장음표시 사용
101쪽
In quo de Ecclesia Israelitica . inde ab introitu in AEgyptum usque ad Christum natum, agitur.
Ecclesia Israelis. q. r.ejus nativitas, augmentum, diversa conditio, 2. 3. ejus excellentia. g. 4. s. Moses illius ductor & doctor. 7. Ordo rerum tractandarum. g. 7.
t Cclesiam Patauchanim excepit Ecclesia Isi itarum, de cinus statu & conditione : ndum deinceps. Ecclesia haec in AEgypto nata, in deserio in ordinem redacta. προ δ ora denique Canaan collocata,vidit ni ia&mirabiliaDei; ac in plenit
dine temporis Deum inca e manifestatum, Spirituet sum,genti nuncultum, in munis creditum, ingloriam a=mtum a Tit n. v. 16.
f. s. Ecclesia haec in AEgypto servivit; in deserto faedus, statuta&legem accepitnin terra Canaan promissiones adepta est AEgypto Pharaoni fuit sibjecta;in delerio Mosis ductum est secuta; in Canaansib judicibus egit; dein sib regibus; deisque sib te statoribus; nune laeta victoriis, nunc attrita cladibus; nunc dulce libematis, nunc grave captivitatis jug in tabriens & b ulans. g. . Hujus Ecclesiae si e μον excellantiam de praerogativas inpendiose divus enarra vit Paulus, ita de Istaelitis inquiens: Vomm sadoptio, ctgloria, ta testamenta, caelegis ris, caecultiu, cs premi mei. I rum sot Patres, ta ex uta est Christin, quantum ad
g. s. Imprimis ad gloriam & decus illius ficit, quod in illa & ex illa orti sunt tot sancti
Dei homines, si, Re es ta Prophetae, si avra mirenu Oael, inquis Detu obm ,πλυ-iscutius Hebr. 1r I. f. c. Horum omnium ut primus, . ita etiam seminus & princeps exstitit M se Delui serum in tota do=m Dei Het r. q. t. ὀν λόγις Ach. 7:22. quiri Domino Jesu scripsit Job. v. 6. & Isiaca multitudines luis Dei descripsit Hos
s. 7. Hic Mosci in AEgypto natus, ex aquis liberatus, in aula educatus, a Deo denique vocatus, ductor&doctor populi Isaelitici constitutus est Illius igitur scripta de acti nocina nobis erunt®ula dicendorum. Si enim quae narravit qua historicus ; quae tradidit &praedixit qua Propheta&vates; quae praecepit L imposuit qua legislator de condemnati Dis quae t qua Dei internuncius&με -; si, inquam, illa rite&ea, qua par est, diligentia ac sedulitate legantur & eliminentur, onuiti sibus & conditio populi iurasitici cognoscet lenissime&planissune. . f. β. in autem εμ ρη amus, & nihil extra Mota dicamus, oportet ut etiam atque etiam videamus de consideremusta quae cum Uacle acta sunt. i. In AEgypto, ubi iniustam
102쪽
De Ere Mim gypto. CAP. II. Lib. 2.
stam&inclementem passus est servitutein. Σ. In deserto, ubi incertis vapatus est Gibus. 3. in Canaan, ubi divinas benedictiones in cumulum accepit; quam eum sere meth
Jacobi introitus in plum. Iosephi exaltatio. g. r. Post mortem Io- filii mutatur Israe sis status. g. Σ. Comitia habentur. g. 3. Servitus Israelis., . s. caedes puerorum. g. 6. Obstetricum virtus & probitas. g. 7. 8. 9. Pharaonis lavitia. 6. Io. Miseria Israelis. g. I r. iΣ. Dei sapiens& singularis agendi modus. g. i3.r . Nativitas Moss; illius educatiis & adoptatio. g. 1s - 18. Elogia Moss. 19. m. Moses typus
Christi. g. et r. Angeli apparitio in rubo, illiusque apparitionis fgnifi
catio. g. 22 28. Sermo Angeli e rubo. g. 29. Mosis tergiversatio. 6. 3o. 3I. Nomen Dei n m. g. 32. Formula verborum quibus Pharao compellandus erat. g. 3 3. Non vacui debent Israelitae exire ex 2 ypto. i. 3 . Mosis iterata haesitatio. F. 3 s. obfirmatio cordis Pharaonis. S. 36. occursus Aaronis. ω 37.
