장음표시 사용
61쪽
nifestanti Baptissim nostrum diluvii intimus.
s Te universali corruptione primi et L CAP. V.
sipuiti riden iratione multi ex his miseris in ipsis unctar 'piscere, & cliviso se commemdare gratuae potuerim. Attamen illorum, qui tuan resipuerunt, longe inalor tint nuinem Voluptatibus citi m& itagentibus abrepti peccatis, reiecto spretoque Noaci praeconio, aquis diluvii accelerantibus, in peccatis suis & ignorantiis mortui sunt. Sera quidem poeni tentia potest esse vera, rara tamen est; &non omnibus datiu tempus uiuetuendi illana. in autem Parus de resipientibus testatur, illos vitius secundum Deum adeptos ella, ita de non resipiscentibus ait, illorum πυς ιῶ spiritus animas este in carceris a Petri 3:is. nimirum in carcere infernali, qui est damnatorum: conis Apoc 2o: a Pet. 1: . s. Unde concludere est, iritusillorum in carcerem hinac statim intrasse, prout aquae mergentes illos e corporibus exire coegerunt. Et quamvis illi spiritias non cel rint εινα ψ-ὰ πινειδῖ , esse, civisere, tam veri, non enim sunt annihilati, dein carcere inremali est scillas horribilis i seriae, ut e parabola Divitis constat, tamen ill nun tantum, quis alvati sunt, spirum vimere Deo ab Apostolo Pctro dicuntur. Qise viata in beatitudine & iuia agenda, vere vita est: vita autem Marin inimo a vir, iiii et
dolores & multiplicta maxunarum milesianam sensas, non mercuir vita nominari, scilpotius viva&mema mors dici. Qui extraDeum vivi nonvivit, quamvis vivat; inarum tuus est, quamvis quoad scias un&perceptionem, minime mortuussit. g. 2. Miremur autem univer m hanc totius generis humani corruptionem. In S . doma & Gomorra non erantisinque jussi. Hic in toto terrarum orbe ne unus quidem, excepto macho, inventus es, qui dignus habitus, umqtias effligeret, aut cin parceretur. Ita venum quod Scriptura dicit, taco peratonnus caro uram scam. Gen. 6: II. In im ter octo illas animas, quae in arcam uinarant, erat Cha mes irriser, Parciitis opprobriun maledictionis exemplum. Adeo corruptum est omne, quod langiuitibus humanis nascitur. f. 3. Aquae diluvii universitas fuerunt totius terrariam oris, non vero particularessi daeae alias Canaan dii , ut nonnulli somniant. Ut enim tunc sinu on camis inseri Genec64 r3. ita etiam uae, quae omitem cani extinxerunt, in omnia loca, ubi caro erat, hoc δ, ubi honunes vivebant, exundanant 2 Petira s. docemur diluvium iiii missum fuisse μου icων mundo improborum a Pet. s. 6. ὀ iam mundur, quumne erat, seu inundatutinteriit. c. ae Minucis es terra, qui nunc sunt, tantorum deuniversum, igni servantur Ibid. vers. 76. Hoc aliarum Sluvium matristitan facit r. Dei iram, qui eos, qui eo temnunt divitias bonitaris&tolerantiae divinae, judicium non sinit eis e Rom. 2:3. 6 M. ἐφει eta Veteris munda non pepercu 2 Pa 2 a. Dei pomitia tigaistonino aquaduimissi emo, cata venus m pug o Prov. 3o: . Cum fundaret terram, fugerunt aqua ab increpatione ejus Psalm. io s. Hic, ubi carnem vult de iere, redeunt ad increpavonem & imperium ejus. Assisit aquas, cs evreterunt terram Job. I 2: I
f. s. Petrus Apostolias docet i ep. α3τ2 2 r. baptisma, quo baptizamur in nomen Patris, Filii, & Spiritus Sanω, esse ἀντ-- τω υδαῶ ὲ καπακλυσμῶ. Ergo aqua diluvii fuit α--ου γ ptismo nostro, &sacrae, qtia tingimur, undae. Non dicit Pcuus quam diluvii esse typum nostri baptismatis. Aquae cium, quae in vindictam irae emisae sunt, non possunt esse in illius aquae, quae melioris Testamenti, de reconciliati cum. Deo mundi Sacramentum est Et cum bapusinus sistypicus, non potest unus typus alterius typi irpus
rita Sed dicit Petrus, aquamdiluvii de baptisntak- ώwme, id eis, eandem sese habere
62쪽
Ignificationem, eodem tendere, eadem loqui, eadem rei es tardi res baptisnuas, easdem etiam ob oculos ponit. Sunt e go aquae diluvii Draptismi denim de meis ματρο unabrae&imagines. Si inluvium baptis ini typus esset, debuisset sata pius iterari; non autem se et tantum sub finem primi mundi in poenam rupti stade emitti&effundi. Sic videmus se ni in aliis typis. Circumcisio signum&typus Q ut
misso, in omnes Israclitarum generationes mansit. Manna, typus panis e c o descendentis, multos annos pluit. Agnus pes inalis, typus agni Dei, singulis annis mactis turi Victimae pecutrice, typi Victitaver boris, simius offerebantur. Aut si haec ratio non
firma videtur, id certe sciendum & in typis animadvenendum est, illos non esse id, seu ducdem nam & subaeuitiae, quod& cujus sunt res, quarinia sitiit typi. Si enim typus id ipsum est, quod res typo pro lata, j ain typus tum est typus, sed res ipsi Atqui in dii vio &baptismo eadem estinaretia, idem elementum, aqua. Igitur, possunt quidem esse
πιώ--; unum vero non potest esse typus alterius.
