장음표시 사용
141쪽
13o me contionem Mon te Sina. CAp. VII. Lib. i.
vos s. De ut Aseram, Isaae,noλ Estenim illeio I fh ae Angelus ut etiam sit I reno xx' vir, g. . Et e hunc Angelum Iehovae de Sina locutum fuisse, probare haut disticile es: Diisi dE Exod. 3: Ita hic Angelus, qui Deus est, Mosi signum dat, E quo cognosceret, se verse
i lo- millum a Domino, cum educes populum ex MFoeto, servietu Deo ad montem More,
nempe illi Deo Angelo, quem in rubo Mota viderati Atqui quum Decalogus
de Sina est pronunciatus, Divitiis ad montem illlam & reverentia Deo exhibita est Ergo Angelus ille Deus est, cui ad montem Sina invitum est, quique de Sina loci tus est. Non enim alius lociatus, alius cultus & honoratus essi' his nescit . Aies gelum hunc esse Angelum; deris Mai. cap. 3: vers 3. annon credibile est, illinii etiam verba frueris elocutum fuisser Stephanus aperi testatur, quod An bu Issi h Deutiuita monte Sina: ab illo igitur dubio procul accepit λογγα o rex Hor ia Ha vis qua Eraeli dodit Achor. 7: 38. Pacius Hebrii 2:26. Illius, nempe a diat se is verssas qui est ac arsis
2 1. vox ἐπιλgo commovit terram tunc: p. 26. ni m. cum accederetur ad montem
palpabilem Sina, qui igne ure Mur ,. de equos stuba resonabat vers 18.39. Exod. 19:16. I7.i8. Quid quod Deut. 33:2.3. Lelio , qui e Sina visis, ita exima haberes issem trigis, describituri in is, vi sanctos μοι medus pede terambulavis sio , hoc est, qui inter illos in tarne, ut homo manis tus est, & habitarit in illis 3 ab hujus eloquiis acte piam Legem, quam Israeli praecepit Moses, ibidem dicitur vers 3. . Psalm. 63. doce Sinam montem si sse commorum fuisse coram Deo, Deo pata vers. V. Sine dubio illam commotionem respicit, quae saeta est, cum pronunciaretur decalogus, de qua est Exod. i': i S. cs contremuit totus mons valde. Atqui ille Deus draer dicit x vers i8. ccndisse in altum, captivitatem captivasse: quod verum est in Christo Ephes f 7. 8. . Ergo Christiis Dominus est, coram quo mons Sina commotus est, quique de Sina loci, rus est. Denique quia is, qui servavit, asseruit, tulit, Dyulavit omnibus diebus seciui Israelem, est Ungelus facies Dei Es 63: '. noti nossumus aliter statuere tum hunc Ang rum ficiei I .ielem ex AEgypto eduxisse, & de Sina monte sue iis pronauigasse. Idque eam etiam ob rationem, quia isDeus, quon ut liue tentarunt in deserto G pus est i Cor. Io: 9. imo illae contumelia, quae Deo in Egypto dicte sinat, vocantur ὀνειδιμος ἔopprobrium Chri Heb. 11 Σαδ cap a Filii Dei est ὀλ sermo Joh. r: r. upuisquitur Essa. . 6. Joh. 8:21. qui. iam in Paradi locutias est Adamo Genes M. is. de iii dubio me in Spiritu suo ivit et praedicavit i Pet. 3: I9. In nube, g. s. Quod attinet ad ecundum, V t&descendit Dominus in dos nubis i Π
π4 4 9. cum tonitru , fulgure, se vae, da voce buccinae vos is . ita ut totus mores Sinata sute e se umus, quidi Dominus descenderat in igne vers I 8. confer Deuti rii. Et mos aridebat ignei Heia cor carti, tenebrae, nubes caligo. Hinc Paulus Hebr. ir vers 18 oaunus. O turbinem 2 caliginem, Giuba sonum.. g. 6. Ad quid autem hicterror respondet MosesExod. 2o: 2o. iii iei nit Deus, ta ut sit timor e in coram facie vestra, ne peccetis. Tirmnem sui in illis voluit
excitare: quis non timeat cum, qui tanto cum terrore venit Z Timorem satis populo vil deexpetivit Deus. Deuti :Io. Aua efaciam Hos verba mea, ut discant timeremermn bus diebus vita μα cons Deutiio: ia. Et nunc hrael quid Icho requirit a te, nisi ita mere Dominum Deum tuum Z inuti 1:2 9. utinam esset cor illorum aes timendum me. S. lus cunctorum cum timore'tremore operanda est Phil χ:i 2.