s. i. TAcobum Patriarcham cum tu nia animabus venisse in Egyptum, ubi JosF-λ phus filii is, , fratribus venditus, post durissitham senem ad seminam magnitudinem meditas, summis rebus praeerat, e sacris notum est, id ita fieri debuit, divina providentia totum negocium moderante: σpropinquaverra enim te πω promissionu, Ptium1mnaver, Dem Abrainno Aes. 7:17. f. r. Quamdiu vixit Ioseph tranquilla & mota Israelitis suere omnia; at mortuo illo ii sens se est mutatio. Surrexit enim rex novus, id est, rex alius. Ita AELI: i 8.ετερ , & quod Marci i-I . de γλωοπως κωνως tinguis novis, id Ach. 2: ducitur ἐπιρως γλωψιυς alus litam s. Hic RexJosephum non novit, hoc est, beneficioriani osepho terrae AEgyrti collatorum, & praeclare a Josepho gestorum nullaira habuit rati nem. Ita παλπιῶ QM-βρο '; antiqua dormisgratia, ta homines t immemores. Sub illius autem imperio in immensi crevit, minisque in Israel, uetotam immerent terram Exod. a: 7. ὀ f επληθυνθη , ' γύπτω Aist. 7: 17. Inde novi motus & nova consilia. f. 3. Convocavit enim Rex populum & comitia habuit. inquit, cisin iurem serit multus cs numerosio a nobis: ta erit, cum eveniet bellum a ungetur hostibio indicta a nostris, tabesiabu innos, ta ascendet. terra. Igitur 3, κα-αφισωμε, - τόν sapienter ει calude circumveniamus ilium Exod. r. io. Tria metuit Rex. I. Ne cum ii Eb AEgypti foedus inirentIsraelitae. 2. Ne bellum in AEgyptum moverent, multi&p tentes facti. 3. Ne astenderent e terra; & ita terra nudaretur incolis. Videtur Pharao non ignotasse, tinam aliani Israeli promittam filisse; quam ne quaererent, & ne in illam in verent, maturo consilioimpedire voluit, bene gnarus, Devia populi esse rem,aegniorem, aestimauionem Regis Ili . imas. Circumveniamuissium, inquit, s
103쪽
9α De Ecclesia in C A P. II. Lib. 2.
Pens artificio, ut nobis maneat in serior, nobisque immixtus, & sit unus populus unaque gens nobis iam, iisdem legibus, stitutis& relis one vivens. Unitalcm statutorum imui me, imo & religionis fitiarissimum civitatis cile praesidium, omnium populorum gentium- Oe communis emententia. In alis f. . In his comitiis decreta est Israelis es omni opere agri, qua amaramfecerunt stantii vitam illorum: ita cc vim implai, quod praedixerat Dcus Genes rue: i 3. Hac servitute sperabanteiiceramin, ut animus virc quevraelitarum tangerentur & debilitarenturi, & ne nimis augerentur. f. 3. Crassus certe error. Ignavia co Dis hcbetat, labor firmat; illa maturam sincina . tem, hic longam adolescentiam reddit. Otium reges prim O beatas perdidit urbes. M orsuit Cyri prudentis. Is Lydo poliquam rebellassent, iterum victos, iussit cauponas & ludicras artes, & lenocinia exercere : & sic gens industria quondam potens &manu strenua,effeminata mollicie luxuriaque,virtutem pristinam perdidit: &quos ante rum invictas iacta praestiterant, in luxuitam lapsos otium ac desidia stiperavit. Imo & R manos asti at Tacitus, voluptatibus plus adversus subj cchos, quam armis valuissE' ζ' g. 6. Igitur errorem suum expertus Pharao, aliam ingressissest viam. Jubet, ut silai loraclitarum recens nati interficimitur, ilia autem in viris i cruciatur: ne terra hominibus ni de intel- daretur, filias servari vult: illas vitis AEgyptiis elocandas destinaverat; quorum ut cong sis, ita& ordinem, leges ac relidonem accepturae facili neporio videbantur. Voluit autem potentiam & manum Israelis strangi limo & religionem exitirpati,quam ob rem filios omnes' neci dari edixit. λοι se οἴκων εἰσὶ di δου σως, per illos memoria pro' tur nominis, de actu si sac cor e loconservatur paterna.
cum pi, L 7. Haec jussa dedit Pharao obstetricibin; sed cum ab illis illuderetur, omni populo suo Exod. i: aa. Obstetrices laudantur, quod Deum timuerint , adeoque timore mi m eis ingenti hoc lereabhorruerint. Timor Dei omnis bolii&vinuus radix, sens&origo est, imo & illius thesaurus Es 3 3:6. Habet autem timor Des & pieta promisiones no i rura tantum , sed & hurus vita I Tim. 8. Igitur & obstetri ibus benefecit imo s
Scholiastes , itasque prole multa lacundavit, ut plutes domus de familiae ex illis orirentur; ses etiam, ut Theodoretus habet, ἀφλνίον ἀγαθων ora ταῖς , bonadcfacultates arim L itus est. Ita in Sicus domiti pro facultaribus. Esth.8: i. AufeGdit Ah
