장음표시 사용
191쪽
g. 9o. Haee sunt ita clara & certa & sapietitiae plena, ut qui in hiscae institutis aliud quid Dctit&quaerit, se ipsum misere fallat, Deo omnipotenti & sapienti indi astingat. Ecclesiam Maelis maximis excelloatiis privet, & fidem ac spem illius in a bio coli
f. 9 I. Quamvis autem haec tarticula operis velut formam propositi excesserit: imo&intelligamus, in hac tam praecipiti s. natione, portae in s ne uana piariereunda, quam supervacua amplectenda, non tamen potuimus temperare nobis, quin res, sape agitatas animo, prolixiori signaverimus ibis. Descentinuas nunc cum Mose de monte, & redo mus ad castra Israclis.
Israel vult sibi fieri Deos I. r. r. Autores illius consilii β. 3. Aharon consulitur . . Vituli ptiis in veneratione s. 6. Honor vitulo collatus 7. Festum indicium Domino g. 8. Enormitas hujus sceleris β. V. I o. Mosis intercesso β. 11. De libro Dei.& quid sit ex illo deleri C. i 116. Liber vitaeg. 17. i 3. Angelus alius, diversiisque ab Angelo ued ris, promittitur dux populi, inde luctus β. 2o.ΣI.22. Moses tentorium tendit extra castra g. Σ3-2s. Viae Dei β. 26-28. Gloria Dei visa a Mo
se g. 29-36. ibi agitur de visione Dei. Nomen Ichovae proclamatum 1 Diiova, ex Exod. 3 :s 8 g 37. 38. Explicatur illud β. 39-si. Coruscatio iaciei Moss g s Σ-s . Velum faciei Mosis impostum, ejusque
tus sanctus suit I. s8. sy. Tabernaculi erectio I. 6o.
S. i. Populus Israel longam Mosis absentiam pertaesus,&ignarus π οαπύγεγηνί - , a L curtit ad Maronem,& vult Dras sibi fieri ,- μ, BA, Gno Deos, qui
eam ante nos. Exod. 32: i. 2. Acti. . o. Stupenda certe insania. Vix praeterierat Omnia potentis Dei viva vox & divinis adhuc re natat clamoribus aether, Non erit tibi Pelua s creans me: Non facies tibi Fulptile: Tras increos argenteos non facietis 1mhi, Exod. 2 n: 1.3.1 2. & ibipidi hi in tam ii sia consilia ruuntpraecipites. g. 2. Non ad eam procellerunt inlimiam, ut putarent, Deum verum manibus homunum socinari polle; aut disinitatem argento, auro, aut lapii similem se, quod ne germulas quidem deburinos aestimatre, Ach .i :29. sta invisibitas Dei visibile voluerunt statuere symbolum, quod vicem Dei interiasubiret, & quasi pignus ellet praesentis Dei: dicunt enim, Fac nobis Deos, hoc est, tale quid etarma, finge & effigia, quod nobis sit timst Dei; nobisque pro arrhasit, Deum esse & ire ante nos. Ita in horrenda hac amentia agnoscitnt, se indigere ductore Deo. g. 3. Hujus consilii Autores fuerunt non pauci aliqui, sed in er populiti in Exod. 3a: I. Itauniversi in hanc dehabuntur turpitudinem: fuerunt tamen multi perniciosis his consiliis intacti, quos Moses hortatus est, ut se uerentur: uui cum Domino' conmMIA 1: a 34 adnu accedat, Exod. cap. 3a: veis 26. V collacti sium ad idum omnes fili, Levi:
192쪽
Israelitarum. CAP. X. Lib. 2. 13a
sevi: quo respiciens Paulus ait, Ne fatis idoliaurae, quemadmodum quida sitarum , a COR Io: 7. Es o non omnes ad illam desciverunti dololatriain. f. Et ne quid praeter ordine fiu, Maron ipse consulitur, Aharon inmm, Da le- Abi, in is, Mosis os, ejusque illo tempore locum tenens; ut non sine illius autontate res nova M. Consulituri uir quidemAharon, sed ita ut cogatur: adeo haec consultatio plena coactionis fuit: dicunt enun, Frege, fac nobis; ita volumus, ita jubemus, ita iacies. Debuis in Aharon mille potius mortes si ire, de mortem ineserre vitae, & infinita perpeti inari na, quam tanto sceleri manum addere, & in tam praeruptum atque anceps periculum adducere Ecclesiam. Jubet ut inaures aureae, sive monilia aurea avellantur: quod cum p Pulus mira alacritate secisses, fecit icte vitulum fusem: de quo ipse postea, Dederunt mili Vrum, ta projeci i din ignem,*prodiit vitulus hic, Exod. 32: a non me invito, taline fusionem illam ad id praeparante & aptante. f. s. Vituli&boves