장음표시 사용
241쪽
13o De Israelitarim ductoriam Usacerdotibus. CAp. XI. Lib. i.
g. ii . Ne rest mortem Molis C rem e et ut grex si nem Ore, datur Ieh
i accessor Molis, n. m. mus imposuit. Num. 27: is 23. Hactenus igitur Ductinibus & Doctoribus non caruit. f. 128. In terra Canaan ita fieri Dcus voluit. iudices V Moderatore, dabis tibi in ori nibus portis tuis, ta uicabunt populum iudicio tu tia. D t. i hi 8. 2 iri V. g. ias. In loco autem, quem eluit Dominus ad Cendum habitaculum Noministin ibi, quelii eventus docuit Diisse Hierololymam, voluit habitare Sacerdotes, Levita. iudicennii
adeoque maximum Senatum Sc summum Judicium in Ecclesiasticis & Politicis, in illo loco fixit & constititit. Si igitur et Iehi res bigisse inportis, hoc est, aliis locis & ci vitatibiis, ouae disticiliores citent, Uiana ut ibi componi & enodari pollent a iudicibus &senioribus ibi constitutis, debuit Populus accendere in Urbem Hierosolymam ad Sacerdotes, Levitas, judicetque, qui serent in diebus iliis, de istos rogare, & ab illis scrutari & ve stigare. g. iso. Tantam autem Drusillan in voluit esse autoritatem, ut omnes jusscitis crebsecundum os verbi, hoc est, teaiorem responsi,.observare secundum omne, quo ab illi redo ti essent, ta ab institutione illorum ac judicis non recedere; Imo & in mortem dari, qui per petulantiam Spertinaciam non obediret Sacerdoti , sitanis ad perviendum D
f. isi. Haec Senatus Hierosolymitani autoritas in dijudicandis& Glvendis controve sili, omni tempore, quo duravit Potitiali raci, duravit: ita ut populus tener rjacereta observare omnia , illis dicerent : ipse id sit dente Christ. Matth. ets: Dicim- nir lite hi Rectores de Sacerdotes in cathedra Mosis sidere, Matth. 13: r. hoc ea, Mosi, cile sidccesssores tu do ido de judicando; item, Clavem cognitionis habere, Luci ii: s r. hoc est, facultatem explicandi mysteria verbi Dei ,3c verbum Dei dicituro tam au ilis, Joh. i o: 3 1, hoc est, illis concre itum, & illorum citrae commillum. S. 132. Imritimis videtur non parv.am partem studii illorum occivatam Dille circa ol servationem institutorui an carnalium, ut illa rite sierent, do populo, qui jugi pertaesus sicile eo delabi pollet, ut funes illos nimperet, ut visiis crat moliri Korach cum catervasuli non negligerentur, nec spernerentur: i in re fieri potitit, ut&ultinais temporibusserim est, ut iuulcrentur illi potest ite concella, ligantes onera gravia ta insi portalialia, V illa humeris hominum imponente . Matth. ij: . Sed de illis, & de nominibus illorum, quae Scriptura illis largitur, nominando illos Legislatores Gen. ': io.
Ec9:3. ELys: 3. EL i: as. Joh. 7: 8. de illis. inquam, alias sortem. Nunc finis huic sit capiti.
242쪽
Delici spem a Diu Novo Testamento. CAp. XII. Lib. 2. 231
In quo explicantur loca quaedam Novi Testamenti, quae agunt de L ge, Elementis mundi, Servitute, Spiritu servitutis c.
i. O Uamvis capite praecedente non obiter nec persinctorie egerimus de sici ficiis de donis, de cibis, de discriminibus dierum de temporum, de diversis baptisinis,
. . &de aliis institutis camis. quae masno numero injunctastini Populo Isirael, non tamen po tuimus, quia materia ad .icendum ingens nimis filii & diffusi, omnibus defungi 2. Imprunis ostensim ibit, i. Legem, quae de illis ceremoniis praecepit, habuisse
μmbra uturorum bonorum: Hebr. io: i. duxille Christum: illius
t m. io: . iiiisse nutrimentum fidei, & incitamentum spei. 2. Eandem comparari cum vi jugo G onere, Actor. is: io. 28. de Paedagogo, Ges.s: 2 . qui inhumanius & Π
ditis pueros tractare solet, & venire c. cum virga: I Cor. : t s. 2 i. sta ille inutι-lem et infirmam ad consummandum S: auferendum peccatum : Hebr. 7:I8.ι9. IO. q. secille memoraam peccarorum: Hebr. i o: s. exprobrasse lapsum, & ut is abundaret cit riste: Rom. 1: 1 o. fitille intarchirographi i . omnesque ita fuisse redacitos in servitutem, Gal. : s. deservituti obnoxios, Hebr. 2: is .e - se consilentiam adhuc peccatorum. Hebr. IO: 2. Igitur his expositis iupererat, ut inquireremus in causas&rationes, citrolim ,
vis ivrc Lex, ita moles hi, & portatu adeo difficilis, quae in Christo desit de abrogata est, dEi hi fi cuique i Diodari Ecclesia Christi non mwrsens potest, nisi velit a Christo aboleri, ta si alia culmi Me ciuere, Gal. quaeque cervici Patri .uclominante &pol diluvium non filii im- '' Ii' posita, subintrare & adjici potuit, iit & subintratis adjecita est. Rom. s: Zo. Gat 3: imauueni . Oportet enim habuisse Deum T. O. M. idoneam rationem, cur talium onus, quod in se non crat hi, kαγ- necessarium. Actor. i s: a S. & sitie cujus cilicii Israelitae potuissenti vari, quemadmodum de Patriarche, de Nos nunc sine illo Glvamur, quia gr.