S. 7. Ne igitur putemus, Dominum, quia tanto cum terrore venit, terribilem legeni
142쪽
Deconcione in Moue Si uet. C . VII. Lib. 2. III
verunt, quae con nimi&nialedictioinsubiicit omnes, inculcasse&propoluisse. Nam 'bi . Dona iv auo sal paruit suis, semper tertibilis illis visus M Hinc Mota, cum in rubo illi
appareret Dominum pleniisti non audebat illum Exod. 3:6. Esaias exclama I mih pcimo. nam Regem I ovaim underunt oculi mei Ecs: s. Daniel metu exanim tus, Niri laetus, inquit, v me si perstit. Art. V cir meus apud me nintatus est in corrupti
in cecidit ad des ejus ut mortuus Apoc. 1:17. uores, quos illustrabat gloria Domini Goz θησαν μεγαν Luc. H. . Discipuli audientes vocem c cculo, Hic e)ὶ in tu, & videntes nubem lucidam , quae Hos inumbrabat , proclibant in v tu , Utimebarit σφόδρα vaque . nuntii 7:1 6. miro plura. Num igitur mirum, Isina
lamininianuaadhuc &quasi pueritia constitutum, ad aspectum Dei liormiste 3 de Deum
Populo, qui jam toties murmuraverat, cum videret Pluraonem perscaeluentem Exod. I : o. ii. i 2. in Mara Ex .is: r . in deserto Sin Exod. r9:2.3. in Rephidi in Exod. i7:2. .
α cujusduritiem noverat optime, ad terrorem illi incutiendum, terribiliori modo apparitis os ita tamen ut gratiae signincatio non diuabella, ted mox sequeretur, quemadmodiun&antecessctat paulo ante, ut in illis verbis vidimus, Et erimg. 8. Deinde&illudnotabile est, quod Istaelio: viderunt quidem fulgur. a, tonitrua, si muni ; imo audiverunt verbaDei, ita nullam viderunt speciali, nullamque formam: de s hi quo ita Moses Deutis tr. Et locutus est Dominus vob6cum e medio ignis. Sonum diem Arum Mid istis,si feciem omta non vidistis. conservers. I s, non vid stuum erim illa die, qua locutus est Dominus au vos in Horeb. Iagno autem id sti dio factio, ne com te agerent Israelitae, facerentsibi sculptile species usi uis bru-d uis, is r viri se foeminae, aut ussim pecudii V volucris Dalr. η:16.17.18. quia enim nullan or mini Dei videram, quomodo ulli ibri assimilare illum aud rum 2. cuiasii abiti me, ut a quor' o: as. Αο: s. f. s. Comites quos Iehova habuit in descenturi Sina, simi exercitus myriadum sanct Comitrarum. IehozaeSina venit, Saevenit de myriad Musui litatis Deut. 3 3: a. illis quasi cinctus
illis modiit &verba secit. Num mirum Principi exercitus Dei Ios 1:i . magelos inimcunacimtister a quibus & adorari debet: cs Morent ιLum omnes Angeli Dei Hebr. i: Qquique illi servire debent Mauli. : 1i. Qivnimo Angeli, quibus habitabilis olim futur , nunc pr scias, non quidem potuit subiici, prior tamen aliquo modo subiecta suit H .a: sinon potuerunt, nec debuerunt abesse a publico S maxime selemni nociabar GaIM. i'. dicitur lexordinata Aάγγέλιμ per Angelos, hoc est, praesciuibus&adstantibus Angelis: id&valetparticula a Tina. 1: i. imo quodna m est, Israclena accepise log εἰς Mε αγὰς ἀγγελων in otio positiones ordinationes An lorum m. 7: 13. g. ro. In transitu notemus, Angelos salvis perpetuos suille, esse & sere comites Do- Aut limini nostri, de testes operum suorum. Cum fundaretur terra, jubilaruntJob. 3 8: 7. Cum lex data est, ut jamjam vidimus,adsierunt. Nativitatem Christi suturam nunci. is Ange- eomite .lim Iaam i :28. etiam idem nuticiavit, & multitudo coelestis exercitus decantavit Luc. 2:ic: i 3. In omni tempore, quod Bit in terris, ascenderunt de descenderunt Iii per filium limminis Db. 2:sa. Cui utentatus fuisset a Diabolo,accellarunt Angeli&servientiat illi M. Iuli. ii an passione Ametus illum consertavit Luc. ra: s. In sepulchro duo Angeli inventi tLuc. 2 : . Cum in eluin ascenderet, duo etiam Angeli aderant, & de reditu ejus praetontabantur Actor. a: ii. Cum de coelo descendet ad iudicium novissimum, venici eum Aligetis gloria si Matth. 2 s. r. R 1 3. i I. Etiam
143쪽
. tr. Etiam Moses in monte sui cum Dominus de monte loquelatur: Aa 3 Issos, ouis in Ere iam deserto apud Angelum , qui loquebatur ad illum in monte Sina. Exod ro: Σ i. ct Mo B accedebat ad caliginem ubi Dem . Deutis: s. Q eri inter I ovam ct inter vos in tempore illo,adindicandum vobis et rebum Domini iam timebaris: ue: suitque adeo Mosci internuncius & quasi medius interDominum loquentem &uira audientem; unde&suin re: Mediator dicinit GaI3:is. Sed timente omni populo, nec Mosesonuiis metus fuit experi: Et deo terribile erat πό- quod videbatur, Mosis dixit, exterrit um 2 tremebundus Heb. 1 iataec verbarii Paulus Mosen dixi se docet etsi in scriptura non reperiantur,in historia tamen sibindicari videntur Exod. 19:idi. Et erat vox tuba magis misi que increbrassens. Mosei loquebatur, es Deus restondebat ei cum voce. Ecce, Moses loquebatur. quidὶ εκ poceo iam docente Paulo. Aharon etiam fuit in monte Exod. is: a . Stasiendes tu es Aharon tecum iAud; oire g. i 2. Nunc & dicendum detra tio. Auditores hujus sermonis sucrunt universus lirae Lirin Qxus Exod. i ri . Et eduxit Moserapvulum in occursum Dei e c. iso Abstiterunt in imferiori montis. Exod. 2o: 18. Et omnis populin vidit tonitrua ta vocem tubae. conservas I9. ne loquatur Dem nobiscum, is irruans unda vice. Deut. :io. Congrega mihi populum, faciam illosa'ire verba mea. Detit. Π 2 . fecit nor videre Dominin Peiunoster gloriam suam, ta vocem illim audivimm e medio ignis, hoc die vidimus, quod i quitur Dem cum homine es vivit, hoc est, vitam retinet homo. Fuitque quasi ille dies, dies comitii, or fletu totus populus coram Deo suo, & convenit ad audiendum vocem Re gis siti. conser Deuti': io. 