장음표시 사용
161쪽
t in Magentem tantum saeti&opem, tanquam causa justitiae, mortem & con tionem lium in illo inveniunt, illisque Decalogus occideres 1 Coias: s. In Cliti- 8 vi lanius autem in Decalogi propolitione, quoviodo in Christo Iesu gratia &lex sui et sint reconciliata rata ut gratia Legem et cm tollat, nec Lex gratiam evertati GL ita iiiiii etia praevalet,&unica silutis causa est. Per gratiam Lo amica facta est illis , qui gratis M vanti ir; te illa illis non amplius rex peccatι mortu, sed lexi ruin vita, de id ipsi
quod Lex ad iustificationem requirit, quod Scriptura sigilificanti vocabulo appellat si δεκα - ου I . , in Hu impluum est Rom. S: t. s. adeo ut ipsa lege judicante, taxari
1 Meviri Neque dila conianditur Lex &gratia. Sed gratia manet gratia: &Lex manet Lis. ... autem, quomodo gratia euiciat amorem bonorum operum, ut volupe sit illis, ei in gratia stant, timere voluntate Dei,& lege illius meditari interdiu& noctu,& τνομον πλῶν βατ λικὴν Jacob. 2:8.3 Post pronunciatum Decalogum proponit Deus judicia, hoc est, leges Hretiles, quas coram Ili tele poni, hoc est, ab illis ad ordinem in politia retinendum observari vult. Illi lege Exod. ai: aa. 23. quae&similia multisvix volumi bus explicari possunt. CApuae OcTAVu M.
Explicatio testimonii divini de Angelo , qui in Sina locutus est , ex
. GOd. cap. 23: w. 21. g. I - Io. lemnia peracta ad montem Sin
. g. I i. Illorum significatio g. I 2 i 7. De Testamenti Veteris inutiatione g. i8. 39. Illius elogia ΣΟ. de illius natura & indoles. Σ1 - 33. De apparitione Dei saeta g. 7o csenioribus Israel g. 3 - I.
s. i. TLlum qui locutus est de Sina, Angelum suilla Domini, superiori pite docuimus. 1 Nunc occurrit illustre testimonium, quod Deus ipse de Angelo hoc tulit: de quo
ut& nonnullis aliis, quae circa idem tempus acta sunt, altius quaedam repetenda sunt. r. Ita igitur loquitur Dominus Exod. 23:2o. 2 i. Ecce ego muto G gelum coram te, At te cusodiat in via, ta ducat te ad locum, quem paravi. Cautus eso a facie ipsus, ta ausculta voci ejus: ne te amarum faciin contra eum, aut, ne sis contumax in eum: nam non condonabit delicta vesba: quia nomen meum in medio Uus.
9 g. 3. subjectum de quo sermo, est Hebraice derivatur illa vox a D Arie icti dice Io, quae litustata Hebneis, Ethiopidus notat misere. Igitur notat eum, qui qui thittitu ab alio, & qui in nomine alterius venit, & dicit quicquam aut facit. In Sacris datur
dum porro, is Patrem nullibi vocati quia enim prima Deitatis persona est, a nemine mitti potest; quod tamen fieri dcba illi, qui Angelus , nuncius vocatur, Deum Spirituran aciem, quamvis dicatur mitti Es. 8: ic. Ges.s 6. rarissime ta incit, de sorte non nisi semel Angelum vocari; nimirum Gen. l 9: i. I 8. 19.2o. 1 Titium
162쪽
qui la Sina locutus est. CAP. VIII. Lib. f.
Alium autem Dei sepissime illo nomine insigniti Genesi Q 7. 13. Hos 12: s. Et ducis more se gesu cion Angeis. Zach. ia: 8. Ut Deuν, ut Angelus Iebova cora- ipsis eris A i David. Ita vocatiumr Angelus Dori Dei Es63:y. Angelui foederM.Malach. 3: s. Angelus orator Iob. Angelus redemptor Genes 8 . t 6. Optime autem illi hoc nometi convenit: mittitur enim a Patre, & -r per illum fecit opera divina omnibus aliis impossibilia. Neque hoc inita dignitatem divitiam, qua Filius cum Patae gaudet ab aere no, esse censendum tib Non enim est ira Angelus, ut illi qui tantum ministrant, & e prae cepto divino mittuntur, &nil nisi ministri sunt; sed ita est Angelus, ut& sit Dominus. faciens opus siuum, & a voluntate sita, quae una & eiacira voluntas est cum voluntate P
tris , motus & aebas 1, atque ita a tapso veniens, ut ita id, quod ipse ficit de dicit, Deus ipse sectile & dixille debo putari: Pater enim & Filius unum iunia
f. q. Angelus, de quo textus noster agit, non est ho/m, neque creatus, Utilis Angelus ille de quo se moestEx . sed Amelorum omnium & hominum Dominus. Ide praeditis liquido constat: dicitur enim habere nomen Dei in medio sius; nem remittere rium peccata. Remittere autem & non remittere peccata nemo potest ει μη εἰς ὀ-ns unus iis Deus Marc. 2: 7. obediendum voci illius , nec rebellandum illi esse &c. Igitur , ut
diebam, Angelus de quo sermo est, est Angelussu deru, faciei , redemptor Deusicliae Pater, cujus voluntate &-hic Angelus Mosi in rubo apparuit Exod 3:i 6. imo in monte Sina locutus est Actor. : 8. hic testimonium sta ide Filio sito, ut ab Iscie len scitur is, qui ha lius foedus cum Maele promulgavit, & quidesnceps Israelem debebat
ducere, invia servare,&ciijus voci Israel teneatur obedire. γε. s. Dicitur autem hic Angelus mitti. Ecce ego mitto Angelum coram te. Missio haec Mittitur.