Jesii Christi, unica&sbia, heri, hodie, cs in secula, filutis Gaas afuit, est,
erit, Aeb r. i s: ii. populo suo imposiverat, quodque id sapienter de juste Sc decenter fac repotuerit. Quamvis enim quod vulso in mund. viis dicitur, Voluntas Imperantissumma Leaeso, idem & hic dici possit, aaeoque responderi , λως εγενε re Γ δοκία του Θ- , ita fuit voluntas Dei, cit jus rationem liaut tenetur reddere ulli, ut Israel μ Gge custodiretur, Gal. s: as. & sub elementis mundi in servitutem Ahiceretur Gal. : s. tamen quia scimus Deum omnia facere bene, apienter, & ut decentia postulat, non debemus in obvim hac ratione subsistere. f. . Quan loquidem autem eiurrationem venae & sufficientis rationis jam sit pra libro primo capite tertio, g. s. c. anticipavimus,&promiit e brevitaris fides nos obligat, ne idcindi canitis, Lect res nostri ora nus, ut illuc recurrere dignentur; integrumque illud rei gete caput serio & iedulo. f. s. Quia autem omnis haec materia magnam lucem accipiet e consideratione locorum Lora pix Novi Testamenti, qu. aede Lege & antiquo ceremolliarum cultu agunt, ut & de statu ill 4 Idiata
rum, qui τ' - tabe/naculo sim erum, thbr. i 3: i praecipua oc quaedam e multis suiuui Hegimus, quae diligenter perpesila, ordine enarrabimus. f. 6. Iam
243쪽
Σ3α legis germanentia in NT. C Uici. 2.
6. Insignis locus es LGal 3: i'. ro. Lex propter remigresonesin dita est ueri veniret Semen, cuipromis*m est , ordinas. aper ange , in nu stilator M. Me Lit --.temidis, unim non est. Dein autem uniue .
g. 7. Legem distinguit Paulus aT stamento, apromi ne, e fide. Gal. 3: ia. t . 18.νω γ Lex saepe in genere significat omne id, quod praeter gratiae sordiis & proinissiones olim datum est. Joh. i: i7. Lex per Mosen asa, gratiat per Iesum Christum. S peris Decie legem illam, ciliam Moratu vo tur. Rom. λ: ι 3. Opin te is smptum in cordi 1 orum. Roni. 7: o. LexIandia est, Upraceptumsinctum, conias. R. Om. 8:3. io: 1. Smpe illam, lixae ceremoniam vocatur. Hebr. 7: 16. non secundAm legem pracepti carnalis. Eph. 11 11. Legem Praeceptorum is placitis abolens , Ooliis Rom. 7:6. Acit. 13: 9. i 1: s. Saepe illam,' i forens, dicitur. Hcbr. Io: 13. Praeter legem operum in am L fidei, Rom. 3:27. sed de illa nunc non loquimur. 8. Paulus cum dicit, Lex adita est, intellisendus est loqui de omni lege, qitam rael u et accepit, Act. 7: s 3. imprimis tamen de lege placitorum & ceremoniarum. Id liquet ex iis, quae deinde addit: μb loem custodieba r. 2 3. Lex paeda gogus noster. Q. 2 . Imo&c textu nostro, addita usue dum veniret Semen, consertactu. : io. quae omnia propriissime Legi illi dogmaticae conveniunt. f. V. Lexigitur placitorum de donis, sacrificiis, lotionibus, cibis&c. Ut inmihi addita est, non dicit in data est, utJoh. i: i 7. ἐδίθη, ssed cro dr, insuper ad aeta est. Erant jam multa ante hanc legem : nim. Testamentum Dei, Promissio, diris Patribus mulumodis'micibuὸ rad illa addita est haec Lex, non ut Testamentum faceret irritum, neque ut Promisionem aboleret, neque ut ex illa citet dira , ne me ut vivificaret Gal. 3::7. 38. 2 i. sedi παρορα ων trogressionum gratia. conrer Rom. cap. 1: vers ro. Lex autem subintravit. f. io. Ut άααρροία peccatum, transgresso per unum hominem iniri vis in mundum. Rona: : r s. s: ι 2. Ab illo tempore omnes ab utereo sunt peccatores de transgressores, fluque irae. Hi in omni stravittat ni siones depeccata multiplicant. ULque ad legem peccatum 2 transrsio erat in mundo, Rom. S: I3. necdum enim vela rvit Sipo uor, traditu propter Dou peccata ferens in lignum. I Par. 2: 2 igiturquia transgresito adhuc erat in mundo, ob transgremonem Lex additaes g. ii. Sed Paulus loquitur non detrismigrasime,sed trans Festoni HM; intelligens omnes omnium δε intratam & actitatem,& ipsem Adami. Addita est Lex propterillas, non ut ab illis abs biveret, aut visi ficareti,infirma enim est 2 inutilis,Unihil conjummavit, Heb. : i 8. iv. sed ut per legem illariun esset ἐπιγνω ς agnitio, Rom. 3: 2o. ut illarum perpetua esset οἰνάμ- ας commemoratio, Idcbr. Io: . ut peccatrem imputaretur , Rom. 1: i . lapsiu Abundaret, Rom. s: χca.d chirographum instaradclom, Cohar i . imo&, ut per legem Sarimeti impellerentur doducerentur ad illum, in quo est transgressionum & peccarorum e piario , Chrisum. i Ioh. 2:1. Ille enim est νομου legis. Rom. cap. io: vers q. t 1. Sed clim omnesilla transgressiones jam est mi longe ante legem additam, cur non prius, non citius illa addita, de Abraamo, Isaaco, Jacobo imposita est Z qui quidem a ceperunt circumcisionem, & obtulerunt sirpius sacri ia, & .ante quos Noachus acceperat nundatum de non edendo sanguine; non tamen onerati fuerunt tot institutis carnalibus, quot demum per Mosen liraeli iniuncta sitiat. f. a 3. Igitur quamvis omnes sancti inde ab initio aeque ad legem debuerint fateri.
