장음표시 사용
131쪽
rio spirit I. C Ap. V. Lib. 1.
contribuerant ; AEgyptus e nutu illorum vivere debebat. Ita totus orbis, &In toto inlae Romanum Imperium erat; ubique Ronaanorum leges adhibebantur; Romani cives in toto orbe nascebantur: hinc & Paulus Apostolus, quamvis natione Taiansis, civem Romanum, non argentosechim, sed natum, sedicit Actor. 22:as 28. Eratque adeo Romi. Ninum imperium, per totum orbem dissulturi, una m et a dominantibus
Urbi faeta est, quod priui Orbis enit; tamina farita iversis gentibus una : qm Rut lii vel ba sunt. In hac civitare magna, lioc est, in & sib Romano Imperio crucifixus est
j. I s. Vocassura tem civitas haec magna, hoc est, Romana civitas, mundi domin trix , urbs una & generalis totius terrarum orbis, vocatur inquam illa ONJptus, vae rimaru modum&Sodonia Eacch. io: ss. Deut. 32:32. ut 5 m Es 23: i. quia EPp pars
illius erat, &adillam pertinebia: deinde quia in illa eadem scelera&facinora& tyrannis committi sunt, quae in AEQypto antiqua, dominante ibi Pliaraone, committi unquam potuerunt ; ita illamo simili alcelera simile meretur nonacia. g. i6. Quemadmodum autem Romam pentilem, Dinaeonu metropol v, idololatrias dem&propagatricem excepit Roma Christ a, sta Christialia tantum nomine, non votitate , externa confessione , non intenta fide; ciram ascendu in ista best a ex Mosse, cui draco sis potentiam: thronum ridit: illamque bestiam lectata insecunda bestia, ascendens non jam e mati sed e terra, mari & abylla in similitudinent velut terrae bonae de fru. piserae redactis, habens duo cornua similia agno , sed loquens ut draco, faciens imaginem bestiae, quae imago vociitur alibi Pseudopropheta Ap .ao: io..qui suis epithetis &encomtis e ressus eua Paulo a Thest 2: 3. . lege Apoc. I 3: I. 2. II. I .i F. ita&Roma haec Christiana, hoc est , Romanus populus, exteriae Christiai rus factus, revera autem&in se bestia, hoc est, carnalis tantum populus, de imperium hoc Ronianum sub rapti nomine stiritualiter cu amigmatice innuitur & rei' sentatur: quinimo Rex, μῶ-yropheta, Imago bestia, in illa aenigmatica AEgypto regnans nomine Regum Dpti notatur. & in Prophetiis vocatur Es i 9: ii. Stulti simi principes Zoo Sapientes, consiliarii Pharaonis, consitium in suarum est, obbrutuit. icio do oscitis a Pharaonem, Filius Apientum ego, tius Rexum orientis. g. I 7. Mire autem conveniunt nova haec AEgyptus, & novus hic Pharao cum antiquo Egypto & antiquo Pharaone; unde eo majori lutc illa nomen hujus sere. Conveniunteisti eum iliquam r. Rarione servitutis. In Egypto durate itute Israel premeb. itur. AEgyptus Si μνςxcii. iitualis vim conscientiis facit, & novam populo Dei servitutem imponere conatur, sommans aerumnam ultra statutum. 2. Ratione coadunationis & conjunctaonis. Pharao v
lebat ex Egyptiis &Jsta te unum sacere populum , qui iis cin legibus & eadem religione. uteremta in Egypto spirituali, volucrunt populum Dei commiscere cum adorantibus bostam, cogere ut sienum bestia in manum: frontem acciperent omnes. 3. Rati
ne M orum. Magi AEgypti resistebant Mosi, & faciebant miracula. In hac spirituali sunt EL i 9: 3. facientes miracula, ita ut G senis descendat e Gesorn rerram , coram fominibus Apoc. is: i 3. In hac spirituali Babylone est murtitudo prat giarum . 7:ia. Ethid homines corrupti mente τῆ resistunt et Gruati a Timotii. 3:8. q. Ratione probri & contumeliae illatae Deo. Pliatio pt
brum dicebat Deo & Christo : Quis est Deus 3 Exod ue: a. In liac spirituali AEgypto
132쪽
. me con ventia novae cum vet. C A P. VI. Lib. 2. 12r
In E pto vis fiebat verbo Dei, & cultui divino; saci care erat illicitum ; ita nec religioni libertas sita constabat. In AEgypto spirituali duo tester Dei, hoc est, Scriptura vel ris novi Testamenti, saccos.induti occiduntur, Sc in plateis m. gna civitat acent, ve Iut prostrati, & ne sepulti ira quidem digni judicantur Apoc. ii: 8. 9. 6. Ratione plag rum. Plagas nullos sensit AEgyptus. Spiritualis haec, similes, sed majores, quia ut pluriminia spirituales, plagas accepit. Nam & hic Mua versa instiguinem Apoc. iI: . quae prima ruit Egypti plaga Exod. 7:i7-as. Etlii cluerimit impuris i risus.similis Minis Ap . i I 3. quas secunda plaga in AEgyptum intulit Exod. 8: vers i-i o. Etiam hicfacta sunt tonitrua zfulgura, & motus terrae magnus exstitit Alr c II 8. 2I. quae
septima AEgypti ph fuere Exod. 9:12-3s. Quin imo & hic locustae
in te ram, habentes Zotestatem qualem habent terrae Drpis Ap . . s. quae in rivaria AEgyptum invaserunt Exod. cap. Io: vers 1 - 2o . Denique effusa phiala in thronum bestiae, tenebris obductum es regnum illius Apoc. 16: ver io. qtiales & AEgyptum con- exerunt , nona pDU Exod. cap. Io: veri 2I-29. Etiam a morte, o tu, & peste Spiria Uidisti c. yptus non mansi libera Apoc. cap. I 8: vers 8. quae quintam & dciimam iii AEgypib cnecerunt plagam Exod. cap. 9:i-7. II: - Io. 7. Ratione liberationis es eductionis. Potenti ira auex AEgypto eductiis est Israel. Etiam e Spirituali AEgvpto potenter educti est Ecclesia xillaque vacua relicta exstitit και κητήργον vadbitaculum lamoniorum, , cui todia omnis Spiritus impuri, G omnis volucris impuri erodia habui Moc. is: I. a. . Sed satis de iis, quae alibi exponenda sunt plenius. CΑpuT SEXTUM.