plane divina est&excellentishina. Mittitur enim ut is, qui est ἱ--Phil. 2:6. & jus a ν ημι ἔργον propria voluntas ct proprium opusnest voluntas Dei & opus Dei. Mittitur autem diversis temporibus, &diversa forma ac conditione. Miuitur enim, cum populo datur Ductor&Comes in desino, & in via in Canaan: ita in hoc prae tu loco Dcinde cum e muliere nubtur Gal. 4: . emisse Deus Heuum situm, natum e muliere: i iis Ph. 3:3 . quem misit Deus, verri Dei loquitur. de qua missione conferantur ceximia Prophetariun oracula Es 8:i6. 6r: i. Zach. 2: is. Absit igitur, ut quia Filius mittitur, inferior Patre habeatur , quemadmodum in rebus humanis m:ttens millis
Ior est, Sc missiis mittente minor, quinimo taec missio Filii δῶ ἰά-α aqualitatem run talem cum Patre osteiidit & testatur.
g. 6. Igitur mittitur At gelus, sed adquid λ ut te servet in via, es eat te ad locum Ad qu;d quem mali. Quam fideli inomne hoc ab Angelo sit effectium testa est Es 63:9. In omni iv angustia illarum non fuit arctum , ta e vetus facies ipsius salvis, eos;in dictionasia in conpasione sera iis redemit eos, cstula QM, ta b ulamis ilios omnibus i
g. 7. Non temere nec irreverenter cum Angelo hoc agere debebat urata Igitur m R---net Deus i. came tibi a facie e uiri sulcordiam ejus & bonitatem osculare & ania: justitiam Miram time & reverere. Servi illi in timore Plata. iri l. Cogita illum omnia via dere, oculis ejus omnia ei se nuda&detecti; imo & renes scrutari. a. a ulla voci illius rilli nimicum voci, Ego senator tuus, Ego i Ovab Deus tuus. Imo qua exercitium ch ritatis& bonorum operum tibi commeitavit ; imo quam deinceps sequentibus temporisbus ad te pronusiciabit linis inquam vocissis memor semper; verafide&obedientia illam amplectitae. Totum hoc est quodadsilutem laici, rima reorumvir, a cultare voci divisata cor
163쪽
rue, Angesi qui hi Sina locutus s. CAp. VIII. Lib. 2.
cs cor non obturare V s: 7. 8. Hodie si vocem ejuι aud veritis, ne ob me rda Jerem. :23. Verbum hocpracepi Usis, Auscultate veta mea. Est: is. Forem ritu audiverati . Id& si et exhiberi Moles Prophetae, quem Dominus imposteruin
excitaturus crat, illum audite Deutat 3: II:&vox c litus delatam montein αὐτοῦ Mo mMatth. 17:J. Marcim 7. Luc. 9:3 f. ne re amarum facin contra illum: ne sit interer ne ια radix amaritia ii, quae te ξιοχλῶ impediat, quo minus voci ipsius obedias refer quampolluaru Hebr. I 2:is. neque pura, a nun Ubi esse posse obedire illi, quemadmodum in AEgypto amara facta est tota tuam servitute gravi Exo Lir quinimo, hoc unum est: vere bonum & dulce, ebeio Domino. consor Matth. O:3o. Si vertis, ne rebellas in i m, vetauir, ne unquam in hoc impietatis consilium conspirent, quod revolatur , Plata. χ:3. Rumpamus vincula illorum; neque ruam in talia scelera, quali adcinder' in desertoperpetrara sunt: deqssibus Paulus i Cor. Io: 7. 8. 2.1O.. g. 8. Et magna ratio in , ut Israelitin caveat. IV in non coniurabitpeccata et incon- eui ser ExoLao: s. Deus existes, visitam peccatum. dce. 7. non dimittet se va impunitum. Quamvisfaciat gratiam in milienos ,gratis , misericors, condon I pravitatem se catu' Exod. 3 : 7. tamen etiam peccatum visitat, & uepe non condonat. Est quidem assum Dei , ferens peccata muni Joh. I: a'. attameia omne Iudicium ita darum est a
warre Joh. 1:aa. es donum est a Deo Iudex vivorum ci mortuorum Actor. ic: a. confer Oecli. ai: sa. usique dum veniat: cujus est yudicium, ta dabo illud. Igitur saei E mg.i i castigat idos cum delinquunt : ita iecit Israelitis. Mi irritum fecerunt foedi ut meum, es ego dominatus semis illos Jerem. 3 i: 2. consur Idcbr. 8:9. Unde tot castigationes, fugae, persecutioncs, captivitates liraclitarum, nisi a manu Angeli arteriit, non conii nantis iκ πιξ vid. Es 6 3:i o. Sed EB, quos Angelus faciei tulit, inobedientes exsiterunt ;G conversus est, Angelus ille facies, illii in inimicum, es bestam movit in illos. Ecce, Armselum, non condonantem peccata.