f. s. Confmmus nunc inter se hac antitypa. Aquae diluvii mortificabant carnem. In baptismo. s natur veteris mortificatio hominis. Aqua diluvii erat tot hominum quasi b. I Tilataura, qua peccata & scelera illorum sepeliebantur. Nos in baptismate etiamsepeli ςψMς' muro cons inlii ipsi m bavi mine Colos L 2: i a. Aqua diluvii in multis operina est v - αν. Illis enim aquis ingruentibus & inevitabilem minantibus montan, sine dubio mutiti a peccatis ad Deum per veram pamitentiam conversi sunt. Baptismus est βαπlio ου -- ωοIM. Aquae diluvii, interveniente veta multorum silvarunt spiritus de antimas. Nostram etiam nunc nα sumit 'Aptisma, non ac si esses depositio carnu sequati , lueris aquae baptis imi per se non inest; sed quia est irruuιδή πως ἐπιώ μα εἰς I Pet. 3: a I. Aquae diluvii mortificantes eloarunt Arcam. de eos, qui in ea erant. Mors Christi, qua caro ejus morificata est, de inquans bapti et tis-m Rom. 6:3. extollit eum ad vitam, ita ut mors non ampluvias dominetur ROIn. Rio.&vitam dat eis ut ipsi dati sint. ω enim sint mortui eum Chri , etiam cum iri via vent Rom. 6: S. confer Galatia: ro. Christa sumonem tam , vivo autem. Aquae diluvii feceriant Noachum intrare in arcam. Baptismus est quasi primus in Christiam introiatus: est enim Sacrametarum initiationis vostrae, qua Clitisto nomen damus. Ex hisce ad 'oculi rimaret, quomodo & aqua diluvii ,&aqua baptisinatis nosta, junctis quasi mi. diis, repraesentent & figurent ac delineent carnis mortificationem; peccati sepulturam; resipis estiam & convellionem; denique communionem ciun cita, &vitae Principe,per pes
f. 7. Ut aurem se Tuutam melis opinursinguine Abelis Hebr. i 3:t . ita de aqua baptisini mulio meliora de iucundiora loquitur prae aquis diluvii. Aquae diluvii l
quuntur Scenarrant immania hominum peccata de concumulata scelera, Dei iram, justitiam de vindi ra, foederis divini traii oessionem & rupturam, camis finem de tutetitum. Aqua autem baptismi loquitur dc enarrat marission peccatorum, Dei cum mundo reconciliationem, Foedus gratiae ratificatum, victoriam de mone, fidem in nomen P tris,Filii de Spition Sancti. Quae omnia talia sunt,in credentes exultem χοιρε ανεκλαλ λω - S I Pet. ι:8. f. 8. Restit, ut Pucis delibemus illa, quae cessistibus diluvii aquisam sint. Igitur ut .vis, bis Deus Noachum juileiat in arcam intrare Genes 7: i. itaeundem jussit ex arca exire Genes i xi k is. ita nihil Noe fecit injussus, nihil tentavit noninutore Deo. Ut rei est ex arca,
Misi vu astare Domina Genes.8: xo. Chrsinomus id vocat obita G1 altare
63쪽
si mesedere Dei cum Macho. CAP. V.