'i 'in die comitu. Lxx. Oέρα eo ληα-- Sic De . . Io: . 18:16. Act 7:38. , τη Ocκλησ1 f. I 3. Antequam autem Israelitae ad audiendum accederent, praeceptiam dat Deus Moli i. rassandi ficet. Ex .im. io. San tisicabis illos hodie'cras Di in omne ren mundum jubebis ausis,& pr parabis eos, ut cincte ad me accedanta confer DK iis. Mia
Ai se Usancit cavit filios suo. i Sam. ic: s. Et sanctificavit Iesse , jussitillum patrum
adeste. Igitur L nt vestes, ad uxorem non accedunt,Min tertium diem, quo comitiuam debebat halloeci, paratos se tenent Exod. 19:1 Is . a. Ut tmetunta coerceat populimi undique Exod. I9:2M terminis include montem. Noluit Deus populum in montem asce dere, alit partem montis tangere pomamque mortis in transgrestotes stituit. --nus monte uiam lapidabitur aut jaculis confodietur, sive t pecus sive homo, non vivet Exod. 10: 13. Etiam sacerdotes accedentes ad Dominum ab hoc praecepto non seunt m nes Exod. 19:2 Paulus hoc edictum ut dumm& grave considerans, ita de eo loquitur Heb. 1 2:2o. κ ἔφερον το nonferebant quod edicebatur,&c. Sane lumbonum estta sitave accedere ad Deum Ps 7 3: Σ 8. Seatus quem eluis jubes prope ad te accedere Ire 6s: saam durum S triste est ab accestu ad Deum arceri. Voluit Deus hoc ipso docere,iu ael, ita in se nec sanctos,nec puro nec aspecta Dei dignos esse. Animalia ipsin vanitati hominum inservientia, propter Israelem etiam ut impura reputantur adcirco inquit,Si ami Itetigerit, Apparuit nondum adfiiisse plenissime introductisnem ita in melioris spei, per quam prope accedimus ad Deum Hebr. 7: im munivis Isiraelitae sibi gratularentur,quod vidi sient Dei magnitudinem,
tui. ut ne ta audivisent ejus voce dc adhuc muerent Deutis: a tamen post auditum sinonem ita Mosen alloquuntur, Loquere tu nobisium 2 audiemus , ne loquatur Dominus, ut nemoriamur Exint 2C: versi'. confer D t. s: 2s. Et nunc, quare moriemur, ut com vomini. das nos ignis mi us his, s addimus nos audire vocem Domini Dein stri, adhuc ci mori t mur
rixe ptum d tam ante Decalo sum.
144쪽
--. Conis vers 1 . Attestatur Paulus Hebr. cap. Ir: vers 1'. qui mHTvemni re verborum, de ecati pura, non addi sibi sermonια Agnoscunt selliere Istis encim mstit in&iupereminentiam: norunt suam fragilitatem & impotentiam. Ses in Deum pi tum oculis, ne videat malum: se verbin peccatis natos&multis privitati s. datos. Ignis, elementum horribile de vorax, tonitrua, sulgura etiam sortiesima, prostari nihimentes. Angeli faciem alis tegunt, ne videant iso iam Sanctissimi Ess versa. mini nil mirum, Inaelitas orasse, ne Deum omnipotentem amplius isto iam terrose, A cum tam multo igne viderent de audirent a Nec Deus hoe illorum fietitum in t num , de hoc a te exigit , Rinio, uno militersicum ambules Mich. 6:8. f. is. Sed nunc & de qMNO Uamus, nimirum de seritione ipso, quem de Sina Desul cuius in, & populus auribus siuςaudivi . S. 16. Min huius sena imis ira habet: sto Jel ova Deus tum, qui te essimi eum Irtitiumra grati, ὸ domo orum Ex .etoli. . sermonis. s. i . Angelus deris, Angelus Testamenti e a DemhDelu est: quod Abrahamo his, ita promini, Ero tibi in Deum, cramini tuo post te Genes i : . nunc semini ipsi appropriar, sodem Lao Leh a Dem tuus. Qui nomine sevo L ova Patribi non innotuit Exod. 6: 2. nunc semini illorum illo nomine innotescere incipi L Qiamus honor, di amin as gratiat non est. pudet Ucaelis Deum, quin Dein ipserum nominetur'Hebr. ira I s. is. Dum dicit, Ego Iebo Deus tumIdat Naitai libertatem dicendi, Tu es Phora 1mma Dracs meus: quod maximi est amoris, & communionis ac unionis intii ci emphina g. i 9. Dum dicit, Ego Dem tuus, simul dicit& indicat, Tu es populus meus: haec enim 'is . conjuncta sunr,& separari non postant: ovobis in Deum, o vos emitu mihi in populum Do Ieb Exod. c: s. Jerem. y i: 3 3. Levit. 2 G: ia. Confer Deuti a Q i8. I ova dedit tibipse a i
