장음표시 사용
171쪽
ω stravit omnia, quomodo & e quibusnam rebus quidlibet deberet fieri , & vetuit qui miti jus quam aliter fieri, eo voluit Israelem docere , nequaquam elle homini liberim, e pr
16o idea Tabernaculi. CAP. IX. Lib. 2.
qui-- g. Nostium est delitice minime tacere, quibus monstrandis Deus, qui sex diebus di totum unive sum, caelum & terram condidit, quadraginta dies& quadraginta noctes im, atabis siumpsit Exod. Qi8. imo de quibus divus Pavius pluribus Ut Hebr. 8: a. 9: i - 2 maridum quamvis necogatur omnia dicere, addat, α, ea carae; νυν λέγειν id μέρος. de quibus non ih est dicere nunc si intim Hebr. 9: s. 3. 4. Imprimis igitur sciendum 1. per id, quod omnium quae in terra debebant exstrui, bi Π idea Mosi monstrara fuit in motate, es num Moleii & totum Is talem, terre Mosi sol stria illa esle των - τα δε ματα coelestium figurin Hebr. 8: s. & altioris taberi iam ut naculi elle typum illud, quod strui debebat in terra. a. quod Deus ira pnaecise praemon-
2, 44. -& consilio domus, altaria, arciim, ain cultum Externum Deo aedificare, fota dum illam mare & componere. Idcirco ne quid Moses de sito adderet, aut de Dei demeret, toties Dcus ipsi inculcat, fac in forma, quae monstrata tibi est. Item, Deo ibit cognitum, . qua limia res per structiaras illas significentur, & ab illo hanc petendam ede notitiam. g. s. Deus intemplumanus iis non habitat : est enim Domini caetita terra: neque a manibin hominum Actor. i : r . 21. Et ille, cujus crium solium , ta terra
bellum pedum est, optima clim ratione rogat, Quanam est domiu, quam aedificabitis mihi Z Es 66: i. Igitur quando jubet templum materiale exstrui, ut Mosen in monte jussisi ipse solus ocilinare de praetcribere debuit & potuit, quomodo totum illud aedificium co Lari & formari vellet. Neque enim eum in finem id iussit aedificari, ac si tali stru ira d, flaretur, aut tali aedificio indigeret ,& non sine tali hominibus manifestin pollet ; stat
ut ad tempus duraret, δc ita δε γε iac cilci ac figura ejus templi, & earum rerum , in quibus est voluptas illius, & in quibus mana in perpetuum, quae de ipsae nunquam Tartereunt, sed manent f. 6. Id quod Mos in monte filii monstratum , sint visibile. Vidis enim id Moses. Spirituale tamen id potius, quam materiale dicendum est: neque enim in montem liginatu metallti congesta sunt, unde id e rinatum. Etiam non fiui ullius hominis manuchum, nec ullius cura & industria elaboratum: neque enim a carne fieri aut saetium esse potuit, quod carnale & corporale non fuit; quodque Deus monstravit Mosi de non
Id quod *. 7. Id autem quod Moses juxta typum in monte ostensiim, in terra exstruxit, de HS bile fuit, & materiale, manibus saetiim,s tertiaque humam exorriarum. Domitia. g. 8. A umento palpabili, eas res, quas omnia illa, quae Moses in monte vidit, & in terra fieri jussit, significabant, esse in se rituales, non serii manibus, ab hominibus non
habere originem&subsistentiam, Desine opus, Des mίημα, in Deo&apud Dcum coim sit mari. Et tamen non excludere atque adeo Scde caelo dc de terra participare. f. 9. Hoc autem ut appareat, progrediemur ad considerationem quaeuumlibet partium,& de quolibet Uemus eo ordine, quo Moses singula enumerat. g. io. Primum quod Deus jubet fieri, cisca est. l' d. Κισωus de it fieri et u Sit um: per quae notari vidαur Cedrus optima, natura sita oleosa arbor&odora:&inauci amro, quod ut inter metalla ratissimum est, dc ab aura, hoc est, splendore nomen habet, αυρος enim Graecis finis est in ita in sacris symbolis notat, quod optimum preciosissimumque est, & lucciu habet, de purum est ac perennans : ponitur pro oleo a rorach. Α:rd quod
172쪽
propitia cherubimo. CAP. IX. Lib. 2. Isr
ia. ob. 37: 22. metaphorice dicitur Lux jucundaeculis. hi illa debintroni testimonium, hoc est, Tabulis Testamenti& Raederis, est ubi de pio arca ipsa ponitur Exod. asi: 3 . Et eam, urnam, ante testimonium scit arcam testimonii, servandam. Hebr. : videtur innui, illam Iannae, ut stonduerat, etiam in arcanisse; nisi velis quod Al stolus liabet c, vertere cum Super illam debebat polii propitiatorium, ita opercu una Arcae dicitur: & Dei super illo quasi videbatur,Lev. i 6:a. & deluper illo loque tur: Sc id i um t mm aureumT: duobus finibus operculi debebant fieri duo Cherub m .iurei,cxpaniis alis superne, tegentes alis propitiatorium, & faciebus in illud directis: confer Hedisi: s. i τε νωῖ αυτης m Cherubiis erant figura qu.atuor animalium, quae in unum conflata erant. I. Pedes enuit vitulini. a. Corpiu humanum, ut