Canticum Israelis β. i. Aquae iii Maraedulcatae 3.1. Statutum ' judicium in Mara postum g 3 9. Panis pluit e coelo, Manna. ejusque significatio I. w-i9. Petra dat aquas illiusque ubi & de alia agitur Petra,
de qua est Num. c. eto. g. Σο-28. Bellum cum Amalec I. 29. 3O. Introi
tus in desertum Sina g. 3 i. Sermo primus de monte Sina, illiusque cx- 'plicatio I. 32-3 7. Concio secunda de monte Sina g. 38.
f. r. U Ilii Israel derelicta AEgypto nunc agunt in deserto, quo & a nobis sequetiadi sunt.
Ibi liberati ab omni metu Pharaonis canunt Clara id coiistat phrasi, sensu perspicuo, eximia emphasi, & sententiis gravibus Exod. Is: I. I9. Ita aequtun est beneficia Dei, quae in populum suum conscri; &judicia, quae in hostes suos exercet in
perpetuam celebrari memoriam. f. a. Post Hilario defcctum in deserto Schur, quo illos Moses ducebat inde a mari ri' 'hro, tandem in Marab, hoc in , in loco, qui deinde ab eventu id nomen accepit, inve- edinatae. niunt. suas, sed amaras: inde murmuratio. Edulcantur autem illae ligno, quod DrusMoli ostenderat,in illas projecto: sive illi ligno inde ab ortu vis edulcandi insuerit, sive tum indita fiterit sive nec insuerit unquam,nec acceperit, Dei potentiae omnia adscribenda suiu, ill ue aspiciendus est ut P faciens miraculadia igitur lignum amaras edulcavit aquas; non obscuro documento, Lagnum, de quo Dominus suspensus est, omnes astlictiones de amaritudines nostias, quae ut ad animam Ps69: 1. sanctificare, ut disconde oscum retri .int fruzium' ia Hcbr. Ia: II. contatac Ex .is. 22-2J.
133쪽
i me oblatione foederis mei hi Mara. C A p. V. Lib.
si iratum , se loco p iu Deui orauci utum jussicium, cs ibi tentosis eum Exod. iudi--Π , hoc est , notificavit illi voluntucin tuam&praeceptasti & quid fieri , , sh siis velinquae omnia liabent', hoc est, certam iliam definitioncm, mensuram&m situm, dum, & nec variationem nec mutationem patiuntur, ita ut nihil ad illa addi, nihilque ab illis demi debeat Deut : 2. ia: 31. imo sunt Ξῖ hoc est, sunt norma & regula infallitatis, ad quam & juxta quam omne judicium de bono & malo, de licito S illicito, de virtute & de vitio, de vita & de morte, de benedictione dc de maledictione formati & pr
nuticiati debet. Sed & tentavit Deus liraclem. Dcus απμυες itae; ν neminem tentat, seu qui tentatur a propria concupiscentia trahuur de Iacob. i: i .i . Tentitis tur non quidem Deus ad malum aut peccatum, quia totus sonus & sanetiis est; tentat ta men nonnunquam sit ad bonum, & tentamen fiat obedientiae, charitatis, patientiae, spei, fidei su im. confer Exod. i6: . Tentabo illum num ibum lege mea, aut non. Ita etiam tentavit Dominou Abrahamum Genes. 22: I.
. minium autem & judicium in Maresa positum ita habet. Si auscuhabis fori Ashovae Dei tui, ta retitum in nolis eiu feceris, Uintenderis adpraecep P ejus, 2 obsinuaveris
omnia statuta Gus, omnem im mitarem, quamposui in e sento, non ponam in te, nam ego Iehου sanator tuus Exod. I s: 26.
f. s. In hisce verbis est 1. Promulgatio Testimensi &sederis gratuiti. a. Stipulatio obedientiae & lihelitati seu fideiper charitatem operose. 3. Promissio hujus & staturae vitae,
quae Inctati semper annexa est ITim. 4'. 8.