Nomem . f. 9. Addit Deus. nomen Nomen Dei in Sacris denotat ψ .. noscuntur naturaliter,& revelantur spititualiter, & fide acceptat tur. Igitur omne id quod Deus est, quod Deus nominatur, quod in Deo absconsitum es, est in medio Angeli hujus, non ea tantum ratione oua lex Dei dicitur esse in medio via
stertim ictius Psalm. o: 9. quo notatur, legem Des ab illo bene intelli , sanctissime amari, constantissime observari; leagmωδως, hoc est, essentiatiter, ita ut omne quod Deus est,&in Deo est, ille sit, & in illo sit. Id dicit Apostolus, omno plenitudo Deitaris in 'so habitas
corporaliter Col. 2: συνμωκώς, non umbratiliter, neque tantum inchoate, sed plenisi me&consummatissime. Igitur quia inclitiatiae cum Patre,&eadem illis voltuatas, e
dem gratia, eadem ni eius: idcirco ne rebelles in illum. Et quia nomen Dei est in medio illius, omne nomen, quod Deo inaquam inbuitur & tribui potest, ctiam illi competit c. in potentia, de omni empliati. x, in , - f IO. Hoc Testimonium Des Patris de gela, Filio suo, non multo minus est eo, quod is, hujiis voxe tacto detulit in montem,Hic est Filius meus dilectuson quo beneplacatum habeo: issum
fi dise Matth. i :1. Ita erum de vesciit Laec verba, Hices Angelus meus, inqus omne n amen meum est, quem eleneplacito meo mittor, ab itu vosis cavere, ta vocem qui audite.
s.1ρω- f. I i. PCr idem tempus selemnia quaedam peracti sunt ad montem Sina. Ibi enim
ad mon- ι. ad catur altare G auodecim oppi. a. mittuntur Iuvenes fi orum 'ael, cs erunt
164쪽
me Solemnibus ad montem Sina peractis. CAP. VIII. Lib. 2. Is 3
imo & Paulo docente sever librum Hebr. 9:i9. Scripserat enim Moses omnia verba, quae. Dominus locutus erat , in libro, qui Sp tiber foederis vocatur Exod. 2 :7. Paulus docet in hac aspersione non sanguinem tantum, sed & aquam, lanam ccccineam, O h adhibita suisse Hebr. 9: i'. Solebant enim illa in ejusnodi ceremoniis adhiberi L vita sq: 9. Num. 19:I8. q. De hoc sis me Moses i praeconis instir, emphatice S alta voce pronunciat, Ecce sanguis foederis, quod 'avit Dominin vobissum , piper omnibus verbis istis Exod. 2 :8. Quae verba ita transtulit Paulus Hebr. 9:2o. est sanguis TZ
menti, quod mandavit ad vos Dem.
f. tr. Pulchram habent haec omnia significationem. Altare , est id, in quo Altare. δωρον munus, oblatio offertur, majus est: τω-: id enim bificat Matth. 23:i9. hoc est, dignitatem & valorem, ut a Domino alpiciatur, illi conciliat. LIt sacrificia ab inutio, ita, altaria silere. Noah Domino altare aedificat Genes 8: vers ro. Etiam Abiram Genes ir: 7. 13:17. Etiam Deus Israeli jam de altati praeceperat, Altare terrenum facies mihi, G sacrificabis seuper illud Exod. 2o: 2 . Ut autem victimae oblatae Henuit σκιά umbra vinimae, perquam Dominus Jesus semel manifestatus est Hebr. 9: 26. ita de astare respondet illi in Chriss ores, quae victimae illius dignitatem addidit & efficaciam: id est τπς ροι Mωνιον Spiritus aetemus, per quem semet ipsium obtulit Deo Hebr. 9:1 .estiritus anstitatis, secundum quem est Filius Deι Rom. i: . Altare divinitatis
Christi symbolum est , quae nisi in Christo Hister, nec sanguis illius pollet dici m ιλον πιμα
Actorizo: χ8. nec ustitia, quam adduxit, appellari Dc-οσυνηθεου Rom. I: I7. nec
crux, E qua pependit, vocari Crux Dου-i Cor. 2:8. Inde S Cluitas ipse alta e vocatur Hebr. Is: io. Habemus altare. & -6:9. Vidi sub altari animas mactatorumpropter 'monem Dei. Animae beatae in caelis stib altari Christo sunt: in illo gratae de acceptae Deo Patii r in illo adorant Apoc. ii: r quenaadmodum & in illo cis ingrediendi in coelum. f.i3. Ea quae in hoc Altari offerebantiusidicuntur. I holocausta,li.e.tades oblationes, in illo quae totae in altare ascendunt S comburiuatur Levir. I. & notarunt integram oblationem &obedientiam illius, qui pro nobismbrtuus est. Totum se obtulisitorum illum Dei comedit Ps.69:io. Imo & Φmbolum sunt amotis,quo fideles corpora silaosterunt Deo
m. i 2: i. a. sacrificia, h.e .lalia quae pcutim in altari osterebantur; partim a S. aceta dotibus & oflerentibus comedebantur. Manducatio illa communionem cum altilii, & έ-ctino,& ciam Sacerdote vero significabat: qui enim victimas comedunt, Gινωνοὶ ζει A i Cor. i: 18. imo etiam communionem mutuam &participationeni omnium d