dc mani. 3. Fac ira quatuor: Leonis, Bovis, Aquilae, Hominis. q. aquilinae. Erech. I: 1-i in io: i 2o. Vox Syris S Arabibus valet arare. Ita Cerub notabit& tota figura ab uno animali, quod partem illius figulae faciebat, videbitur denominari,' nempe a bave arante. Eaech. io: r. . pro dicitur Per Emblema PC ificati sitiit i. Angeli. Genae cap. 3: verca . Pial m. i8: ii. 2. Elem sideles. consser Apoc. 1:8.'. io. inquatuor animalia Iohanncsqitiuuor vocat antinalia, unum animal, quod e figura quatuor animalium constabat in cadem Oratione compellant Sauctum, Sanctu Sanctum Dominiim,om electis Clicsti fidelibus convenit. Hae autem animalium 'rmae, e qitibus Cherubim erant compositi, virtutes sanctorum denotant. Pedes
vitulini bisulci notant, quod stant immoti in spirituali sun lamento: forma humana πολ γυν & tamentiam: non sinat ut pectides, quae non intelligunt de pereunt; psalm. 9: ai. promtitudinein, qua Deo servire gestiunt, de quod stiblime volant; siti perextendunt enim te ad c cilia: facies Leonis sonitudinem: bovis patientilam Sc perdurationem laborum inquι- A sagacitaton ad quo dum cadaver suum, quod est Christus Dominus, panis vita . Vide
g. ii. Arca haec cum propitiatosio 3 Cherubinis emblema suit Mediatoris Dei & h, minum Christi Jesu: qui i. optimae&divinae in naturae: ea notatur pCr 2. teri stiis substantiae iactus est harticens; cum multitudine de copia donorum Spidius Sanctur a. :2. GH r. ii: I. 2. illius symbolum est lignum cedritium; terrae fructus,plenum sit vissimi odoris&olei. 3. In cujus medio est Lex Dei: id tabulae significiant in m c. posita. - In quo Deus invenitur propitius &rcconciliatus; omnibus obvius, qui . ad ipsum accedunt: id inhabitatio super Capporet, inter Cherubim, unde rogatus regiondebat, adumbrabat. s. Qui in coelo est, ubi videtur a sanctis Angelis&beatis nominibus: id arcae colloca tio in Sanel, Sandiorum, quod coeli typus fuit; re faciei Cherubim in Capporet conversio notavit. 6. Quique cum elcctis in terra communionem habet, in illis vivit, & in illis mutitas operatur virtutes. Id quod arca fuit in terra,&lM e Dux exercituum Isit lis ibit, ut in Jordane, & ante Iericho,&quod ex illa Deus rogantibus responsa dab. at, subinnuit. f. i 2. Hac pertinet eximius locus Apoc. ii: i9. Et apertum est templum Dei in coelo, ψω est e rca Testamenti ipsius in templo ibias: hoc est, Ecclesia, cujus o να h nab lum, cognita est, & publice declarata, ut lubens Philis'. 3: ro. In hoc templo visa est Arca Testamenti, hoc est, Christus Dominus,illam sercns, regens, in illa praedicatus, & in illai creditus.. s. is. Haec de Arca & eius significatione dicta sitiato. Mamvis autem de de latiticine, lon tudine, de pronuiditate arcae; item de limbo sive corolla illius aurea; nccnea dearmulis ejus quatuor, deque vectibus, qu:bus seretatur, inae auia addi pollent,
Apoc ii: ιs. Cur non omnia arcae ad
173쪽
Candelabrum cum lucernis septem. Tabern eulum,
mensa. candelabro, V lasernaculo. C A P. IX. Lib. 1.
& in illis etiam mvsterium significans animadverti, nobis tamen saris ML praecipua tantum delibare, judicantibus, haec & similia, non in arca tantum, sed & in aliis instrumentis,& sanctuarii partibus, magis addita esse ad venustatem& ordinis perseoaonem, & proportionis ac se ae pulchitudinem, quam ad mysterii cujusdam scit significationem, underi