blatio M. 6. Promulgatio & oblatio foederis gratuiti in his verbis est, i Ovah Deus tuus sinatore tuus. Neque enim c sciarie operima, quod Adamus secit irrituri n que emeritis hominum, qui mauita sunt filii irae; sed e gratia divina& e divitiis bonitatis
Deus peccatoris Deus est. Gnata silet .imur miseri peccatores Ephcs 2: s. gratia etiam s. nautari. de Pial. io 3: a. 3. refertur peccatorum remisio se in nratarum sanatio ad beneficia Dei gratuita, obhviscaris omnium summorum beneficiorum ejus. Ut autem, dum Deus sevocat promittitur vita, re krrectio, immortalitas, beatia rudo. Deus cst Deus vivorum Matth. 22:32. dc, Matus populus, cujus I ova Deus Psal 33: Ii. ita dum se Saniorem vocat, promittit gratiam justificationis de s istificationis; o&liberationem areatu, ira, morte, condemnatione: neque enim illi satiantur, super quos ira manet, & in quos mors dominatur, & de quibus inferinis linuri philsi mi, g. 7. Stipulatio fidei de clavitatis in illis continetur verbis: e fctiliabis mei Ino aeris . Dei tui: sane ante omnia flli voci, Ego Iehou Deus sanaror tuus sum. cui voci auscultare esto edere in Deum, qui justitia, vidia, salus nostra est. Facus rectum in oculis ejus, hoc est, probabis, quanam sit volunta. Dei bona, placens, perfecta Rom. ia: 2. Artendes ad pracepta ejus, nempe ad haec ipsa, ausculta voci Dei tui, fac re in in oculis ejus, δα Demopae o rvabit omnia statura eius. Statura Dei sint varia. Complectiantur illa Dei. Palm. so: is. Et improbo dicit Deus, quid tibi, ut enuncies sinuta mea, sumis foedus meum in os tuum ' Sunt usura Dei, quae hoc ei comio ornantur, Qui fecerit Ela. homo, vivet in Cis Ezech. 2o: ii. Sunt & statuta de quibus Deus, ruta non bona,se judicra, in quibus non vivunt Ezech. 2c: 2 s. malia statuta ibiat δογματα illa, quae continentur Cujus abrogatis fiata est eo quod in Maesto inutilis, nihilenimcolum vit Hebr. 7: 16. IS: IV. Ephec 1: i s. COL 2: vers i
Hebr. 9: i α In hoc autem loco non loquitur Deus de statutis postremi generisci ordinis: talia is tunc nondum impoluerat populo, uti liquet ex Jerem. 7: χχ. Gn locutus lum
134쪽
et patribus vestris, es non praecepi iEA in die, 'e Oxi iris e terra rapti de holocatist' o I. crificio. neque proprie loquiturae statum, quae qui facit, in eis vivit: Decalogi enim, in quo illa continentiar, necdum erat pronunciatus; nisi dicas, omne id cordibus Israelitarum naturaliter Mile inscriptum Rom. 2: is. quod verissimum est; sed loquitur pro 'tib&principaliter de lege fidei, obsiemabis omnia statuta 6 ur hoc est, quae tibi ut creta proposuit Deus, fide cordis acceptabis,&confesIione oris publicabis, ipso iterum attest ite Deo Jerem. : 2 3. Sed hoc verbum praecepi illis, Auscultare voci meae, ero vobis in Deum, se vos hi fietis in populum, ta ibitisin omni via , quampraecipiam v si ut bene sit vobis. ' s. 8. Promissio annexa isderis stipulationi haec est, Non ponam morbum GEDptiis Promisite. Laborabat autem Egyptus nota tantum sed, quod maximum malum erat, morbolrituali. Induraris cordis spirituale malum est, onutibus ulceribus, vibicibus, lationi. bae bus & plagis, quae corpori inserri possiuat, longe poriculosius, & ad aeternam molatem ac condemnationem viam sternit. E. illi qui in Deum ut Deum suum,&ianatorem situm credimi, illius voci auscultant, & statuta observant, non imi orantur morbi AEgypti, sed datur illis tranquille vivere in his terris, Se servire Deo in omnibus bonis, & tandemii gredi in gaudia a terna, quae reposita & servata fiunt in coelis. 6.9. Est tertur hoc verbum, quod Deus in Maratoti is nieli dixit verbum gratiae&set tit, yerbum bonum, verbii su elis&Testamenti, verbum eximiis mc promos sa Pet. I: . munitum, verbum invitans ad fidem, charitatem, & lanctam obedientiam, quo suavius, expressius, clarius vix ullum umquam didbim Abrahamo, Isaaco, Jacobo mo est vere Euangeliciim, pacis, sisitatis, quietis, vitae nunciativum. Ita jam Ilraeli indicatum, Piu bonum g quid Dominus ab sita requirat; nimirum facer uicium, am regratiam, ta humiliter ambulare cum Deo suo litich. 6: 8. S. D. Cumulavit autem Deus populo huic bracfico beneficiis. Panis illis deficit. Deus rani, EEcaelo panem mittit. Eo ego faciam vobis pluere panem e caelo Exod. 16: . Hic i,otan- . dum a. Quomodo hic panis c caelo seu desi' ra venerit. Mane extitit decubitus roris crim ea castra Exod. cap. 16: vers i 3. Venit ergo ciam rore, & mira pluvia subtiliori , stat tenuiori. Vapor in aquam mutatus ros dici vir, conglaciatus autem Pruina. 2. Qu. mnam illius fuerit forma, &quis sapor. Super faciem deserti enat minutum tenue,