244쪽
we transgressionibus ut legis latae causis. CAP. XII. Lib. 1.
tim essiones adhuc fuisse in mundo, expiandas actualilytro Sponsetis, adhuc cum si crificio suo manifestandi; adeoque&ab illis potuerit exim chirographum, &illi oner ii leue placitorum, si ita visum miliet Deo, tamen Lex demum per Mosen addita est. Unde non improbabiliter i uitur, stib transgre ionibus, quartim gratia lex intravit, etiam comprehendi illas, liae in specie commillae sunt ab illis, qui acceperunt legem, hoc est, Israele; quodque adeo & occasione privatarum harum, ut ita loquar, populi Tmelitici transgressionum Lex haec onerosa addita sit, de ita ob transgressones, tum omnibus communes in Adamo, tum istaelis proprias subintraverit. Ut ita Israel, populus αλερ
quique ob cordis duritiem per fidem & obedientiam in scedere, coem Abrahamo & Isaac pacto, contineri non poterat, hac servitute legis pressus, sub legem couir
ruri conclusius infidem, futura eras, ut revelaretur. Gal.
f. i . Transgressiones privae Israelitarum sunt multae&gravissimae. In AE o stere in AEgyptiorum secuti, abominationes secerunt multas. Electa. 2o: 7. In daerio inde a gressiones primo in illud introitu ispe murinurarunt, & tentarum Deum. Exod. Is: Σ . 16:7.S: Diu ii 'a 7: a. Imprimis abominabile fuit idolum, vitulus aureus, ab Aharone, illis ita volentibus, fusus, Exod. 3 2. quibus transgressionibus illi foedin Dei fecerunt irritum, Jerem.3 ir
cri 3 a. non, ut decebat, in illo manentes. Hebr. 8:9.
f. is. Si omnia, ut in ficta historia relata sitiat, attente inspicimus, deprehendemus, post Post illa, susionein vituli, & honorem illi exhibitum, in junxille demum Deum poeulo multivacia &onerosailla precepta de sacrificiis, toties & tot osterendis, cinii exclusione offerentium ab altari, de lotionibus carnalibus deque aliis δεκπιωμ ini σαρκρς. Quamvis enim ant quam intrarent in AEgyptum circumciso jam ellet Sc sacrificia, & in AEgypto acciperent - Pr ceptum de mactando agno, de edendis azymis, de traducendis primogenitis, de in deleno mandatum de cellatione isti mi diei; & post pronunciatum Decalogum Moses evocaretur in montem, spectaturus ideam tabernaculi, manibus hominum exstruendi, ubi etiam justi accepit de conserendo Sacerdotio in Aharonem & familiam illius, tamen non praecepit Deus tam multa ' a' de holoca, rasicrificis, Jer. :12. sed posta quam vitulus fusus erat, tum demum incipit Deus praecipere&impotiere haagno, ut ital quar, studio, sub comminatione maledictionis, legalia illa placita, quae ponam tam Herunt in via. Id ne udaeos latuit, inter quos ita Liminius, zn'κ που κ, 'an ,κ mn R, i κrua Z π nonpeccasseidraelin deserto. On dedisset El,Dempraecepta de oblationibus. f. ro. Quod cum ita sit,non putamus nos in veritatem, aut fidem Citholicam peccare id eamus,Deum,ad reprimendos inordinatos motus populi; ad occupandas illorum manus dimentes in obstivando&meditando cultu carnet, e tot statutis&praeceptis composito ad excitandum in illis perpetuam peccatorum memoriam, e re duxisse, imponere illis servia ruris legalis jugum,ut ita appareat, legem,quae ob transgressiones communes omnibus, inde ab initio jam intrare potuit leti occasione privarum transgressionum Israelis, Israeli demum impositam esse, quod&Jer. 3i:3 2. iiiiiuere videtur Deus,illi irritum ' reunt1 edus meum, V ego dominationem in Eros exercui, hoc est, me Dominum illos stibi gere,& . scieraillorum restamare posse, ac licentiam indomitam,impositione duri jugi ostenta coimset Hebr. 8:9. f. i . Addita autem est Lex, non ut semper, sine fine maneret, sed ut duraret usque ad adventum Seminis, cui promissum erat. Semen jam in Paradisse promistum est, S minii,
men mutieris conteret coqui: etiam Abrahamo; an Semine tuo benedicentur xim. etiam
Davidi. a Sana. p.7:ὐ.i2. Excitabo Semen tuumpositiatem audentus Uerus nodisi tari; illis M.
