장음표시 사용
111쪽
ioo nomine Vol vah. C A P. III. Lib. 2.
N rhe- mram, cui obediam 8 non novι Dominum Exod. p. versa. Cui s limam rea rant coeti Pl diu. i 9: i. custu invis E a in creaturis animisversa conspiciuntur Rom. p. Querc2o. non procul est ab unoquoque hominum, ut pote in quo vivunt,
moventur: sunt Actor. p. i7:verca 8. illum se non nosse Pi in non erubescit fiateri. Turpis & execrabilis ignorantia: addit, non mutam pariem Exod. cap. s: vers. rata iam Aes. .' Christi mi,Israelis Deum Heb. i H. veil. 26. Nec hic subiistit malitia: ira qu sit in Deum istaclis concitatus, onera filiorum Israel aggravari jubet Exod. 1: vers 1-is. inde gemitus populi & sitspiria, ac murmuratio in Mescia & Maronem Exod. s: χ i. Moses redit ad Dominum &fiuidit preces Exod. 1:22: a 3. Respondet Deus Ego i Ο Exod. 6'. 2. f. a. hi Ova nomen Dei ploriosissimum est: id Soli sibi arrogat, & per secula tenebit aeternum. Ego I Ova,hoc est nomen meum Es 2:8. confer Hos . ia: s. I ova est memoriale eju 3. Mittimus qinae de pronunciatione & lectione quatuor harum literarum , Equibus hoc Dei nomen compositum est, disputari solent. Sunt qui illas legi volunt per Adonai: siuit qui illas volunt exprimi per Ave, sive Iahave, I me, quod a Samaritanis olim faetiam putatur. Nos non reprehendendos putatii illos, qui pronunciant tiliovali: litera enim, Adest se viva nominum propriorum,utini P etiam coma modissime notatur cum Cholem: Et litera Π he naturaliter ante se amat metet . Cum eram hic vocalas omnes cum cons antibus ita pulchre conveniant,cur non una cum illis pronunciabuntur & Merentur f. . Vox ova, ut a nonnullis observatum, videtur gentilibus non fuisse ignota, tum Graecis, tum Latinis: nam Latinorum Iupiter ovis qui Prisciano antiquus nominativus est) imo' &Graecorum I & 'IM ex Hebraeo I Ovaso si depromtasiant. 'Io invenitur apud Diodorum Siculum, qui coaetaneus siti Julii Caesaris & Augusti. Is deJudans asserit, θ mis 'Iκδ ou et 'Iαώ- προαπριη ' ἀς άρος αύτω διδον m
apud Iudaeos Mosen finxis, Deum illum, qui O O cognominatur, leges ipsidedisse. In
& apud Macrobium Saturnil libr. i.sestur Apollo res Midiisse , - - , τω.ύπα -- si ita P Loomnium Deorum consed Deus est, nocest, summus, maximus
ς28 s. Septuaginta interpretes vocem Dr transtulerunt ubique sere κυειον Dominum; oui, uir quandoque tamen Θεον Deum. Apostoli, ubi in Hebraeo est etiam saepissime liabent 'ς si O . vide a Cor. 3:i . Exod. 3 :3 . nam & hoc in nomine Rhova continetur, ut sit F κυe licοντων Dominus Dominorum i Tim. 6:i s. g. 6. ichius in libro de attributis divinis annotat, in voce omnem temporis mo dum exprimi. ' notam elle futuri. Hau praesciatis. ' cum ' prieteriti; ut doc mur eum,
qui nominatur, Inova, fuisse, esse de fore semper, atque adeo dici de ipsse debere quod sit
o dν, O ta , , ὀ Apoc. I: - μερον ο -- , i, ei. - πιωνας Hebr. 13:8. ;a DOia unus autem ipse optimus nominis sui interpres, monstraturus Mosi vias sitias, selim es omne bonum suum Exod. 3 3: i8. i'. ita id describit, Iehova, Iehoma, Deuspuens, in sericors se grati us, longo is, multus gratia ac veratate, servans gratiam mitibus, condonans pria itarem es deferitionem G peccatum or impunitum non dimittit, visitans pravitarem urum in Alios tam filios filiorum Exod. 3 67. Unde liqua in nomine I hova non esse tantum indicationem aeternae Dei es tuae, sed de gratiae, potentiae, veritatis,
112쪽
De nomine Pela b. CAP. III. Lib. 2. IOI
misericor ita, justitiae. Ergo omiae id, quod de Deo novitavis per iraturam; & de illo credimus per revelationem, omne id, inquam, in gloriosissuno hoc nomine continetur. 6.8. Vox yia a derivatur ab sive ab quod Chaldaeis quam Hebraeis usitatius est, &Quincat 4ὸ ωνα sive feri, quodispenotat se praest retilem opere, ut in illa somnula, ham tibi in Deum, hoc est, reipsa me exhibebo Deum tuum: & ' μι fas mihi petra habitationis , hoc est, exhibe, pretesta te mihi petram. conser. Deut. 3 3: . metronus ei fas Es ia: a. Ergo Inova notat I. Eum, qui est, desemper est, sine initio & fine, se per idem, omnia sita, ct cui nihil deest. 1. Eum qui fit & se pnestat omnibus omnia, & se communicat creaturae ut binum illius; de exhibet suietis suis veritatem, gratiam, divitias sitias, illisque implet promissiones stas,&in illis demonstrat virtutes sitas. Ita dum fita quod est, manet semper quod est, & vere est quod est, Hoc Dei nomen omnibus creaturis, via sibilibus de invisibilibus, incommunicabile est: qui enim Iehova est & vocatur, non creat D in , sed Ens entium, omnium creaturarum Dominus, productor & consa