rorundum, tenue ut pruina in terra Exod. cap. 16: vers I . reat ut siemen coriodrum aia
Exoda 6:23. 3. Quod illi nomen inditum. Et vocarunt domus Lyrael Nomen ejus la ManExod. p. i6rvos 34. Cum lsraelitae prima vice hunc panem viderent , dicebant' Piro Ita mi ἔ τοῦ m. quid est hoc' aut etiam pro'l unde est hoc 'Dextymo Mannae ita Iol riis Antiquit. Judaic. labr. 3. cae. I. καλῆm Ue χι
Alii in inter fretaeneturdonum constitutum,praeparatum,nempe divinitus lsraeli in cibum. f. ii. Jubet autem Deus una cum datione Mannae trL. I. Ut eos iit de manna, N ptimium quivis comedere poterat, c vomer pro uno capite. LXX .HMφαλή, Exod. 16: 16. 2. Ne de eo reliquum quid maneri in crastinum Exod. da. cap. 19. . . Lusimo die detrum s gant, duo omer pro uno, O septimo d:equio
135쪽
ne Hoco exeant Exod. 16: Hic conj numina est preceptum de sabbato, Cessatio, cessulosncta Domino cras Exod. Is . nam sabbatum hic vel b die, Dominos Erseptimo iecessatis vers. Σα*-I2. Qui circa haec praecepta peccabuit, redargiuebantur ipsi facto. I. Eri uices
geram, aut minus, non abun runt, nec ca erunt Exod. ic: 18. 2Cor 8:1 s. a Qui reliquum quid de Matuta iaciebat in crastituim, id a vermibus a ferebatur ta putrefiebat: Exod. is: D. 3. Qiii lcptimo die exibant, ut colligerent, nil Exod. i6:27. s. I 3. Denique iubet Deus, ut Gomer de Manna sumatur&seo etiar inmemoriarn iam signis hujus miraculi in omne generationes ilior m Exod. is: set. Posita est ianui, in qua Manna erat, ' coram Dinino Exod. i6:3 . cora- seu aritet simonium Exod. I6:3 4. hoc est, ante arcam testimonii. Nam in arca mierat, tantum duatabuia ιιpiacae , quin pos/it ibi Itisti in Hareb I Reg. 8: V. Igitur quod Paulus, loquens de Arca faedetis, dicit, , --Ηυ ἔχου m id ita vertendum, non, in qua, sed, cum qua urea aurea habens nianna Obsctvanda etiam hic amticipano. Quod cum Arca facta citet, poterat demum fieri, hic tanquam jam factivo,cti. Mu ante quam Arca facta erat, narratur.
f. I . De Manna etiam sermo in Psal. 78:a .rs. Fecit si/perimi pluere Man ad comodendum, er frumentum caelorum dedit Qu. ' ρύ Panem fortium scia dirim n
g. I s. Paulus Apostolus vocat Manno I Cor. Ie: L Et omnes eamdem esiam spiritualem comederunt. Sane Manna in os ingrediebatur, & in stomacho concoquebatur; persecrgo esca spiritualis non est. Tamen quia stirituale aliquid vise bar, lanificabat, praefigurabat, id nomen habet: nimirum illinam de quo est Apoc. 2:i7. incenti dabo comedere de manna occultato,hae. Christo: qiu de se ipso, o, inquit m pariis vita Ioh.6: 8.Est autein Chrsus Manna occultatum, clivia caro sanguis istum reo lare npotest M tali. 16: 17. de quina occultatio estin Deo Col. D. 3. manifestandiu vilicia nodie Ibid.vem . . s. is. Videamus igitur i. Quibus in partibus constet similitudo Mannae & Christi 2. Qi nam excellentia Christi sit prae Manna deserti. g. i7. De ptiore prius. I. l. uana erat ZJ tenue mi utum corpusculum. Christi in terristo. nuis forma & aspectus fuit contem ibilis,ac it formam servi Phil.χ: 7. 2. Non cognoscebantIsraeliti quid lanna ellet. Christus a suis non agnitus,nec receptus si est rumi m non receperuntdocta. II. 3.Mane iri peniebat ictam. Ea ut lucente matutino ortus esset Christus a Sam. a 3 . . A. Manna dabatur ad cibum. Caro Cis i tis vereo sJohri: ues. FPro uia quoque capite colligebatur Gomer,& eadem mensura omitibus.Christus exa cauo omnium electorum Sacerdos, aliis & redemtor est. Omnes estis unum in Christo Iesu Gal. 3 :18.per illum ambo hasent accessum in uno Spiritu Eph.2:i8.6.Calor selis Manna dis Iblvebat & coim Limebat. Calor di haritas ct elaetus domus Dei Christum comedit Pi.69:9. 7. Quod de laim nareliquum manebat in mane alterum, auferebatur a vermibus. Ne inferitalis vermis nobis noceat, Christus non negligendus aut Lstidiendus, sed ho sie cum otertur nobis, totus acciti piendus est. 8Sexto die dupla Mannae mens ira dabatiir; septimo non inveniebatur texto die septimanaeChristus onuici vires impendit,&animam ipsam ei sit, ut opus redemtionis coim sinaniaret & perficeret. Septimo die in sepulchro jacuit, nec in terra inter homines vlliri aut inventus est. 9. Post sex dici, in quibus Manna pluit, Sabbatum erat quietis dies Post Christi