illis diu multiimque immorari non e reducimus. g. I . Secundum est η παπεζα mensa, cui panes imponebantur. Et ponet sever mensampanem facierum ante faciem meam semper Exod. 2 1 :3 Duodecim erant panes Levit. Et pones eos, panes, duas strues, struem. Thus purum illis imponebatur: singulis Sabbatis diglonebantur paries: edebantur ab Aharone & filiis cjus ibid. 8. . De hac mensa lege Exod. 21:23-3 i. 37:io-i6. Vocatur illa etiana Mensisacira NuΑ:7. Haec Menta cum panibus notavit, Fidelibus paratam fore mensam cum pane vitae in pcrpetuum. Christus est panu vitae, qui e caelo descendit Iob. 6: i. Hic panis Deo gratus est ; in illo istac, him: igitur vere panis faciei. Ecclesiae mensam exstruit Domi-rim: Psalm. 23: s. Sternis coram me mensam. Prov. 9: a. Dientia reparavit mensim suam. Beati mensae hujus assectae: haec abundans non parit festidianaensa. Hi panes Ap
3. II. Tcrtium est ἡ candelabrum aureum cum 'tem lucerni vide Exod. as: i- o. 37:i7-2 . Candelabrum emblema Ecclesiae est. Septem candelabra, quae vidisti, septem Ecclesia flant Apoc. i: i 2.2o. 2: I. scri λυ γον, cum lucri φασι τοῖς , τη οικta Matth. s: Is. ita Ecclesia ostendit Christum, illum'ie confitetur, usque nomen & virtutes publicando celebrat. Ecclesia τ λόγον P 9ης praefert sermonem vita Phih a: is . estque illa me φως ο - - Matth. s: I .Ecclesia est candelabrum amreum ; maximi apud Deum pretii ; imo G δοκίμιον - cst mλυr Petri i: 7. Qu.amvis autem Ecclesia una siit S calliolica, quemadmodum unus est bponsor, Redemtor, Sacerdos & Mediator, tamen ut septem cande abra, ita septem dicuntur Ecclesiae, respectit habito t. Ad Diem Spiritus, qui sunt coram throno Dei Apocia: vers . quique effunduntur in EcclesiamJocl. a: 2 8. Ut igitur cum tantum sit εν πνί - μα unus Spiritus Ephes. ἡ: vers A. I Cor. Ia: II. I 3. tamen ob varietatem donorum hic unus Jcidem Spiritus dicitur ἐπτα quamvis una tantum sit Ecclesi. a, tamen sermo est de septem Ecclesiis, propter multitudinem membrorum, & civium, & dona sticorum ejus,qui sitiat ex omni tribu, tin uarinatione Apoc. s: 9. & propter commmi nem variorum illorum donorum, suae τα επτα et Cusi in Aliis a. Ad tempus illud,
quod Deus Ecclesiis posteriori assignavit, quod septem periodis inclusiam & comprehen-nim est, & correspondet istem illis imbis, de quibus in Apocalypsi. confer. Zach. 4: a. ab
illo etiam viliam es c.andelabrum totum aureum cum septem lucernis. f. is. Quartum est tabernaculum ipsum, tentorium tabo naculi, & tegmen tentorii,
de his vide Exod. caput 16. & 3 6. Tabernaculum constitate decem cortinis byssinis,
ui genus lini subtilissimi & pretiosissimi P purpureis, coccineis, artificiosissime fa
ctis. Tentorium ex undecim cortinis , quo vocabulo aut pelles, aut pili notantur caprarum. Tegmen e pellibus arteriam rubefactis. Ita interne aspectus tabernaculi erat eximius &splendidus: nitebat auro & purpura: quod qui oculis non subjecerunt, animis vix concipcre polluiit. Externe autem horridus &aliquo modo de rinis. Intus in tabernaculo ponebatur velum disterminans. Id distinguebat inter duas tabernaculi partes, qtiarum una vocatur Santilum, alia Sanctum Sandiorum. Apost ius duas has partes considerat ut duplicem μίων ν Hcbr. cap. 9:vers 1. . c. 7. Intra ve
174쪽
De Tabernaculo U jussignificatione. CAP. IX. Lib. 2. is3
lum erat in . conta Hebr. 9: . Extra velum. I. Mens auiatus aquilonu. 2. Cand L m ἡ regione mensa ad Luus meridiei. Altare aureum ad proximi ante velum Exod. o: zo-as. Dei atque tamina est velum, telmen 'ppostio temtorii. Igitur ut Π, 9 impediebat, nequis inspiceret in αγα ἁγίων , ita hoc tegmen effici bat, nequis insipicere posta in ἄγα. Ad haec duo vela &tegmina resinciens Apostolus, dicit re δά- ονκ πε re Plebr. 9:3.
f. 17. Inquiramus autem, quid tabemacillum hoc iificavest. Erigebatur, habitaret in Israesci sto habitabo in medio filiorum pael Exod. 29: s. 6. H. xc ouid esso νωας sitit figuram lioris illius im&υωοτως de qua Zaai. 1: io. Ecce tento Ehabitabo in medio tui. & Iollai: i . Sermo caro fastiu est, εσκηνωαν ὀνημA. Illa in tabernaculo non erat veri nominis inhabitatio, sed umbratilis tantum: non videbatur inhabitans
Deus: inter Cherubinos latebat: nec audiebatur nisi a selo Sacerdote; in sancta sanctorum
is. sed quarum rerum Uxπαγροι suit praeesse ipsum tabemacillum Respondeo. Tabet-ι. Cortui Cluisti comparatur cum templo Solvite τναον G ν Joh. 2: I9. loquebatur autem ea ν ναῶ ζ σωματ γ αιυ Ibid. e. zo. Ec8:i . Donunus, qui laetus est in lapi- reium
dem offendiculi & petram scandali, i Petri 2: .) dicitur fera sandtuarium.