g. . Nec tantum dicit Dominus, Fra Bhova, sed addit, Et visiu sum Abrahamo , Appa itio I aco, Lacobo in nomine Dei Potens, quis Pit. conser. .r7: i. Sed quoad nomen nuum inovis non sendum mepraebui illis Exod. 6: 2. io. V φιι sum, inquirim SI Gadaru, hoc est, talis ab illis sum cognitus, cui nec potentia deest, nec sufficientia ad dandum illis omnia, quae ad vitam&pietatem faciunti, imo& ad implendum promitia, & ad perficiendum opus gratios usinu redemtionis. confer 'a Petri i: s. ιἰς ψ Θύακ δυνάμεως αὐτὰ - προς ζω -δη φωρ -
ii. Et nomine meo i Ova non sum cognitus ictis, non talis illis sum cognitus , qui omnes gratiae divitias in illos effuderim, omnem vetitatem promistbrum in illis impleum ne Iehovarim, &opus redemtionis in illorum oculisconsir unaverim. Nam magna haec & eximia posterioribus erant destinata temporibus; hinc Paulus de Patribus, μη ἐπιπι gestus. ἡ ρωλν -τάς ιδοντες ibi πειρέντες Hebr. II: I3. Israelitae autem, nunem terram Canaan deducenai, ubi fixdus erant accepturi, ubique omnia magna promi CL ωροῖς υίαις I Tim. 2: 6. erant implenda, omnes enim promissiones Dei in Christo J si, manifestino in came, & veniente ώς - ἰλα ad propria, facta siunt Nais. mena Cor. i: zo. Joh. I: II. I Tim. 3: i 6.ὶ coeperunt cognoscere paulatim melius & clarius Et schaddai in nomine μο Iehoυab; donec tandem factus est ἐπ' ἐπιτων F Hebr. a: i. Dientia , justitia, sanctitas , redemtio a Corin 1: 3 o. imi plenissime est coim summatum, quod tot seculis erat exspectatum; & nomen Dei ingeni ac minum factum in tota terra Plesin. 8: a. s. i 2. Dum igitur dicit Dominus, in nomine meo non sium cognitus Tatribus, innuit, se nunc in nomine illo cogitarum iri mastis magisciue illorum filiis, ita ut illi videant & era tur, quod Dominus sit mi ova. Etiam innocverbo maximam Isracilitae hau ire deat consolationem in mediis tabulationibus & durissima servitute, cogitantes, Dominum in nomine suo iri cognitum , redemtionem & libertatem illorum procurat rum, & in illos ac posteros illorum maximas gratias collaturum, quales ipse Deus adjun- git, Educam vos ex oneribus Egyptioredimam vos brachio forti, sumam vos mihi in ρ ρ Eum, ta ero vobis in Deum, cognossetis, quod ego Lehova Deus vester Exod. N 3. ' . Nast
113쪽
13. Narravit Mota omnia haec divina eloqui aistrillius, sed illi non ausculta mn ρ'
illos in AEgypto tale quid passes, quale a Pilato passi siuit Gallim Δ τὸ ι ια
g. i . Sed redeamus cum Mose de Morone ad Phanionem. Cocun illo fiunt sana . quibus nihil movetur Tyrannus, desia plas per titur Egyptus, quarum Vehcin 'tiavLctus tandem cedere cogitur Deo lsraelis, Domino exercituum, Regi Regum. i s. Primum quod sacrae literae coram Pharaone factiun narrant signum, tale erat: Virga e Maronis incipit esse coluber, serpens, draco Exod. 7:io. Vocantur S pient ei AEgypti, de Magi,faciunt ha ulam, sive ludificatione venefica, sive promptitudine celerrima, qua pro virga serpentem obtrudunt, sive Deo per illos id faciente, ad tentam dum per illos eo magis Pharaonem. confer D t. i 3: I. 2.3. Horum Magorum meminit Paulus 1 Tim. 3:8. quemadmodum Lamnes es Iambres resuerunt Mosi. Ita vivo nunc mpabantur tempore Apostoli: memoria nominis illorum omni tempore inter Isractias maim ierat. Restiterunt autem EB L Uῖ άνἀςησαν Mωυαῖ. Vehementer illi con dixerim cum signis & monitionibus illius riserunt, de Tyranno autores fuerunt, ne mitteret populum: unde apparet suisse illos ανθ ρωπους δ Comedit autem virga Aar nis virgo Magorum Exod. 7:i2. Potuit draco virgas absorbere, non virga. Id vocatur res, quod erat principaliter, idque tenet nomen unde versa est, non in quod versa est, quia in id etiam reversi est.