136쪽
Te Mam ae s nificatione. CAP. VI. Lib. 2. I2s
io P imo dies timanae iterum pluebat Matin ΣPrimo die septimanae revixit fistus,&
Christustatuitsuis: fuit ut absionsis faciei praenobo,1pretio, nil aestimammu sitam imo adluic sunt, ceti suum Deipe libru conculcant Hebr. io: 29. g. 18. Sed quanto Christus excellei uior Maiana 3 I. Maiana panis erat terrestris. Chri- Clu;stis,stus panis ἡ caelo venti Joh. 6:32. Ego sum panis visa 48. ο αρο- p. 3 i. a. stanna patres ederunt in daerto. Christus dat vitam mundo Ph. 6:3 3. 3.M.umavL 'bi. debatur pluere e caelo, non ta-en dedit es panem e cati: ex institori caeli tantiam re gione descendit Manna. Fanis Dei es, qui descendit e calo Joli. 3 3. 4. Qui de Manna tactavit, linum esuriebant. Clitisius estpanis, ad i m venit, non scriet unquam Joh. 6:3 s. s. Manna remedium erat fimais, non vero sitis. Qui in Christum credit , non Det tmquam Joh. 6:3 s. 6. Patres comederunt Manna in deserto, & mortui sunt. Si quis . pane hoc vivo, Christo, eo det, non morietur,sed vivet in seculum JOh. : '. s i. 1 3.38. 7. Manna quadragintiuantum annos cibus suit Ilraelis. Christus& hodie de insicula cibus in&lux&salus suorum. 8. Manna putredini & corruptioni erat obnoxium. Chri- stus est π αιω ων id ina. i: II. 9. nacottidieno ram dabatur& aliud. Clirimis stiraper est& manet idem: nihil illi decedit: nil augetur. I o. Manna d batur ad mensiuam. Ut spiritus Christi, ita& Christus ipse, & dona qu.ae acci pit in hominibus, e mensura. II. Mannaedcdiatur a dignis&indignis; omnes accedcbant
aequo jure. Christus non percipitur ad salutem nisi ab electis & vocatis. I 2. Manna noctu Pluebat, non de die. Christus siemper vivit ut intercedat : nunqtiam a suistest: pluviam gratiosisa omni tempore & onusibus horis immittit in haeredium suum. f. is. Sed aliam praeter haec omnia, eamque insignem doctrinam c datione Mannae P noctes pulus limbi capere debuit. Ita enim Moses Deut. 8; 3. Sivit te esurire Dominus , c fecit te ς his Medere Manna, quod neque tu noras, neque Patres tui, ut notum faceret tibi, quod non de
pane sis vitis homo ,sed de omni quod ea it ex ore Dei. Docilit igitur Manna e caelo pluens, hominem vivere de vitam rcfinere nou selum de pane, hoci secundum communem conomiam, quae tanen seminat, & frumentum metit, & e tamento panes pri arat, quibus homo vestitur, sed de omni quoa exit ex ore Domini, hoc est, saepe extraordiu
rio modo , Domino ali & conservati: quale suid in deserto lactum, du'vd mandatum de Verbum Dei e caeso Manna pluit rimo hominis vitam in seciam este, etiamsi e mandato Dei, sequens verbum ejus, ab omni cibo & pane abstineret. Id e Christi Domini exemplo Iraret Matth. 4: 2.3. . I tutiae de pane desperate simus solliciti: nam in onuit verbo &ordinatione Dei vita nostra tuta est. f. ro. Desectim panis, quem res sit Manna, rursum sequitur deseetias aquae Exod. 17. Aqua hi. Sed & huic divina providentia adfert rem gium. Jubetur Moses percutere Petram, ex ' 'qua 'quae exierunt, & sitim extinxerunt populi : talita autem harum aquarum fuit abundantia, ut delatum irrigarint, & Israelem in variis mansionibus suis se iuuiae sint Psal. 78:13. I6. rupit petrabis a reto, ta eduxit Denta ἡpere is erit descendere ut Duras aquas . consere. 2o. Percust Petram, e fluxerunt aquae , cs Eri inundarunt. me: f. 21. Num. 2o: I-12. t tur etiam alia Pctra aquas dedisse: illa autem bis percussa a cunilaxo- Mese, contra voluntatem Dei, qui non ducerat ut Exod. 17:6. Upcrcuties P
137쪽
gnificatio Draecepti, ira mi ni ad re
reani, sed es nemini ad petram, ta dabit arura uas: Mosi cmortem praematuriorem, hoc est, ne intrarent internun Camum, sed indesino ambo in irerentur, causita est. .
