbati prohibebantur; Mut decoctio
58쪽
DIS S. II. DE OPER. PROHIB. oec. 33
ctio ciborum, i , alia huiusmodi : O' etiam in quibusdam operibus prohibitis Deiliis, propter necesstatem dispensatur in novo q*am in vel ri lege : quia figura pertinet
ad protestationem veritatis, quam nec in modico prxterire oportet i opera autem se eundum se considerata immutari possunt pro loco, is tempore. II. Explicandum nunc superest , quaenam opera corporalia hoc praecepto prohi heantur. Certum namque est sola corporalia, & eXterna opera prohiberi; non au tem omnia, sed tantum servilia. Porro servilis operis notionem prodit D. Thomas a. a. quaest. cxxo. art. q. ad 3. Servitus est qua homo servit homini. M autem bis mo alterius servus, non secundum mentem , sed secundum corpus .... Et ideo operas mollia fecundum hoc dicuntur opera corporalia , is quibus unus homo alteri feriit. Duplex ergo in homine operum genus, servilium nimirum, de liberalium. Opera servilia ex relata doctrina Angelici ea sunt quae, licet ab anima, tamquam a principio, pro eniant, organo tamen corporeo exercentur, dc per se corporis commoditatibus inserviunt , dc per servos fieri solent , ideoque servilia nuncupantur, ut terram colere, domos aedificare, artefacta construere. Contra, opus liberale amente procedens , dc saepe ab Organo corporeo pendens , eo proxime tendit , ut mentem illuminet, animumque excolat I ut docere, praedicare, legere, scribere,
de similia. III. Tripleκ opus servile distinguit D. Thomas : nimirum religiosum , quod sa-mulatum Deo praestat ; peccaminosum , quo homo peccato inservit, dc daemonii Ec humanum, quo homo homini servit. Haec sunt verba Angelici 2. a. quaest. cxxii. art. 4. ad 3. autem tripsex servitus. Una quidem qua bomo fervit pereato, secun-ἀiam illad Qui facit peccatum , servus est peccati et fecundum hoc omne opus peccati dieitur servile . Alia vero servitus est qua homo servit homini. . . . Tertia istitem est servitus Dei r , Deqndum hoc opus fervio posset dici opus latriae , quod pertinet ad Dei servitium. Si autem sic intelligatur opus ferviis , non prohibetur in die sabbati : quia hoc esset eontrarium fini observationis fabbati. Videndum nune superest, quaenam opera servilia ex iis quae enumerata sunt , hoc praecepto prohibeantur. Tom. H
59쪽
CAPUT II. An per peceata mortalia diebus festis perpetrata, eorum
dem se orum praeceptum graviter Tioletur; ac tenea tur Cissianus in confessione facramentali exprimere,
I paucis nimium redolere rigorem Videntur, haec una est, quam isthuc tran scribere lubet. is Praeceptum de sanctificatione spiritali sabbati magis violare cen-- sentur qui dominicis, aut sestis diebus letale peccatum committunt, quam quiis quodvis opus corporale, alias bonum, & licitum, iaciunt. An doctrina isthaeenim iam sapiat severitatem , aperiendum est. Atque, ut pro dignitate gravissima quaestio, in qua de commissione novi peccati mortalis sermo est, enucleetur, ea quae extra disputationis aleam sunt posita, ab iis quae in controversiam revocan
II. In primis Theologi omnes, tum veteres, tum reeentiores, adfirmant, Peccata mortalia exterius commissa in diebus festis graviora esse, & quamdam irreverentiam praecepto irrogare . Verum an haec maior malitia mortalis sit, & alterius speciei, di ex necessitate in consessione manifestanda , vel venialis dumis taxat, acriter in utramque Partem Theologi disputant . Antequam meum super hae re iudici a prosero , utriusque partis momenta producam , di expendam . Atque ut a sanctis Doctoribus initium ducam , certum videtur, antiquos Theo Iogos , ipsosque Patres , qui controVersiam hanc tractarunt , docuisse , peccatum mortale in die festo perpetratum novam , gravemque induere malitiam specie diversam , necessarioque in consessione exprimendam . Sanctorum Doctorum