g. i 6. Prima plaga, quam AZgm sensit, est mutaris aquarum Nili insanguinem, i mde duplex incommodum: quicquid est piscium morituri Hiinas prae seriore nemo bibere potest Ita oritur inopia piscium Sc sitis: Leque aquae illae, quae tot infuitum sanguinem a serbuerant innoxium, jam illum quasi eructant ad AEgypti totius nauseam. Nihil haeph a movetur Pliarao , praesertim, quia Magos suos videbat idem facere Exod 7:
g. i . Sectanda plaga sunt Rana, quae totam terram vi Vti texerunt, domos, atria,fros occui runt. Pharao imp dire voluit, ne verminarent sitit Ura et Exod. i: . sed ne terra & amnis verminarent ramis impedire non potuit Plu los: 3o. Exoris: 68. Ma etiam produxerant ranas, sed res Movere illas non potuerunt. Inde est, quod Rexnx' tudine plagae movetur, de intercessionem Mosis & Aharonis ritit. Orate, inquit, Dominum, ta removeat ranas, Umittam populum ira Tynannus, qui antea superbe dixerat,
quinam est Ieho ξ non novi Dominum Exod. n. 2. yyturda re, Orate Dominum. R
Fondet Uines Regi 'di si me tibi honorem apud me. V nas suppbcabo pro te'
cumque Rex diceret ' in crastinum assentitur Mosci:, addens, ut cognoscas, quod nemo est ut Dominus Deim noster. Dii tui, quos tellus tua colit, cum Magis tuis hic erubescant. Orat Moses: moriuntur ranae: Pharao autem rursum obfirmat cor situm. vide Exod. s:
i8. Tertia plaga sint pediculi, animalculum λαραιρε πν: exstitemni illi epulvere terrae: invaserunt homines Specudes. Hic Magorum nequitia deficit, de conatus itulorum frustra est: dicunt Pharaoni, Digitus Dei his: ita coguntur mentiri Deo , des aνοιαά των ἐγένευ a Tim. 3: p. conser Luc. ii: ao. Si , mi ejicio
114쪽
seis rimonia, cum Matth. i 2: 28. si c. πιευ infritu Dei ejicis tamenta. Di ti Dei de Spiritus Dei parallese ponuntur. Sed nec hac plaga movetur Pharao: vid. Exod. 8:
me. Aquila mae πῆαν omnimoiam muscam, vel omne genus muscariam diniti Lxx κυνο ικα
- una. Dis insectis impleta μnt omnes domm GH D ta rota terra. Canes AEgy- .mis in divina suile dicuntur veneratione: muscae caninae immittuntur in AEgyptios, ut ita ab illis laederentur, a quibus alias auxilium exspectabant. Hactenus minutilliinis usias est Deus animalculis , ranis , pediculis, muscis; quid non facturus si majoribus uteretur Terra Gotaien, Israelis habitaculum, a hac immunis fuit: ntun & a tribus prioribus, non meminit Scriptum Et ponam, inquit Deus, 'a liberationem inter meum tamim popurum. Videbatur nunc jussioni divinae Pharao consentire velle flexibiliter, Le,scrificate Deo vestro in deserto: totum ne nimis procul abeatis ; sed ablata plaga rum sis resistebat inflexibiliter: cs obfirmavit I harao cor sevum etiam vice hac. Magi nunc i, cent, nec quicquam amplius tentant, satis superque convicti, se nihil polle Exod. 8: 29 - 3 a. g. ro. Quinta plaga est 'ῆῖ pestis gravis valde, non inter homines sed pecudes: illa ni nam fecit strigem animalium ratione carentium: ita& innoxiae pecudes h miniam same luunt scelera: quemadmodum & ἡ κτίας creatura ματοειότητ vanitatis hecta est ου, tiara non volens Rom.8: 2o.Armenta Israelitarum mihis nulla tangit: quod ut certo sciret Pharao, mittit, qui an ita seres haberet, scisti tarentur. Sed nec nac plaga movetur desperatissimae mentis homo Exod. 9:i 7.
f. 2 i. Sexta plaga ulam aut inflammatio e rescens pustidis in homine pecude. Magi malo hoc asteta non poterant subsistere coram Mose: ita fugere coacti siuat, qui s
iociter Mos in faciem relaterant. Pharao necdum cedere vult Deo Exod. 9:9-ia. f. 22. septima pi Tontima, grando , pluvia, ignis, percutiens homines pecu- Tmi'
do in atro, omnemque herbam atra , im . arbores ; neque tamen tangens terram; en. Hoc malo tertitus Pharao fateri cogitur, Peccavι hac vice sac si riondia assim pec stet) i a justus est, ego autem e populus meus mali sumus seu improbi. Missi nem pollicetur dummodo grando cellet ; sed cellante illa adhuc una cum servis suis cor o durat situm Exod. 9: - - s. g. 23. Notabile est, quia antequam haec plaga infligeretur, Deus causam allegat, quare Expliem non immittat pestem in Pharaonena, qtra quemadm Num pecus, quae quinta plaga fit rat, ita & ille e teria exscinderetur. Enimvero, inquit, feci testare hoc est vel, superstitem esse, ita Lxx. - νεκον - is λε me, vel etiam, feci te esse, ta Regem
ut facerem viderein te potentiam meam, ta ut narmur nomen meum in tota re ra Exod. 9: i 6. Paulus ita Graece hunc versia in transtulit Rom. 9: I7. - άυοῖ rim
, a . Clara haecin sententia, quae tamen multos to et, & quam multi detortient. a. dicitDeus Ti : id sbnat, sera te stare, feci te epe , excitavi te , ut Apostolus;
imo & conservavi te, feci te hae tenus esse versitem. Lxx. cum verrimi comservatos es, mutant primam petibia in lacundam: deindealiquam quidem, non tamen omnem Hebraeae vocis emphasin exprimunt. a. indicat Deus, illum excitaverit. . -λ άυώ rim , pro re hoc, ad hoc ipsum I. ut facerem te videre vim meam experiri. Haestas, ut ostendam in te potentiam meam. a. ta ut narretur nomen meum in
115쪽
ro plaguc Egipti. CAp. III. Lib. 2.