Egyptiis olim in venerati e erunt. In urbe Memptu , quae o Vitulinium anteAlexandriam luit clarissima, regia aliquamdiu, fuit maximus AEgypti rum Deus, sive siub figura bovis ab iisdem cultus. Lucanus. ratione. Et sacer in cineres magnus ma tabitur sis. Qui Dii, an idem fuerit, qui Serapis&Olyris, de quibus versiis exstat, Te Serapim Nilus, Memphis venereatur Obrim. adhuc controvertitur. Praeter , etiam , qui fuit in civitate Heliopoli, Apis Pater habebatur, siti, figura bovis coluerunt. Hinc boves & vitulos, ac alia animalia sacrifi- r ire abominatio fusit. M ptiorum, Exod. 8:26. g. 6. Ad imitationem hoptiorum, quorum Deos ut Israelitae coluerant in Enpio illo myof α :i . ita illorum cultum cum vero & divino voluerunt commiscere in deserio, vim- imita Isum hunc sinum, non videtur improbabile. m. f. 7. Vitulo secto, una onuies voce dicunt, Hi μnt Dii tui Issaei , qui te eduxerunt
ex selapto , Exod. 32: . Blasphema vox t Deus dixerat, Devi, qui te eduxi, Exod. zo: a. lianc otiam aureo vitulo, qui tunc nondum exstit at, nunc tribuunt, aut admi-mmum illam Deum inter& vitulum partiuntur. Deinde oste ut his x Diis novis victimas: Actor. 7: r. ἀνήγαγον λα- ἐιδωλω coiiser I Cor. 1 G:7. Fecerunt vitulum, incumvaverunt se titi, ta sacrificarunt ill ,idixerunt, Ati Dii tui drael Exod. 31:8. De uno vitulo loquuntur pli iter, Dii Dii tui, quasi dicant, Hic unus erit & sit tibi instar plurium & omnium, qui fieri per manum nostram post tar. f. 8. Aharon , qui non volens, sed covius a populo que qui in malo erat, Exod. 32: za. conser I Joh. 1: I9. ολ γ tam vatillum sucta Finum. rat, extructo ante illum altis, indicit festum, at non vitulo, sea Domino. Et dixit, FOstum Domino cra , Exod. 32:1. si sorte an hac ratione Populus desector ad Deum suum
s. Fuit hic riuias 'ere ιδωλον Act. 7:ΑΙ.&culi res illius ειδωλοῦ π COR Iz:=. v isi si & tota haec areo est peccatum magnum Exod. 3 ait r. imo pessimum factu . foenor ruptissime egit populus ιμ-Albid. P. 7. & recessisaria, Cia iter recesserist a via, quam Wς ρο My cepi imi, ibid. p. 8. Deut. 9:ia, ruptio foederis, Et im irruumfecerunt foedus meum; crem. 3 m. 3 a. & denudatio Istaelis, hoc est, evidςns manifestatio, & maius esticon natio istae esse nudum ac vacuum fide, cliaritate,&sapientiae notitia ac amore. Exod. . 'λ: as. Vidit 4 Moses populum, quod denudas mest, non tantum monili-
193쪽
18α peccati magnitudine. CAP. X. ID. 2.
.r Pet. 3: vers . quia denudavrear illum taron is infamiam in Aia surgentibus contra ipsis : qui nunc occasionem ad i erant illudendi Israelem, & padillum pede secum metiendi : vel in infamiam in surgentibus peto litas , hoc est, in posteris illocii , qui Patribus surgendo quasi sis edunt, & locum occupant, quon illi deserunt, quique hoc peccatum sine infamiae nota non poterant recordari. Phrasis e dem videbitur cum illa quae est Exod. i: 8. Et surrexit Rex novus, id est , exstitit, exortus est. confer Matth. II: Ii. inter natos mulierum non surrexit major Johanne baptista. f. io. Miseri Israelitae sic enormiter peccantes, gloriam syam , hoc est, illum, qui gloriam ab illis accipere dignus est , Apoc. Fria. qui est 'Iσγκ λ, Luc. 1: vers 3 a. in similitudinem bovis comedentis gramen , Psalm. Ios: 2o. pares similesque secti gentilibus , qui mutarum gloriam incorruptibilis Dei in smilitudia ne imaginis corruptibilis homivir , o volucrium ci quadrupedum deci Rom. i:
f. it. Moscs justissima ira accensus, visb vitulo, constingit tabulas sorderis, vitulurn ipsum comburit igne, & objurgato castigatoque interius Aharone, jubet Levitas caedem
raccre in populo: ha morte trium millium culpa piatur, Exint. 32: 2 I - 28. Denique t mela ατλα γχνιρε.ς ἐπι τον λαον ascendit ad Dominum in montem, intercessione sita iram Omnipotentis plactaturiis.