nempe assiimendo Corpus, templum corporis, quod sanctificat, re ipsa fit & est visibile san- i .co, machiarium. 2. Ecclesia Dei sepe vocatur scivi, quomodo debeas in domo Dei converstri, quae est Ecclesia i Tim. 3: is, Vos ut lapides vivi aedificamini, domus irituata ii Et Petria: s. Ita s. s. Civi Dei, sinctum habitationum Altismi. i Cor. 3: I b. Autrescitis omν - ῆἐor templum Dei sanctum est, quod estu vos. 3. Deus& Agnus dici- 3 Des ac templum & Io Apoci ri: χχ. Templum non vidi in illa, sancta Ierusalem e. i c. - Domnus Deus templum illius est, ta Agnus. Apoc. 2i: 3. Ecce ἡ αἴω Oεῆ tabem
f. is. I tur i. Tabernaculum siniti πόδειγμα sipam, Corporis Chiota In tabernaculo habitavit Deus: In Christo inomne habitar omnis plenitudo Deitatis corporaliter Col. 2: 9. Tabernaculum plenum erat gloriae Dei Exod. o: 3 . Sermo caro facitus habitavit in nobis, ta vidimus gloriam itus, gloriam ut unigeniti Joh. i: I . E tabernaculo loquebatur Dcus: Omnis caro vidit quod οι Christi Domini locutum est Ec o: s. Tabernaciatum extrinsece vile apparebat: Christi caro fuit ἱμυοίωμαsimilitudo carnis peccatι Rom.8:3 forma, quam accepit omastrui P .a .7. Corruptus pra viro assectus ejus Es s x: i . Tabernacu-nim e rebus constabat materialibus: Christi con us e carne &-vine Hebr. 2:i . Qibui Luci a :s 9.Tabernaculum purum & splenaidum suit in litistiis hioni ancilui ne
vitra,factui in Auarium. T. abernaculum saepe Livebatur; solutiun iterum erigebatur: Solvite templum hoc,&in tribus diebus erigam illudJoh. 2: i'. 2.1 δειγμα Ecclesiae,quae ct Corpui Christi Ephec i : a 3.1:13. & domus Christi in Heb. s: 6.Nam in Ecclesia habitat Deus & spiritus Dei.In Ecclesia est revelatio Dei:quae auris non audivit,oculus non vidit, illa Deus per Spiritum Ecclesiae revelavit i Cor. 2:9. t o. Ecclesia tota pulchra est &splendida in se, amicta sole, lunam habens sub pedibus, coronata duodecim stellis Ap . ia: I. Totaglorios sua Regii intrinsece, e lesellatis auri vestimentum ejus Psal. s: i q. Externe humilis Ne assiciatis me, quod nigra sum, quod me contuitus est Sol Cantici 1: s. 6. In Ecclesia viget & valet Testamentum Dei: in illa praebetur panis vitae: in illa lucet lux &vita hominum. Et ut e variis cortinis fiebat unum tabem. icurum Exod. 2 6: c. hae variis in bris, variis nationibus&populis fit una, carholica Ecelesia. 3. Fuit
175쪽
confideratio partium tabernaculi. Sanctum Salict sum, sanctum Quomo
etiatu 1 D; divinitatis & efficaciae &virtutis quae&in Patre & in Filio est. Damn D- ό -ντοκυ τωρ ναι. - ς Ut enim lanctificantur per saractuarium, qui ad id a cedunt; ita Deiis fit άγγα rudesnctificatio omnibus, qui ad illum confugiunt. Eist igitur Dem templum sitis, illos i uictificans vere; cum altare & i uictuarium accedentes & attiam gentes salustificarit tantum umbratiliter. Deinde ut in sanctuatio gloriae S praerodativae t Laelis relervabantur: ita&in Deo omnis gloria nostra, de vita nostra cum Christo ab mdit.ι est.COl. y M Tabernaculum erat in medio Israelis, perpetuus illius come MDeus in medio Ecclesiae, illam serens&iustentans. Tabernaculum erat; erat enim in costa diu inclorum. Deo acclamant seraphim S IIus, Sanciliti, Sanimo 'hoetis Es6:3. f. 2o. Sed adhuc pressius conliderandum, quid significaverit i. Sanctum Sandioram.
2. Socium. γω πεπισμα verum , inter illa distinguens.
g. 2 r. Sandium ne torum potissima tabernaculi erat pars. S. inctum erat scindasa Tta, & quoad dignitatem gradu uno in secior. g. 22. Si laaec applicemus templo corporis Christi, notabitur, Claristum hominem non esse Luitum lanetiim, salictitatealiqua inseriori, qualis dici potest illa, qua fidelium tiberi dicitiatur svcti, i Cor. :i . sed sanctitate svantia & purillima ac integerrima, ita ut stab omnibus peccatis sepanatus. Templum igitur corporis Christi non taurum sanctum est, sed est Sanctum Sanctorum, hoc est, omni modo surciti limum, conser. Hebr. 7:26. hinc
g. 23. Si autem .hirituali templo Ecdesa id accommodemus, inveniemus in illo implomentum plenius. Unde concludere licet, et Glimi , , quam Moses exstruxit, imprimis E clesiae cile Constit duas Ecclesiae esse partes, unam, quam polibrem dicemuri suae votatur Eccle atriumph.ms; unam, qtiam hilao gradu inseriorem appellabimus,quae dicitur Ecclesiam titans. ita Sandium Sandiorum respondebit Ecclesiae triumphanti: Sanctum, militanti. Et pulchra hic est convenientia. In Sancto Sandiorum erat Arca, Propibtiatorium, Cherii bim; in illud tantum intrabat sacerdos summin, prae omnibus aliis sanctificatus: Ecclesia triumplians est in arctissima communione DeiDicu, Iesu M diatoris, & myriadum Amtorum; illa ipsa constat e spiritibω justorum consium torum, in quibus opus sanctificationis plene est abs tutum , estque illa 'Dei vivi, Ierusalem coelestu. Hcbr. ia: 22. 23. 2 . in sandium intrabant Sacerdotes omnes pronusciae; in illo erat mois & cm ας V αῆων, & lucerara, dc altare sussiici : ad
cles. am militantem pertinent omnes siancti&vocati, omnes renati, quamvis in peccatum a Muc habitet, uariae carnatis, venditi sub peccarum dicuntur. Ninn: 7: I .i7. 23.