into terra. Paulus, a unrietur. Haec de verbis, nunc de sensu. Feci te esse seu reati est creavi te, ex utero matris eduxi, vinun te seci, ad solium regium evexi, plagas meas, ne te abs briarent cohibui, imo etiam, ut resister verbo meo, & angeres possit a meum hactenus permisi haec omnia iii sunt illi verbo. Cur autem & quem in finem ii. De
rem te videre parenturm meam: &in te ede tur vivum poteticiae meae exemplum, tum
. illius , qua plagas horribiles in hostes meos pollium mittere ; tum illius, qua populum meruit a serie mala positura liberare; tum illius, qua mentes obstinatas de deperdiatas possum cogere, ut cedant mihi & obs ualitur; tum illius, qua divina mea judicia exsectuor, te indurando, in reprobum sensiim dando, & omne muni robur, quo in te sit perbe einers, dejiciendo, inad & corpus tuum in mari, acanimam tuam perdendo in gehenna. Matui. io: 28 Timete τ δυνα ab ρν eum qui potest Imperdere , Ut nuncietur nomen meum,quod non tantum est rariosius, misericora, sed& , visitati peccata, non dimittens impunitum, uis hostium, ignis consemens, mrota terra, non in AEgypto tantauit, sed ut toto mundo, egoque ali uia si rati, potent, judex.
g. 2s. Quia autem constat, Deum ea, quae in tempore facit, ab aeterno ficere decrevit le nam quae facit Deus facit e consibo voluntaris με Epia. i. 1 .id consilium autem aeternum esuadeoque,quod in tempore excitarit Pliaraonem, & telatavit,& ad tempus servavit, tandem autem perdidit, id ab aeterno facere decrevisse, certissime inferimus, fuisse aeternum in Deo consilium de Pharaone in tempore excitando, teritando, indurando, perdendo: neque enim Deus id in tempore feci flet, nisi ficere id ante tempus decrevissct 1, & qinam in ratiae confinitamur in fide Catholica, quam tota Scriptura sacra, &clarissime Paulus coi firmat ad Romanos Capite nono, quod, quemadmodum sint μίη ἐλέους vasa miseri- cordia, dilecta, G ad gloriam ante praeparata: nempe cro κ mcολῆς Ephel I: in quibus censeri Lu exhibet Deus divitias gloria siuae Rom. V: 13. ita etiam sitit ὀργῆς vasa ira, o phabita, ut Esau, aptata εἰς Sozλμο ad interitum, --λ αργε ζαμ α ,vn olim deseripta ad hoc Dictum Judae vers. q. quae tamen Deus f
monstrit iram Rom. 9: 22. Si iam quaeris, quae sit causa, quod misera haec vasa damnantur, stilo peccatum, quod omnes in Adamo peccarunt, & ipsi commis rivit, damnationis causam elle: ita causa dcuntiationis propinqua est. Si autem quaeris, cur haec potius praetereantur & indurentur vasa, quam alia, quae ex se illis iiii simi meli ra, ex erulem masta stamnationis, scito caul in elle divinam voluntatem, d visum bene placitum , dicente Paulo, ον 5 Ελi σκληρυν , quem vult , indurat Rom. 9:18. Haec omnibus adversariis dicta cupimus, qui ae absoluto reprobationis decreto, quo doce mus , maximam hominum partem, nulla habita peccati ratione, obselum nudumque Dei beneplacitum, reprobatam cite&condemnari, frivole&nolitiose multa garrientes, d Ginain Ecclesiae reformatae teterrima hac calumnia denigrare annituntur. Procul abest inobis tanta impietas, qui cum Fulgentio dicimus, si peccatum non fuisset, nudus unquam ad diterarum praedestinatus fuisset. Veneramur itaque sitietissinii Dei misericordiam, quae non cupit peccatoris moricin , sed& agitoscimus ejus justitiam, quae peccati exigiti Mnam ; & defendimus illius plenissimana liseitatem & ς δοκι-, qua quem vult, misatur,
gratiaque proscituitur,&rurius quem vult, inareat Rom. 9: IS. Duu . Octava plaga δἰ sticusta, quae tanto numero accolit, tantamq; noxam toti AEgypto intulit,ut Pharao cogeretur divinam plorare opem, Orate Dominum Deum vestrum,
116쪽
Se plagis C A P. III. Lib. 2. Ins
u trem diu a me tantism mortem hanc. Notandum autem quod dicitur Exod. Io: r . Nonfisi locusta uti , c posti m non erit sic. Certe ex quo e e ptusfuit ingen- tem Exod. V: a non fuit in AEgypto tanta locus tiruna copia, &ibriis ratione vehementiae huius pla , in initio, sive cum plaga ptimum in AEgypto inciperet, nullibi forsant corum unquam gravior stat. Alias ratione cilicii, & ratione durationis gravior cile potuit, imo & idit, aliis temporibus, aliisque locis: conse Oel. 2: a. PF uuimitatus -- merosis adest, pares non exintita seculo, post isium non addet ad annos renerationis , generation , loquitur Joel de eructi locustu Ioel. i: . Sed quid ad haec pharao 3 Adm
vitie ova cor Pharaonis,hnon imisit oraelem Exod. Io: I - 2O. f. 27. Nona plaga, Tenebrae per totam terram, integro triduo, Israelitis lucem habenti- Tenebrae. sin mansionums suis. Sed Pharao cogitat vel more obten Ararus tenebras has exteriores parvipendet 8, imo Mosi mortem minatur, quo die hiciem
illius videret. Sed minis illis partim movetur Moles: μνῆ ἡ-d