Hiare tum uaria opera exsBructum. Hic prima in sacris astaris menso , non tamen γ' mus altaris usu. Nam ut ante diluvium truere oblationes Se offerentes, ita sine dubio etiam altaria, in quibus oblationes oblatae. Altare autem - τὸ δῶρον δε-vum Matth. 23: is. & fuit umbra illius in Christo naturae, quae crucem de sanguinem ejus infiniti facit oloris & pretii, nimirum divinae & a temata Vocatur & Christius θυσιαάρμον Hebr. i 3: io. habemus altiare, e quo non habent ρου rem comedendi iM, qui tabemacuis in erviunt. conser vers i 2. Noachus obtulit holocausta in altari. UtaHicin omnia quae secit, De secit, Hebr. ii: . ita etiam indubie sue obtulit, & in Abes, mΠi πλῶονα θυοα, cres νεγκε. I tur fide Mediatoris, Seminis promissi, prae niti ante .ndamenta mundi, manifestandi adhuc cum sacrificio obtulit, illi ac mira r ferens, quod e moneptirientissima aquarum & ab illa iraserimus esset. Angelus entiri ille, qui uraelem bovulavit Ommbus Zebus fecis EL63. quemque de Elihu ut Thyi tercessorem introducitgratiose pro homine intercedentem, Redime Mum, ne descendiaris foveam Job. 3 3: a1.2 3. Noachum tubi verbo potentia sua, & ab undis sius antiabus liberavit. Sacrificium Noe Deo placuit, & fuit illi εἰς ὀσμά CωAM Ephes. n. a. Ita fides s.ficia grata fecit, quae adhuc nos justificat, & tautem animarum conciliat. Id dicitur, Nodoratus est Dominin odorem acquiescentiae, ies 8: 2 I. f. 9. Sed quia non possiimus omnia & lingula exsequi, omnia alia mittentes, ve in unum addemus. i. De studere, quod Deus pepigit cum macho. a. De uti rimis Noachi verbis, quae a Spiritu prophetico actita, enunciavit, & in quibus filiis iis, quae in fine dierum eventura erant, iudicavit. Id quod & Uacobo Patriamia saetiunest Genes '. I. f. so. De istare ita est Genes 9:1 o. ii. Ecce rei fatu meum tecum cs cum sim ne tuo, tacum omni anima vivente, ta non exscinόtur omnis caro auhuc ab esuu dialuvii, cs non erit amplius diluvium. Hoc siedus dicitur datum ni , in gener nones seculi, Ze foedus ipsiun ir foedus seculi. Et iris, quae in nu bus cernitur, constituitor ri R ninis signΛm foederas inter Deum cs terram Gene 9:i IJ. it. Hoc stedus Deus juramento Mn xit, quo notatur m ἀειναλ ω illius Hebr. 6: i 7. videri sq:i o. iuravi non tran rasa bus aquas machi per terram. Obsignatur hoc fimdere non tantum toti mundo securitas ab aquis, sed imprimis Ecclesiae, quae in mundo aliquamdiu agit, cui subjiciuntur omnia, & propter qxiam te fundaram, & mundus tintisper stibiistit, communio gratiarum Des, pacis, justitiae; & haereditas genuum, de sibjectio omnium. vide Ess :io. Nam aqua Noachι hoc mihi, ut juravi, ne transeant apra me,sic iuravi, quia non effervescam in te, nec increpabo te. Montes recodent , es Ees nutasunt, gratia autem mea a te non recedet 2 foedus pacis mea non umcillabit. Iris in caelo symbolum in Angeli illius fortis, qui e coelo, νες - , docendit, es iris super caput Apoc Io: I. Hic mediusti ter Deum & mundum aquas irae divinae avemincat; & intercessione sita mundum in se cum Deo reconciliatum servat.