g. I 2. Hic memorabile occurrit verbum , Si non cond=nabis peccatum iEorum , dese. me, ale, de libro tuo, quem si ipsisti, Exod. 3a: 32. Respondet Dominus, O i pe caverit mihi , eum delebo de libro meo , P. 33. f. Iy. Pele me de libro tuo , quem rei Phli, inquit Moses. Consilium & propositumscit Deus, in quo nominavit &posuit non tantum haeredes beneficiorum, sed & b neficia ipsa, beneficiariis Dei conscrenda. Hoc consilium, quia optimo ordine est dis 'situm, & non aboletur, & quum ad executionem venit, publico quasi te rear, Libri timstar est, in quo quae scribuntur, optimo ordine & pulchra Llent constare dispositione, &firma sunt ac non abolentur, &ab obviis leguntur. Igitur esse in biso Dei scriptum est, a Deo nominatum esse haeredem beneficiorum divinorum. Deleri e libro Dei est priv. ci beneficiis Dci. Ita in illo est emolumentum: in hoc detrimentum. Beneficia autem Dei non sunt unius generis. Vci enim sunt ταοσκωρο temporaria, qualia sunt haec βλεα νενα visibilia: ad quae pertinent, quae in hoc mun io conferuntur; S ut in hoc mundo incipiunt, it&ih illo desinunt, uti opes, honos, robur, vita longa &α Vel sim; ά άνια aeterna, hiritualia, qualia sunt τα ριη βλεπόμιενοι illa, quae non videntur a Cor. Α: i 8. quo pertinent omnes illae benedi tiones Dei spirituales in stuper Hembus, Et laesi:;. justitia, sanctificatio, redemptio, vita , salus, pax. Haec spiritu. alia bencficia non amittiliatur: quibulque illa in hac vita coeperunt cQnferri, in illis constaminantur in fimi-ra: polluiit minui, &parcius, exhiberi, & quasi auferri; non possunt plene amitti. ἀμεί λ si τὰ η κλῆας Rona. ii: 29. Gratiae Dei sunt P. tias detis, quae manciar, Es 33: s.'- ἔ ατὰ mia, Actor. Is: 3 . pacis, Echio
illa conseruntiir, non recedit , non vacillat , Ef. 1Wi 'insuetu'aeternum , dispositum ιν omni . G observatum. 2Sam. 23 I.
melei; h . f. Iam cum Moles cupit deleri e libro Dei , cupit quidem p ivati communios libro Deti Dei & bent ficiorum ejus, sed non communione illa spirituali& beneficiis spiritualibus,' illa enim amitti de auferrinon possvmt; sed coenmuniuite ita temporali, &Mneficiis
194쪽
ratibus, hoc coepit a Deo tractari durius, angustiis&tribulationibus imitari,ini, seriis es selli tudinibus Cistigati, imo in carne tangi, into& crudesiter interfici, ita hii paratus esset, omnia temporalia alnittere, bona, honores, sanguinem & vitam ipsam,& pari modo tractari, ut Ι ob, qui de salute sua certus, noverat enim redemptor suum vivere, tamen conqueritur, Deus me pervertit ; rete siro me circumdedit; in semitu meu ponit tenebras ; gloriam meam a me detraxit; iram Aam fecit in me ardere ; ta sit avit me sibi ut unum hostium μοrum , Job. i 6. 7. 9. II. Ita Moses non tantinia exhibuit exemplum talis amoris, de quo Rom. 1:7. Vix enim pro Iusto quis mori
rur : pro bono forIan quis mori si meat ; sed majoris euain. Nam ille offert se, ad p selidum ultima, ut deleatur e libro Dei, non pro justis ta bonis, sed pro iis, qui in-s ter pcccaverant, & rebelles exstiterant, de studiis Dei ruperant , corruptissime egerant, & a via Dei bona celeriter recesseranti g. is. Quod si autem hanc phrasin, dele me e libro tuo, in omni siri latitudine capere vellinus, ut intelligatur Moses petiisse penitus&omni modo, tum temporaliter tum in aeternum deleri, id necessari sibilac conditione uatelligen una est, Si sit 'Vibiis, ta
fieri psit silva Dei justitia ta gloria , de Deus decenter facere posit. Ita Cnristus p
rc t poculum a se tran ferra, u jυναπον εo. Matth. 26: 39. Et eundem in modum limrelligendus est Paulus Rom. 9:3. Optarim enim zo ipse anathema esse a Christo pro fratribus meis. Nam ut pius petat a communione Dei, justitiae, tautis&vitae aeternae, ponitus & abGlute separari, id non potest suis nota crudelitatis & injuriae. Amor pioriuri 'ebri esse intentus ,rinon tamen impius : nesue potest esse bene ordinatus nisi inci
tet a se ipse : n que potest proximo prodesse , si per illum datur nobis ipsis obelle.