g. 28. Sequitur ultima & decima plaga caedes primogenitorum , in πeωπιήκων : quam Caedes cum Moses Regi nunciasset, exiit ab illo in astu irae Exori. ii: 8. Videtur Mos iram irar pubile; a Rege minas ja ite iratus exiit: sine dubio contentio filii Mosi cum Rege, &severa inobedientiae ac pertinaciae reprehensio. Hinc caedes sitit ita generalis, ut nulla ellet domus, sive para,sive m. a, intellige in qualibcti& infantes erant, ubi non citet mota tuus. Eadem hic seta, idem fatum primogenito Pharaonis, sceptri haeredi, & primog nito vilissimi mancipii di inde ingens in AEgypto clamor, qualis nunquam fuerat, nec uim quam futurus erat. Pertinacia tandem Pliaraonis vincitur: nec tantum permittitur Is raesitis, ut exeant cum omni sua Cibstantia, animata &inaniitiata, sed depelluntur, ac uo 'gentur,utcito eant&dilcelli maturent. Ita Rex AEgypti cedere coactustitit Regi coeli&tertae, Regi Regum, de Domino Dominorum; qui quod toties pnetracte negaverat, po i tot jacturas, post citatam Regni stragem, post tot juvenum, infantum & omnis eris minutium praematurum intectitum, post lutificationes & minas inanes, co concedere dc permittere debuit; poenas debitas inobedientiae de durities luens cavensque. Quique tot Isiraclitarum masculos crudelibus suffocarat in undis, nunc una nocte palatia Principum, domos civium, Cita mancipiorum , tabula denique pecudum magno cum moerore de luctu Primogenitis suis orba videt de stillit Exod. I i: -ip.
g. 20. Stragis hujus Autot de effector Deus suit. Sie dicit Dominus, medii nocte exeo e: φς
in medium Egnti, e morietur omnis primogenitus Exod. Ii: . s. Ego iransibo in m dium G Erapti, percutiam omnemmmo enitum Exod. i 2. videιο savguinem spraeteribo vos Ibiae vers Is . conseri ver 27. ta praetcrabit Dominus Ianuam. conservos 2'. Et Dominus percusit omnem primogenitum in terra e rapti. Videtur tamen Dominus hanc stragem edidisse per Angelum Exod. p. ia: vcri. 23. de non permittet interfediorem intrare in domos vesAras au percutiendum. Hic Angclus Paulo vocatur ὀίλοἴ es in Hebr. cap. ii: versi 28. Ita etiam 1 Sana. 2 . postquam
veri' i s. dictum erat, Et dedit Dominus pestem in Drael, cs mortui sunt multi in Israel, dicitur vers. 16. Et misit Angelus manum suam ad destruendum Ierusalem. Et fixit Dominus Angelo zr occulinit in populo multum. Remitte manum tuam. En quod Dominus dicitur fecisse, per i num Angeli fecit. s. so. Hae plagae . Egypti vocantur in Sacris nil -rbus seria. Exod. i v. 26. Omme
117쪽
rit,isum morbum em posili in se ' o. Exhibent autem signa & prodigia divina in AEgypto:
in i iis ii, quibus pertinaciter Pharao restitit, & quibus non conversiis tuit ad amandum Deum, '' tantum coaetiis ad dimittendum Israelem, corde ejus nil minus st grante odio Dei &libidine nocendi populo Dei, documentiam luculentum I. Infinitae Dei potentiae, cui Doctrita. nihil potest resisti re, cui Satan & omnes inscitat poris debent cedere. 1. Ingentis duritiei,
quae cor si hominis irregeniti inest, adeo ut durius sit petra&adamante: non minis, non
portentis & signis, non poenis, non judiciis , non monitionibus & hortationibus, s lae sint, movetur aut convertitur ad amandum Deum, & ad obediendum volunt si ejus: potest judiciis cogi, ut aperte desinat resistere Deo: non potest illis solis moveri, ut amanter se sis iciat Deo. Quid non perpellus est Pharao, quid non tulit 3 nec tamen incepit amare Deum. Quae non vidit Israel portenta & signa' quae non accopit beneficiar quas non audivit hcntationes, sitasones & monetas imo quas non plagas sensit 3 & tamen maxima pars populi dura mansit & immorigera, nec oculos iavidendum, nec aures ad audiendum, nec cor ad intelligendum habens, ipse conquerente Deo, utinam esset ceritarum adamandum es timendum mel non videruntio a & mirabilia Pharisies , Sadducaei, & omnisJudaea, Ch isto nonisestito in mea
Audiverunt auribus ipsum aeternae veritatis os, viderunt gloriam ejus , ut unigeniti. At quis Principum credust Ebὶ Isitur non inisest, nec suuicit, quo convertatur pecca toria amandum Deum, &lancte illi obediat, de viis illius delectetur, 'it videat mutita signa, audiat verbi praeconia, accipiat externa beneficia, sentiat plagas mundanas; oportet, ut se brachium manini super ilium reveleturEL 1 3: i. ut a mat Spiritus Limcii vis & inicacia irresistibilis, ut cor metur novum, ut charitas Dei in id coelitus effun-' datur, dc ut homo, qui sanetes: senitus naturaliter, gignatur aut regeneretur spiritualiter Ioli. 3:3. Hac divina gratia operante praeconium verbi non manet inutile, M ii dicia Dei movent cor intime, de homo convertitur ut non obediat per violentato coacti
nem, quod faciebat Pliarao, sed ut se Deo subjiciat per voluntariam oblationem, & volupe habeat implere, quod Deus vult. CApuT Q u AR. Tu M.