f. si . Ultima Noachi verba describuntur Genes Vt 1616. 17. in illis maledictio Se se vitus Chamo; benedictio&beatitudo Semo; allectio & habitatio aptato denunciatur. Haec autem non in tribus illis filiis, sed in trium filiorum plene adimpleta sitiit posteris; hinc non meminille videtur Chami, dicendo Maleictus Cham, sed Canaani, qui filius Miciami, Maledictus Canaan. Quamvis quod ad Chamum ipsim attinet, ille ut exeimserim mni Ain ioni , &ia alter mundi secundi Cain a Deo reje , de in inobedientiam a. α κ
64쪽
&Minem traditias considerari potesL De Canaan autem, hoc est, Chami posteris ira pro phetavit zoc: Araisductus Camon, servus simoruments arriri uis. Maledictio haec importat exclusionem a faedere Dei, &a communione gratiae, hoc est, justitia&salute. Et sinitus indigitatur non tantum corporalis, sed & spiritualis, qualis & Havo inrubuit Genesas: 23. Roin. 9:ia. Id autem omne & totum impletum est l. In i'HerisOman, Amorrhaeis habitatoribus terne fruinae,qui excisi sint. a. In Gibeonitis, aliisque, Ii liraeli sis ecti, & esseruite eoacti sunt. 3. In Judans infidelibus, qui machi benedia tonem Ajecerunt,&illam non adepti sitim: & quantum ad plerasque matres ex mota rhaeis erant. Filii enimJacobiex indigenis uxores duxerunt, Eae . i6:3. - & πω me liab hoc titulo Canaan intelliguntur, utpote qui terrae Canaan habitatores fustis r. De Semo autem dixit Noachus: Tenedictus Iehoma, Sem. ta erit Camiam femvus Q . Magnum hoc elosium, esse Deum Semi. Teata gens, cujus I ova, Deus PMn. 3 3rii. Impletum id ui Abrahamo, linete, Semi filiis, illis saepius Deus dixit, Ego I ova, Deus vester: ut de monte Sina, in die comitii. Proprium autem id est illius liraclis , qui in Sacris vocatui, Dei Galat. 6:i6. De Japheto autem, e diciet Deus Iaphetum, ut visitet is tentorii: Sem. Indicatur, Deum a speti posteros, gentes, laomm purum, clarum, sese in versurum, ea vi &efficacia, in Uendant ad morem domus Dei , ad domum Dei Iacob, lsraeli jungant dextras, &in communione spiritus, spei, fides, charitatis illi cohabitent. Ita pneuieta est conve so genuum. Sunt qui posteriorem hujus sententiae pariem, ira vertunt, ta habitabit m tentoriis Sem; i ci aede Deo , ouiJaphetum alliciet, praedicari putant; ut ira smsus
sit, Ogssiciet Deus Iaphetum, de Dadiitabit Deus in tentoriis Sem; non tantum jubet do, ut in Sion domus aedificetur nomini divino, sed veniendo ad Sionem in cameia simia, qui adremus vocatur habitatio, non in Prophetis tantlim Zach. a: i . EG venis, ta habitabo in med omi , dictum Domnissed de Emanyllo Iohi. r: i . Etsi uocoripit esse caro,cs habitavit in nobis, plenusgratia ta veritatis. Qi in explicationem hujusscntentiae non postinus omnino improbata quia fidei sanctissinue &veritati est ιμαλο α; quamvis nec priorem cense. unus reliciundam, utpoteverbis aptam, stasu commodam. f. 32. His omitibus actis venit tandem Noe ad vitae tem sinum fra ta mortuus est om-xibus laboribus, curis, sellicitudinibus defunctus corpus peccati depositit,& spiritum in ma- Uinovae commentivit. Ita ille, qui totum vidit mundum mori, mortuus est ipse; sed mortuus est morte justorum, & morte is, quod in vctaiepigrammate dicitur, acie suas
De Noacti nepotibus . consilio Babylonis, ejusque consilii mentu & essectis.
s. r. ' incho mortuo dis i se tori terraa filiis ejus, a Semo,Chamo,Japhem si ab uno sanguine Adami tota iacies tetrae fuit habitari, sta tres hi niti non potu runt nons Mine&nominibus terram implere, id describitur integro decimo capite Gen
65쪽
s Naarai nepotibus , consilio Ba ris,
Japheti t. orier autem ex hoc capite notamus, filios posterosque Iapheti hesmationem 4 uesius fixisse in insidis, aut in locis insulanis, quae uiuae terrae Canaan sint acre cciden rivit in tem : id liquet e versu quinto. Ex illis, iamp 'ficu filiis, dissis sesum uia semium, idi insese Gen. i o: s. gentium habitationes abillis ditas an suam nata siuat copiam; quin
vis etiam multi e Iapeti posteris, praecipue illi; qui sunt e Acadat, unde Medi dicti,
in Asia sedem coli atat. Eigo quum in Prophetiis de insulis scivio in ta iri. Sileto ad me inseri. Ec r: .m G legem ejus inseia praestolabuntur. Es. 9'. i. Pas 72: io. I sis motu adferent. adde Pia. 97: i. intelligendi sint posteri Japheri , gentes, ii sulas inhabitantes , quas Deus per verbum Euangelii allexit, ut in tentoriis Semi habia