22. Sed ut Manna sa suit ira 3 aqua Petra Diu tat imo ipsi Petra stir tmalis est, non substantia sed significatione. Ita enim Paulus I Cor. Io: Et omnes yiberunt rared potumduritualam: biberunt enim ex firituali sequente Petra. EPetra, hoc est, ab aquis Petrie, & quidem . sequente Petra aquae enim e Petra fluentes , in deserto fluvii ii istar illos insecutae liuit, ut de illis biberent, quocunque etiam in loco es sint; denique E pnnuati Petra, ione spiritualis significationis i a dii , biberariit. Quae autem stili illa spiritualis significitio 3 Respondet Paulus, ἡ δέ κε α νοῦν ο Petra autem illa eras Christus I Cor. io: . Id Temilliantis libr. de patimita ita explicat, signfabat Christum, & August. de ivit. Dei libr. i 8. cap. 8. Petra illas ni Pasitit utique Christun ,&Hieron. in cap. 1o.ptioris ad Corinthios docet, hanc Petra ui se sturam Christi. 13. Christus in Sacris Petra vocatur Matth. 16: 18. Super Danc Petram aedificabo Ee clesiam meam. Deut. , at is . Prosielerato habuit Petramsalutis Psal. V a. imo & lupis Genes 9:1 . Zach. 3:0. lapis Angularis al. II 8'. 22. Eis 28' 26. Ephel. 2:2o. Neque illius nominis ratio tantum est, quia Christus finniter stat & inconcusse, quoi modum Petrae, ibus trocellae nocere non Imilitat; aut quia Christus arx&s impi consi ei
tium ad se refugium est, ut Petrae solent ab invasione hostili securitatem praesi ; ibi etiam, quia Petra indes eno perculia,&aquas est dens, Dificante νηπι ferisclitis tum Petram
g. 2 . Setrassercussa a Mose, coram pioribus rael post multa jur a Seon. vicia populi, aquam laralter emutens sitimque populi sitiviis, symbolum est Christi Db ni, qui sub legem Mosis OElias, execrationem ligui ens, accissatus a fimbribus populi, illisque clamantibus crucifige, crucifige, Chius & crudeliter ad mortem usque percusius est& dedit aquam, ex qua Lyent regenerari, qui in regnum caelorum intrabunt Joh. 3:3. qui bibit ex asua, am ego dabo ιlli, non et in siculum Ioli. Α: I . Et ut aquae e Pt Israe lenas pae tantur,itia. Scapsa, quam Christus dat, fit insitis sonia a salientis' in et inam aeternamJoh. 4: I . Aqua quam Christus stat, est bovi qua vivesoli. : IV. 7uire dit in me fluvii . ventre ejusfurent asea in a Joh. 7:3 8. Nec mysterio caret, quod ex
aperto Christi latere ἐ-αi Uδω: exiit singuli es aqua Joh. I9:3 . confer 1Joh. v. s. Hic est qui venit A cum Pineta aqua, tori Chrsu non in aqua flum inquare singuine.
2s. Quod autem Num. χo: 8. Deus jubritantum ad Petram sermonem institui, Et Moses & Aharon ad Petram in oculis illarum, Isaelitarum, eo notare & doceare voluit, semel debuille spirit Ut Petram Christinia patri semel iniiciam percuti, & una oblatione omnia consummare; & deinde per verbum & sermonem, ac praeconiu:n ,erbi aquam dare, adeoque verbo omnem gratiam & omne bonum ac tautem S laticorum asinplicari , annunciati. f. 26. Quod autem Moses, nonpissis, seu duabus vicibus Num. petram percussit, id non obscure praeliguravit, Christum, c est Petiam , etiam posta
quam incarne mortificatus sinet, adhuc multas plagas & ubaera accepturum, non in corapore quidem suo gloriose, sed in Ecclesia sua i litante, quae uti uitampus ipsius est; qui Ecclesiam tangit&perse tur, Christum tangit& persequitur. Saul Saul quidpermiseris me r Actor. 9: .lgitur pasiones Eces cstitat . . μα--TH. g reliquiae
138쪽
illlas significatione. CAP. VI. Lib. 2. I 2
si id tu ad ed re in P Cluum Coli: et . Oh rua anciri nitae E esiae -- min: pasiones, qx navis non sine πι ωοσμένη - Ο is γνωστι desinito consilio spro numne Dei infliganuu, tamen, qui Ecclesiae hosta sunt, illam, ut Moses retram si pisti ne percutiunt, vexant de angunt, non jubente Deo, sed instipante D abolo. Ita b nus Moses, alias elis Dei simus in tota domo e us, per inobedientiam suam exstitit&factus est Penus illotuna, quiJellan Christum & corpus illius mysticum, hoc est, Ecclesiam
γλ. cim, ,& angunt ,& persoluuntur. f. 27. Sed ut Moses, injustus percutiens Petram, castiganis est: mortuus enim est, dertisse, ut plurimi alii inobedientes in terra in promulionis non intravit, ita hostes Ecci ci qui in illa Christiam Petram, Ecdesiae fundamentum & hiidem angularem, percutiunt
ει transfigunt, non impune tyrannidem stam& violentiam ferent. i. τε Aμον θεω, m λα πῖζ--ἀς Θ λ. γν 2 Thessi: 6. s. ra. Petra percus non jubente Deo, dedit nihilaminus aqinis. Et exiverunt aqua murrae , ta bibit cartiumni. to: II. Ecclesiae vulnera intutam utilitatem Miletiant. Sanguine nauia i Ecclesia eodem coepit, eodem crevit. Sanguis martyrum Ecclesiae fidius est Minitiatium.
i'. Circa idem tempus, quo Petra percussa aquas dedit, bellum infert AmaleEIsraeli; Misis. sed coni cito in M. I mr aificat Asses ahare: hoc primum est, quod Moses aedifi- cuiust callelegitur vocavit nomen Altaris ny Iehsa es vexillum meum Exod. i7:I . 1 ho..'I nomen hoc νηι sub Deo proprium, creaturis omnibusde Angelis & hominibus incom- vexillum municabile protius de omnino, oblique & in complexione & per indirectam praedicati xi n Asem tribuitur: quatenus Altare hocin memoriam victi A nalia aedificatum, ut visibile num , Iliacti debebattesilari, Victoriam in Deo, vexilis vero ta unico Obtentam ei sere obtuleri. Ita derare 'mis oblique tribuitur Eaecla. 8: 31. Dbova ibi est, hoc est, nec si ci iras, Dei mansio & liabitaculum.
f. 3o. Addit Moses, T 'a quia manus seuper solis iis, Sellum est inmae in Mi.