illis mens .a,reserta & instructa Christi δίραια & beneficii strata est illis lux gratiae lucet; il
que Domino sunt odor stagrantia. f.2 . Scioqui dein Dan. 9:2 sub nomine Sanctorum,ad ungendum San Eum mTlorum,non intelligi tantum illam, quae saperiae triumphat,sed & illam, quae adhuc infimus militat, clesiam. Nam omnis Ecclesiatum militans,ium trimipilans,uncta S risu siliati nis,non emensura ZitoJola. M.; . Sandium Sandiorum est Et desue, etiam in terra adhucinentis, πλι te αα in inlis es Phil 3 :2o. illaq; eadem cum caelesti justitia,libertate,& redemtione gaudet acoque ad unturi κεφαλα - - &similitudinem unius status adducta sunt, et, mis κυνοῖς c. - ετωμ μ ci, Eph. i Io. qu. vis tamen multiplex etiam adhuc intersit dis serenitui.Nam illa quae hic insta est, Aa, b οἱ θ νεια, Heb. 3 :rn Iam sentit Eph. 6: i 2A quibus Ecclesia,quae in coelis vivit, libera est omni modo: haec, qu.ae hic instaest, genu ravata, desideranisuperindui,de aliquoi nodo adhuc. ιδηροι τὸἔ me s. a Cor. 1:Α. 6. Attamei 'onatib
176쪽
S e signi catione. CAP. IX. Lib. 2. i I 6s
ainbus Tabernaculi partibus aliquid rebiadeat, congruum est in Socto Salictorum E clesiam re ampliantem; in Sancto Ecclesiam militameni agnoscere dumbrat na. g. 21. Neque hoc dicentes movemur, quod per Sanditam So torum videtur caelum, cinium tertium, in quod Christias receptus, i Tim. 3: i 6. Actor. 3: 2 r. & Paulus raptu sitit a Cor. ii: a. debere intelligi ; siquidein Paulus Hebr. V: a . dicit, Christum non me linurasse in sancta manu farita, ἀνm mme τ αληγνων, adumbrati verorum, seu in coelum ipsum; unde apparet πανουρονον coelum esse illa ἀλη&νὰ ἄγα, adumbrata per illami: . Nam quiaου πνος coelum est ιι O me itaν dometolimur Ecclesiae triumphantis, in quo illa mνην et ru rsionem facit, hoc est, commoratur, Christus intrando in coelum, intravit in Ecclesi e nivmpli is communionciri; & intrando in hanc, in coeluin intravit
Indicat etiam Paulus viam, ster Christus in hac ἄγα, hoc est, in coelum
tertium, de in communionem Ecclesiae triumphantis intravi,; nimirum , si iis ium λειοτε - Iermius perfectius tabemaculum. Hebr. 9: ii. Paulus non limrelligit per illam phrasin Christi corpm: quamvis id in se sit ut nostrum a Coris: i. nam id ipsum est, ciuod in sentcti intravit. Igitur si id deberet intelligi , sequeretur, Christi corpus per Christi corpus intrasse in sancta, quod non satis bene senat: neque
etiam coelum visibile, quod Christus . t B pertra it Hebr. 4: i . ouo demonstratus inesse si limior, Hebr. 7: 16. nam hoc coelum non est vere myus illud & prsetituu imberiurculum; de iam dis Domini cumsti idorepraeteribit, a Petri n. io. sed intelli t Paulus Ecclesidim interris militantem; in qua Christus nutu, circi cisus, baptizatus; cuius membrum fuit in terra, ab illa fecundum carnem olim cognitus. Per illam Christus Dominus, Sacerdos venis ingtelliis est in coelum, in Ecclesiam de Hiero ly-inam elinem, quam ipsam sanguine suo sanctificavit; cujus gloriam morte sua fecit r tam ; ad quam aditum nobis paleiacit. Antequam in hanc stupernam ut victor ascenderet, debuit in tac militante ut servus & humilis, pauper apparere. Antequam in hac cc lini, gloria de majestate coronaretur, in hac inferiori ignominiam de mortem gustare buit. Petillam igitur missus est ad supernam, qui clam fratribus suis militantibus debuit prius pati, quam cum spiritibus triumphantibus & consummatis in gloria throni Dei ju-Dilare. Et quemadmodum Christus Sacerdos prius cgit, qua homo, in Ecclcsia militante, quam transiit &secessit ad triumphantem; ita nemo unquam civis triumphantis factus est aut fici, qui non ante fuit membrum Ecclesiae militantis. A militante Ecclesia transitur ad triumphantem: militia in triumphitin exit. Nemo vivet & gaudebit cum electis in caelo, qui ison cum iisdem luxit & mortuus est in terra. f.27. Docet etiam Paulus in primam M. Li νstemperistrassesacerdotes, ac perficiententu secundum autem tabernaculum semel quotaonis solum Sacerdotem summum, non In siti ne sanguine. Et Spiritum Sandium illo ipso manifestase, viam sanctorum nos dum fus 5 c d se manifestatam, primo labemacuis stationem habente, Hebr. V: s. 7. 8. hoc est, sanctos s. 2 Pnondum habuisse fiduciam , in introitum sanctorum, nempe ut gloriari , sangui- sano immJclii offum, peccatum abotitum, Deum lytro posito reconciliarum; & se accedere si me temo, sine ulla scriptione chia raphi, aut ulla commemoratione peccati, ad rhr polle. Hebr. Α: is. Absit autem, ut Paulus docere velit, animas sanctorum V teos Testamenti, post diliblutionem corporis, non introivilitan gloriam: quod dicere,est negare aeternitatem staderis gratiae, &sponsionis Mediatoris , qui est
salus animarum i Pct. I: 9.uritum facere.