rem dicendi, quias iussislsi populus peculii. & Dem 1 di actus e vulus Diaet a Dratu . s. ao. Sed Se omnia maxima, gratiaupere menter, vitam , utem promittit, dum . Et, Ego Ieho se Deus tuus, imo dc beauitudinem, sinctificationem, civitatem cremam serporis res rectionem tu et iniuriae offinge Praesemaa. - . s. a I. Dicor . omnes gratias. In eo enim quod Lebisa est, continetur, quodHV iis , misericors, multus gratia ta veritate, condon spereatum rimitarem Exod 3 : c. Ea loeum ducit, Era ovatum, civissime promittit, si gratiam, misericordiam,
litatem servaturum Isieli: quod si non habet propositum, quomodo possit dicere, Ego
3. Vitam, immortalitatem, resurrectionem. Desu non est Deus mortuorum, ἀθάτων sed viventium :onines enimi visunt Luci 2o: 38. De resurrectio mortuorum --
non legistis, quod dictum est a Deo, m Deus Graham, GDem Uaac, UDe νι
145쪽
continctitur. Ericli propoliuntu & oflexivatur. Nonis init tantum in dicat Deus is li; cendo, E Ie et Deus tuus, se esse, Goernum orasse , nia, conscivare omina ; sed in rimis Testamentum &consilium gratiae, & divitias bonit iis ac misericordiae,quae omnia caro & sanguis revelare non potest, revelat &aperit, & Eraeli
libertatem dat, fide & fiducia omnia maxima illa tibi applicandi,&Deum habendi pro
stilia,sua ratione, vita&salute sin. -l
Σ3. Si enim haec loquendi sormula simina haec beneficia comprehensit & in empli si sua includit, tu clarisitius Scripturae lod, probavimus, non pinuit non istaei, illumulatus& eruditus a Spiritu, qui cerse, in medio illius stetit, audiendo, Iehova Devi tuus, --μμα haeo utaria sibi applicare, & a Deo veritatis indubitata spe, & fiducia fit ima e spe e & petere, praesertim cum paulo ante dixit a mus, Eritis mihi peculium, regnum
Sacerdotum , Gens sancta Exod. I9.
uuis . . AdditD s, qμ ob πιυς ιι η Urvi tit. Pharao si pti Rex duplicem Istita' uuentarit servitiitein, co poralem i, uualem: illain, dum in praeparando luto& urendi lateribus d cplenda terra Isi lana o a' elle voluit: hanc, dum in sciat bisiuinae fici, ut ita paulatim sitis initarentur filii filiaritae Iii iel, & unus populus fieretu cumlitiis, iisdem viventes statutis , iisdem servientes idolis. Ex hac s tute eduxit Deus popi aeni, de illurn deduxit adse Ex . t 9: Esteium Iehova Deus Isaictis: qui uamson, volens bigentem hanc enim erit , α thronum gratiae in illa erigere, nec voluit nec potuit
as. Videamus autem omitia verba seu praecepta ieritionis habiti de Sin a. Verba cimus; ita enim illa nos uinare amat Scriptura diura indicat decenν illa elle, nec plura nee pauciora. conser Exod. 2o: l. locutus est Deus omnia verba haec. Exod. 3 : i S. Et scri ain tabulis verba foederis decem illa verba. Confer Deut. M i 3. g. r6. Diu multumque quaesitum est, quomodolia e decemve b dividendaesint: utrum vi id 'ior pertineam ad Deum, sex ad honain a i an potius lini tria sint, & haec: n erit illuleui alius , de , Non faciei tibi sculpi Q ut an tantum praeceptum: mu an ista septent, de ita extrema verba, Non conculus i uxorem, Non concupisces domum proximi, in duo praecepta debeant dividi. Augintino olim et utebatur con uentius, aclimacta, Sista septem, quoniam Truvitarem vi a Ner i , qua ad Deumpertinent, insinuare diligentius nituenti L. Qugst sapex Exod. quaest. Lxx i. 6- 27. semen vide ur Ecclesam reso acina optimo jure quatuor verba refert ad
Deliin, quia iis iustinu&ici uius noli in idem, sed aliquo modo diversis nam quod in primo late tantum & quasi clonginquo uanuiuar, id in secando expressius & vobis conco. ptis tractare S iob sapienti Deo consilitum visim est: de sex re ne ad hominem, quia ulti: n, cia Ala idcc coepis Minia, non commode dividiciu in duo, concupiscem. menim ibi pNhibetur lv minus laudandi sim illi, qui eo obtentu, quod duo pilora uiuan tantum constituuiit verbum, id, quod de non sici do i l ut de imagi
146쪽
exillos uinu elogio: otii ova sinus: quia olum Deus tuus, non erit tibi alius pumum. Ninime. Docemur. i. De Esse Unum jus essent amnia &infinita. Sed ira tanum, ut sit Trinitus;ed ratia.Unuin nribi Tnarim: quodni si unilapsibus iit perceptibile, mis 'τω nitiorum imprehensibile .i ualectivimpensessit bilis, mariam in viatilin &per L m a te, prima s crat a lite tuis inculcat quamclarissum; de ipse Decalogus, monuncisum ab queo Iris an mi ; qui emi ita admirari ita Trinitatis p bimes conlirmat evidentissime. r. Hunc in Trimum De cile Creatorcia iiDC-- Creatorii vator omnium naeque enim Deus est, qui l calum G orraem no reis Jerem io: a x ramite Lorest; quinaaeciaeata sunt, non conseriar: conservatio enim est x itinuata emo Achor. I m. 1 itrio vitam, iustitiam, salutem I eccistorum. Deus ina vita iusturit --πι-rtuorum,sed vi tum a Minui. . Deiu vim sui ,-Da Je i. '
a 3:6. de Domini est salus superpjulumissius benedimo 9. 3. Uni de sol illinc Deo gloriam tum creationis, quae verbo facta est; tivia redemptunia quae pretiosisanguisis Ma folisi sone, de more Principis vita uisci& obsutiata est, omnesque honores divinos con, ita ori.