conditio Ecclesiae in AEgypto g. i. a. illius corruptio g. 3. Triplex mai datum Ecclesiae datum in aegypto β. 4. Agnus paschalis I. s-I I.
Festum a morum f. Consecratio primogenit rum I. 23-3O. M. Ἀφαλα ρος diei orum I. 3 i. ἔ. I. Postquam de servitute AEgyptiaca,& de phagisAEgypti, quantum ad scopuin nostrum shista, monuimi oportet ut in iuramus quae fides, quae religio, quis deniqu*status, quae conditio populi Israelitici fit i Upiritualibus, hoc est, quae tuerit iacies de cor stitutio Ecclesiae in AEg o.
g. r. Imprimis laudatur mio: files liraelis; ita ut & de Israeledici possit, quod di in x de Abrahamo, Et credidit in Dominum, ta reputavit id illi in justitia i cenes a v. s. De illorum ita Paulus, Fide si orantiu a parentisiu occultatus est. Fide Mosii n gavit dici ius Filia Pharaonis. Fide dereliquerunt se Aprum, se fecerunt Pascha, fide
bularunt per mare rubrum , ut per aridam Hebr. II: 23. 23. 27. 23. 29. Neque uit
118쪽
fides illorum mortua, sed viva& operosa: fuit enim in illis Tinior Dra: Ita obstNT
ductum rillorum meum. Circumcisionem, insimum faederis, nonne edioerent. Hinc Cittam-
Moses cum reverteretur e Midianitide, i rictilum mortis stibiit ob neglectana filii circum isionem Exod. Ma .rs .A fac cus videntur in AEgypto abstinini ab illis enim AEgyptii tota facii a mente abhorrebant God. 8:16. abominatio G Vtius, ut silm -- Domno Deo nostr ecce sacrificemin aduo uitionem e raptuprum in oculu iliorum, non Letpidarem nostHinc toties Mosta ad Pharaonem: Dimo, inquit, male'Dιm, ta sacraficabimus Domi i Deo no ibo, ne vos in Lupestu aut lia se ob intermissa scilicet tam diu sacrificia, divinitus instituta Exod.s: s. Deruque Prointiliones illae eximiae, de Semne mulieris, quo erpen- tu caput coimi; de Deo ais mente Japhet,quι Deus NAt.utirus esset in tentoriu Sem; de S mine Abravi mi in quoestbenedicitio; de Silo, ira venire debebat, cui populorum obedientia; vi tatari, quodJacobus Patriarcio exspectabat: hae inquam ἐπαγγελία illis haut excid nantista fidem illarum,&ipem Lituroruin tenueruntDeus Abramaiaac, Iacob,recordatus
inscedetis sui, & Ecclesiam suam in hoc conservarit populo; & providentia divina circa altilum vigilavit, ut & habitaret in terra Gol laeta, secretus ali luo modo ab AEgyptiis, a quibus trianebat diversus populus.; moribus, stitutis, & religione plurimum discrepans ab illis. Hinc & Pharao Populum filiorum Uraui a sera videtur populo distinguere Exod. I: 9. I o. Quinimo Deus adfuit illis cum λογω s de Spiritu M. o b cumsum cum Verbo, Semm et, quempromis bis, cum exiretis ex L apis; cs Spiritus meus stat in medio vestri
s. 3. in admodum autem Patres Israeliis habitotes tra fluvium I a Trarem, interra Ter i ,Pater Abrahami cs Taser Nachori emiserunt Diu alum Iol. 2 : rata etiamaelitis in AEgypto peregrinantibus dicitur Ezech. 2o: 8. non voluerunt auscultare Deo, coituriis abominationes oculorumsuorum nabjecerunt, hoc est, salsas opiniones & vanos cultus, ta
stercora e raptiorum non dereliquerunt, hoc ei filii Deo & lallas de Deo S justitia Dei sententias alti modo secuti sunt, γωpol runt. Et sancisiquidem φθί. i i COLIs: 3 3qperfacile fuit,ut in medio sentis idololatrae sacra veri Dei a munantis, & summam in illa terradon irationem habenus, imo & sersitan Israelem impedientis, ne in cultu &co sitioneDei vivi proficeret; lurimosque Israelitampa sive minis,sive pollicitationibus ad definionem ilicitantis, vera fides & et inade Deo&justitiaejusobs brutaretur, & multi a vera fide declinarent, & multi errores veritati commiscerenturi, &ita Israel rculem habens terrae AEgypti, etiam partem acciperet errorum ac falsitatum,quae in illa terra publice obtinebant. Quicquid autem sitim inscii per Israel populus ab AEgyptiis sinat tus; populus in Ons Detuli Abrahami, litici,&Jacobi. Spemque sevit perpetuam,se aliquando perventurum ad Promissionem a Deo Patribus Astura. f. . Sub finem habitationis in AEgypto accepit Ecclesia Israelis triplex Deo in datum. Triplex primum est de mactando Agno Paschali. Secundum de festo Azymorum. Tertium de sanctificatione primogenitorum, de quibus quaedam monenda liliat. s. Mini Pasch lis circumstinuas & ritus Scriptura sura exactissimε annotavit, ita ut ordine indicet t. Quid Israelitae debuerint sumere; agnum Oel har myra unaqua- Deo. que mo de familia Ita tamen, ut si nimis parva sit familia, quam ut indigeat agno integro,