-ui Uera domum Hamo , &Luc. ao: s. qui comedunt se irata M π χηζων, ides ficultates & bona vi amm sto' ' 6.8. Pharaoni illas roganti, cur tot pueros servassent, respondent, Formina hebraeorum vivida, robusta; antequam venisu obstetris,pepererunt Exod. N. i9. Id verum potuit esse m. in quibusdam, imo defuit in multis , non tamen in omnibus: ipitur obstetrices veritatem quidem dicunt, non tamen omnem veritatem; aliquam occulae celant. Sique mendacio. uis simi, pro se uis sint, ne noceret illis Pharao, quod equidem non adlaudem, sed is v nio in potuit pertinere, ut Augustini verbis utar. f. V. Haec obstetricum misericordia sine dubio multos neci eripuit: unde ingens ille num' merus, Pu ex AEn pto exiit. γM ' f. io. Sed Drannus Pliarao pia fraude circumventus vitiam sevitia cumulavit: cum almica obstetricibus permisista,qua morte insuatulos, etiam dulcissima esllant perire, nunc si-dumero. ne discrimine omnes rapacibus mergi undis jubeti O dolenda dciuisera Iliachinium sere: is. II. Sem
104쪽
De natisitate Seducatione Moss. CAP. II. Lib. 2. 93
ri. Servili postremum malorum omnium, morte ipsa repellendum. Omni malo, scivi somni exuo pure servisin est: quem Iupiter odit, servum hunc primum facit, qui Plautilus est Aia Hanc, non justam&esemeiatem, sedi usta am&-esimam miseri
f. ia. Liberi φιλία amoris principia olivoma chari a pro quibus omnis bo- L; Anus mortem oppetere ausit, ab uberibus matrum de patrum amplexibus ablati immani morte enecantur. Si Herode filios interficiente, vox in Rama estaudita, lamentum ,serma roris, Racbelsevit, de omnem consolationem dolor vicitJerem. 3 i: is. quas non ita cimas in .EΠpto eisisti, quos non gemitus cjectos sitisse putabimus 33.i3. Admirati autem subit Dei vias, toto caelo diversu a nostris. De I aco promiserat, viamLIn Isaac vocabitur tibi semen; de deinde illum immobari jubet; cui tamen etiam parci voluit. In hi te, Abrahami & Israci scinine, volens implere promissiones toties factas, Multi Leab men tuum : ponam ut pulverem terrae omnes mares & filiolos magno numero in ipsis initus vita privari periniuit.. i . Voluit Deus ostendere potentiam sum: quam etiam Satanas malitiam, quam tyranni exerceant crudelitatem, manet nihilominus ficinum Dei propositum, nec ulla ratione unpediri potesti Qui ex non apparentibus ea qua videntur pronxit Hebr. Ii: 3. qui τα Hi tam vocat & adducit Rom. M 17. etiam Abrahami semen ad eum numerum & ad eam provexitpotentiam , quam τω'-ωmo ; deridens Satanae institinas, tyrannorum consilia, mundi lusus & violentias. g. is. Flagrante Tyranni midelitate mascitur puerulus quidam patre Amram, filio Rehat, Niti Vitra nepote Loi, & matre Iocebed amita patris si .a: i. a. 6: 2o. Hic puerulus occultatus est α ιμνον trimestre a parentibus μis,ouia videbant αδεῖον m gin elegantem esse infamem Hebr. II: as. ὴντωλω Aci. 1:2o. Paulus id mα iis docet esse factio; et rides; sitim. fide, qua credebant promis Itoni, multum fore Abraici ni siemen, hareditaturum id terram Canaan, in illo benedicendas gentes, quarta aerate id in Canaan rediturum. Igitur Irac fide infuitem hunc, quarta aetate natum fuit enim filius Amram, ne os Kehat, pr impos Levi, adeoque quartus a Jacobo in occilitarimi, credentes horam vilitationis appro-rinquare, Deumque aliquando populi siti & miserorum infantum miserturum. Hac fides metum illis ademit: ta non timuerunt edictum Regis Hebri ri: 23. quo sine dubio magna in tran et res poena stituta fuit. Sed clim non amplius pote esset ut infrias occultaretur, divit providenti committere illum deaeverunt. Adsctitanir autem matri occultatio pii KExo1 2: a. s. patris autem nulla hac in parte fit mentio. Unde concludere licet, quanta
in vase hoc inficino fides fuerit, ut&de illo dici postit, quod Dominus mulieri Cananaeae dicebat, O mulier, magna tuasdes estis: a 8. Mamo autem madio,&magna Llicitudine fidelis haec negocium hoc curavit. Ceim non pollet occultaresilium diutius, non nunittit illum temere profluenti, sed cistulam sumit scirpeam sivepv aream Nim, illam bitumine & pice optime munit, pueroque in illam posito, in ali ,ad fluvii ripam deponit, seroremque sum constituit vigilem e propinquo Exod. 2:3. . Ita&haec mulier παρ ἐλαί--ἐαμυρον prater spem inste credi it Rom. :a8 . Igitur quod Christiis canam e Fiat tibi ut vis Matth. iue: et 8. ita & huic evenit, quod voluit, quod credidit. ιι 13 -ι eapstion puerulum , ipsa Tet annis iapuscepit,m in re alendum, proposita mercede, reddidit A&7: zΙ. Ita recRit mater filium, de quem gratis lubentissime educallet, jam spe macedis dc procinii liberalius educare jubetur. Ita mis
105쪽
y educatione Mosis ex et opto. CAP. II. Lib. 2.