f. 2'. Peccant ini hoc praeceptiun t Ii qui dicunt, nitro esse Deum .ia ultus Afer non est Deus Psilii 'iavi. Ita uidem ae t radicit, septem autern negat disse , Η 'andea uidit corde vellet enim id ita esse, noe,autem id iii corde suo certuirili et: δ Vnx .es ducit, non es Deus, jam illo ipsbostendit, se habere minionem numinis rimo id M. cendo contra clicto loquitiar; dicit enim non is eum, qui semper est, &non potest non esse, de aetemus est, de immutatalis, de infinitus. . a. Ii, qui dicunt cile pliar Deos, ut olim utiles, quid seniles rant τὸν πιλυθε in Muive et o mλυλtta, deorum multitudinem , deieci stirientesmokagebant me. εατητ . Aud, qui dicunt esse majorem de minorem Deum, qualem uuatDominum nostrum 'si haeressiori multi : qui in hocsbio ati me resutari possint, quod ille qui dicit Ego I ova, Non erit tibi Dei asse, ipse Dominus Christus est. 3. Ii qui attributa divina de gloriam divinam de honorem divinum creaturis sive attribuunt: suales sint, quibus vis sim est Deusseuim Hab. i: ti . Item, qui victos invocant, dei illis vari volunt. Item, qui cultum. κλειας dcx υρὶ - αα Angelis, Mariaevi ii, Cruci S. ligno, Equo Christus pependit etiam ossibus, i mulis de reliquiis sanctorum, ut loquuntur, tribuunt. 3o. Manet, Non eru tibi Deus a ius coram me: hoc est, nemo a recoletur, repulti bitur, aestimabitur, neque ut numen aeternum, neque ut Creatoriiniversi, neque ut sta de iustitia hominis Ili L Neminem mecum junges, aut socium mihi facies. Ego Deus solus de unus sum ab aeterno in aeternum Creator & Dominus omnium: Restaurator, Redemptor eorum, qui servanrur: Solus dignus accipere gloriam de honorem, obedientiam de confusionem. Ego Ie ova, hoc est nomen meum oriam meam alis non dabo Es 2:8. 3 i. Verbum ibaandum. Non facies tibi culptileta omnem formam, qua est in caelis v/s perare, ta qua est ni terra inferius, ta quae est in quis infra terram: non adorabis imnon servies sitis Exod. 2O: 9. s. q. f. 3M Oi cmi nam deim: em, sive illa sit in caelis, ut Luna, sol, sidera; sive in i
147쪽
rra, ut homo ; pecudes , volucres, reptisia, arbores',sive in aquis, ut pisces, inargantae fieri Deus prolubet. 2 Aui ier. Ut autem duplex est operatio, alia uiterna, alia externas illa mouis , haec nitanua: ita imago & Qilptile fit vel marra Fel ivente: Manu , cum nostra
arte, aut e nostris opibus externum aliquod aut opus compoisitur. non - , se tali nonnilla decemit manu tale quid singere, sedetiam milia suo arbittatu& imi silio,&volivitate privavastituit cultum Dei&religionem. Omniscultus excogitatus&ona
ii adinventio humana ad colendum Deum, sciilptile mentis est, quod mens sibi secit ado i ran nr,i que sibi: propos ui fruim m. Ita quamvis ineri in s esculptile nulli astat, tu time reproprium cultino, quo separe Deo velit, pro bittatues motu suo fili sentς , ansi ec vim liac peccanui, de contra illius mentemasinu. Quinivis autem pnec Ptum loquatur deeratro sculptili, id fit ad similitudesciri rerum externarum,.quae , dentur tin caelo, aut in terra, aut etiam stat inquis, tamcii sub his e templis interdictaceiiseri debent omniailla, quae in se ullam habent sindividinem extentoriam sculptilium, Myla n habent litterio iuxtatis cinasilia&ad vendi in pluama mensiacis, duilio Di . .i, SM lubitumium forma&sivit; qu*tim odii extimum Gilptila propriis i terialibus exstarta Nullaetiam externa icii tilia manusti ai - unquam recisset, nisi mens plena error ii, & malarum adinventionum, d consili rum carnalium fuisset Motus enim membrorum voluntatis sequitur motum. illam bus imperat,&pcrita facit, quae sine illa nil facere possium MEM . f. 3 . Ut autem Praecepti mens recte cognoscatur . Gendium, quid Deus proprie velle. ONUti. &intendα Non, ne Iina sinu irati quierro Deo ipim habeatur, dccaedi uir, Tu er ' meus: id enim quam claritame prohibitum est in primo, si enim non erit nobis Dei ocius, nunquam resalia extra Deum, Deus erit, aut pro Deo habebitur, & ut Deus coli de