245쪽
ia legis testibus. CAp. XII. Ust .
2 Cor. Sp. I: verssro. ταγοελίοιο promi nes acccpit, qxules 3 Psalm. p. lio: vos . aiat Dominus es non paenitebit. Tu fordor inseculum. Gens f. cap. 49: versio. Siloh veniet, ta illi obedientia populorum. Genes. cap. vos. is. Mud tibi comtZrrectaput. Ptam. p. 2:vers S. Dabo gentes haereditatem tuam. G posse'onem tuam fines '
f. 18. Non potuit Lere manere post adventum Christi: non profui sit nobis Christiti, silex mansiisset: Gabat. 1: 1. non ventisci meentes nisi ablata fuiskt legis maledictio. Galat. 3: i 3. i . iugum Christi maiisiuetum,honiu issim live non potest consistere cum jueto legis gravi. Matth. ii: so. Non valeret Christi crux, nisi chirographum inplacitis, ad xum illi, tolgemetur e medio. Col. r: i . Non essiet Christus Pax nostra, nisi
serpitutis ringeremur. G. itat. s: r. Non essent tem ora Christi tempora emendationis, uictimnum legiua illa humeris nostris incumbereret. Hebr. 9: io. Non ellet annus Christi annus acceptationis Domino, ta 6 i: a. si lex sevcra, cogens Sanctos procul itare, etiamtium cita. , ,his' g. r9. Lex addita propter transgressiones, ordinata est per Angelos. δί -- gelos, conser. Hebr. χ:2. Sermo per Angelos diritus.
4. 1o. Id quod de Sina pronunciatum filii, pronunciavit gelus foederis. ML :3 8. Etentorio conventus clamavit locutus e pst Dominus de donis & oblationibus. Levit. I: I. 7: 3 7. 3 8. Non aliter igitur me per Angelos accipiendum est, quam quod Paulus dicit de testibus, a Tim . ara. auae audivisti a me Ny μαρτυροo per multos te, Zes, hoc est, praesentibus multis testibus. Ita, ordinata per Angelos, hoc est, pr sentibus, audientiabus, spectantibus Angelis. Angeli exercitus Dei, inserviunt Deo exercituum: jubilarunt,
cum tiandaret terram: etiam adfiierunt, cum imponeret legem.
g. 1 i. Aut idem videtur Apostolus innuere, quod Stephanus dicit, Actori cap. 7:vers 13. Accepistis legem εἰς in dissositiones Angelorum, unde apparet Angelis citram hi ille commillam legis, ne ab Israele spemcrctur & conculcar tuta Arigebi sumministratoriis tritus, qui mittuntur in servitium salvandorum : Hebr. r: vers 1 . mim mirum & illos nussos ad cavendum, ne Israelitae funes Dei riimperent, de jugum illicis abjicerent 3 ut autem impositio legis iiiit dominatis, ita&servitium Angelis impolitum ad urgendum observmatiam legis, fiati conjunctum cum aliqua dominati ne & imperio, ad cogendum vi immorigeros, qui se hisce divinis ordinationibus opi)onemrent; ita ut tianc subiecta illis videatur aliquo modo sitisse ιι κ μ λ i habitabitis prior. Hebr. 1: s. Sed non possiimus nisi caute S parce loqui de illis, qui natura sunt invisibiles; quorum etiam fianctiones, ut plurii num in hibiles sunt, & ostiesum oculis non conspicitum
. est humanis. g. ar. Etiam Lex addita, ordinata est , summi r manu Mediat . Christus --men, cui promitium est, certe επισίτης mediator est..i Tim. 2: s. Unus est Mediator Deid, totis. V hominum. confer Hebr. 9: Is. I 2: 2 . Data est Lex, ut manu EItur, nempe ut illam est alta' pronunciarer, d populo imponeret, quemadmodum Pater Omma dedu ὀν τῆ χειώ e mmanutoui. Io 3:3s. Ain, in manu issius, valere potest, permanum sint. Nam id sti valet particulati . Actiar. 7:33. mimi min manu Angeli, hoc est, Pa manum Atm
246쪽
De legis Mediatore MN. C A p. XII. Lib. 2. 23 s
. mi, mu Mosiari rim, & ire illum jussit. Igitur non recusaritimis in laoc loco per mei.
torem ii uelli re Christ m.D. initiuna, niti duo ei Liu, quaesitui si ibiectum quaerei ci n impollere videntur. Tramu- cst, quod Apostoliis ponit μεσί- , hoc est, ne inticuis, qui si Claris livia intelle illit, videtur di buisse adjungerearticu π, &dicere Φ mu ; ut debilite intclligatur is, qui revera ὀ μειπτης est. Secundum, quod deinde de hoc Mediatore, de quo indefinite , line articulo locutus erat, dicit, ο ' μεα ς ED autem Mediator, timus non est quod in Christum non convenit, qiu eliuntati ta inius.