cumque consiimere non pollit, vicinus proximus allumatur, ubi juxta computationem anumarum exactum computum ineant, ne quid deficiat, neque etiani redundet. Dcbuit autem
119쪽
1og mepraecepto Agni statis. CAp. IV. Lib. 2.
esse agnin chor ui, hic a. integer, sime vitio. b. magulus. α Dbusa r. annum unum lacrubens tacui. I 2: 3. s. 2. Qi do illum debuerint sumere: die decimo mensis e GibEXOd. I 3: F. Ira 3.&debuerunt servare, ouilibet in sua domo, usque ad in quartum mensiturius Exod. Ir. 6. 3. Quid debuerint facere. Et ma Libiti momnis coetus pael 'l'ῆ inter duas vesperati Exod. Iras. &itaniactare, ut os non laver tyrinil Exod. Ir: s.' . b uni impendere. sis Putem. Accipieris fasciculum fA , , tingetisi inguine, aspergetis eum postibus es si perliminari Exod. IN 7.rtim camem. Comedent camem: in istanocte: assatam igne: cum M 3- desuperamaris. Moomnem: se non reliquumfacietis ab icta rue ad crastinum. Id quia autem superest ab
ilia agno, nimirum olla & omnia illa, quae esui non sunt, igne comburetas. Hic duo vetat.1. Ne de came aliquia portetur extra domum sed omnis mana domo comedatur. 2.Nec rosis cruda, neque eis. tarn aqua Exod.I1:8.y.io. II. 6. FQuid timuis postibus possisIProfitetit. Erat huius num,d videbosanguinem, Spergam aeterismos vestras, oenon, erit invisis agario. I 2:1 3.23. 27. o. inam de nonbuerint comedere. Omnisca I ra parabunt Etam Exod. I 2:6. 7. Patres,nxures,libera. consas 27. Et erit cum dicent
audioisilii te ri. Etiaeniserviemu argento: peregrini. Sed incircumcisi sint. nam mvispraeputiatus non comedet de ilio Exod. ia: S. I. Quo lubilia,&quibus gessibus. cincti lumbos, calceati a cipionitru in manu edentes pyῆ a Lxx. Q infestinam tione,&optata sit intrepida iuga Exod. i 2:i I. 8. Quod nomen inc agnus ab hoc ritu s ulli ac ceperit. Pes hic Domrno est Exod. ir: i l .Et dicetis,&icrificium 'sch hie Domino, qui gradum fecis praeter domos I raelitarum, cum percuteret lutum Exod. ia: 27. 9. Quantae durationis hic ritus esse tabuerit. Et observasitis rem hanc, in tutum tibices filiis tuis in seculum λει erat cum venietis in terram, quam Dominus da buvobis, Gobservabitis hunc cultum Exod. ia: 2 2s. Hinc esus agni P daalis omni tmapore inter Israelitas obtinuit. In desertos et tantum comederunt leu lacerunt itistiis, Mic peria ι duobus annis ab cxitu ex Gl pto Num xi: i-i . At in terra Canaannabili cultu ceremoniam illam observariant. Ita iubente Mose Deiat. 16: I. Observa mensem Abib, 2 facies Pesach Domino Deo tuo. Etiam praecipit Moses, quo id in lin mi
cere dc ant, verc s. 6. non poteris sacrificare L miliare Pasicha Det una portarum tu rum, hoc est, urbium, Dominuliseus dat tibi. Sed in loco, quem eliget Dominus,
ad caelo aedum nomen sevum, ibi mactabis Papa, hoc est, in Hieros lyrna: illuc debuerunt venire, & in urbe sanci a Pas ira comedere. Et coques, hoc est, a Iubi 2 comedes in loco, quem hova Deus tuus eliget venus 7. Qui laic intestigunt non Hierosoly .nam, ibi praecise innum templi pittantque in atrio templi Pascha mactatum & comesum titisse, non videnti commode dicere poste,quod & in atri agarint, aut oportet,ut domi aliauit agnum, & d in in atrio illum comederint. λ;iu, illi R6. Qil inavis autem ' statutumpaschatis, ejusque ratis es motas stia per
nun i ii ni stat idem, ut quod comederuntillud cum azymis, nuctariant vel Nre,ederunt nocte tamen in circii instantiis nonnullis parva quaedam facta est mutatio, neque enim in terra C naan comedentes Pascha, singuinem nostibus es merunt, ncque accincti aut sunt , se a . cumbentes Pascha comederum. . Cirristi Domini exemplo constW potest Mat. 26rio. Praeparaverunt Pascha, ά άνimete silv δώδεκα accubuit cum iisdecim. Luc.2Σ3 . m. ven et hora, A moprocubuit,u duodecim Aristob cum illo. Christus Dominus com
dit Pascha Hieros lymae quidem, at non in atrio templi, quod quidam moris suille inter dari sputant, sed, in diverserio Lucar: M. Matth. 26: iS.