Neque talis petitio positi institui sine crimine ignorantia:&incogitanti. e. , omodo pererra a Dcol arari ἡ cujus charitate, neque profunditas , neque altitudo , neque ulla alia creatura nos δυνηonem 3 unquam poterit separare, ROm. 8: 3 9. f. 16. Quod autem Deus dicit, Qui peccavit mihi eum delebo , inde non sequitur,
deleri posse e libro Dei, qui in illo scripti sunt; sed tantum Deum sitos, si & quum
e mat, privaturum multis beneficiis, in libro Dei descriptis : id a Sam. 7: vers. I ita dicitur ; cum impie verit semen tuum , castigabo illud virgis hominum , plagis Diorum hominis. Aut etiain Deum manifestos de pertinaces peccatores penitus delet nam & separaturum a communione divinae gratiae, quam tactenus gustarunt, Hebric: veri . s. & publice ostensuri ura , illos in libro Dei non elic scriptos , imo & nun- Quam fissile scriptos ; quamvis secun am externam apparentiam in illo scripti latile visi fuerint. ii . Hic liber, quem scripsit Deus, non est diversus a libro cujus toties ins cris mentio. Liber clarari Dei, liber m a est: ut vita alia est tempor.dis, alia aeterna, ira in hoc li bro utraque vita legata & MI ata est. Qiid autem est liber visa aliud quam ipsis
sima Dei aeterna, qua ordinavit ad vitam aeternam illos, quin prognovit, &8 - rdinavit G vocavit Z Actior. i 3: 8. Rom. 8: χθ. 3o. Ut autem eletilio non est omnrum, quemadmodum & Vnoc a Thess. 3: r. alias non citet ακλογή Artitio; εc pauci sunt elem, Matth. 2C: i 6. 22: I . ita etiam non omnG in libro vitae scripti sunt, Apoc. I 3: 8. Omnes,
quorum non scripta sint nomina in libro vita agni. Et ut omnes sancti sunt cicisti: et nisiint, ut sim sincti, Eph. i: . ita quorum nomina sent in libro vitae, scintsinem, Ferarissanctorum , Phil. : s. Et quemadmodum electi, vocasi,praeordinati non separantur is Dei amore , Rom. 8: ycrs 3 p. ita semel scripti non delentur : non delebo nomen illim
195쪽
si s . bHis este, Apoc 3: s. Et illo ii, qin non inveniuntur scripti in IAM vis, portio est stagnum ignis, Ap ao: io. ita illorum, qui scripti sunt, portio& tartessitas
est honor, Horia,pax. Rom. 2:7. 8.libis vitae 18. Quod autem dicitur Apoc. 22: r'. Si qui inferara sermoni prophetiae. --
feret Deiti partem sibin Ebbro vita, taescriptum 5bro illo, &RAm. 69: 1'. deleantu r. Iibro vita, id intelligendum est non delia mone, qua Deus illos inscripsit; ira enim nunquain fuerimi inscripti; sed qua ipsi se iii pserunt, falsa petiuasione sibi blandienterire attribuentes id, in quo nunquam habuerunt m partem. Igitur illi nomii in sua in lubrum vitae retulerunt 'a manu; Der --M autem non retulit. Deus autem false relata nomina αφουρκ σε auferet, publice testando, desiniendo, demonstrando, illos in libro vitae nec partem, nec consertam habere. g. is. Haec Mosis intercessio, qiue munita sine dubio suit aliis & pluribus rationibus, uales sint Exod. 3 2: ii. 12. i s. non fuit in cax. Jubetur enim ire Moses, de Duo de-uccre populiam. Exod. 32:36. 33: I. m tu , 3. 2o. Verbum tamen unuin ad tDeus, quod populo maerorem injeest. Ecce, inquit, Exod. 31: 3 . Mittam ante te χ'a Angelum. Exod. 33:2.
Rationem addit, nam non ascendam in messio tui, quia popuIus durus cervice tu, ne consumam te in via. Hoc Dei verbum visim est populo an malum, hoc est, grave & ratio Ahoiu, poenae habens: ideo G lutitum testantur, Exod. sue: nunciet. g. 2 i. Hunc Angelum non esse illum, qui inflamma ianis in rubo misin eras Musi, A r. 7:3o. neque qui illi locutus erat in monte Sina, Aebar. 7:3 8. neque de quo Deus testati erat, dicens, Nomen meum in medio illius, Exod. 23:1 i. facile patet. Nam n olus, qui inhabitavit rubum,&descendit in Sina, non simpliciter Angelus est, scit Angelorum omnium Dominus, &li unum cumDeo, do&de scipse dicit, o sum Deus Abraam caec. Ego insua Deus tuus. Hic auton Angelus, de quo niane loquitur Deus, non in unum cum Deo: illo enim milla viderur Deus non ascendere in medio Israelis. Ergo suit unus ex Angelis, qui ad ministeria Des sunt cieari, qui si int Spiritus , sed finiti, potentes viribus adfaciensem verbum Egius. Plesin. ios: ao. Id ipsum vox populis sine arriculo, Exod. 3 3:2. videtur etiam subindicare. iure meri, ε. 22. Habuit autem Populus causas lugendi Quamvis enim Angeli sint Creatune Dei. dc mittantur ad ininisteria hominum, tamen longe mesius, tunus & honorabilius est coim nium & ductus ac assistentia Des ipsius cui hucusque allueverat Israel, quam servorum Des: illo i tur orbari tristitiae excitandae sufficiens causa erat. Quid quod populus animo praevidere & praesentiscere videtur, sore hac ratione, ut illi subjicerentur An iis , in qu rum dispositiones legem accepera/nt, Actor. 7:1 3. & quibus habitabilem fui Mota ram Deus non μbjecit, Hes r. 2: F.