177쪽
166 De Vesunnm U Sancti Sanctorio. CAp. IX. Lib. 2.
g. 28. Velum quod attinet, nim sanctisanctorum, rura sincti, iam im
quain, duplex velum, erat linpedimento, unum, sacerdotibus, ne in sanctissima viderent, alterum, omni populo, ne iancta 'ptiora intrarent aut intuerentur. Oportet igitur ut illi velo aliquid responde. at, quod olim, hoc est, anterioribus temporibus cnecit, ut populus Dei non itueretur plena ubertate ,Mucia, consummatione, & omni redemptionis massii ; & nondum liaberet illam εξουσίαν, ut accederet Hebr. :I6. & se gererent mere ut κνα Sis Joh. I: ir. Sed aliquo modo gravarentur,&procul starent, & minus ac imperfectius omnia Dei mysteria & omnem Rus gratiam, de qua prophetae prophetarunt, ut nobis conferendam, ergo nondum istis collatam a Pa. Izi in I 2.) cognoscerent, gustarent&perciperenti
f. 2 9. Apo lus Hebr. io: ro. velum dicit suisse symbolum camis Christi: per velum, hoc est, carnem suam. Igitur caro, oijus Christus μετεχε, per velum tabernaculi fuit rim figurata & adumbrat x Nimirum, mi diu illa caro anuc erat intesta, hoc est, nondum rupta, oblata&mortificata, non poterant fideles omni libertate& enitudine divinae gra tiae,& fiducia accessiis stula Non poterat quidem introitus in canum &vitae aeternae haer ditas fidelibus denegm: illum enuia aeterna Christi s 3nso ipsis patefecerat: & quod de ea sis moralibus vulgo dicitur, illas saepe cflectu sito cile posteriores, cum alias omnis causa
phasica sit prior es ectu μο, id&de carne Christi dici potest: Antequam illa esletaehialiter
rupta & oblata, fideles magna ex parte illos jam perci perunt Hachis, quos illa rupta d mum &oblata ratificavit, & permanentes ac stibiles & anemae durationis esse fecit: qui nunquam potuistent percipi, nisi certum suillet, Carnem Christi omnino offerendam &necis potauari committendam. Tamen quam diu Cato Christi actu nondum erat oblata, quemadmodum fideles adhuc rei erant, ii est, debitores poenae, non asta ab illis sistinet, sta jure obligationis, ita adhuc parcius in hac vita illis exhibebatur stultio divinorum beneficiorum. erat multis modis obscura. Spiraim, qui dabatur erat Spiritus 76vitutis ad metum Rom. 8: is, hoc est, docebat illos molestam i tutem legalis jugi, multo cum timore, & multa cum rapolositate me,sic Hebr. 2: i s. sitsciperect obire. Erat peccatorum remisso ; sed non sine fusione sanguinis, adeoque scriptione clibrographi. Erat ad altare & ad Deum, sed permanus aliorum, qui&ipii erant Ii mines ex hominibus sumpti, infirmitatem habentes adjacentem Hebr. 1:i2. Eratjuo borum & haeredum, sed ut puerorum adhuc, qui nihil disserunt a servis, & sunt sib oec
nomis & tutoribus Gal. : I. 2. . f. 3 o. Quia autem Caro Christi, non ante temporis plenitudinem oblata, in causidiciat, ut ita loquar, quominus Sancti omnespronu donn&Denedictiones divinas, in hac etiam vita, plenius acciperent, ideo illa olim veli instir fuit, a fidelibus cohibens pleniorum ii tuitionem 3cisitionem σίκυου Titi 2: IIJ in hac autem vita tantia: post illam enim fideles in caelum, ubi Sponsist illorum erat, evom, consummati simi ; unde Spiritus illorum, quorum suit in caelum intrare, nam corpora vident hunc usque in dicin Act. 2: 27. 29. dicunturspiritus justorum consummatorum Hebr. I a: a s. qui omni
beatitudine & pleniori Dei aspectu, & j iustitiae aeternae fcistione gaudetit in perpetuum. g. 31. Ut autem Caro Christi nondum rupta, depeccatum nec dum habens in se conden natum Rom. 8: 3. imb nondum peccatum 1 adia 2 Cor. s: 2 i. quasi sint, occilitans gratias & glorias Dei; ira eadem, rupta & oblata, exstitit causa plenissimae libertatis, justitiae, redemptionis & salutis, non tantum post hanc vitam, sed& innac cita. . Liu
178쪽
APari holocausti. C AP. IX. Lib. 2. Ic7
32. I tur illa rupta etiam velum nonibus sectum ci pi debuit: & ut debuit. ita& Ru i. contigit evenit, narrantibus id unanimiter tribus Euangelistis Matth. 17:st. Marciis: ' 38. Luc. 23: s. quae res evidens a mentum sint, omniaDei jam aperta,&publici orn-nium fidelium juris facta esse: c libet patere viam liberam: omnium oculis & animis M tias Dei esse expositas: differentiam Sacerdotis summi, Sacerdotum, & populi esse svolatam: omnes jam esse sacerdotes facis, & reges : melius & aliud jam esse Dei scii tabernaculum. Igitur ad primam μηνη, non subsistendum amplius, M. f. 33. Neque tamen noctantum res 'etii Caro Christi velum est, quatenus nimirum Aliae imolim fuit impedimentum plenioris libertatis, & liberioris accessiis, sed & alio. i. Velum tum sancti si storum, tum ostii tentorii erat e purpura & bysso: Corpiu Christi, quamvis Τhita 'singuine constet 5 came, totum pretiosium est, , pulchrum, sine peccato. 1. V lum occultabat gloriam Sanctitaria ab oculis populi: Caro Christi occultavit gloriam Filii Dei unigeniti ab externis oculis mundi. Nam quod in carne vili habitabat & ambulabat, imo in illapateretur, is quis imago Dei invi dii, primogmitus omnis creaturae Cob iridi rude Graecis elidalum suat&mιltitia i CORI: 23. f. ψ . Docuit praeterea Velum sanctitarii manu facti, multa olim sitisse tecta& obsciura&occultata, quae nunc sunt detecti, manifestata,&in lucem producta vide 2 Tim. I: tum d
g. 33. Symbolum etiam suit caeli inferioris, quod interest inter cactum empyreum, in quo caelestis Hierosolyma, Ecclesia primogenitorum triumphat, & Terram, in qua E clesia inferior hactenus militat; quemadmodum velum intererat inter αγια αγων & inter αγγα. Et quemadmodum hoc velum faciebat, ne omnis Israelapena visione in stactum iis tueretur, ita Caelum hoc impedit, quo minus nobis in terra alluceat&aptaret οφθαλὶμ φανωςgloria, quae saperius reservata est. In hunc selisum videtur Apostolus dicere Hebr. Qas. 19.2o. Habemi spem, intrat in interius Veli, quo Praecursor pro nobis intravis, iesu. Jesusautem intravit in civium tertium i quod interius veli est. Ergo anterius seu ext rius vesi erit caelum id, quod inter illud & terram medium interest. f. 36. Qiniatum in taliare: faciendum e cedrinas, cum cornubiu M. 27: i 9. 38:i-7. Vocanit id altare quia in illo debebat offerri holo- au. caustum ci minus. Poni debebat non in lancto sanctorum, ubi erat Arca; nec in tarcto, tibi erat mensa, ca delaturum, & alterum altare, de quo mox ; sed ante Januam tabernacusitento conventus Exod. O:28. 29.