norum sanetis adumbrabat. 3. Ofierentes vocantur juvenesptiorum Uraia, sive fuerin 1 Lmogenitissi eo suustificiati Exod. ir:r. live alii ad id officium electi, pollentes robore,pietatrifide. Tales videlitur indicari per sacerdotes illos, qua accedebant ad Dominum Exod. i 9 22. Aharon coena suis huciitque nondum acceperat jus offerendi solus sacrificia. i . Sanguine victimarum asse G. ur i. Altare ; notatur, divinitatem tar in e r conciliari, sanguine venire i Jon. 3:6. sanguinem a divinitate sanctifica. 1. Populus tu is gubie havarusa est Ecclesia, utpurgetur ab omni peccato I Ioh. i: 7. Ad ritualem hanc aspersionem sise collimat Scriptura. Ec s a: i s. Asperget populos multos. I Pctr. I: I. 2. electis adfersionem sanguinis Christi, inde de illius sanguis, πιμια ρομ πσας Hebr. I 2:a q. 3. Liber, cui foedus inscriptum erat. Foedus enim sanguine hoc, cum omnibus sitis promtasionibus ratificatui& fitinatur: Foedus pangentes super sacrificio risum. 1o: . hoc est,uabterveniente meliore victimi f. II.
165쪽
1 14 Solemnibus admotatem Sina peractis. C A P. VIII. Lib. 1.
Modii, M. is. Aspersio h t i. Usipo, exit in vel Ab pariete i Reg. :33. & arbonim ipsi sito' vitillima esst , limbolumque extenuationis de vilitatis christi. a. Aqua, quae obedientiae '' &sanguinis Claristi puritatem&essicaciam auferendi serdes significat. 3. Lana, quae ab agnis & ovibus tondetur, ut doceamur illum, qui onertur, esse agnum , qui peccata
mundi portat Johan. i: 2 9. 3 6. 4. Ligno cedrιno, conser Levit. IV 9. ut notatur, Chri- stum esse germen, terrae fructum, pactarum & praealtium Praecipua enim arborum c drus cssi in sanguis f. t 6 . Denique ut actus concludatur, exclamat Moses, ecce anguis foeder . pignori&ω - 'μ' nonaeia veritatis, cujus loco ad tempus substituebatur, imponens. Foedus enim v rum sundatur, & singuine qui sanguis potiori iure voc Hur. υριοι λα- θη- sanguta testamenti Hebr. Io: 19. re ora' linas, ta κοωνῆς Mariti. 26:28.
V N- ρ Ut paucis omnia colligamus, solemni hac actione indicatum est, Foedus & T actionii. stamentum gratiae, cujus Mediator est Angelus in cuom medio est nomen Dei, factificio &sanguine meliore ratificari: fideles sanguine illo purgari S lavari: lotos & purgatos in ius M.fcris Sc in communionem omnium bonorum & praerogativarum plenissime im
rh;ilitiis f. i8. Sed instiper animadvertit Paulus Apostolus hic factam initiationem prioris vc ςxi stamenti. Hebr. 9:i8. Unde nec primum sine sanguine initiatum est. Accepit Irasci san-meuii. guivem, dicens, hic sanguis Testamenti. Considerat Paulus singuinem vitulorum hi corum, ut sanguinem Testamenti prioris, siissicientem illius initiationi de dedicationi tautem Christi, uisanguinem Testamenti Piso, nccellario requisitum ad illius introductionem & βεοαιωαν & κυρωαν. Stare in illa solemni actione suit aliquid praefigurans futurum mi aliquid initianset; -ρὸν. Victimae enim oblatae dc sanguis hirc rum susus initiant Testamentum Vetus, quod ab illo tempore incipit. Eaedem adumbrant
& Melius,quod introducitur 'longe post illos dies ig. I9. Ita jam manu ducimur, ut, quemadmodum libr. I. p. i. g. i . promisimus,quid proprie Vetus Testamentumsit , cujus initiatio facta sanguine vitulorum, pro nostra tenui- sate secundum ScripturaS exponamuS. g. 2 o. Testtamentum hoc in Sacris vocavir Hebr. 8:7. I s. 9:is. Vetui quaede',2 Cor. 3: i . dicitur cile pactum inde ab exitu ex EgyptoJerem. 3i: 32. esse ac, si ' ἡ Gal. 4:r . pastum in Horeb Deut. 1:2.3. initiatum cum Moses populum sanguine a geantur pergeret Hebr. 9: i 8. I9. generare in servitutem Galat. : 2 . non esse αμ εμπον sine summonia Hebr. 8:7. antiquari, senescere, aboleri Hebr. 8:i3. AIu serva illius est figura & typus Galati : 2 . unum a monte Sina; quod est Agari Transgressones, sub illo primo Testamenio fuerunt, nactae sunt suam dis λυπω ν redemptionem in morte
obira Christi Hebr. 9:ls.' g. 1i. Tegamentum humanitus loquendo, est dispositio & voluntas hominis de haci Niminuim dibus bonorum. Igitur de hoc Testamentum, quod Deus ἐπί- τοῖς πατζα ν pepigit p. iribus Israelis sHesr. 8:9. notat Voluntatem Dei de danda hareditate & quidem ora ii, cum illo enim id pactum est. Non cum patribus nostris secuit Testamentum hoc , hoc. est, non cum Adamo, Noacho, Abrahamo, Isaaco, Jacobo, quamvis tribus his post rioribus promisIio ejus fuerit facta , sed nobisium Deut. 1:3. Et quia . hoc Testamentum est inde ab eductione ex AEgypto, a Sina , Horeb, ctit Voluntas Des de danda haeredi
166쪽
De imitatione.vatura V. sumenti. C A p. VIII. Lib. 1 s s
ine terra C. Mam. Ut enim in illam introducerentur, ex AEgypto erant educti; & de illa in Sina sermo fit, ut prolongentur dies tui in terra , quam Dominus Deus dat tibi
Exod. ro: ii. Et finius, quod in Sina publiciabatur, in terra illa debebat observari, & lLrael ex illo vivere. f. 22. Itaque proprie loquendo, Testamennam,ciam Israele, inde ab exitu ex . Egyptopa bim, Propolitum Dei, quo Israelein haeredem terrestris Canaan constituit, denotat&decharat.