verba omnium primum exscribo . III. Auctor libri de vera, & salsa poenitentia , quem sancto Augustino adiudicat Gratianus, de circumstantiis in consessione patefaciendis loqtiens , diei festi , in quo peccatum est, exprimendam asserit circumstantiam : & refertur dist. v. de Poeniti can. I. Confideret qualitatem criminis in loco, in tempore, in perseverantia , in varietate personae . . . Si in loco sacro, aut cui debuit excellentiam fidei, ut stine domus dominorum, is aliorum multorum . Si in tempore orationi constituto , an infestivitate Sanctorum, is in tempore ieiunii. Confideret quantum peccaveriι, ἐν de frui . . . Omnis ista varietas confitenda est, is defenda. IV. S. Augustinus in Pial. xxx II. conc. I. Observa diem sabbati, non e amariter,
60쪽
DISS. LI. DE OPER. PROHIB. oec. 3 F
xon Adaicis deliciis, qui otio abutu tur ad nequitiam. Melius enim utique tota dienderent quam tota die saltarent. V. D. Ambrosius in Lucana xis t. super illud , Arebisenagogus indignans, quia dia eurasset Iesus , inquit . se Lex in sabbato non hominem curare , sed servia A lia opera iacere, idest peccatis gravari prohibet : Et habetur in glosia ordia nati ibid. . . Item gloss. Marci I. & III. Si licet sabbatis bene facere st inquit ris opus servile peccatum est, a quo Christus nos docet sabbato abstinere.
v I. S. Thomas a. a. quaest. cxx II. artic. 4. Quia magis homo impeditur a rebus
divinis per opus peccati quam per Uus licitum , quamvis fit eo oriae ; ideo magis eontra hoe praeceptum agit qui peccat in die festo quam qui aliud eorporatiotis sietiam Deit . Unde S. Augustinus dicit in Lib. de decem ebardis r Melius fa ceret Iudaeus in agro suo aliquid utile , quam si in theatro seditiosus eκ isteret ;ec melius seminae eorum die sabbati lanam sacerent , quam quod tota die in neomeniis suis impudice saltarent . Noa autem qui peceat ventiaiter in sabbato, eontra hoc praeceptum facit et quia peccatum veniale non excludit sanctitatem. VII. Hanc eamdem doctrinam conceptis verbis docet Catechismus Concilii Tridentini Part. III. de tert. praecepi. stum. 2 r. Facile enim perspici potest omne semviris operis genus probiberi, non quidem ea re quod sua natura aut turpe , aut malam fit; sed quoniam mentem nostram a divivo eusta, qui finis praecepti est , abstrahit. Quo magis pereata fidelibus vitanda sunt , quae non solam animam a divinarum rerum studio avoeant, sed nos a Dei amore prorsus seiungunt de VIII. S. Antoninus II. Part. tit. In cap. v II. g. a. Festum violatur, ἐν male ce Jebratur ex triplui negligentia , seu defectu . Primo , quia non cavetur a defectibus crimina bus. Secundo, quia non inbaeretur actibus spiritualibus . Tertio, quia non a uinetur ab operibus manuasilus. Quantum ad primam debet quis abstinere a pectatis maxime diebas festivis, quia plus habent impedire mentem, fi mortalia fuηt ,
a vacando Deo , quam Vera manualia . Unde dieitur Levit. xxi t. de sabbato, euisuccedunt festa Ee eis fiae r Omne opus servile non facietis in eo. Sed opus ferviis
est peccatum : dicit enim Christus Dan. v m. omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Peccatum ergo mortais commissum die festo es multo gravius quam Mi die. 'tam ultra propriam deformitatem, puta furti , veI fornicationis , habet sperialem deformitatem ex illa circumstantia temporis Deri, qua festum violatur. V de tant , ut dieit eolaus de ora super Exoλ ωρ. κx. non solum agit contνaunum praeceptum, sciricet, Non moechaberis, aut illud, Non furtum facies ; sed e iam eoarra illad de sancti eatione fabbati. IX. Alphonius Tostatus Episcopus Abulensis in cap. xx. Εκω. quaest. x I. ct x I r. Magis servile est opus metati quam opus humani negotii . Magis celebritarem festi infringimus in pereando, ut fornicando, is oecidendo, quam alios labores agriculti Cij vos