Ghioti; g. 2 idern tempus accepit Moses tentorium agiquod,'tetendissibi ex D stiri tra castra, ta vocamir id temonum conventus, Exod. 33: . vendum a. . Distinguendum est tentorium hoc a tabernaculo tentorii contentus cia jus idea hi ui. ' Mosi in monte monstrata, quodque demum mensi primo, anno sicundo, primo die me tentorii. si erectum est. Exod. o: 2. 17. Neque enim hoc tentorium E caris de pretiosis illis nimterialibus extritebam te tur, neque ad illii in modum 3c formam; non enim constitisse via detur tabernaculo , tentorio, atrio: Et cream ostio huyus remoni stetit columna nubis, ta loema est cum Mose ;-Mosera in EAd intravit, cit ministere e us Ichsuas e m Hotentoris hurus non recessi. Exod. 3 3: 9. II. Tet maculum aut tentoris conventus aliter
196쪽
De tentorio δ Mose extra ea stra erecto. CAP. X. Lib. 2. I 8s
habuit: nubra tentorium texit: s Domini tabern δε min visit: propter inhabitantein nubem, & gloriam omnia complentem non poterat Asora intrine in tentorium conventus. Exod. V: Q. 3 . 33. Hoc tentorium tenditur extra castra, procul a castris, . Exod. 33:7. Tabernaculum tentorii non ita. Hoc tentorium dicitur Moses triendisse sibi Π ὶl cs ira no sibi, hoc est, usui sito, ut in illo habitaret solus, separatus ab aliis. VL detur Moses exprobrare voluisse Israeli impuritatem & saeditatem. Malus& in malo erat Israel: non vult Moses inter illos habitare: quapropter procul a castris tentorium figit, s dem habitationis sibi ipsi, Meholim: ministro.
g. χs. Quod autem dicitur, ta fuit omim quaerens Dominum, exivit ad tentorium conis ventus, quod erat extra castra, Exod. 33:s . 7. eo noratur, Domin a ad hoc tentorium,
quod Mos sibi tetenderat, manifestate publica divinae suae praesentiae signa; ita ut &in nu- De ante illius ostium descenderit,& ibi cum Mos acie ad faciem, tam vir cum secto μοlocutio D. Exod. 33: ir. Unde concludere licet, Mosen hoc tentorium non motu proprio, sed jubente Deo statuisse: si enim praxer voluntatem Dei hoc tentorium fili stare ctum, nec nubes, Dei vehiculum, nec Dei familiare consortium & colloquium se illi est classet. S. 16. In hoc tentorio sive extra illud eximia quaedam petit Moses. Primum est f hi vias Dras,ta cognsam te, Exod. 3 3:i3. Id certe verum est heri, hodie & in vix Dei. e secuti, hanc esse vitam aeremam ut cognosicant flum verum Deum, dc quem olim milliti rus erat, nunc t Iesum Christum, Job. r7: vers 3. Ideo & Mosci dicit, Cognoscam te. In specie meminit Viarum Des: fac me cognostere vias tuas. Omne id quod Deus agit, ut glorificetur increaturis, maxime in hominibiis, Via Dei est. Igitur Testamentum Dei, promissio, electio, legislatio, redemtio, voratio per Euanselium, remissio peccatorum, darianatio & induratio reproborum, tentatio Ecclesiae, & hoeratio ejus ac consolatio, stibnomine Dei comprehenduntur. Viae Dei sunt int a Psalm. 18: vers. 3 I. recta, Hos i :io. μblimes Es 1 1: i. impervesti abiles, Rom. ii: 33. Sanctonim oblectatio; et improborum fastidium, Job. 2i: i . Moses pacias cognitionem stii notificationem vi rum Dei, petit, ut Deus illi deti minatos oculos mentis ώς - οἰδέναι ad cognossendum Dei initabilia & opera, & in specie ea, quae porro in Israele, culus ductor constitutus erit
g. 27. Ad hanc petitionem Mosis non respondet Deus, Notificabo tibi vias meas, sed
ora meae ibunt, ta faciam tibi quietem contingere. Exod. 33:i . Non habet faciem mini. Deus ut homo, nam non est homo: num oculi carnis sunt tibi' num ut videt homo, v dei' DK io: . ut non habet oculos carnis, ita nec faciem carnis. Facies, quae Deo tribuuturin Sacris, notat vel Deum ipsum: Facies mea ibit, hoc est, Ego ipse vobis adero, & me conspiciendum vobis praebebo: ita de Abiblomo 2 Sam. i7: Ii. Et facies tua intrabunt praebum, hoc est, tui plepraesens praelium inibis. Ves illum, in quo Deus videtur oculo ad oculiim, qui est A gelus faciei, Es non tantum quia semper ante statem Dei est,&in sinu Patris; sed quia facies Desin illo expressa est, illeque elli, go Dei, Col. i: is.1 6 lendescenti loria caecharadter Absistentiae issius, Hebr. i: 3. & ui illo videtur Pater. sensus erit, Facies mea ibunt, hoc est, Anaelus faciei meae , sive meus, qui visi is ubi est in rubo, qui locutus est de Sina, quem missurum me promisi Exod. 23:χo.) ibit,ducet& custodiet vos in via. 28. OErier, quam Dominus promittit. Et faciam te quisere, est turn animatu abi tali: as.c invehuetis requiem animabusue is,truncorporis iterin Jocat H - - Aa m. Et