utpote qui fecit et, duo ilia unum, Ephcl. 2: i . & - δυο illos duos cremi vir in unum novum nominem. ibid. vers. Is . Non igitur unius non cit. Q auium erit
2Iediator ille rg. 23. Moses medius Git inter Deum c populum. Deut. p. s: vos s. Accepit edri legem ex eloquiis Domini. Deut. cap. 4: vers 1. Lex per illum data est, Joh. cap. i: Vcrci 7. unde de vocatur Lex aras. Mahich. p. : veri. . Moses vidit in motrie formam tabernaculi legalis. Mosci accepit tabulas haedetis a Domino. Moi cst, cui Deus pr.
ccpit de initiandis i Lerdotibus, & instituendis oblationibus S institiitis carnalibus. Sine
Mose actum nitiis. Per Mosen acta fere omnia. Igitur vere potiumus dicere in manu Ebur traditam legem. Cur etiam non dicemus, illumella meitiato eni, iri culus manu addita est Forsan, quia verebimur, alium quendam dicere mediatorem, quia Scriptura dicit, unus esti Mediator 3 Sed Scriptura non veretur illum nominare e λwαωτην Principem ta Redemtorem, Actor. 7:3 s. cum tamen unus tantum sit, qui redimat lir. aciem, & nos Omnes; GH sysius. Tit. χ: i . I Pet. i: i 8. Igitur nec nos timeamus illum dicere meiatorem. Si citim dici potest si te peccato redemtor, etiam sine crimine dici potest m . oror. Sed ut alia ratione est λυπω ς, quam Christus; ita & alia ratione μεο ς. M est, non rcconciliationis, non esicacis uitercessionis, non vitae nec salutis; sed M diator cst legis, hoc est, a Deo adhibitus, ut interii acius & isDulus ad publicandam describendam Legem lsitati: quae illius mediciti otionsuit per seministerium vitae, sed minia serium mortis. Lucra enim occidit, a Cor. 3:6. 7. non sitit ministerium , sed alia quo modo ministerium ira de sevem dominationis. Mediator ad parvum tempus; quem-
admodum etiam id quod dedit & imposilit, nunc dudum desiit, & abrogatum est.
f. et . De hoc Mediatore Mose optime intelligitur, ο θ μεσίτης, Dος Giocis ν. Scimus Mediatotcnim, Mosen Israeli tantum, cum viveret, ministraste. Lex ab illo data observ. ari tantum debuit in generationes Iliaelitarum. Lex illa fuit Orici, amovens gentes procul, illasque non est. separans a populo Dei. Aliter in Christo eae Ephes. 1: i . Is enma fecit duo illa unum. Moses autem Mediator non es unisu, hoc est, ministerium illius, qua ministerium legis, ' non idemcitaviqiverit,iit duo illa sint unum,hoc est, ut Israel&gentes coalescaminimum imas, & creentur in imum novum hominem. . f. 21. Deus autem unus est. conser Rom. 3:3o. εις ο λος, unus Devi, qH Hstificabit Dis,u cis cumcisionem . fide, praeputium per fidem. Unus est, quia nodi iuriorum tantum nu est. Devi,sed Ggentium. Unus Onanibus Deus. et burs est, quia una &eade ratione justificat' omnes, eme,*persidem. Ita Deus ellantia unus, gratia etiam & iustificatione Unus
t s. 16. Eximius igitur hic Pauli locus docet, i. Legis initium. Addua est ob iram gres oba it sono. Istaelitis graviter trainsgredientibus imposita. 2. Legis durationem&finem. Lexa L h- i h dita, usique m veniat Semen. 3. Legis proprium munus & ossicium. Addita propter irans mones, ut illas commemoret, faciat agi ioscere. Et in deducat ad Semen, cui Dr
247쪽
Elementa mundi, idem quod X. Elementa
etas Israelit impueritia mundi
missiim est. Ideo&desinit, postquam Semen id venit. . Testes datae Legis. Ordbrata rAngelos. Imo ita per illos ordinata, ut &m illorum esset ordinationes, hoc est, ut illis inculi beret curare, ne Lex a populo immorigero violaretur. 1. Mediatorem legis. Addita in ramnu mediatoru: cujus impersectio inde agnoscitur, quod Univi non est. Unde & mediator hic, & Lex mediatoris hujus non potuit durare ulterius, quam dum veniret Semen, duo taciem tinum. Imo hic mediator non est κατ' ἐξοχην, Mediator Dei. Nam ut unus est Deus, ita oportet, ut Mediator Dei sit unus, & Dei,hominum, &Judaeorum degentium. g. 17. Ex his apparet legis ceremonialis multiplex infirmitas&dest has. Non enarravit maxima bona, quamvis illorum habuerit μια, umbram,sed transgressiones. Data quid est a Deo; sed in manus hominum & Angelorum; ut homo Moses, i quotquot in Caeli dra illius sedeciant, illius urgerent obtavationem; & Angeli in idem cooperarentur. Fuit quidem, non tamen ut maneret semper, sed tantum, usque dum veniret S E M E N. S. 28. Secundus, quem exponendum et e mus, locus est, G. dati : g. ubi ita Apostolus; Nos, cum eramtupueri,siub elementa munieramus inservitutem Die m. f. 29. Nos κ' u P. scribit Paulus quidem Galatis r in illis tamen hoc verum non est GD latae, gentiles non serviverunt elementis mundi. Lex enim Iliaelitis data filii. Istael dicitur puer; non gratira, olim, cum puer es Ialsraci, άλοι in mundo. Quando gentes cum
νηπiοις comparantur, considerantur ut converse&vocata ὀν in C isto. i Cor. 3: i.