beti Sed prohibet distincte Deus
a. Ne faciat Israel imaginem ullam, Q quam aut in qua Deus colatur. Multi satentur. non esse Deum alium praeim illam , otii di*it, Non erit tibi Deus putant autem itillam Deum in imagine inisculptili coli Siadorari posse: honorem, qui imagini desertur si S caussem primatri redunda e ita gentiles olim sibi persuadebant, se Deos suo colere iii Curio, quo, lapid: Ita&tiatara in vitulo proclinatem se habere inum, de iii illo visibiliter coli & accedi errone utat, uit. Id jam disertissime prohibetur,
risi ulptile aut ullam formam , non adreabis illam, nec illi semules , cultu nimirum reli- ota blanifesti autem hujus praecepti ratio est: Deus non est similis argento, auro, piri , seu turis artis Ucogitationis humanaryno Actor. i 29. Quomodo ergo in lapitide, auro, aut squiplura ad ari potest Z ado ditur enim in eo, in quo non est, quod non est, quod nullam cum Deo similitudinem habet. Est Deus excellentior excellentia infinita omisi is uia inibus soni ita quae ficti postulata Cui a milabitu: me ta exaequeri quam . iritu nem ponetis Deo 3 Es o: i S. a s. Deus spiritus est aeternui, vita, lux, ipsa
beatitudo: omnes imagines, omnia simulacra sivit sectune terrestres , corpora di m , vita carent. Major est convenientia inter lucem & tenebras, inter calidum stagiu um , quam inter Detua minensim , infinitum ,& ηαι eri uix arte manuque factum:
quid prodest sculptile , quod sculpsis crud formator ejus , fuine est , V Kocens me
dacium : ecce a ro tenetur regento ; ζ iratim non est in illo Habacir: vers 18. I 0. confer Psalm. 131: vas i s. I 6. i7. igitur Deum , qui incomprehensibilia est, toto universe omnibusque creaturis major, in imaginevelle colere, & invisibilem iti. tum sub senses nostros sil jicere, , culla Vese m reiciatare, quid lioc aliud est, qui in
148쪽
ex Si promulgario. Ap. VII. Lib. 1.
creaturissimilem, & illum ad creaturarum redigere vilitatem, S gloriam im rin Wiabitu Delmutare insimilitu eis senis corruptibiles hominis Uvolucrium s r Rom. i: 2 3. Ceste honor in Deo eompetit soli, in partesdividitur. Et pars una divini honorisimamni offertur, Deo autem altera tantum: ita honor, qui Deo ossatur,.'noti eritinteger, sed impersectiis & naanctis, adeoque vitiosus. r. Ne unquam Istael putet, se propriis adinventionibus & consiliis sitis Deum colere posse. Non enim fieri deoesulptile ullum: nec externemanu; nec interne mente. Non licet homini modush ponere cultui divisine sapientia carnis: aut consilia, quibus Deus, velit nolit, assentiri cogatur, fingere. Viae divinae S cogitationes Dei non sum ut nubae Ec s 1: 8. Mentem Domini γis novit, aut quis in comimunicationena divini consilii intravit 3 Rom. II: 34. Nemo praeter Deum scit, quodnam sit m Fλημα ἔ- Rom. 1 a: 2.iNon potest cultus Deo esse honorificus, cujus Deus autor non est. ut in Deum omnis cultus desinit,ita &ab illo, hoc est, illo jubente & praestribente incipere dotat. Timor Dei nesi praeceptum hominum condocefastum Es 1 9: is. Frustra me colunt d . centra dubinas, mandata hominum Matth. I 3: 0. Non potest cultus esse rechias, quem cor hominis, quod malum est omni die commiliiscitur. Et quia quodlibet agit secundum ias uram suam, certe non potest cultus ab homine excogitatus, labe carere dc mactata. - . , ab aenim in litoris referet. Ita homo pro lubitu&ξ consilio sito De a colens, faceret ' Deum sibi similem, de Deus precitori neret similis, de lux commisceretur cum tenebris.