197쪽
a D: 1. Et requism dedis Deus ipsis ab undi rue. Et bene ad quaestionem , seu petitionein Mosis quadrat lux Dei responsio: siquidem haec non est infima viarum Dei pars; imo in ipsa illa pars viae, quam tunc calcabat; erat opus, quod tunc moltcbatur; nimici in I raelem e medio Egypti eductiam,duceret,& omnia bona illi,imprimis reuietem, q- omnia biniatum corporalia, tum spiricilesia, latitudine significatus sit completatur, procuraretis. 20. Secundo petit Moses. Da mihi videre gloriam tuam. Ex . 33:i8. Quod dis ses petit, id in Evangelio ex parte est implerum. Et contemplati sumi Mori illius, Moriam ut unigenitio'atre. Moses hac petitionemenus sive vota indicaviti Viderat onani Dei in Sina: viderat illam, coem videret sub pedibus Tei Lyrae ut pavimentum sapphir, Exod. a : io. quemadmodum & Esaias in simili sere visione escitur vidisse gloriam illius,
Joh. Ia: i. viderat illam, cum secunda vice ascenderet accepturus legem scriptam, Exod. 2 :is. 17. ta habita:it gistria Domini in monte : ta assemugloriae Domini ut ignis comedens. Nondum tamen his contentus. Moses adhuc petit, Fac me videre gloriam tuam. Gloriam Dei stiminam, faciem Dei, plenissimam illius majestatem cernere cupiit. Ex eo enim, quod Dominus dicit, non potes videre faciem meam; nam non videbit me homo
ta vivet, Exod. 33:2o. liquet, Mosen petiisse videre faciem Dei, hoc est, Deum ipsam in excellentissima sita majestate, & infinita gloriae plenitudine: qui si fuisset cum Petro, Jac
,&Iohanne ἐπόα res μεγαλειοτητ γ Jectator magnificentia Domini , audivissetque vocem ipsi latam Getes per mam cam illa loriam, hic est Fibus meus dilectus, 2 Petr. i: 17. desiderii sui compotem si fustum forsan praedicassci.
g. 3o. Ita autem respondet Deus ad hanc petitionem Mosis. Ego transirefaciam omnem bonιtatem meam ante faciem tuam; re nominabo nomen 'hova coram te. Et clemens ero, cui clemens ero, ta misereborejus, cujui miserebor. I. Libere. 2. Constanter, Exod. 3 3: 19.
f. si . IgiturDeusbonitatem seram, sita vocat id, quod Moses gloriam,quod tamen Ripse in stea vers 22. ita vocat, Et erit cum transibit gloria mea ) secit transire coram Mose,iniarma &specie visibili: quae quia non descripta est, ut saetiam, Exod. et qua visione 7o seniorum, non potest verbis enarrari. Certe omnis Dei bonitas, gloria ante faciem Mosistratisiit, ita ut Moles illam potuerit intueri oculis; imo&nomen Dei, de quo, Exod. 3 : c. alta voce aDomino ipse proclamatum sitit; dc gratiae propositum, simulque gratiae exerceim dae libertas indicata. f. 32. Ita tamen vidit Moses bonitatem & gloriarn Dei, ut verum maneat, non videbit me homo ta vivet. Ideo non faciem ipsam, sed postquam manu divina tectis misset alia quamdiu, posteriora Dei tantum vidit. Et videbis posteriora mea, ta oleriora mea non posteriora conspicientur, Exod. 33:23. OA 3 Deus est: - τ invisibilis, a Tim. i: I7.. lucem habitat inaccessam: nemo ho visio Dei. minum illum vidit, neque viderepotest. 1 Tim. 6: is. Est quaedam visio Dei, qtu homo in hacvim non potitur; illa nerripe Mae asservata est in coelis. I Petr. a: . essentia autem Dei infinita, mona, omnipraesens, neque in hac vita, neque in sutura, neque ab Angelis neque ab homini is per secte cognoscitura Quo magis cognostetur Deus, eo numcognostetur, non cognosci nec comprehendi posse eum, qui incomprehensibilis cis Igitur optime respondet Mosi Deus; non poteris videre faciem meam. Facies mea non videntur i. in laac vita non per fle. 2. Quamvis in futura vita clarior erit visio, Scasbe pilauor, ambulabimus iam per aspectum, a Concap. s: 7
198쪽
U Dei responsione. CAp. X. Usso. 2. I 87
nequeentvesum ullum, quod Dei gloriam a nobis occultet, quemadmodum nunc caeli velum sint, impedientes, ne in coelum coelorum inspiciamus, iamiae indigebim is mediis illis, quae in hac vita adhibemus, ut Dei communione fruamur, praeconita verbi, &Sacramentorum usu; scit rete facie gloriam Domini speculabimur, a Cor. 3:i8. de eandem imaginem trandormabimur agloria ingloriam, ibid.ὶ tamen
nos nondum scimus petiecte, qualis illa visio futura siti nondum eni-mani se sum est, H ergo nec quid& quoi nodo ὀψ μεθα-i Joh. 3ra. &ut visioilla Dei & agnitio erit clara & plena, tamen semper erit finita, nec adaequabit mensuram infiniti. Neque enim finitum capax est infiniti.