f. is. Ex is pusio hic filiae Pliaraonis insilium Exod. 2: io. ἀνεγρέ ωαπτ άυώνε τοῦ ἐις ον Achoc 7:χ i. nominavit illum hebrmo nomine, matrepueruli id sine dubio suadente. Ethvmon Mosis non opus est ut extra Mosim quaeramus. Mosis educit ex aquis significari Sed hoc ille nomen emi o demum trimestri, & quod excurrit, accepit : num ergo in nativitate, &, ut probabile est , esim circumcisus ere, nullum accepit rid tacente Scriptura , divinare non est possibile. Incerta fiant ut incertisIima quaeris, quae illa de te a Clemente Alexandrino in libris Stromatum, imo&aliis narrantur, quibus Mose, ni me Monios, nunc Ioachim vel 'Min, nunc Melchi, O Bb, Hermes ἰδο&c: audit. Neque enim res scitu mininis necessaria operosam meretur inquisitionem. f. i7. Hic Moses mapnis sumptibus in aula re s educatus est, & omni sapientia 4 Enptiorum imbutus diligentillimE Actor. 7: 12. quae tamen sapientia non aliud iners tur incomtum , quam quod est i Cor. i: 1 r. non cognovit mundus per sapientiam Deum. Omni memoria suere AEgyptii celebres eruditionc & disciplina sacerdotum, quos Moses sine dubio intelligit sub nomine Exod. 7:ri. N ali bi. Pythagoras, Plato, lon, Homerus, aliique complures maximi viti eruditionis msa ad illos prososti, dogmata illorum in sitam quisque patriam retulis te dicimtur. Primi illi omnium immortalitatem animae statuerunt, sed non sine errore, quo ex corporibus aliis in alia animas migrate finxerimi. Psimi etiam AEgyptii per figuras animalium sensus mentis expresseriant, non compositione literanim aut verbis per literas expressis, sed animalium aut aliarum rerum imaginibus: quod sin idi genus sacrum dictum suit. CH. antiq.kα libri is. g. 18. Observemus autem hic insigne Dei miraculum:
uua et est imbuta recens se an odorem Testa diu. , quibus ὶ tenetis astiterimus, 'lam dissicile est illis desues rei quae praejudicia, cum pueri
essemus, imbibimus, etiam viri Spertinacita saepe se mus. Talis omnium est natura; at in Mose per gratiam Dei correcta & emenium: quainvis sapientiam AEgyptiorum, &errores gentilium, atque aded praeconia δαiμονίων Acit. i :a8. accepi siti, tametipatriam fidem, fidem in De o lsraelis, a matre acceptam, per spiritus autem aeterni gra tiam excitatam & confirmatam tenuit firmissime. L is. Hinc pulchra illa elogia Hebr. ii: 23. 2s. 26. Fide Moses magniusadhu n T, Ut diris tu, filia Pharaonis, & verbis & operibus testatus est, se filiationem, quantia Regis illum sibi adoptaverat, nihili ficere. Infinite enim majus est suum Dei esse, quiuii filium filiae pagani Regis. Impossibile autem erat, ut Moses in utrumque; quare opti num elegit partem: magis es, gens συγκα=ωχεῖξαι vexari cum populo Dei, auam te 'rariam habere peccatis uitionem. Erant AEgypsi populin, feci non populus Dei. Israeli facta est proinissio, Et Fimam vos mihi in popu&m Exod. Solus Des inquiust a tus est: omnis alius miser; quanta etiam illius sit selicitas, & potentia, illa nihil aliud est quam ἀμαράια άπιλαοσκ. Voluit Mosci uinis Ee Dcipopulo, de vexari,ingi, exulare, ta ignominiam canere partem seram : recusavit cile in numero populi mundani, qui hic gloriam habet, ut deinde prostium &infuit iam haereditet. Atij,
res ivitias aestimans Glapu.thesauris improperium seu convicium Christι rassiciebat enim in remunerarionem. Valeat AEgyptus, valeat mundus cum thesauris suis. Convicium
Christi maximae sunt divitiae. Pharao populum Des tenens, & implementum promissio num Patribus factarim de danda sinauit illorum terra Canaan impedire gessiens, imo pro 1 teria
106쪽
we exitu Mosis ex C A P. II. Lib. 2. . 9s