Ergo omnis ἐθ οβ ρησκεια, hoc est, cultus divinus, nonc voluntate Dei, sed e priva voluntate hominis institutus, qui quasi sculptile est, quod mens sibi fingit adorandumae,m, hoc secundo praeceptoprohibetiliat s. 3 . Est autem hoc praemirum, ut caetera Decalogi, aeternae veritatis. Nunquam suit i. restiam, nec unquam potest esse rectum, ut Deus colatur in imagine de assimilemr crea- aeternae turis j a ut mens humana semiet sibi sculptilia, &e consilio carnis serviat Deo. Igitur ut
natura docet Mana ratio, Deum esse unum, ita etiam clamat, Deum in statuis S scutiptilibus non elle quaerendum aut colendum : unde&gentium Poetae cantarunt, Deum imum pura mente , non in imaginibus colendum. Quare non ideo tantum a cultu
Dei in ima hie abstinendum, quia Dciis ita vult & ordinavit & instituit; quamvis &propterea: 'voluntas enim Dei lanctissimi summa Lex esto ; sed quia Lex naturalis, v ritas immutabilis, aeterna justitia id imperant & seadem. Simul hinc apparet secundum
P ceptum nequaquam elle de genere illorum preteceptorum , quae δόγματα placita vocat tui, quali assent praecepta de sacrificiis, lotionibus, circumcisione, diserimine ciborum: nam quod ipsa natura docet, & quod semper manesi & abrogationi ac abolitioni non est
Quamvisautem receptum primum in latitudine sua complectitur omnia om-cia secinadi, tame11sapientiae divinae vissem est, peculiari de illis pnaecepto Ecclesiam is melis monere, uisciret, diligentissime cavendum esse a peccato, ad quod mens hum. ana, jacens in
malo, valde prona est, quodqueilli plausibile videtur.
3. 3 6. Sed porro etiam moneri debemus,quamvisfacere opingere ima sines Tr se pec- An ima- earum nonsit', ut enim artiunt omnium causa prima Deus est, qui hominibus taculta rites &aptittiditiem indidit, ha, quod ars operatur, dummodo nemo arte abutatur, stirnon potest malivia esse; tamen quia Deus dixit, Non facies tibi imaginem', non potest justum este , ut innaso Dei fiat aut pingatur, aut ut imagines renim sacrarum intempla &loca religiosa inierantur. Filius Dei imaeo Priscol . i: vers i 1. nullaalia res S Deum
149쪽
Deum repraesentare aut exhibere in in epo Inus bilis, idq; oculis vide ni nime est: quare non metentur laudem, qui Deum, imo is uii Trinitatem d inta e non verentur. Symbolaita& organa quod attinet, in quire Deus visis est olim; mem modum Spiritus S. destisndit siver Dominum Iesum GA me o, columba blatur. 3:& Seniores Israelis viderunt Deum, de sub pedibus ejus eraaut pavimentum Ex .a : io. & talias vidit illum in solis excelse cum fimbriis oblongis Es6: i. nec se
depingi e re est: nemo enim nostri a illa suis octilis vidit: nec illa scripta sim, ut depimgerentiae, sed ut fidei lumine considerarentur: utimus melius illa memplari,
manus ulla potest pingerς, α quidquid etiam phagas, tali m n id ipsim, v,
derunt, secundum omites partes depingi, &omnibus cum circunctaritiis exhibeo potet Ita Es as ibi si se vidit te Deum in solio, & fili. ias ejus; non autem, quae sorma aut quis Dominias cinis fuerit. Ergoqiuvisionem hane depinsere vult, ad illam de sto addet: itajam pictitra ficta erit&imperfectat denique nullus pictor gloriam & clatitatem dei cena, quae ubique sau apparitiones divinas comitatae' depingere potest.
g. 37. Neque etiam imagines, quibus templa ornantur, multum prosinat, imosaepem cent: homines enim umbris delectantur, &ad miri significatam vix attendunt: quando
imagines in is sublimi ponuntur, seu in quodam Aggesu, procreatur oc IDi pravus in animis, quo invitarur diabolus ut se admisseat Augustinus in Pta. ii 3. Onusis vi , quae ad superstitionem & idololatriam ducit, pmcidenda est. Resenent historiae salietae ex
qua decet gravitate cottidie de cathedra, tumnonetit opus ut videantur de parieth aut ut iutinantur umnis&contignationi L . .
38. Neque m. agni momenti est, quod objici Alet, Deum olim jussisse fieri Cherub,
nos Exod. as: i8. serpentem aeneiam Num. 2i: 8. Nam i. quod jussu Dei Hinc faciunt nunc, ubi expressum tale mandatum non habemus, fieri non debet. a. Tempore priori, una e, ceremoniae & figurae magna pars cultus erant, tales figurae cum ceremoniis au in tutionein majorem copulabantur. Nunc autem cessantibus ceremoliris cesibit etiam vistabiles hae figurae. 3. Deus Arcam cum Cherubinisabstulit, & diu ante praedixit, fore, ut nisita menti ota arca amplius, ut itan ocendat in cor, ut non vi ni Ham, imo ut non fas aininu, secunda quasi vice Ierem. 3:16. Ergo Arcam & Cherubinos ad tempus tantum voluit esse. Quod autem Deus ipse abrogavit, id nobis de novo moliti & sacere non est intomum. Ostendit enim Deus auferendo Arcam cum Cherutanis, imo jubendo, ne quis itilam iterum faciat, se, cultu suo ejus odivisibiles figuras sora I νυν a nunc excludere. si quis ergo secit aut Aream, aut Cherubinos, aut aliud quid, facitid, quod fieri nequaqua, debebat. 