g. 3 mvis autem fici Dei nota videantur, quam Acausam etiam Mos anteriora romi'ra Dei in visibili illo transitu videre non contigit, tamen posteriora ejus videntur. In creauuris
cernuntur invisibilia assius, Rom. I:2o. coeli enarrant oriam Dei. In verbo
Pati cognoscitur voluntas,&Testamentum&propositum Dei. In Christo, imagine Dei invisibilis, videtur Patris voluntas, charitas, bonitas, s ientia, sanctitas, justitia, veritas. t 'steriora Dei videntur, h. e. ea quae de Deo cognosci pollunt,& ad tautem cognoscicebent, limeusin operibus demonstravit, & in verbo revelavit, patent oculis& cogniti ni hominum, imprimis fidelium. Manet tamen semper Deus invisibilu, incomprehen Limina sibilu.3 s. igitur Moses visitaliter transeuntem vidensglorianx Dei, vidensque non anterim Pm
rased post ora, Moetias suit, cilentiam esse incomprehensibilon, lucem ejus inacces Izalibilem, vias impervestigabillas, Deum tamen ex operibus cognoici; in Christo vitati; in ocuMittverbo gratiae manifestari; videndum plenius cum venerin
L 3ὸ. Sed adhuc aliud quid apparitio haec divina, & quod Moses manu Dei trans tantis
tegitur, qua ablata posteriora astatuum vidit, significavit; nimirum dum Deus intuetur phaecatorem Speccatum, non polle hominem sumnere ipsius vultum, quippe irae plenum,n est quod dicitur: facies mea non utilentur, ideoque t ndum esse manu Dei. Ita M so Neque debere hominem accedere ad Deum in peccato suo, tanquam qui ali
ludis ipfb impetrare possit: ideo Moses aliquamdiu in cave a petrae in utatur. At eum a vei sim a peccatore & peccato, & illi posteriora sua quasi obvertentem, videri & sic
adiri a peccatore. g. 37. Sed & dixerat Deus, Proclamabo nomen IVO : ut dixit, ita & secit. Exod. Nomm3 s. 6. 7. Et tram it Icho coram facie clamavit: Iehoma, Iehoiae imus, J hq φ' inserim i e grati , longanimis ta multus gratia'veritate ,servans gratiam in misi nos, condonan pravitatem, ta defectionem, oepeccatumra omnino non dimittet impunci, mystantiniquitatempatrem insitos, tam ossiliorum, in tertiam, ta in quartans pro 'num.
g. 38. Ita Deus Proclamator nominis sui Dinis est. Nomen Dei magnum est& mir bile. Prov. o: . ira quodnam id est, quantum est nomeniatius, 'put cognosias, ct omnes ejus pros ditates siniteris. Judita is: i8. Et disitae, Maia in , Quare inquiariis in nomen meum' cs id est, Mimabilis. Genes 3 q. dicti A AH MIM- Uacobo, Quid rogas nomen meum ' Mosi autem rosinti, si dicant, quodnamnomen inius, quid dicam, ita inquit, qui Exod. 3:i3.i . Exod. 6:2m apparui in Deo se cient'.nomme meo I ova non co'nitus sitis. Ec 2:8, υσιhoma, hoc nomen meum. Nomen fui, qui nobis datus ese ita liabet, Mirabilis, constili a ui, Deus potens, nctor, Pater Memui, Prisceps Pacti, Esy: 1. atqui in medio trui est. Aa a nomen
199쪽
nomen Dei, Exod. 2 Π.2I. Jerem. 2;: c. hoc est nome litus, pranuncupabis illum, sae. quod mu'cabit, proclamabit quiliaber, Ieho Iustitiamst, a. γg. 3 9. Ut autem constat, quinam lentus, qtuennii emphasis & quae si istario sit hi jus, quod ipse proclamavit Dominus, nominis, distinet e& ordine consideremus verba
Ihora. f. o. IEH OVA, IEHOVA. Qui in hoc nomine Patribus non innotuerat jam volens & uicipiens Israeli in illos innotescere, bis dicit & proclamat, I ova, Ieho . vo
cem derivari ab sive, quod notat m mira esse si e existere, inemo ignoret. Igitur simplicissimus, qui ad pronunciationem hujus nominis formari debet cor ceptus, hic erit,Deum , cile Bis entium. Cicero lib. i. Tuisil. cap. 2 obtavat, , secundum Platonem, de iis tantum dici, quae arterna sint, nec oriuntur, nec Occidunt.