πιῶ essiferis , Iehodia, cujus voci abed - ὶ non agnosio Dominum . etiam I paeum non dimittam Exod. 1:ό. probra dixit &convicia fecit Deoisi telis, Angelo Domini, An o foederis, quisbius Christias est. Ita Christum, quem non noverat almsphemavit Jud. 1 o. Huic autem convicio Christi communicabat fidelis Itiel. Passiones, enim Christi sunt passiones sanctorum propter arctissimam communionem, quae inter iu los est ut caput & membra. Maluit e go Mota esse in communione conviciorum Angeli foederis, Christi, quam in possessione thesaurorum AEgypti. Aspiciebat enim in D M, eam nempe, suae Abrahamo proposita erat Genes a s: i. ne timeas, merces tua magna vine: quae nullla alia est, quam gratuita illa vitae & salutis scinipiternae.1o. Haec fuit fidei Mosis, insignis illius viri, quem Deus misit λυπ- Moses re, populi sui Israel Hac fide ἐδυναμω, corroboratus est Rom. : ro. in & exiit, cum retur ita ex aula magnificentiae ad aedes & domus misis iii iii ita, in quibus fratres ipsius latabant. Ibi statim prinis λαονιας, id est, ministerii sui edita specimina, faciens ita metris αξνω cuidam, me QM τ Aιγύπτον Act. 7: 2 . Edeidisit, qua intelligebat&certus erat se vocatum, Deumque per manum ipsius . lurem dame fratribus Illaetitis decrevisse in 7:1s. Nec tantum, ἐπιέση ἡμερα diuincantes inter se fratres conciliare voluit, at depulsis a fratre nequam, tit simul manus ranni, necem illi intentantis, estumet, sivi in terram Midian, ibique diu ωκηα. Iuc curam Dei circa se singularem expertus, habuit in primo statim limine Raguelem sus - :.ceptorem, Jetronem cerum, Zipporam uxorem, Gosemum filium Exod. 2: Iaa. . . Ana venit hora, qua Deus, salutem proculaturus populo suo, in AEgyptum illum re- init. Conser AeL 7: 2o.-2m D f. 2 i. Hic Mosci ex aquis, ceu praestatissima morte liberatus, regia liberalitiue educ, histi mi, ignominiam prae splendore eligens, ob iram Regis in alienam enugiens terram, ex cziz quarundem mortuo Tyranno rediit, ministerio lanciurus ad quod divinitus erat voc tus, clarissimi Jesu Christi Domini nostri sectus est typus, qui 'tinamvis infinito Mose excellentior, ex quo in similitudine hominum coepit esse, ii gladio furiosi Herodis praese vatus est, & munificentia magorum adjutus, ac cum pollet ειναὶ λω, exinanitus est,inio & in .Egyptum fligit, ex qua post mortem demum Herodis revocatus coepitabsolvere opus omnium excellentis limum, ad quod perficiendum venerat in mundum. f. 22. Ut autem Ios rho, marito Mariae, qui cum illa & filio Iesii Hugerat in AEgy- Μos, roptum prae metu Herodis, apparuit Angelus Domini in somnio, dicens: Surge, assume pue , ta redi in terram Urael εἰ mortuι enim siunt. qui quaerunt ammam pum Matth. a: i'. ro. tale quid & iii Mose; qui prae metu Ps raonis siserat in Midian, observare licet. Apparuit enim illi Angelus, & quidem Angelorum omnium Dominus, non ibi nianti, ut Iosilio, sed cum vigilaret&i sceret greges, eidemque dicit, Redi in ryti ne nam mortui sunt omnes , qui quaesiverunt animam tuam Exod. 3: I. - - 19.
. it o lius ex Agypto exire justiis; Moses autem in AEgyptum redire: quem autem in Q nem Z ut educeret populum Israel ex AEgypto, re ita omni ex parte impleretur, quod μου - dictiam per Hoseam, Ex Glypto vocavistium meum Hos ii: I. f. 23. Is qui Mosi apparuit, vocatur Domini a radice P, quae H Ant sua eis inusitata , AEthiopibus autem est mittere ; sed paucis interjectis Dominui, qu ManDeus Exod. 3: 1. - - c. I tur non e numero illorum est, qui, Flcbzris dicuntur appositi, Paulo λουργικα πιε - ται jiritus ministratoris Hebr. iri . Sed Angel rum omnium Creator est&Dominus, Ainceps exercitus Dei bos D. M. Angelui Iaciei
107쪽
Deita 63:y. -gebra foederub Iad M. M. 3. incust media nomen Deita . 2 Π.2I. . ius est, gratia, ben citum : Deut. 3yvi 6. Iratra hiabitantis rubum. Hiciaco dicebatur, Angelus redemptor Mess. 8: 16. SAh Genes 9: io.
σω eγον serutare Dei ibid.s . i8. Cum illo Iacob luctatus,&ab illo benedictius est Gen-3 1: Σ - 3 o. hic jussit ut Isaac immolaretur , desia ut illi parceretur Genes az: ii. i i. igitur Iesus Christus, Filius Des, mulieris Semen, hic filii: tulit enim Christus ειδi'Mν opprobrium , quo Pharao Deum litietis blasphemavit Hebr. ii: 26. quare &Christus est, qui Mos i jussit adire Pharaonem; & porro ablata omni dubitatione certum est. Jesum Christum Dominum, aeterni Patris ab aeterno genitum Filium, Mosi paruisse, Israelem eduxisse, & non tant una Pharaotie conviciis impetitum, sed&ili litis ipsis postmodum saepius tentatum fuisse a Cor. Io: 9.