120쪽
b . . mautem sine dubio in hoc Agno pas lina or&sublimior hoc est,. tari spiritua-:M A &si ii catio. Ut enim Arca Noae,' securinii ab aquis sust antibus o cincam refugium, Chri tutissimum a peccatis, morte & Satana receptaculum n tio. tavit; de Circumcisio Abraliamo injuncta , eam , non fit manu, circumcisionem obii lavit; imo de serpens, in deserto exaltatus, iesum Dominum serpentis instar,&quin ipse visibile peccatum esset, si ita loqui liceat, c cruce siuspensum adumbravit: ita etiam mim hic aliud quid significavit, ct rei cujusdam excellentioris figura fuit. 8. Sane caro agni hujus comesa per se mentum non talare, nec sataguis illius postibus es invia ersis Angelum interis rem abigere , nec peccatum aut re pozuit. Si enim omnis agnin. taurorum& hircorum Gguisad id non sufiecit , quomodo tenerrimi agni languis ad id valuerit Oportet ergo, ut omnem valorem& essicaciam acceperit . ab illo sanguine, qui loquitur meliora , utque illius typus & umbra suerit. Per te caro si cibus suit, qui perit; sanguis agni liquor, tu polluit. At quatenus typum gessit illius carnis , quae promi indivi indaran,&illius surginius, qui a peccatis purgat, faruis est cibus per mens, S liquor ad spem redemi' 'nis &salutis reficiens S redundatas. f. 9. Christus Dominus notum Agni gerit. DInm est Agnus. qui pro volus macta- Compa-
est,i&ci Apocis: ir. ut Agnus coram tonsere obmutescens nou aperuit os us Dei Joli. a: 29. 36. conser i Petii: i'. non tantum, quia ita summis; sionibus summam patientiam exhibuit; nec tantum, quia ob imprari nostra et rata, & ii
jς a nostra I ccata ,, ut ovis errans in ritus est; sed etiam quia sub figura anu paschalis populo veteri, & Ecclesiae priori repraesentanas S pr*figuratus est: id, ni elles, quomodo stireposset Apostoli sentenuarii.Cor. 1:7. Gemn Pascha nostrum pro nobis mactatum s , rim L Ecce Christum Ast a.
f. io. Conseramus igit Pascha Egyp ti cum Paselote Regni canorum: Agnum egrege cum Agno Dei: uiubram cum corpore: figuram cum veritate: id quod dudum desiit cum illa , qui iii iesula omnia manet. il. i. Asnus aiaim Oilum indelicatiun mite, patiens, facileuberrans. Agnus Dei omnibus deliciis suavior, mansuetus humilis M ali. ii: 19. pati eiulat victus, crroribus
G peccatis totius mundi olim olicratus. Omnes nos ut oves aboravimus, ta Dominus secumcurrere in illum pravitatem omnium nostrum Ei s V. 6. 2. Agnusius annicussus, ex ovibus aut bardis sanaebcitur. Agnus Dei inculpatus cs immaculatus a Pet. 1:19. sentitus, non inquinatus Hebr. . 26. Ierem. i: ai. Es. 9: s. e. lω Ap . ia: 1. malciato robore pnrditus ; ex uum in. terras annorum numerum implens; annum unum aut alterutri ministeriim absolvors,c tu stro coepit esse ordine,
nostrae carnis parti ps, noli a justis tantum,. icd.dc , peccatoribus , quantuna ad c non, Vnus duxit, ipse tamen sine peccato. 3. Agnus inquaret virique diem, qui erat d imis quartus Mensis Abib, servabatur: deinde ma labatur, idque inter duas et M: notanu id tempus , quod inter meridiem & vesperem uatercedit; adeoque intra vesperem dies pracedouis, & vesperci inminentem diei fluentis includitur Dcut. 16: QVel re quum Sol occidit, hoc est, quum Sol a naetidie vergit ad occasum. iis Dei vix quartum, quem docendo in terris egit annum instes is, mactarur, de utra viventium exscuiditur; idque inter duas vesperas: circa nonam cium positit antimam blattb. 27: 6. quae nostia tertia aut quarta pomeridiana est. q. Sanguis
agni aspergebatur possibus , mediante sal fictilo hystisi. Vilissima arborum est
iuubpus , ut Fecipua ce niti sanguine Christi , qui ut 0squi , id est,