. ais in aerat aeraris Exoλ i 7:i6. Quidam acciniunt lLec verba ut juramentum, ac fa super i Mol juraretper solium aut thronum gratiae. lia Henraessesterrema mes Iurare Exod. 6 7. Ad terram, de qualevavi scia extuli manum meam ad dandum clam e brahamo,&Dcutis 2: o. Tolio ad caelum manum meam, ta dixi, Vivo ego n seculum. Polliint Dincia etiam aliter accipi. ' Asanus insectasse' vellit pro robore gi rixia Eia DeuL32: Qquum viderit δε η'οῦ quod abiem niu, hoc est, δυναuις robur, Daia. I 2: T. Cum ut a pergere manum, id invii , popia: sancti: cori serJos. 8 .ao. Dciat. 3 N. 7. Manm qim hoc is, robur albus. Exod. r : si . A vi Orael manum magnamquam iecit sebo in visu. alibi, manum altam T. Ita erit sinatus Mosis: manus, hoc est, robur initi perabila&potcntia in chi, coram qua hostes consistere non pollunt, est in socio
Do vi , dc Dominus, cia jussotium caelum est, manum ac robur habet, quodaain in fugam vertendo Amalecum de Onstravit, nos illo robore steti. A leho deceminius,noarincJebovae,aut gerendum proIehovali,& in gloriatia ejus 'o in generatumem ne et no I xx. satis aliene hunc lo in tradi crunt: ἴm ὀυχε ρυ, πολεμεῖ si 'Aμα κ Scira γενεῶν εις γενεάς: nam in manu occulta pugnat weus contra Anua M. Videntur vocein pQ sebam deduxille a 7 pa quod est tegere, occultare. g. 31. Dum haec aguntur,praalatim velaiunt filii Israel in desertum Sina Exod. I9 . r. a. n ouis. ruit in illo destito mons, qui mons Sina dicitur Gal. a . 23. Hebr. ia: Is. Act. 7: 33. Sin nonnunquam etiartasseres Exod. : i. min. :2. Malach. Qui . des euasigniter vocatui Dei Aod. 3:1. 18: I. .f. a. M
139쪽
118 Sermo de Monte Sina. CAP. III. Lib. 2.
g. 3 2. statim ut Israel castra ponit coram monte hoc,Dominus de illo Mota inclamat Sic dices domui Acob,.inflicabis filiis Orael. Vol vidistis, qu/dfeci in sapitis, ta 1
vos alis aquilarum, duxi vos ad me Exod. i ': 3. q. f. 33. In memoriam revocat judicia AEgyptiis immissa,& beneficia Maeli collati. T τοι. Sustulit illos,rib invit isios omnibus diebui secub Es63 :'. ferens omnia ver&ρ tentiae De Hebr. i: 3. Alis aquilinis. Aquilae aves sunt generosissimae de seroces.
- Nec imbelum feroces , Frognerant aquis columbam. . .
Horat. libr. . ode. . Acerrima vi visiis pol : vivacitas illatum est celebrata: debilitata senio in juvenilem vigorem rcfingere seruntur aetatem: celerrimae sivit, inde proverbium, Aquilam testi do vincit , hoc est, celerem interdum tardus assequitur. Pullos alis serunti ut aquila nidum struit ,&μperpullos cubat, expavit ala μοι, acclit esui, fert suos semper plumam suam Deut. 32: II. it. Sublime volant. Deus hoc losuendi voluit indicare modo promptam, quam Istaeli tulit opem; celarem, quo eduxit illum e domo servitutis exitum; securam, quam Isracli paravit viam; prolem multam, qua Israelem foecundavit, sita per illum inc is, ut aquila super pullos, quod sitis quas manibus solus Israelon dux, rit. I Ovabs ui duceni illum Deut. 32: ia. Et deduxi vos adane : ad lociam, ubi me vobis manifestare, & foedus iracum pangere, & familiare vobiscum liabere volo consertium. Hactenus Israelitie in AE pto, ime ationem incircumcisam Sc immundam habitarunt; nunc in deserto, ab omninus quali nationibus harati, & Cain Deo selo rem lubentes, illiusquesblius nutu dcimeetio viventes, ab illo in terram haereditati illorum destinatam dea duceiadi, quasi ad Deurn ipsiim adducti videntur. f. 3 . Ita commemoratis beneficiis gulatio Deus Stipulatur, ut auscul- . tent voci divinar &- ent foedus: si auscultabitis voci meae o observabitis foedus meum Exod. is: Cui vociὶ illi quam in Marali pronunciavit, Ego I ova, senator tuus. Quo dsi iis 3 illi de quo Gen. i : Stabiliam foedus meum cum te emine tuo post te infoedus seculi, ut m tibi in Deum, G semini tuo post te: cujus foederis statutuin & judicium postatum in Mara. En clarissimam oblationem i sciis gratiae: non vocat Isiaelem opera i Eis, non imponit jugum vitutis carnalis, sed ad fidem dc obedietitiam illum invitat, &tactam sitbjcchionein & salutarem perseverantiai N. S. 31. Proivittit. Et eritis mihi Π P peculium ex omnibus populis Exod. 19:1. notat thesaurum & opes, quas homo studiosissinae semat. Igitur Isi qem vult Deus habere ut thesaurum serum, ut portionem suam, ut cliarissimuna κειροηλιον : idque prae omnibus p puli, gentibus, quas interita Sit ire in viis filii Ach r :I7. confer D t. 7:6. Te eleiis Deus, ut sis ipsi popului 'Misionis , peculii, ex omnibus populis , quiserm in facie tereri