12 PC Qq Jerem. 3: 16. de es e cαπις transiressorpraecepti. q. Corpore e tante abeunt umbrae. Serpens exaltatus suit umbra Christi in cruce exaltati Johan. 3ra Arcade Propitiatorium fuit umbra Christi,ta cujus visieribus Lex Deis Pitam. or et s. quemque Deusproposuit Rom. 3:χ s. ita & Cherubini aliud quid abumbrativit. Cum igitur omnes hae figurae fuerint figurae su orum, quid juvat corpore dc veritiae ipsa exstante tales figuras iterum introducere Ecclesia vetus& purior,quadringentis circiter at nis a Christi Domini ascensis, omnibus ima nibus & pictis figuris caruit. f. 39. Eximio autem illis 2T . 2: I9.) munivit Deus verbum ita Exod. 2o: s.; Nam ego i ova Deus t s. Q eg ehoramus uvis, qui nec mutari, nec ulli resin
milari platim; qui selus volo esse Autor & Dominus ci ' mei; id in Spiritu vota ador
ri, non facies ini nem, quam e tuo arbitratua res, cuique servias. Dcui existes, qui
siderio glatiae meae udia nec vitiam meam infern nutu sino, illamque a violantibus vindico:
150쪽
ex Sina promul b. . LVIII. Lib. 2. I 3'i
ninor imimest in nepotiesci pronepotes. confer Nuiri. 1 : 18. lia Deus ostendit e severitatem in mili peccatorum. Qui vi se deris operum omnes Adami filios, quia in ipso peccarunt omnGRom. 1 i i 2. UI. i 8. condemnavit, is non obstante foedere gratiae saepe pes tata mirurn in posteris castigati lia Davide peccante luit Iliaet i Chrona iri . Ot wJ-,
ia fecieriim ' Et salomone in pie agente poena hi Rehabeamuni quas devoluta est Ii tercedit tanten plemnique ipsa filiorum istipietas: ut in Israele & Rehabeam videre est. 'Non tanterim infitatiun procedit ira. Visitat in tertios &quarios. Gratia vero redundat in Faciens misienos. Itiagratia citam Domino est, ct multa cum illa redemtis Psalm. 13 o: . Gratiasit Patribus & Hliis: nam in millenos. In ipsa ira & peccativisitatione, recordatis Dominus misereri Hab. 3: 2. Gratia autem fit amantibus. Minit iniuriae: F s aniret gratia est: neque enim quis ex se amat Deitim, nisi cui divina . nata maior latri uides Ut autem gratia amorem antecedit, ita Maniorem uitur. Ita ex grai inanior est, S in gratiauranior vergit : quem gratia gener, Qt, non potestnongratia coronare. Et* antibuspracepta mea. Gratia divina operaturainorem: ana obedientuun: ita arm)rενεργει stelliora , viburi . g. o. Verbum tertium: Non feres nomen hhove Dei tui in vanum. Datur hic Istaeli iesi uri potestas aetidi nomen Diiovae siti; sed id in vanum feratur. Quodnam Dei iam usiusquet nitii sit, trii et ex Exod. 3 1. 7. Eictimaeret Dominus in homen Huva. Et clam , t mina, mova, Deus 1mseruora traiisu, longanimis, multu gratia ta veritate, Ibi uratiam in misi ori condis moereatumo de monem. Videmus Nomen Dei significareomnem gratiam, bonitatem, veritatem, mileticordiam; unde Dominus vocatur
gratiosiis, risisericors, &α Inde iacile est intelligere, qtud sit ferre Nomen Dei pisi, nuntirum λαύειν potestatem gratis accipere t Ioh. i: Ιχ.ὶ confiagiendi ad Dei gra- tiani, dein illa tendi omne bonum, peccatorum remissionem, S: gratiae ac veritatis divi- 'nae minista toneni. Est i tur maximum privilegium, quod hoc verbum Israeli largitur. Nomen Dei , quo, nuthim est dulcius & gratiosius, ferendi , & gratiam salutarem sp i uidi, petendi, & ad illam accedendi cum fiducia. Id stile peccatori, qua peccatori non licet: nec foedus operum , ex quo est post peccatum primi hominis ira, mors & maledictio, permittit. Sed peccatori, cujus Deus est Ieho , imo clijus Sponsor dc intercetarin Angelus faciei timetis, Angelus orator, seu interpres libo. rum est. Liquet autem ex opposito, quid sit ηοnfem nomen Dei in vanumr nimirum non temere, in mendacio, & hypocris ae injustitia gratiam divinam sibi applicare. Illi ,
qui gratiaen habent ιχ ἐ κάλυμμα ρ κακίω: nequitiae velum stii tegmen I Petr. 2: I 6.&qin siciliat, non eamus in peccato ut gratia abundet Rom.6: I. do Faciamus malum, ut eveniat bonum Rom. 3:8. omnes inquam illi nomen Dei ferunt in vanum, & gratiam,
quam divinum Nomen pollicetur, oppi rio habent. Tantum enim absit, ut gratia divina peccato patrocinetur; quin potius illaesticacissime πωδAu κ μιῆς docet nos i abnegataim aetate A mundanis conci Femiis, sebrietqjum opis vitiamus in Mesacuo Titi ir
f. i. Porse & hoc in nomine L Ova DA Istaelis continetur, quod est justus, veraxieris veritatis, omnia sinens & videns, recti justique vindex r unde & in nomine suo Exod. 3 4: vers 7. addit, non dimittit impunitum , visitat peccatum. Igitur, dum ducitur, Non feres Nomm Iehori in vanum , ptohibetur; ite quis, ut in nomineDeis 'i'. injustiti loquat mendacia, Deum uti ustum invocet festatis. P tuu injusta si S a cit,