f. 23. Dicitur autem hoc Testamentum primum, respcetii sicundi ciijusdam; & vri tui, respectu mo cibusdam, quod illi succedit. Primum est, quia divina providentia quid. v. ita di ias ante, terrestris Canaan prima quasi haereditas Israelis, iniam primo loco oc pavit, facta est. Vetus est, quia Canaan non in perpetuum, sed ad tempus, & in genera- Whiti. times tantum Israelitarum, hoc est, quam diu ellant populus pectiliatis, secretus ab aliis gentibus &nationibus, habitari&possideri debuit; deinde ab illis quasi Gamari. Dicitur, aboleri , quia Israelitae ex illa terra ejectilunt; id bene per multiplices inungressiones commeriti. Est inde a Sina, quamvis Abrahamo jam norificatum, Semiani tuo dabo terram pere rivationis tuae quia ab illo tempore omnia quasi parabantur &sic disj ,nebantur, ut Iuael in illam intraret, & pollet Iionem illius terne c. aperet. G nervi in strvitutem, quia hoc Testamentos hinte servitus legalis intravit, & Ilrael insimvitutem Elementorum mundi redactiis Gal. : . Non est ἀμεαρον sine queramonia, opita in illo ὀ hoc est, quemur Deus de Isiracle, h. aerede nominato Hebri. 8: S. &cum onere molesto, quod fuerimonias & gemitus effecit, ac quali expressit, lim reditas illa accepta est, denique ipsa illa haereditas, non est optima Uraelis pars, de qua Seriptura, Non auferetur ab illis. In Hagar ancilla Sarar sitit Ilus hujus Testanaciati.
ne conditionis. Habi filii serva. H. a redes hujus Testimenti, nierunt υοχοι Hebria: is. 3. Ratione tacunditatis. Hagar fiscitnda prior peperit Isimaelcita. Hoc Testamentum multitudinem accepit h. aeredum. Totus Israel, etiam carnalis Israel in haereditate hac terrena partein habuit. Ratione exitus. Hagar echa c domo. H. Hedes hujus Te tameitu eje m sunt e terra ha reditatis, & dispersi per totum orbem, & haereditas stibi cta fuit maledictioni, & inhabitata ab iinpuris sinis. Denique, ut&hoc scimir, hoc T stamentum G ιν τῆ νας 'Iεηου λ μ I serosthma, qae nunc est, hoc est, terrestri GaIM 1s. Illa enim filii civit. is capitalis, sedes Regni&sacerdotii, quod viguit & obtinuit stante priore Tinamento. M. a . Igitur quia territ Cinaan ii reditas est, quam Deus liraeli hoc Testamento lega. Te Cavit& ilhi vocatur haereditas Ora sis. Ita portat titulum, qui tamen e rei veritare illi non competit: nulla enim terra potest elle aut est vera haereditas filioni in laetis Dei. Sed quia symbolum filii verae de melioris h. aereditatis, quam Petrus vocat α --ον I Pet. i. . coelestis nimirum Canaan, civitatis illius manentis, nomen δ αλη- gerit. Dedit autem Deus populo suo terram hanc quasi in haeredium, tu in illa habita ret, seclusus, contagione aliorum populorum, ut in illa cultum divinum exerceret, de impletionem promisnonum divinarum, inter quas pnina& praecipua est illa de apparitione Filii Dei iii carne, expectaret & acciperet. f. 1 f. Testamenti hujus Testator est Deus. Ego dabo semini tuo teri τὸ fimis ram hanc. Mediator, idem ille, qui in die concionis magia. ae stetit inter Deum & populum, in cujus maπu sex addita est, qui unius non est, Molas Galata 3: a 9. Saciuis, quo V a inai N
167쪽
singuis, haeredita lixitae'. promissi axes. legi--io. Testa mentum V. figura Novi.Tettimentum
ninguen dum Quxnam fuerint ante introductionem T. V.