Apparuit f. 2 . Apparuit autem in flamma ignis e medio βα- rubi: aindebat rubus, si inmas line. Id Moses vocat visionem magnam Exod. 3:2. - Ignis elementorum omnium voracissimum & rapacissimum, in rubo lucet sed rubum non
cons unit. Ita aequum naturam narurae Domisa obessire . quantus luc, cui flamma &ignis, imb&aqua ac venti obediverunti ut hic rubum a flammis servati sum, ita&D nitiis secios in meri semias ardentis contavavit salvos & integros. signifiea- f. 2 1. Nec spirituali sua significatione caret visio haec magna. Ignis &fammis divinia iv ratem, quae tota lux est, hominem illuminans ; imo &--αναλι ει ignis conse mens Hebr. ia: ry. Angeli Domini indicavit. bin rubus, terrae sini has, sentis geni carnem illius, quae & ipsa est frudiui terrae G : 1. & in vilitate magna visa est, praefiguravit. Ignis in rubo conjunctionem & inhabitationem Deitatis in carne signific vir. Ignis rubum non consumeni amicissimam conjunctionem divinae&humanae naturae notavit. Divinitas ita carnem sibi univit, ut ex duabus naturis una cita & maneret Persena. Eadem Persina, quae suus Dei est κα- πνευρ ι, csit esse Mnu hominis A κα Rom. i: 3. . Divinitas tota in se gloriola, in humanitate glariam, quam ab aeterno h buit, ad tempus texit&occultavitJoh. i7: s. & qui omnibus angelis major βροχυτ i, sta angelos minorarus est Hebria: r. & qui poterat sine παγ cile θεω δει. θρ te se ipsum exinanivit Phil. 1:6. Ignis in rubo tacens , gloriam ut unigeniti a Pa e quam in ipsa vilitate & exinanitione contei latuit mus adumbravit Ph. i: i f. 26. Potuit etiain Mosesi docere, Israelem in Egypto, sernace amictionis de ignet bulationis ustulari quidem, non tamen plane consumptum iri premi, non oppressia isti; lucem gratiae Glatiique illi in mediis lucere angussiis, plenius eluun in libertatione plenaria turam. Sed haec accommodatio L Pinfra verborum emphasin esti
Moses iu- 3. 27. Mostia edcrevolens propius calceoi exuere jubetur Exod. s. In orientalibus terris calces in signum revetentiae deponuntur. Qui ad D unum accedere volunt,im exuere debent carnem & vcrustum hominem cum concupis aentiis suis, de converisionem pristinam relinquere. Locus, in quo Moses haec videns fabat, votaurariis rasan E M.
3: s. vitai Sanctui, Sanctus, Sanctui apparet, sancta omnia sint, stacta omnia essed belli: conserJos T. F. Missi, α magnitudine res perterritus issem Juam ab nit: nam timebat ut Q Henus ceret Deum Exod. 3:6. Conzentia infirmitatis, peccati & indignitatis facit, ut fidei cs
108쪽
G Devocatione MosP. CAP. II. Lib. 2. 97
La . Sta¬abilis est sermo Angeli Domini, quem embo ad Mosenliabuit: qui ut
iis citiae manifestitus locutus est, & non tacilit,ita de e rubo, carnis assumendae syn linv cem&laqueiam emittere voluit. inquit,19m Patris tui , Deus Abraiam, Deus . . I c, Deus Iaacob Exod. 3:6. M a & praeclaza certe vox picna honoris de gratiae, promissionem continens saedetis, vitae, immortalitatis, resurrestionis, civitatis. Luc. ab: 3 7. quod mortuiexcitantur, etiam Moses accepit e rubo, ubi dicit Dominum τ Fia 'Acυαμ,
τ r, 'I- , Iα, c. I limiseriam populi mei, audivi clamorem, novid ores iliorum Exod. 3:7. omnia simi nuda ct deterita oculo illius Hebr. Α:I3. quae in te rasuricti serunt & patiuntur illorum rationem Deus habet in coelo. Descendi ut eripiam Q tum a manu Enpti, se introducam in terram amplam ct spaciosam, siuentem lac cir mel, id est, omni ubertate & suaritate abundantem Ex . 3:8. Quum Deus magni & praeclari
quid in terra vult efficere, dicituri endere: conser Genec I H. s. 7. St nunc clamor sitio--- puervenit ad me Exod. 3:9. non cri ut clamor Sodomae ct Gomorrha I a8 2o.2i.