Ephes ti . Hebris: I . Igitur ut Galat. 3:i3. Chri Νω redemit ἐμας nos, imprimis intelligunturJudaei, non gentes, quippe de quibus loquitur vers i ut ingentes benedicilia veniat, ita & in hoc nostro loco Judaei intelligendi sunt. 3.3o. Nos, cum emamus νηπιοι pueri. Ita dicitur IstaA Hosti: i. Cum Graelpuer, Hlexi eum. Puerorum indoles nota est: levis illorum est mens, cogitatio volubilis, cor ad stultitias pronum: indigent Majstro, a quo erudiantur, & delinquentes castiget, tur. Igitur notatur, h*aelitas suille aliquando instar puerorum,' male moratos, inam rigeros, instabiles, pr lives in aberrationes, egentes disciplina rigidiori. Si unquam silere tales, id fitere ab exitu ex AEgypto in deserto. Ubi stes lates illorum suere lapsus; non rarae murmurationes, stultitiae insignes, delicti enormia. Ita initio maxiloa Israelis pars sitit; maxim inquam pars; iserunt enim multi non affecti ut pueri; sed heresis, fortes in Domino, stabiles in uti bono, quorum moς fides laudatur. Hebri cap. ii:
g. 3 i. Igitur, cum multitudo Israelis ita se haberet, opus erat ut paedagogo committere tur, & disciplina severiori in ordinem redigeretur. Hunc paedagogum, ApostoI cap. 3:Σ . dixerat et νομον legem suisse, nunc illum indi tat per in ζ . , per quae intelligi patet e vers s. ut τοῦς πὸ νόμ illos, qui Ab lege erant, redimeret
dixerat 923. -- ιχ α id es . s. ipsi est Sm νομον. Magis etiam cs .9N Io quomodo comvertιmini iterum ad infirma ta egma elementa. Dies observatis, es mensis,hiempora,c annos. En praecepta legalia de disterentiis dierum elementa dicit. g. r. elementa in vulgari sermone dicuntur principia illa, e quibus corpora constituta sunt, & renam naturalium substantiae. Elementa sinu. Q statimenta. Vulgus tenet, qhumor illa cile, ignem, orierem, aquam, terram: quibus primae qualitates respon fere dicuntur , cador, frigus, humiditas & siccitas. De lais est. 2 Pet. 3: io. 12. Ut autem elementasunt principia rerum creatarum, ita est, quod quodlibet primum seu princi-inum insito genere elementum dicitur, itar,prima literarum elementa, h.einitia. Elementa I queia,
248쪽
' elemenis, ex GaI. . CAP. XII. Ub. 2.
nuendi apud Ciceronem in Acaderti. Quam loquendi rationem imitatus Apostolus dicit
Hebris: ir. Opus habetis, ut ouis vos doceat diu elementa initis, hoc est,
iisti lasermonum Dei, hoc eli, ut in primis initiis fidei christianae informemini. 33. Apostolum per σοι wα elementa mundi, intelligere Le mpraecepti Curptis eam uis de cibis, sacrificiis, lotionibus, diebus, &ta vidimus. Ratio illius appellationis in 'nitati eae Sunt enim illa, quae secundum hanc legem fiunt & offeruntur, res mundanae, eanini terrestres, ex aqua, terra, rebusque carnalibus constantes. Sunt Elementa mundi, quia et tapin hoc mundo & in terra illorum Mna suit usus: in caelis autem Non: suerunt enim illis fit ceti Ny moi V, non ultra. Sunt Arane ita; quia suerunt prima quasi initia gratiae, umbrae illius & rudimenta. Etiam ratione exitus & abolitionis Elementa dies pollimi. Elementa omnia aliquando dissetventur. Elementa haec mundi dudum soluta & abrogatassent. Col. 2:ao. Mortui estis cum Christo ab elementis mundi.
3 . Sub his Israelitae fuerunt sit echi. Deus enim per Moisi illa illis imposuit, & quidem occasione F -9βάσσων. Fuit servitus illis subjici: eramus δε- sub ele: imo γ' um, de onus, & jugum servitutis. GJ1: r. Vix enim dici potest, quantum onus Perit sandiis, offene elementa mundana, dona dc oblationes, abstinere Siobis, discernere inter dies & dies, tot peragere lotiones, de talia porro; idque facere cottiadis annuatim, per nurnio aliorum, uno in loco, stib comminatione malediEctionis , ad expiationem; cum tamen elementa luc suerint infirmet egena, Gah :'. de praeceptum de illis invalidum inutile, Hebr. 7:i8. &statuta illa non-bona, cs in quibus non vivit quis.