v. Aa 3. Sed missis lilioe videamus, quid novus mundus , Noacti nepotes Nerint. Hie epotes initio occurrit, quod Genec I i. p. de aedificanda urbe & faciendo Nomine narratur. Σου, iis notavit Scriptura sitis nominibus eos, qui consilii illius autores fuerunt. Indefinia iis, & Ω- te dicit, urbem illam aedificasse 'N hominis Gen. ii: s. quod forsan oppo. h. h. dicitur ad illos, qui vocantur filii Dei Gen. 6:2. Noaesium , si eoae consilium que vixit, justitiae pReconem , Virum , qui cum Deo ambulavit ; Semum, cui pro- ω- . missio fasta est, cujusque Deum se Deus appellavit ; Eberum auctorem & propagato rem Hebraicae gentis, cujus labium non conrusim est , cum urbem turrimque strueni hus commune nihil habuisse , plurimi doctorum censenti Chamum vero, Japhetum, Nimrodum , qui incepit esse rata praevalens ' sverior in terra fortis venandosoram Domino Gen. ro: 8. eorumque alta l. as & filios, dc quotquot mmi fuerunt in mundo, secundum carnem sapientes , junctis viribus , in illud consilium convenisse,
dubitari non potest Josephus Nimrodum nominat operis hujus , & August nus de civitate Dei Uni coligitur , Gigantem Nimrod fuisse issius civitatu
rus hic Venator sine dubio laudem excellentis sa entiae&hasignis tali in universin hoc tot hominum consilio venatus est, & quandoquidem P ς' principium, rem sivi Babylonem fecit, caeteris inde discedentidias, quidni tenacissimus omnium com sui illius in infestes urbe . quae a poena in autores consilii hi jus statuta nomen Babel ad sta est, coepti habebit tg. . Fuit hoc consilium maximi momenti a parte hominum, at impium &injust ima parte Dei; nam omnes, Mi fuerunt c filiis hominum cbnsilia contrusilla videmur. Deus vel maximas propterest concepit iras: dicitur enim desiendisse ad videndum urbem essurrim, & dixisse, Age confundamus ibi labium illorum, & tandem cottiadille, & stri res hos dispersisse Genes. ii: s. 6. 7. Ita consilium hoc hominum prima specie laetum, eventu triste fuit. Modiasto Pendi, Age descendamus es in Scripturis non
inusitatus est. conser Genes. I: I. Faciamus hominem ad imaginem nostram. Es 66:
Eaesi. Qu Patrem credit, Filium, ta Spiritum sanetum , & iuiam in illis.
sentiam adorat, eandemque voluntatem, eadem consilia, eadem opera confitetur, facise agnoscit, mutuum eine hic colloquium omnium Sanctissimae Tilados per narum, se ii vicem ad executionem facti connisi excitantiuiri.
g. s. Inquirendum autem est, quidnam proprie illud sit, qiuod moliti sint homine,
No, si quodque Deum adeo offendit: num quod exstruere voluerunt urbem & turrim pratatam 3 posteri in at non videtur in eo tantae offensionis ratio inesse. Obeliseos, soli lactatos , Pyramides AEOptias, quarum unam trecenta sexaginta hominum millia construxisse, erogatis in m.
66쪽
ejusque Consilii eventu esse Iis. CAp. VI. u
t limos & caepas octingentis talantis , proditrum est, aedificari peninsit Deus; & ham urbs
teritia, quae & ipsi non ita multo post reaedificari coepta est, tantopereipsum offenderit ξ num, quod stru res urbis illo opere potentiam viresve suas superbe jactare volus runt atqui non fuit unicum hoc opus tantae, tamque depraedicandae potentiae insignernum mirum, maximam hominum multitudinem, coadunara manu, unam urbem de
turrim e lateribus exstiucte ὶ num, quod turrim altissimis voluerunt aequare nubibus, ut iis propinqui, illud invito Deo invadere pollentὶ atqui Viri fuerunt, sh,ientes seculi; non pueri, non situla num, quod tutam illam in remedium aqua iam parare cogit Iuni ὶ atqui habebpiat bidem, vili bile in Geso signum, mundum aquis non amplius ii teriturinn : si id intendistetit, non debuista vallis , sed mons, ces urbs & miris thpe inponerentur, eligi. Num quod sibi structura illa providere voluerunt adversiis dispe sonem possibilem ὶ dicunt cisim : Ne dispergamur super faciem totius terra. Haec quidem sententia propius accedit ad veritatem. Res tamen tota penitius examinanda g. c . In hoc autem negocio Moses ita agit, ut describat t. statum& conditionem ho- num illius temporis. a. institutum&consiliitin ipsium, quod ceperunt. 3. Irritum coimii successum, & modum mediante quo consilium siccessu caruit, & irritum factiun est.. g. 7. De Primo ita est Gen. I H. i. Et erar rata terra labimm unum, V sermones uni. Unim