quo peccatum & iniquitas sine timore& sine verecundia significatur; sed ut clamor ill rum qui spem & refugium in Deo collocant, & a potenti manu illius opem & auxilium p
runt. Et nunc ara mittam te, e educ populum meum Exod. n. io. Η uiis δὐροί- λω σε
εἰς 'Aoon'ον - .lta Mosi ministerium imponit, & Moses qui antequam Egyptos ciet, intelligebat, Deum per manum ipsius suinem dinurum populo Act. 7:2F. πληρω- ντων ἐτῶν πιμα ρυν elapsis quadraginta annis, seonida vice, expressissima Dei voce, ad opus Domini vocatur & invitatur: esulue ita Moses iactus& ordinatus servus Dei co άνθρωπων, άδε A- λα, non is hominibus, necper homi- ' m, per Iesum Christum, elum Domini, Dominum, quod & de se Paulus veris sine enunciat Gal. i: i. Cum hisce conser Aet 7:3o - 3 s. g. 3o. Vocanti Domino res indet Moses: Quis Co ut eam ad Pharaonem, se educam' Mosi xt Mossis: ii. Exul stim, in odio Pharaonis, si ibus meis invisus. Exemplum humanae infirmitatis in Mose habemus. Audet ossicium situm recusare; non cogitat Dominum cLst, qui Moneos nos facit 2 Cor. 3:1. QPnto major, salictior & perseimor is Mose, qui opus omnium dissicillimum persectinis, de peccata totius mundi in crucem laturus, dicit,
Ecce veni, voluntatem tuam facere delector P Ana. o: 8. 9.Lsi. Haesitantem Mosen erigit Dominus. Erotecum. Et hoc tibis umquod misite, si mim. cum eduxeris populum ex OD'pto coletis Domimum ad montem hunc Exod. 1: Iz. Ita signum, rei adsuc Qui , accipit Moses in fidem legitimae & certissimae missionis. Sic α bi res futura datur in si iam rei p sentis, aut citius de longe ante eventurae, quam res illa quae in signum data est. vide Es 7:s- is. s. 3 2. Cedit tandem Moses Deo, & rogat, quid rogantibus Πῖ quodnam nomen , qui te misi , res iidere debeat Exod. 3: is. Hanc quaestionem dignatur Deus si Lncanti responso; dicens, 'Σ ' hoc est nomen meum in s ulum,'memoriale
meum in omnem generationem Exod. Diversimode haec verba vertuntur. LXX. rempἐγώ iam o ών. Ego sium, qui est. Sed ita verbum primae mutatur in verbum tertiae personae. Alii addita ratione, Ese in praesenti maxime competis Deo, cujus esse non novit praeteritum, nequefuturum, sed c versionaedam futuri habet ratio. nem. Abi, Ero, qui vel quod ero. Atqui tunc hoe nomen non adeo amplum ess reti viride Angelo, etiam de homine id dici polin, Frit, quod erit. Dicamus ergo, quod ad rem propius facit. Verbum inade sigilificat. i. Ἱσπιρχω esse. 2. Γινεβα sim. Dcinde constat, Euturum etiam pro prasemi venire. Ita ergo primuin laturum t N nent
109쪽
nentes, standum autem pro pinenti accipientes, verimus, Graece: πρ εἰαί. Sicque hoc nomen docet I. Deum non mutari, este immutabis Iem: fit enim, quod est; non fit alius, icii per manens, quod ab aeterno est. 2. Deum seipsum non abnegarer fit enim, quod est Si se ipsam abnegaret, non fieret quod est, sed fieret, quod non est. 3. Deum, qui solus sapiens, potens, verax, bonus, justiis, inisericota& dives est, fleri ινιώ est, hoc est, re ipsa & opere demonstrare, se sapientem, potente veracem, bonum, iusti , misericordem, divitem elle ; sapientiam demonsuando in guber nati olaeomnium rerum, imprimis in reconciliatione mundi; potentiam in cons lavatione omnium creaturarum; veracitatem in in fletione promissionum; justitiam in punitione transgressionum; misericordiam in remit Itone lapluum; bonitatem & dicitias in effusi ne benedictionum. Christum dando, qui nobis a Deo Dius sapientia, justitia, amflitra, redemtio. I Cor. I: Delus est Deus, quod natura & in se est, opere ipse&re ipsa, & actit extubuit, & demonstravit, non ad augmentum sese beatitudini A Deus enim immutabilis ita beatus est, ut beatitudo ejus nec augeri ulla accessione, nec inbnui ullius res decellione pollit in sed ad bonum& icitatem humani eneris. Ex his apparet, Nomen hoc Dei cile amplislimi sensus, & abundantissimae do nae, & selatu nautinethcacis. Deus T. O. M. it quod ess, hoc est, divitias gratiae, bonitatis, sapienti alimis ris nobis communicat: ita nostrum fit gratia, quod Dei in natura ; nosque e plenitudine illius accipimus, qui naturaliter omni bono caremus. Istaelitae audientes, Deum fieri vel te, quod est, non potuerunt non sperare certillimum inmiementum maximarum promicsionum, Patribus factarum, & in illa spe erecto animo elle. Est autem, ut & hoc ad mus, in nomine explicatio magni illius nominis ΠΤΠ , quod retriin nraton appellari s blet: de quo inferius; &crum illo convenit, quod legitur Apoc i: I6:1. ὀ ην, sc ο ιον, sc a sive .u'. is . Docet etiam Mosen Deus, quibus verbis Pharaonem debeat convenire. Deus raridi rhuam braeorum obviam fas diu se nobis. Hebraeus nomen stirpis &reli ponis est, qui sitim ex Ebere, & fidem Eberi sequuntur, Ebraei dicuntur ) S. nus age et iam mum dierum in drisertum, o sacrificemus Deo noso Exod. 3:I8. In minimo inobedientiam Pharaonis e periri voluit Deus, & pertinaciam illius demonstrare: si enim trium dierum iter negaret Pharao, quidni prolixius longiusque recusaturus esset. s. 3 . Tandent addit Deus praec mira de modo exitus populi ex AEgypto. Cum exibitis, non exibitis vacui. Sed mutuo accitietis vasis aurea orargentea, ac vestes; os ollabia