lata laaec dignano, Eile peculiiun & quasi proprium haeredium altissimi Deil Non
alio majori Wicomio Petrus potest euchere excellentiam sanctorum eicistorum, quam dia .cendo, Vos estisgressandia, λαοὶ ἐις populus peculii I Irit. χ:9. Ut essemus λα οπι debuit Jesus Christiasse pro nobis osterre, ut nos redimeret Tit. 2: i . Cl risiimum crgo est, nec liraeli potuiste hanes raerogativom promitti, nisi vi a ternae sponsi nis&oblationis ejusdem Domini Messiae. Ecce adhuc testimoniiun foederis gratiae: Escedere enim gratiae est gratuita promissio maximi & gratuiti beneficii. f. 3 6. Pergit divina promittio. Et vos erilis mihi regnum sacerdotum Exod. i9: hoc
est, quasi integrum regnum, plenum sacerdotibus i Pet. 2: 9. βαν πλειον Ιε πυμα r
bum sacerdotiumida Sacerdotes ut & Reges; ita Reges ut de Sacerdotes: igitur Regii Sace
140쪽
e ut em moue Sina. CAp. VIII. Lib. 2. I et
sacerdotales Reges. Et quomodo ii assi iterum beneficio ejus, qui nosti hin auine μο,&fecit nai Regei es acerdotes Deo Patri suo'Anoci i :6. Cum jam primogeniacos cinctificati sibi Deus jussitat, &jam essent sacerdotes in lilaeie accedentes ad Dom num
o ais: aa.nihilominus nil iis foedus Dei servantibus, & in Deum ut Decura situm credentibus 'romitti uir sacerdotium,quo ressianis rituos offerre victimauratasHa Grai Deo per Sponsorem Isim Chrotivm I Pet. 2: . AD 37. Concludit Deus. Hacsunt verba quasiqueris ad os pael Exod. idi: c. Adhue. manet, quod aliquoties alla vimus ex Jerem. 7:za. nonpraecepipatri sue is die, quo
exire t ex isto de ho ausio G sacrificio. Gratiam divinam de Testamentum gratiae ibi rant bali inimii: quis ergo negabit Israelitas fuisse sub isdere gratiae rg. 38. Nondum tamen hic substitit divina lenientia, sed sermoriem publicum &c-esonem habere publicam de monte Sina Deus voluit: cujus meditationi caput proximum destina imi
C A r u T SEPTIMu M. Partes capitis I. r. Autor & praeco sermonis habiti de Sina r- . Nubes, ignis, fulgura, terror β. s - 7. Cur nullam speciem & sormam Dei in monte viderint g. 8. Comites Dei, Angeli 9.io. Etiam Moses in monte suit β. II. Auditores hujus sermonis β.iΣ. Mandata si cialia ante pronunciatum sermonem g. 13. Is aclis desiderium, ne loquatur amplius Deus ad illos I. I . Initium s praefatio sermonis β. I s. I 6. Numerus & distributio verborum 27. De verbo primo g. 28-3o. De Verbo secundo g. 3I-39. de verbo tertio g. o--χ. de verbo quarto, ubi de loco Genes et . 2. 3. g 3-62. de Verbo qui imio g. . de reliquis quinque verbis β. 63 -7O. Haec decem verba sunt verba foederis imbsceaus6. 7 i. natura & indoles illius foederis β.71-8r. Sestitio objectionis β. 82-8s. Post pronunciatum Decalogum propinnuntur varia uillata I. 86.
s. r. Λ Clutide concione Habita in monte Sina, oponet ut videamus I. Quinam se monem illum habitetit. a. Quo cum api ni & quibus cum comitibi in Sinais descenderit. 3. Ad quos sermonem illum habuerit, & quomodo ab illis exceptus fuerit. q. Quinam sermo illent, quis ejus sensus, quae significatio. g. r. Primum quod attinet, I ova, Dominus hujus sermonis Autor & Praeco fuit
3. Sed meministe hic debemus, annon ille Angelus I mia, qui ha monte Horeb cmcisio rubi flammantis, ante multos annos, Mosi apparuerat,sit idem, qui e Sina locutus est. Non obstat,quod qui de Sina locii tus est, s iit I ova, Devi ; qui e m Angelus Iebo enam hic MIesus in eodem capite tertio Exodi vers . vocatur Ichova , Erohim, R vers. c.