Distincti haec sunt,& bene distinguenda. Per umum indigitatur unitas linguae&dialecti. Una dialecto utebantur omnes, non loquebatur quilibet τῆ ἰδία pro- postero. Via Haledio, sed omitesloquebantur una & eadem dialae . Ita labium Gnaan, No notat dialectivii &lbiguam illam quae inter Cananitas recepta erat. Per sermones unos m- quibi 'digitatur unitas Pisonis & sententiariam de fide & doctrina fidei. Apostolus adhortaturiis eo x Corinthios ad unitatem in fide & doctrina ita loquitur r Cor. i: I o. Rogo autem vor, se mires, per nomen Domini Jesu Christi, laνα m άυώ λεγ m -τες, ut .am dicatis omnes,
ta non sint in vobis schisinata. Toά λέγειν tilem dicere, unos Fermones hiabere. Ergo primi illa homines in doruina & religione eram concordes, idem sensiis erat in omnibus; μία γνωwsu sententia. Non erant inter illos χίσμα, divi ei publica qive divortium animorum de sententiarum inter illos facerent, quaeque propter dici non pollet, illis suisse sermones unos. Sane ut omnes illi erant nepotes de posteri Noae, ita sine dubio ab illo a ceperant ejusdem justiuae praeconium , ejusdem doctrinae & tautis sundamentum. Haec adhuc erant integra quoad maximam partem, nec deleta oblivione, nec cor pohuniana fraude, nec everra strophis, nec mutata in mendacium : adhuc dico, quoad xii aximam sit partem. Ergo non mirum, illis unos fisisse lentiones, illos idem lociitos, allos de fundamento nondum inter se concertasse. Pro eo quod hic est, sermones uni, dicrutur 9. 6. Ecce popuIus unus, ta labium unum omnibus i . Nimirum illi vere fiunt ροι pulus unus , iisdem legibus de institutis vivens , eademque imbutus religione , quibus iunt 'monet uni, qui idem disum de sentiunt , idem corde credunt, & ore confitentur. g. 8. Unitas hori labii de unitas sermonum occasionem aiisamque de facilitatem prae buit turpi instituto ; ipso id fatente Domino Gen. ii: 6. Et hoc est incipere illaraim adfa ciendum, hoc est, petopterea coeperunt hoc iacere, ta nimo non disscite erit illis, o a Dod cogitarunt facere. Institutum ipsiura quod attinet, de quo secundo loco dicem pro misimus, id his expressi est verbis Gen. ii: . Et dixerunt, age, aiscemus πο- α - tinem, es turrim, cujua capulsit in coelo, re faciamus nobis Nomen, ne disser a murpuper μω ume./pparezbonaui allos mutuis consiliis ciccita: coepisse aedificare civitate
67쪽
s6 eonsilio Babylonis. C A p. VI.
urbem. Racivitas ab eventu sertita est nomen Babel Genes ti: s. Ergo primi Babylonis
conditores sunt Noeachi nepotes ; non vero, ut Iussi nus tradit, Semiramis, quae annis pa nc mille scri exstitit. Nec civitatem tantum, ted&turrim. AEdificemus civitatem tarumιm. Turres inserviunt munitionibus civitatum: haec illorum civitas etiam habere dedit turrim, hoc est, omni meliori ratione debuit muniri &custodiri. Ira sumitiir vox turru pro eo, quod ad munitionem &securitatem facit EcΠ22. Hujus autem tum in caput in carum usque evehere voluerunt; quod eodem sere siense dicitur, quo urbes Canaan dicitiatur caelo Deut. I: 18..& notatur utrobique robur&insuperabilis
arumvis. Quia tamen totus pene mundus statuit, homines illoscurrim, propriE dia ria, volutile exstruere; de qua & Herodotus sabulatur, dicens, fiatile turrim solidalii stadii longitudine & latitudine, & illi septem ordine alias turres Histe silperimpositas, Clione cap. Idri. nec nos praestae' repugnabimus. Voluerint ergo sane aedificare turrim, aurituditati eximiae & portentosae, intestimonium publicum& lemne congregationis hi jus univetialis& ii sensius ominum i , temporis hominum, quemadmodum Istaelitae
jussi sunt duodecim lapides tollere e Jordane, & collocare illos in sicco , ac ponere in Gynum& memoriale pei tuum aquarum fissarum, & sicco pede perambulati Jordanis f. s. Sed in primis considerationem meretur, nec dissicultate caret, quod primi urbis
& turris huj structores dicuntur voluiste etiam, absoluta seu persecta civitate, facere nomen. . Ππη Et faciamm Nobis Nomen. Judaei intelligunt uolum , & voluisse illos templum Idolo, Peu, qui postea adoratus sint Babyloniis , aedificare. Sed Belus
erat, nedinia ut in veneratione etaet; neque etiam litarchitecti erant idololatrae, nondum enim tunc eo deseceranti Ut igitur rem acu tangamus, eamque