f. 3 s. Quamvis autem Israelitae itaservise debuerint, Sanctitamen tavientes mi mi- sisainus suerunt Deo. Cum Puer esset ID Ll, egoque ad castig. indum puerilem illius animum, & res henandos pueriles impetus paedagogo illum commisi, dilexi illum, Hoc ii: hi I ,. r. non obstante puerili illius imperfectione. Imo & suerunt κληρονομοι haeredes Dei; dc Do- Domini. mini omnium. Ita tamen chari ac dilecti, ita haeredes & Domini, ut & ellent servi, δe nihil adferreni quoad exteramna cultus obitionem a servis. Et quamvis Elementa mundi puerorum ergo, hoc est, ob illos, qui pueriliter affecti erant, intraverint, tamen omnis oratii, etiam senes in Domino, fide clari, cliaritate eximii, spe insignes, hanc una ctim pueris scire servitutem debueruiu, I , usiue ad tempus a Parre coelesti praestitutum. Gal. 4: I. 2.L 3 6. Est tamen hic differentia servorum. Sancti in fide servientes mundi elementis, intemquamvis suerint quoad externa & carnalia minata servi, tamen alio etiam ibasia suerunt non servi, sed liberi: nim. non servi peccari, Rom. 6: 17. & poli hanc vitam liberi a se vitute carnali, & introdum in supervam Hira simam, quae libera est. Gal. : 26. Hebr. ra: 22.23. At omnes illi Israelitae, qui non in fide serviverunt, ut Herunt proh dolori
multi, omnesqtae illi, qui justitiam quaesiveriant in externis illis factis, illi vere servi, ii dupliciter servi, simul servi legis, simul servi peccati filerunt; servi interne, exteriam se vi in hac vita, Ni post hanc vitam: deque illis accipi potest verbii Domini Joh.8:s Omnis, cui facit peccatum, servus est peccati: servus autem non manet in domo in terpetuum. liscrihi servi, ita invi ut non ellent sim scitin sincti ita es lent servi , ut simul estent filii,
Tibus manet in perpetuum, Joh. cap. 8: vers 3 s.) quamvis in hac vita ellent coli redes totae Canaesi, & concives Politiae Isirael, tamen in domo non mariserunt, nec post hanc vitam intrarunt in veram, si, iritualem & caelestem Canaan ; ut & in
plenitudine temporis post rejectum Christum , & cruci adfixum Dominum gloriae,
249쪽
a servitute liberavit. sinitus eum vita incepit de vitiat. Timotnionis.
ει 3 me liberatione ex servitute. C Ap. XII. Lib. 2.
exclusi sunt a comminione Eccl si , neque m si it domus hujus stirismissis Dei dilac& sedent a Deo, Rege, Sacrificio , Ephod. Ita in vincite adimpletum, se Dum in do
f. 37. Docet igitur hic locus i. QDd nomen mandata carnalia legis ceremonialis in reamur: sunt element L 2. Cur intraverim. Pucrorum gratia, ad illos quasi castagandos, & ultra limites pictatis 5 in cibat contincndo, Cum essemus Puera. 3. Q isti tus tuent illorum, qxii elemciri. 1 luec mundi Obierunt: lucriant Io M. . f. 38. Muius huic loco Malter illa Hebr. a. ubic Mori r . Paulus docui lici, Clitisium corpule participem esse ca addit rationem, cur id debuerit fieri. Prin ara tiocii, ut per morιem aboleret potesatem morti habentem. Carofartu estsermo, ut. mparet mortem: ni homo factus citet, mora non potuista. Gustavit mortem, ut per iliam aboleret Diabolum, qui mortu inserendae potesarem habebat, ipse legis jure munitam. Ad hanc abolitionem Diaboli pertinet abolitio peccati, morti ipii dualis&aeternae, inferni,
omitiiquepotesam tenebrarum. Seci a ratio cist; Ut redimeret tilos, qui timore mortis per totam vit- obnoxis erant strvituti. Hebr. 2: I s.f. 39. Idem quod dicitur Gal. : . s. natus e muliere, ut isios, qui erant sub legem, redimeret, his verbis innuitur. Carnis particis factus est: ad quid ut tiberaret ; quos i qui si, vituti obnoxii erant, hoc est, qui sub elementa mundi in servitutem redacti erant; qui iliblege serviebant. Cluillus, caro Lustus, gustara morte, legem vetcrcm ut implevit, ita ales gavit, qiveusque ad illius tantum crat. Ita implendo, abrogando, & in crucem chiro righnm dogmatum a gendo, Col. 2:i . se iniurii fecit finem, & servientes jure ipse δ: euicaci nierito a servitute ubera t.