Si igitur Deus-& ab esse nominatur, oportet ut sit omnia, & quidem omnia in omnibus, nam si aliquid non sit in illo, jam non potest audire ο ων qui est, nam non est Mundum illud, quod illi deest. Ergo hoc nomine excluditur omnis defeetias, de docetur,quod omne habitat in Deo. Deinde ut quod is maneat, & sit semper in seculum. Si enim non mana id quod est, sed mutatur, jam non potest dici esse, non enim fuit id, in quod mutatur. Igitur inde apparet immutabilitas tum divinar Alentiae tum divini
consilii. Denique quod etiam omnibus aliis, quibus esse dedit, sit bonum & ultimus, sinis. Neque enim si non omnibus dat esse, & quid posset sine illo, & non per illum esse 3. Omnes alii per illum habent ia inuo. Ergo omnes alii habent dependenter πille suus independenter. Et quia omnes alii nabuerunt manteluam ab illo acciperent gναι, &postquam id acceperunt, nondum habent το ταν εἰνα o ne esse, quia in multis deficiunt, & mutantur, & desinunt, clarum est, nemini pra ter illum hoc attributum δυνα ιι , hoc est, omni significationis emphasi competere, it lunaque selum vere esse τ ον & neminem coem illo commune habere polle nomen I hova. Ne autem actum agamus, & quae jam dicta sunt, citra necessitatem repetamus, i
Pς f. i. ,η Deus ab ,Σ facultas, potentia, Psalm. 88: s. Notatur hoc nominea eum habere omnem potentiam &sufficientiam ; sine ullo desectit habere & posse omnia. Es 6:9. Ego sum Deus omnipotens. Vere Deus est apud quem nulta res est impos
ibitu. Luc. i: 37. Haec potentia elucet non tantum in cneatione Universi, quod verba productum est, Hebr. Ii: s. nec tantum in conscrvatione rerum universarum, quae eadem
potentia sustinentur, qua sinat pro luelar; sed imprimis in redemtione & justificatione hominis lapsi. Hoc opus majore certe potentia & Iussicientia opus habuit creatione & coim de atione totius universi. Cum enim naec iacta sit ρημοδ, exegit illud manifestationem T λογι sermonis in carae, ejusque passionem-obedientiam ad mortem usque. In creatione Deus & in rebus creatis monstrat a temam suam totentiam de divinitatem, imo desapientiam, Q bonitatem. In redemtione humani generis lapsi ostendit praeterliaec minia etiam justitiam sitam divitias & sanctitatem,' misericordiam, gratiam, v ritatem. vere igitur Deus est , omnipotens, qui tam immensum opus potuit moliri &consi mare. Major potentia est id, quod perditum est, relatuere hic enim luctandum
est cum lege, imponente execrationem; cum iraDei, persequente malum ; cum Satana, habente imperi mortis ; cum natura ita corrupta, ut tantum malum cogitet & faciat omni die; cum peccato &con'piscentia ne regnet, sed ut coerceatur in quam h nihilos, quidproduccre. consci, Exod. οἰ 2. Gncc IT: I. . . . a. . f. a.
200쪽
s. s. gratio , cupidus ad benefaciendum, dans omnibus Amia mpliciter es cratiosus
μὴ ονει ζων non exprobrans. Jacob. I: s. Graece verteris non ελε, πιν, ut LAX. sed potius
quod ipsius si δοκiα est, liberali dessentaneo dono justitiae& salutis gloriam tuam manifestare. PLinatust Deus Mosi, silictisque sitis ius dixit, Invenistigratiam
noculis meis. Exod. 33: i 7. nocin, Γ δοκη- tibi me benignum exhibere. f. longanimis, desert Deus iram; non pro merito & jure sentimis per uitur peccatum; diu tolerat impios,&vocatad poenitentiam antequam puniat. Non secundumpeccata nostra fecit nobis, Pisidiam Io M. ps Io. in diebus e semele 'ectabit Dei longanimitaw, I Peta. 3:2o. Pi Dei loriganinutas viain quasi parat gratiae de iniseria cordiae, & illius quasi praecuribresti potest etiam mῖς νοῆσε attendentibus suspicionem sacere gratiae exercendae, sine qua omnis longanimitas frustra est, nempe eatenus ut ad salutem non possisperducere: sola non sufficit ad conversionem peccatoris, qui rapi ruinque abutitur, putans, quia De langanimis Illet, & non statim increpat & punit, sitam similem es peceatori, Ptam. sorat. lusticit tamen ut peccator constituatur
voluntatem Dei inicacem assiciendi bono vero: illa aeterno amore, & mirabili potentia, α atque inestabili impensa electos perducit aa salutem. Veritas Vatiae netii, notat gratiam Dei& dilectionem non esse inanem aut sallacem , sed gratiam veritatis, hoc est, Π tiam verissimam & selidisiunam ; imo indicat, De unicita Veracem, non mentiri;ia
&promissa implere ; & umbras & figuras commutare cum corpore & imagine rerum. ure Verbum Dei veritas est, ο ό σος εὐ- Job. I 7:I7. Igitur & Gare gelium Dei, m. i: I. audientes sermonem veritatis, Euangelium salutis vest, a. EpliecI: I3. conser Gal. 2: s. 3: i: Cob I: s. I Pani: χχ. Etiam ἁ κ μου )udicium Dei e cundum veritatem Rom.2:2. Ut Deus multus gratia est & veritates tan atra & veritas
qui aci hoc natus est, c, venit in mundum ut testimonium diceret veritati. Quinimo, Spiritui Dei Patris de Filii, Spiritusaratia est, Lesa. ia: io.&veritatis, ducens in omnem v ritatem,Job. io: Is. Ecclesia Dei est ἐδροιωμ ιαλη M i Tim. 3: is .averitate fulcitur&firmatur. Veritas illius liberatrix est:overitas liberat vos faciet, Job.8:32. In veritate illa sinctificata est, Iolla i ri . In veritate est omnis cultus illius: qui adorant Deum, in Spiria tu ta veritare debent adorare Joli. M. 2 . De vana minotabilis est locus Plab 6s: melior gratia ι aquam vita: h. e. ni us bonum spe ei gratia tua, quam vita. conta .