bene divinemus nihil aberrantes, sciendum vocem Nomen in lacriditatis si e signi-ncare autoritatem ci potestatem. Ita Davidi dicit Deus 2 Sam. :9. Faciam tibi nomen magnum ut nomen magnorum , qui sunt in terra: hoc est, faciam, ut eadem au polleas & majestate, qua maximi, qui in terra sunt, ita ut nomine selo fori nid bilis S reverendri videaris. Phil χ: 1. Propterea largitus est ipsi Deus nomen super omne nomen, ut in nomine =su omne genu ses at : hoc est, autoritate maxima, imo in iore, quam in ullum alium cadere potest, instruxit illum Deus. Act. ri a. Non est nomen asis sub calo datum in hominibus , in quo oportet hoc est, non aliam sub coelo Deus posivit autoritatem , per quam silvari possimus: hoc nomen nominantes salvamur. Ita&haec Phrasis, Gramus Nomen, significabit simplicissim), Faciamus nobis aut Ioritate N potestatem, qua nominetur& timeatur. Quia autem omnis autoriuis requirit subjectum, in quo resideat, & a quo exerceatur, optima ratione vid mur poste concludcre, hos urbis luajus exstructores voluisse constituere certum quoddam egium, Ine anum & senatuin, &illi concedere & attribuere autoritatem sinaniam, imaque armare potestite maxima , loquendi & docendi, ordinem servandi, unitatem doctrinae, quae hucusque inter illos obtinebat, propagandi, dissidia excludendi, iam 'natos punienda , pQpulumque seu genus humanum in concordia religionis & mmi Ic tardi , non tantum nominis autoritate , & laci majestate , sed de poenae metu ac severitate. Huius synedrii nomen debebant omnes volerari , & in illius nomiane, quae loqui volebant, eloqui. Ita optimc convenit quod additur, ne iust mgAmur super fac:e terrae, hoc est, ne unitas nostra dissolvatur , & nos ab invicein,
non corpore tanti uri , scit imprimis animis & mente separemur, de quilibet ad suam
68쪽
De consilio Babylonis. CAP. VI. ς7
sum respiciat viam , & nos non maneamus populus unus, sed dive si fuimus p puli. Hoc nomen autem, quod volebant facere,& cui urbem, quam aedificabant, ut locum bitationis&residentiae videbantur velle attribuere, videbatiir illis idoneum esse& aptum, ad impediendum ne dispergerentur, ne dissimirentur, sed manerent populus unus, unos sermones habens, & in unius senatus nomine loquens
f. io. Hoc consilium specieira habebat sapientiae; & plausibile videbatur carni, quae
externa aspicit, externa considerat,vi & corurione ob triuium exigere amat,& tantum aniat ac timet, quantiun oculis videt, & in cutesta sentit. f. ii. Ut autem sensius carnus inimicitiam Deum Rom. 8:7. ita luc de re longe consi
alius filii Dei sensus, quod carni placuit, Deo displicuit, quod caro in effectum deducere
voluit, id Deus pennittere noluit, imo omni vi impedire maluit. Sane unitas iii rebus fi- DE64 2 des, S in doctrina sana Deo non est odiosa, illam desiderat, piam a nobis exigit. Sed ut homines constituantur Domini Ura, ex alto loquentes, vi & metu ac poenis ad conses. 'μμ sonem nominis divini cogentes, religionem c suo arbitrio metientes, populum Dei pro Iubitu gravantes, id Deus odit, id re ipsa improbavit. Non vult Deus timorem nostrux σ e praeceptum hominum condocefactum, vult nos esse voluntarias oblationes. Spiritus Dei est θι ritus spontaneus. Vult nos credere in timore de fiducia filiali, non ex metu severitatis humanae. Obedientia nostra de et esse ex vocante nos Galat. 1:8. Illesbius vult dominari conscientiae, non vult nomen hoininum nominari , sed sinim, quod est--rabile, vult soliis esse Ecclesiae autor dicendorum & faciendorimi. g. it. Hoc hom num priorum institutum renovare voluerunt temporibus Novi Tel
menti illi, qui sese Dominos secerunt Ecclesiae, illamque sibi subjecerunt, qui se dicunt Testa- habere traditionem & depositum Verbi; qui dominatum sibi vindicant in lidem hominum; qui audent dicere, Ecclesiam in unitate non polle contineri sola fide; debere acce- silium tedae auctoritatem&coactionem humanam; qui in iis, quae impie decernunt, n*νM erumnam ultra quod siriptum est, se Deo aequiparare non verentur &dicere, Via
sum est Spiritui Sancto cI Nobis; qui se dicunt esse inlallibiles verbi divini liuerpretes; ocise supra Scriptiiram; qui in. me situm nomen, quod est nomen blas hemia,
crepant A in ore habent, quam nomen Dci testi fissimum. Hi, deteriores sane primaera lonis conditoribus, idem nomen in Sacris acceperunt & Babylon vocantur. Apoc. 17: F. Tabylon magna, mater scortatorum G abominarianum terrae. In illis, ut dictum, hoc institutum funendi nomen & autoritat humanam, ad dominandum in Ecclesia, revixit, quod cum prioribus illis videbatur emortuum. Sunt ergo illi tradux & aemuli B bylonis primae, quamvis&illos imitentur, qui Rabylonem illam potarioribus inhabit runt temporibus, ut Nebi adnezar, quem inritantur in eo quod collum adorare idola; duod tyrannidem adiectivit in conscientias; quod destruunt urbem iniciam S templum
Dei; quod captivant populum Dei; quod stiperbe Quit &krociter. Sed de hac Babylone iaccdum tempus est, ut agamus.