g. 37. e Crine symbolum Christi est. Habemus altare Hebr. Is r io. quodnam Z γ sem Christum, qui est heri, hodie idem, c in secula ibid. Q. S. Sed quia altare sanas donum Matth. 23: i'. & id facit valere apud Dominunt ejus in Christo naturae umora est, quae victimam &passiones Christi sanctificavit&extulit ad infiniti&excellentis. simi, qualea nullo alio solvi potuit, pretii vim, hoc est, divina. Crux, aqua Christus Impendit, non cst vitare, quod Christi λυγρον , sed est pars victimae&p. assionis, re locus, in quo Christus fictus est Minάθ. Neque tantum in cruce Christus odiatus est; quan lixam in cruce offerri desiit, & oblatio ejus absoluta est: nam etiam, quae, antequam E cruce sufenderetur, p.ssus est, ad oblationem illius pertinent. Igitur nec Crux pr tiosior victima Christi est, nec adoranda aut colenda: & Christus crucifixus, non vero crux per se, est Dei potentia ta Dei sipientia i Cor. ι:23. 2 f. 38. Altare e notat unionem & conjunctionem duarum in Christo naturarum, Aliam Edivinae de hintianae. Altare enim per se divinitatem notat: Lignum fructus terrae, id quod du
179쪽
168 Altari se carasti Usu rus. CAP. IX. Lib. 2.
. de terra est, huilonitatem sed hinnanitatem Spiritus sancti donis, & oleo hilaritatis abunde
impletain. Lignum enim cedrinum succosum & oleolum est. cor' g. 39. com altaris notant ejus, in quo est reconciliatio. Ita cornua pro robore, At nos.6:i3. accepimus no cornua, hoc est, acquisivinus robur. Hab. 3: . Cui sunt cornua. h est, cui inpotentia addet landum hostes. conset Pi s: s. Etiam cornua rotant Regnum, Dan 7:2 . accem cornua, decem reges. con cap. 8:'. Idem cujus altare cum cornibus tuis umbra luit, late cornu vocatur ; i/ uiis 2: 17. At faciam germinare Cornu David ri eta σύ e/ον a baim. 22: 3. Piuina. is: 3. Cornu sit tu meum. i Sam. 2: Io. extubi cornu Megra μι. Cornibus altaris targuis ibi at , spergi. Eonorabatur, potentiani quae in Christo est, vim Sestica iam dare Siguini ipsius. Cornua altaris restigium eram honaicidarum & eorcura qui scelera perpetrarant, illa apprehendubant..i Reyi: so. Ad hunc naorem vi ctur inspicita 27: s. - 2prehendin arcem me. , ta faciat pacem mecum. conscia Es. 6 : 7. Non es qui se cura ad apprehendendum te. Mi xe g. o. Altare erat ante ostium tentorii conventus. Id videtur suille non tantui raris τὸ ocium π επὸν, ne i iactitarium cottidie critore, filino, & cineribus pollueretur; sed videtur iam tentorii. Laile i. divinitatem etiam extra sanctuarium terrestre cile. 2. Christiun publice & in conspectit fere totius mundi nassionibus esse eitecandum: quemadmodum vi,stimae in altati publice, si clante toto iraelemactabantur. 3. altare & victimam non tantum isaiae ad τὰς τῆ λμ' ς ρνῆ.Aita ἡ I. Sextum est Altare sessius : id vocatur aureum, quia erat amo inductio; altares itiis. vero holocausti me Exod. 3o: l - Io. 3 7: 2 1 - 2 9. Ponebatur in tentorio conventim ante
velum. Exod. o: 26. In illo mane & vcspcri adolebatur pussim aromatum, munera, det holocausa ta tibamina, ut & 'su suus alienus, id cii, vapor alius, quana Dcus o di navetat, non de bant in illo offerri. Singulis annis semel cxpiatio ficbat super conuia ejus desanguine pro peccato dira expiat Mus. Aliasthoe g. Α2. Altare hoc Cluistus erat. Erat inquam, ut Paulus loquitur de Petra i Cor. i in ς hμιάμα I. in illo cretula sunt interces Christi, R om. 8:3 Hebr.7:as.&φρονημα Tu, quid sui Spiritus sancti , Rom. 8:is. 26. unde desideria&prcccssai distoriun cssicaciam tuam ui 1- halinunt. Oratiis sanctorum se itus est coram Deo, Plata. i i: 2. quemadmodum citam
quatuor animalia dicuntur tabere phia in plenas Iussimentorum: additiar, quaeseum orationes Sa actorun . Mane & vcsperi sustiebatur. Notatur continuatio intercessionis Chi sti & Spiritus ; & preces nostras debere elle asIiduas. Aromatum extistio in artara, notat, pr es nini stras cile debere in nomine Iesu. Joh. p. i : vers 13. t . 16:r . Exustio nota in & et
limi tum liuercessionis Cluisti & Spiritus ;tum qui adeste dctat precibus nostris; preces ii strae igneae sint. i. Misi f- hoc nulla Victima debebat aiungere: documento, post oblatam vitam
statu, unam, nullam aliam osserendam cite: una oblatione consummauu ιη peVetuum,Heb. io: i . nuti vi' vivit nunc inperpetuum, non ut se sums os erat, His 9: 23. ita εις G ut ιρ a ' pro nobis intercedat. Hebr. 7:21.