initiatam est, est .aααμοχω, e παγ- Hebr. 9: 18. 19. Illo Israel aspersis filii, tan- quana piuificatus caritaliter, ad intrandum in haereditatem terrestrem Exod. 2 :8. Haroditas in illla legata, est terra Canaan. Haereditis ui illo scripti, totiti pael. Voluit Deus trabere tuncpopulum, maxima parte puerum de dura cervicis, cum fidelibus & stadiis inhaereditate tercena. Habuit etiam stata ἐααγγελίαι promisiiones. Si enim novum & melius Testamentum ἐm.κρωίοπι ἐπαγγελιπις νενομολοπι Hebr. 8: G. sane κ eius dc Anus etiam habuit , quamvis non omnino , meliores & excellentissimas, certe tamen in suo genere bonas & optabiles. illariun promissionum una est in quintopra ccpto, ut prolongentur dies tui in terra. de Exod. 23: as. 26. Tenedicet Dominus Deus pani tuo'que tuae, auferam morbum . medio tui. Non erat orba'seritas interra tua, numerum Herum tuorum implebo. Nec caruit sua νο hoc est, stipuli
rionem additam sibi habuit Vetus Testamentum; quae non tantino in praeceptum coim versionis&fidei; sed S Lex praeecplicarnalis, quae postmodum viro sc ων χαριν ac=ιπτ θη Gal. 3M 9. g. 26. Testamentum hoc vetus fuit quasi umbra S figura Novi: utrobique enim est T stator, sanguis, lim editas, haeres, promistio, legislatio; sed in Novo Testamento omnia haec sinat meliora & gloriosiora. Corpus enim semper umbraexcellentius est. f. 27. Testanaentum hoc vetus distinguendum est tum ab illis, quae illud antecesserunt,& ante illud silerunt, & illo stante se per manserunt; tum ab illis, quae ad id accesserunt, de illo stante addita sunt. f. 28. Ante promulgation inexecutionem Testamenti hujus Veteris jam sint promulgatum Testamentum gratiae: de quo Actor. cap. 3: vers 11. Vbi estis sibi Te menti, quod Deus iussosuit Parribus vestris, dicens e Gniamo, in semine tuo bened centur omnes famitiae terra, quod Tctamentum est ante thicatum a Deo in Chrsum, quod ut non Lex, ita nec vetus Testamentum facit. Ilud Testanentuni
in promissione prima Genes cap. 3: vers is. 16. estia Rificatum: & in omnibus illis grariosissimis promissis, ab illo tempore πιλυμερως Patribus dictis, repetitum. conser . 3: versi is. Abrahamo autem didia sunt promissiones. Hoc gratiae Testamentum salvavit Patres, & multos illos filios in gloriam ituroduxit, de quibus etiam Hebr. 1: vers I o. sermo in. Vetus Testanientum ubi subintravit, minime abrogavit hoc prius, sta potius stabiliuvit&confirmavit: haereditas enim in veteri legata symbolum, signum &pignus sititan horis&coelestis illius civitatis, quae vi antecedentis & prioris Testamenti fidesibus donata est. Etiam Circumcisio ante Vetus Testamentum Bit, & per se ad id non pertinet. Vibde dicitur, a Mose quidem data , non tamen esse . Mose, sed e Patribus Joh. cap. 7:22. Data tamen est a Mose, hoc est, re rata, & cum Veteri Testimento ac ejus praeceptis quasi conjuncta & copulata aristius. f. 29. Ea quae accesserunt ad vetus Testamentum non sunt pauciora. Sub iiusium itilius isdus pronunciatur de Sina, quod gratiam promittit & lautem; & obedientiam, sanctitatem stipulatur ac resipiscentiam. Postmodum intervenientibus α ζαοσι Ista litarum mit flaus in populum situm dominari rigidius, & illum neglectimhasere: imposuit enim illi legem praeceptι carealis cum omnibus suis circumstantiis & d Idciatiis. Ita Testamentum vetus valde amaratum est, ut ita loquar, & l reditas illa
f. 3 o. Igitur quae distincti sunt in se ab invicem probe distinguamus. Et firmiter tene mus πω Te menium distingui debere & distinctiun esset . a promissione Patribus data.