S. V. Docet Apollolus, quousque illi servituti huic suerint obnoxii : 2ω - ,
Ιην, per omnem vitam: quamdiu in Cariae vixerunt, in hoc numdo. Post vitam hanc nubia ita itus illis incubuit. Igitur in cum vita servitus inccpit, ita & cum vita dcsiit: ut ut nascebantur, circumcidebantur: id initium cratiavittitis, ut ut mortui erant, propter isto, mo tuos bapti bantur, i Cor. 1 s: 29. id finis suit servittitis. In gloriam intratacti cael stem, accesserunt ad urbem Dei v vr, ad paneern primogenitorum &c. Hebr. i 2: 23. triumphalites cum triumphantibus, liberi cum liberis, glorificiati cum glorificatis. g. i. Addit denique Paulus, quo motivo adducti sint, ut obnoxios se exhiberent seria visurit. φόcω, timore mortu. Mortis illos timor habuit. Omnis transeresito pro piam habebat vindictam. Hebr. 2:2. Legem Mosiis irritam faciens mori de bat. Hebr. io: 18. Iusserat Deus morteassici servitutis legalis violatores. Levit. 2 :i6. Num i 3:3 7. O iple Deus exonplatiteri cin illos animadvertit. L . Io: 2. Nunti O : . 33. Igitur sancti ne in 'x:um mortis incurrerent, servituti debuerunt manere obnoxii. f. 2. Extabat praeterea comminatio. Materim , qui non manet in omnibus. Ipse hau in antur sententia, ne funes servitutis rumperent. Ita timore mortu, de conanaitiatione maledictionis constringebanti ita
f. 3. Timorem nisi tu quodattinet, etiam sertissimi horrent exemplaribus poenis assi ei. Pro Parria mori, nono bonus dubitat. Pro bono ope quis mori mλαῆ audet. Sed mori mone, ad quam condemnatussis iii judicio, quae mors supplicii ina est; mori, ut pertur bator publicae quietis ; ut transgrestor legis , id&infame est,&sortissimis mentibus in ciuit horrorem. Quanto imior ergo in servientibus te timor mortis suit, perferendae obiransgressam legem, Iaon ab homine, sed a Deo datam ; ob scandaliratam Ecclesiam, 'bviolatam orduimu*em vivinam Multo uiator adhuc tumr mora i si poetia: illius,
250쪽
- S timore mortis. C Ap. XII. Lib. 2. . 23'
ovain imme sate Deus intulit: de qua dicere possininas, umbile est incidere in manus
Dei visi. Hebr. Io: I. g. Timor manu auctus fuit ex amore vita, quae omitibus quidem omni tempore
chara est & optabilis, imprimis si de atina ta bonis abundantem agere contingat; sine quia bus o δἰ άλ, Θως ου vita non vita, sed calamum visa est gentialibus; quo respectu iidem tali sunt, Naturam homini nihil brevitate vita praestitisse me.
bus, item, i a vanitatem a 'Urem esse imus utilitate; &si, inquam, amor vitae nat raliter iniit omni homini, tamen Maelitae imprimis de ptae aliis Omnibus, vi tauri exoptavereloi'Nam, non absque ratione; & mortem horruere subitam ac inunaturam bona cum ratione.
s. Vita enim longa, ut pecilliare Dei beneficium promissa filii illis, &vita experimorborum Gluti, aa plenituissem ierum, agenda in terra Canaan, pigi iore coe:
ssis&melioris Caman. Exod. 2o: na. Ut prolongentur dies ius in terra, quam Dominus dat tibi. Exod. 23:χs. Removebo morbum e medio tui. Num uia erum tuorum implebo. conser. Exodi. Is: 26.
g. 6. Igitur vita longa frui, erat longum silicium lassere beneficii divini; longam ha re possessionem pignoris, inccnitudinein melioris illius; imo& vitalonga symboliam fistamicitiae cum Deo, obedientiae tiategrae, & ro tamentum spei & fiduciae. Cum c contra
morte celeri, inopinata, matura, aut etiam violenta auferri, contrarium quasi vidcbatur
porrigere testimonium. Quinimo, non poterat non este optabile viverean terra illa, linam Deus dignatus erat vocare suam , in qua Deus uberrime bciledicebat ; in quia Deus aliquando manifestandus enu&videndus oculo ad oculum; in qua vigebat cultus Dei, audiebantur eloquia Dei, explicabantur mystcriae coeli.&Huius uuae amore, &contiatiae mortis tumore sineti de fideles commoti, humeros iugo servitutissubdiderunt cum lubentia. g. 7. Sunt qui locum hunc, de servitutepe αι, cui omnes savii us liartua, intem Nonant promitur. Sed obstare videtur, i. quod non commode intest igitur, quomodo timore mortis , illa servitus idem Obita. Ciijus quaeso mortis timor cincit, ut pcccato servirci tute re mundusi a. servitus haec ad hanc vitanialitingitur. At servitus peccari durat etiam post hanc vitam, tu & fructus peccati. Quid iaciunt damnati in interno non tantum ob Peccatum livini, ted & peccato in aeternum serviunt. 3. Modus loquendi ἔνρχω ησαν δου- λειαx obnoxii eravi servuma osteni re vidcetur , de perustute tali scri onena cile , quae non natura incumbit, sed quae ob accedentes quosdam c. visas imposita est. Ita dicitur ανα- manu. Matu . 26:66. qui commistum si 'lus meruit morte coligara, qua alias si scelus non commisit Iet, adfectus non sui siet. consa. Mattitis; 2 i. ra. 4. Liberat a servitute legis inrer maxima beneficiaest, lue Christus morinitia acquis it. Gal Α: . s.
1: r. A E i 38. 39. Videtur igitur Apostolus hic, ubi agit de mor e Christi, illiusque mictu, non debui ite in ne hoc beneficium sileritio praeterire; imo nec potuisse id voca- .
bulis significantioribus, & magis ad describendam rem hanc aptis enuia clare aut di. scrib re. s. Libcrario aliivstute peccati jam iudicata inde comprehcia ditiar in illa sentcinia, ψ ialol res pote linem mortis habentem, Diabolum. Si Diabolus aboletur, cliana stivi ius p cati ab iactura nam serviam peccato in servire Diabolo de potestab morti , γα cum Di bolo aboletur, est a peccator stipendaa eximpcccati mors. Rom. :23. g. 8. Iungatur his de servitute locis non niuaus elegans quam ccnuoversis ille locus, Lociis ut iit claritumus& sensu perspicuus. Rom. 8: H. Non enim accepisti rursum Spiratum Rum, serituris au timorem, sia acceps Spiritum a V - μή m. . . .