Attale g. . In sancto ponitur altare. Ecclesiae preces solas placere Deo; 3e Ecclcsiam , cujus
rupi v Liactitarium umbra, solam vere seu in veritate de Spiritu, sumium arominum, hoc est pr
180쪽
. Sela O. Satrio Taberna t. CAp. IX. Lib. 2. I
Erant in illosis, quibus lavaret Moses , Aharon & filii ejus manus&pedes cum vellent
qua symbolum ejus est ex quo regeneramusoli. 3: s. Christus venit eum Aquat & sngurne i Joh. 1:6. In cruce fluxit c latere illius aqua Joh. 3 . Tressunt qui te itur in terra, Seiratus,&ayua,c sanguu i Jon. 1: vers.8. chrillus est T lum. tabrum apertum Zach. i 3: i. Lotio necestaria est. Lavate vos purgamini Es i: i 6. Ati estis, ictificati, ustificati i Cor. 6:i I. abluepeccata tua Actor. 11: i , . conferJoh.
g. . Inter altare detis iaculum stabat hoc labriam. Non datur communio nec Gra- L. imsti, qui per aliare; uecticu , - per Tabernaculum notaitur, nisi cor sit lotum A: fide purificatum. Impurae sues nec sunt membra Christi, nec cives&domestici Ecclesiae. io ium' f. 8. Oct Num est Amum tabernaculi circum tabernaculum&altare Exod. 27: 8. A rium 38:9-2o. V:33. In hoc atrio omnis Israel cottidie conveniebat. Ita finistum Metonim sacerdoti summo; sistam sacerdotibus , atrium omni patebat populo. In isto erat arca,
propitiararium, Cherubim. Insillio, altare aureum, codelabrum, mensa cumpanibus. In
hoc, astareholocausti delabrum. Sanctum Sanctorum distinguebatur velo a Sancto; Sanaetii item ab Atrio ; Atrium a communi territorio; quod omnibus etiam non Israelitis calcare liberum erat. Iranullain communio Deo cum mundo, luci cum tenebris, justitiae cum injustitia. g. 9. Israelitae in hoc admittebantur atrium;ut doceantur I .llloriam esse&legi latronem, Cur Ist--α cultum, depromissiones Rom. 9: . 2. Eximia illa, per taberiraculum & vasa illius adiun-brata, diligentius illis cile meditanda, & iecure res clanda, & suo tempore plenius mani- admissi. fillanda. 3. Illos indigere expiatione: simi enim in atrio apud altare & victimas. f. so. d autem praecise atrium significarit, non in expedito est dicere: quidam Quid a- putant illud adumbralle communem statum naturae; quidam externum struum Ecclesiae, nomen suum dant iussi&mali promiscue, quemadmodum in hoc Atrium confluebat to- signifiea tus Israel, & qui erat Dei, de qui non erat Dei. Sed praestat tacere, quam incerta nar
f. 1 r. sed adituum erat, ut templo sive tabernacillo adjungerentur sacerdotes, iis P, sines - λαια. - ἐπιπιλ ας. Igitur & Ahreon 2 Lbi 0us nominantur a Domino, ut incirri jacerdotio fungantur Exod. cap. 28: vos i. Quamvis jam essent in Istacte sacerdotes lia accedentes ad Deum Exod. cap. IV: vers. 12. & Juvenes filiorum Urael offerentes holocausta Exod. p. 2ς s. tamen nunc tabernaculo dantiir ίλοι ἱεμς, & sacerdotium
ad familiam Aharonis alligatur. Non igitur Aharon ipseMu hunc honoremsumsit, sed vocatio est a Deo Hebr. s: .f. si. Primo jubet Deus de vestibus faciendis sacerdoti. Et facies vestes sanctas Abasa veste, λ-
roni fratri tuo in glisiam, de in ornamentum, εις δόξαin E is μιν ; Exod. cap. 28: vers. e. de quibus vestibus, tum sacerdotis summi, tum facerdotum lege integrum cap.28. Exodi: itein cap. 39:I-32.
s. 1 3. In sive investitura & ornatu, summi taerdotis imprimis memorabile est Ephod. I. Ephou: quod LXX. ἐπωμίδα scapulare vemini: quali etiam David Rex cinctiis fuit a Sam. I . I Chron. Is: veri 27. In humeratibus amiculi Ephod erant duo lapides scho-ham; in quorum unoquoque sex nomina illi ociam Israel inscinipta erant f unde illi vocantur lapides memoria is, i. recordaiionis fisorum Urail; & Aharon dicit 'me nomina