168쪽
S eius dispostione. CAP. VIII. Lib. 2. Is 7
i. a signis, Tue acceperiant Patres, quale est circumcisio. 3. ab ipso scedere, quod Deus cum Ili elitis pepigit, quale est illud in Sin a. q. ab ipsa lege praecepti carnalis, quae postimodum addita per Mosen, cibintravit. Et proprie ac per se significare Propositum Dei de danda haereditate terrestris Canaan filiis Israel in pignus coeleys & peti nanentis. Ad pri ra i Itur, quae ab initio Heruiit, accessit Testamentum Vetus, ita ut de illis nil mutarit ;& ad Testamentum Vetus accellesunt onauia illa, quae omni tempore, quo illud duravit, observari debuerunt, quae fuerunt praecepta de δωροις& de βρωμασι f φαροκ-&c. Hebr. 9: 9. IO. g. 3 i. Neque etiam diffiteri pollismus, Doctrinam de Veteri Testamento, de ejus ini- no ratio, & propria illius citentia hactenus satis dissicilem vitan: quibusdam illud ante lapsinn, quibusdam ad lapsiim Adami extendentibus; nonnullis per id intelligentibusplacitum Dei, aut pactum, aut legem pacti; imo omne id, quicquid audirimi & acceptum fuit ante Chiussi ἐαnδη rabis. Opinionum diversitas satis arguit defectiun cognitae hac de re veri
31. Apparet autem edictis in Tisamentivim proprie&per sed .uta non dispo-Dispositionere, sed de haered tale terrae Canaan. liquatur enim dc abolet tu : quod de gratia dici non potest. Gratia in aeternum manet, non amovetur, quamvis montes vacillent &dimoveantur Es 1 rio. Neque commodum est dicere, Israelitas habuisse spem gratiae s liatis & vitae aeternae ex eo quod aboletur &senclcit. Abratiamus ,& filii ac nepotes illius, Iesic& Jacob, non fuerunt sub Veteri Testametuo: iram & Abraliam suillet sub siem ute: primum enim Tinamentum scrvit Gallat. : as. qui tamen in typus&exempliun de parer omnium nostrum, qui liberrare, qua Christiu nos liberavit , stamus Galat. 3: I. f. 33. Si quis autem hanc doct inam comparare velit cum Sociniana, docente, 'relin bras caruisse promisionibus spiritualibushcalsibus, is parum candide aget, & falsum Iloquetur. Nos ciaim pestilentem illum errorem toto corde abominari satis & abi uide test mur, dum docemus Israelitas, praeter promissiones in Paradise, Patribusque dictas, accepisse foedus gratiae de Sina; terram etiam Cinaan e Testamento Veteri datam; visibilesiisse pignus melioris & incorruptibilis haereditatis, a vata in caelis I Pet. I: . . 3 . Ad omnia autem haec insignia, quae Deus hucusque cum populo suo egit accessit Appamio adlaucaliud, nempe videndum se extubuit Deus Mosi, Aharoni, Nadab & Abihu, & mptuaginta e senioribus Israel: idque alia planc ratione, quam secerat in monte Sina, de quo senior senum verborum audiverset, viderunt tonitrua, fulgura ta fumum, signa prae- ' 'sciatiae divinae, nusiam autem 1leciem deformam viderunt mater vocem Dem. Α: II. ia- Exodao: i8. De eo ita Moses Exod. a : Io. I i. Et viderunt Deum Oaetas,
ta lub pedibus ejus ut laterculin sapphiri factu , vel quadratum ex sapphiro aut pVopo dc ut caelum ipsum puritate. Et ad delicitor Dorum Lyrari hoc est, ad septuaginta delectos de senioribus Israelὶ non misit manum seram, ta viderunt Deum, ta comedemni
31. Is quem viderunt, fuit nempe is, qui de Sina dixerat, Ego sebo Deus tuus , quique Mosi in rubo apparuerat, hoc est, Dominus, Mediator, Angelus se ciris. Igitur Dominus Jesus se illis videndum exhibuit.
g. 36. Viderunt illum, non γνώμενοι , πιε- em , ut Johannes Apoc I: IO. neque status de obniti nano,ut Abraham Gen. Is: Ia.&Jacob Gen. 28: I r.&Daniel Dan. io: 9. confer. 'I: ἔ: Num. ia: 6. 7. Zach. 4: I. sed vigilaates. Ederunt enim quod est vigilantium. i. v.
169쪽
r sp Apparisione Dominifacta Lxx. Seniorib CAp. VIII. Lib. 2.
Ita & Mosses vigilavit apud rubum Exod. M. a. 3. Josita in campis Iericho, ubi vidit virunt
cum gladio nudato leu extra Jos 1: i s. forsan etiam Esaias El. Q i -. . & Ezecisiel: ita enim de se ait Ezech. i: r 8. Et vidi, ta cecidi infaciem, V auius et cem sequentis. g. 37. similitudo, μορφη forma, in qua illum viderunt, fuit externa & visibilis, via deri pedes habentem, atque adeo fuit illi Ιη ma' similitudo in assectus hominis Ezech. i: 26.