e i P ., tis e raptios Exod. 3: χ I.2 2. id est, reluiquetis eos ablatis rebus privatos. Mandi hujus ς i non potin injustum esse judicium. Justus enim ille id mandavit. Serviverant Isiaclitae septiis tam longo tempore, mercedem non acceperant. Deus supremus omnium rumina Diter est, homines lunt tantum villici: potest Deus asere de suo, & dare de sito quod & cui vult. De mandato hoc Des non sitit judicandum Isresilitis, sed es obtemperandum: ille enim novit, quis juste mandaveriti, servi autem est obedienter Gere, quod mandavit, ut stinus non inconcinnc loquitur. s. 3s. Debebat nunc Moses, vise Deo, audito illius nomine,&tradita sermula alloqui di Pharaonem, ut heros alacer decurrere iter, & ossicium impositum cum gaudio siseipere ac exsequi. Sed multis miser angitur difficultatibus. Primo movet illum Israelitariam iriere dulitas. Et si non credant mihi, neque obediant voci mea Exod. Igitur ut omnis timcredulitas repellatur, potestatem a Deo accipit edendi triplex signum Exod. : Σ-Io. Deli deterret illum organi debilitas, Naptitudinis desectus; Novis verborum ego sim: n gravis
110쪽
ae ejus ad Fharaonem mi ove. CAP. II. Lib. 2. 99
nai ues curat is lingua Cosum Exod. : io. Ri ho detraeus, styis possit os homini,
aut quin ponit mutum, Mit occum, autμrdum 'annon ego Dominin ' Exod. : ii. Unde docemur, nil homini secundum vitia corporalia accidere, quod Deus nolit; quin autem juste Deus id velit, nemo pius ambigit. Si autem mireris, cur Deus virum tot naturae in se deis et sentientem tantoc peri dessinarit, res γndeat Paulus, ἀγρον ἔλου, π ανθρώ πω, ἐς π ά θενὲς ὲ ωρο ρον π ἀνθρωπων εοῦ I Cor. i: 21. 26. 27.28. Denique' rogat Mota ut alium mittat DAs: Domine,nuite, agriper manum eo , quem mi rei Exod. ris . duplicem haec verba sensum serunt. i. Mitte quemlibet alium; tantum me non mitte. a. Mitteillum, quem te missimam ab initio promisisti,quemque adeo certissime mittes, Angelum nimirum tuum, Angelum scederis, illius manus & vites operi huic si cienti cui ego omnibus modis impar sum. Haec tam obstinata petitio Mosis ad iram Deum provocat. Irascitur Deus,non tamen, ut nos, per irrationabilem perturbationem; simul t men declarat, amnem resecium comitemque omnium laborum:Ille erit tibi vice oris. Tu autem enis siti vice Dra Exoda: i ,. Ateaccipiet,quod loquetur, quod iulam jubebis exsequetur, omnemque tibi reverentiam exhibebit: confer Exod. r i. Aharon frater tum erit propheta tui. Manet Mosi magistetium; Aharoni ministerium. g. 36. Victa tandem pertinacia Mosis dirimbenignitate, totum se tradit obsequio Des, de ad iter se comparat Exod. : 18.2o. Et ne in itinere quidem caruit Des alloquio. Omnia Pi--- signa irre it,quaporiis manu tua, facies coram Pharaone. Ego autem obfirmabo cor Phi
inut.1:3α Induravit Deus cor Triniani, non tantum demonstrando diuturi illud esse; neemtum permittendo, ut durum esset; sed λ.am gratiam illi Cibtrahendo, per quam emolli Apollet, de in reprobum id tradendo sensum, per quem semo adhuc obfirnraret. O duratio sane malum est; at resi em Dei est malum poenae tantum; respectu autem hominis malum culpae est. Tantum absit, ut faciamus Deum pcccati autorem & causam, quo Ἀ- inlae Ecclesias Armatas gravare, & in odium totius mundi adducere multi, hunc Alieri diem, impio acvano nisu conantur. g. 3 7. In itinere ocurrit Mosi Aaron; qui Mosen Ucuti, in signum gaudii & laetae cona gratulationis&debitie reverentiar, excipit. Obviam famu est illi in monte Dei, Mosi. ularius sitam Exossi :27. Narrat Moses Aharoni omnia verbaJellovae,& omnia signa, quae illi praeceperat Deus Exod. :27. Ita juiactis consiliis Seniores filiorum Isiael congre- t, de populo consilium Dei exponunt Exod. :29. 3o. Paulo post ipsum Phara nem conveniunt, missioneam populi perituri Exod. s: i. a. s. Sed de his proximum c put aget.
Pharaonis risus ad mandatum Domini g. r. Nomen Dei β.2-i2. Signa facta coram Pharaone g. i .i s. Plagae ypti β. 6-ῖα Explicatio notabilis loci Exod. 9: I g. Σ3-26. Doctrina desumta a plagis aegypti g. 3o
,. i. Oses 5e Maron eum in modum alloquuntur Pharaonem, ut Deus jusserat ira Exod. cap. 3:veis is 1:.i. Pharao autem fidet & hi sit. Quis est D N 1 minui,