&api aruit in forma humana, seu in s necie rex; κ .Hr . Sub pedibus ejus filii ut opis lato cubsipphiri gemma est rubri coloris, ut nonnullis viderei rex Thren. : 7. Puri erant Naserat Uus prae nive, candebant prae lactei rubebant etiam a Penmim , ' 'pq Sapphir erat forma eorum. Idem fuit purum ut purissimum qui Lius , quale est caelum, de qui bus tamen est Job. is: is. Caeli ipsi non punipuri in oculas e m. Quid aliud apparitio haec illis poterat faccre venire in mentem, quam Deum Israelis alia quando hominem futuriun, carnis, sanguinis, pedum, alio namque membrorum participem; oculo adocillum videndum ; vestimenta elus f embra, hoc est, saliguine& omnipasIionum genere iudanda. g. 3 8. Cum hac visione comparentur aliae visiones. Ef 6: Domnias fidetur in Solis excelso sidens , mdutus triari sinoria erit m ejin totum implebant templum Ezech. i: 26. erat ut alte linsipphir mltitudine Solii, c seuperfnitituainem Solii, similitudo ut asse Bra hominis Aper illud sive e. confer Ezech. io: i - io. Daniel videt utrum in imium talari, cinisum cingula aureo, corpus habentem ut tarsis, faciem S oculos ut fulgure sam signis; brachia ut aes tersum, vocem ut vocem muti tudinιι Dan. 9: s. s.f. 39.. In aliis visionibus notatur narius videntiunt Exod. 3:6. Absiondit Mosisfaciem, quia timebat asticere Deum. Ef6: s. Vae mihi nam pereo. Dan .ic: 8. Non reliqua luit in
me vis, Vigor meus mutatus est apud me in corruptionem , non tenui vires. conserApoc. i: i . Hic in sipecie notatur hos scptinaginta non suille exterrefactos. non misit m numsim au illos, ut illos terreret : torus comis& φιλάνθ ρωπο- illis visus est; minime o intro indicio, illum sore non se ζιζον, sed . . in σκληmν ζ Luc. 2: 26. mansu tum cI humilem Matth. I I: 29. Ita abunde &sufficienter contemplari sunt Deum. I : postea comederunt non in voluptatem cibis usi, sed in vitam, &in nomine Ddi id talentes,& hac ipsi actione manifestantes, comiter illos a Deo Israelis
exceptos sutile. o. Ita Dciis, qui in se est Greet invisibilis Col. I: i c. I Tim. I: II. quem n mo hominum vivit, neque videre pote,t I Tim. 6:i6. Joh. i: i 8. a salvis seis visus est: iii ethai si in pleniti ille temporis oculis spectatus, auribus auditus, & manibus illorum attrectatus est i Joh.': i. Ec c: s. s 2:8. Ultimo&novissimo die clarius&plcnius adhue videndus: vide i Job. D. 2. I uimus ilium in io. & Iob i 9:16. 27. Ste carne mea videbo Deum , quem ego videbo mcum. Psalm. II: II. Satiabor I ecie tua.
170쪽
Defecundo asen sius sis iis monteo. CAP. IX. Lib. 2. Is9
Secundus ascensus Mosis in montem Sina I. Voluntas Dei de sa-ciendo sanctuario . illiusque idea Mosi in monte monstrata g. 2. 3. Cur ideam illam Deus Mosi conspiciendam praebuerit β. -9. Arcascederis 3.1o-13. Mensa es panis iaciet g. i . Candelabrum aureum I. is. Tabernaculum, Tentorium, Tegmen I. 16. Illius significatio g. 1 - 19. Specialis consideratio Sancti Sanctorum S Sanctis. Σο-27. R Veli V. 28-3s. Altare holocausti g. 36- o. Altare iussitus β. 1 - Labrum I. 4s- 7. Atrium I. 8-so. Sacerdotes sum in I. sΣ-s . Aharon & Filii β. sti Vc stes Sacerdotis Aharon typus Christi g. ue s. Christus Aharone major g. Initiatio Aharonis & sliorum I. 17. 18. Sacrificia in die initiationis osserenda g. s9. Juvencus P m s9-63. Aries Π g. 6 .6s. Aries . secundus g 66 - o. Initiationis ritus signincativi suturo-- rum β. 72. Unctio altaris β. 73.7 . Sacrificium juge g. 7s-8o. In- simul osserri debet nΠ Munus g. 8 i. imo & libamen g. 8α. Abgentum expiationum I. 83. illius f. 8 . Moses jejunavit
i. I Uilli Dei asaendit Moses rursum in montem Silia, accepturus t.ibu Dpidei, s L M a duabus seras partibus, sive simbus, hincta inde, ita ut nulla I vite Vacuae meruit M. 32: I s.consertae . 1: io. Apoc. s: I. Tabulis illis inscripta fuerunt ferbas eris, decem ve=ba Exod 3 :28. conser Exod. 2 ria. Dabo tibi tabuLula dein, ta legem, praeceptum , quod scri aci docendum illos. Ita Bonus est Dominus 2 redius: docet enim peccatores viam. 7 N VJ Psalna. 2 1: 8. In hoc monte voluntatenis iam Deus erudeficieiulataictuario. Faciem mih sanetuarium, cohabia raso in medro illor m Exod Es: S. Huius tabernaculi Epideam, exempti det Zuras, rna. unque, ut & oiri res instiumciatorum ejus monitiavit Deus Moli. Secundum omne, quod ego monstro tibi formam tabemacula, oeformam omnium in mmentorum 6us, 2 sic facietis Exod. 2 s: 0. coluer P. U. Et vide, es fac informa iiDrum, quae ritu monsti ara es in monte. Id Apostolus ira enunciar Hebr. 8: s. ου πιησνς πα.
. 2. Iaitur quae Moses interia exstruxit, ea De sim in monte monstravit. Tabem cultam exstruxit: cjus typoen& formam & exemplar in inorue vidit. Arcam, propitiat rium, mensam. candelabrum sectit horum omnium autem ideam & speciem in monte conspicatus est, suitque typus ille coelestis terreni hujus tabernaculi quasi i ιν. ain is inrumque tantiim fuerit tutabra altioris tabemaculi, & verioris MLνης : adeoque id quod in terra os ictaim est, iuxta typum in monte ostensum, umbrae umbra, & figi