g. i 3. Consilii autem hujus, quamvis liaut sine matura deliberatione initi, nec sine ma- SuGemugira pompa, &accurtu applausuque omnis pencris hominum incepti, irritus sitit succellus, ut=. . jam monuimus, & poenas temeritati debitas miseri luerunt. Modus, qvcm divina initus. pqtentia hic observavit, tertio nunc loco considenandus est propius. I tur postquam Deus dixi lici, desiendamm cs confundamus ibi labium illorum, ut non intestigant unus labium alteram, statim additur, ibi confudit Dominus labium totius terrae,'ab inde distersit iti orsiUcria ira totius terra Genes. Ii: 7. 8. 9. Eventus fuit, destiterunt aificare civit id tem
69쪽
18 2De considii Babylouisi e ectis. CAp. VI.
em rara, Itaque cinisustolabu, & illam confusionem secuta disperi,
finem temerariis coeptis impositit. Labii f. t . Labii conrusollem quod attinet, ea talis fuit, ut se invicem non intelligere, M' mentem unus alte ius percipere amplius non ressent. An vero Enginae toto genere diversae fuerit in ab antiqua Hebraica, quae exstructoribus urbis vernacula erat, repente in Babel exstit x ui' i ita ut totalis pristinae luiguae oblivio inducta sit, & aliarum linguarum habitus mentiabus humanis itifim lint: aut an veteris linguae αφνω subito ortae tantum sint aliae plane
ἐγκλίσεις l , inclinationes Uaeclinationes, Deo turbante mentes &laDium
aedificantium, ita ut eadem verba diverib seno & divina dialecto repense pronunciare inciperent, aliis examinata sunt prolixius. Nobis videtur vero magis consentaneum, quia dici-- labium iliorum confisum, labium, hoc est, linguam, iram loquebantur, subito quivdem immutatam Histe , non autem omnimodam illius intrasse livionem. Illa autem mamutatio includit disserentiam pronunciationis, varias vocum flexiones, &dialectorum discrepantias: qiue semel introductas urit Latius se effuderunt, imo & multas alias vo ces ac peregrina vocibula progenuerunt. Maxime huc t, quod gentes illae, quarum labium consulum sitit, quaeque disperis ab invicem viciniores sine dubio primitin occuc parunt regiones , unde auctae paulatim in alias proruperunt, donec tandem ἴλιωτά οικου-, totum Orbem habitabilem , implerent, tales linguas locutae simi, quae ab antiqua Hebraica tantum quoad maximam partem disserunt flexione, & syllabariam addiatione & detractione, literarumque metithesi seu transpositione, quales sunt, Syriaca,
Chaldaica, Arabica, AEthiopica, Scytica, AEgypti aca; quae sine dubio , ηπι illas linguas inde ab initio retinuissent, & in novas sedes suas transtulit Ibat, si statim linguas toto genere diversas loqui incepissent. Quannus nec hoc impossibile suit Deo. Ut enim in scito Pentecostes Apostolos fecit loqui aliis linguis quam plurimis, ira potuit idem in hisce primis conditoribus esticere. f. II. Cum autem Deo multa aliti suppeterent media, quorum ope homines miseri in 'opere in to fuissent impediti; post let enim illos vibrato selmine percessere; potuisset
illos cincitate percutere, ut Sodomitas; aut plagas multas in illos immittere, ut in AEgyptios; aut magnam in illis stragem secere, ut inexercitu Sennacherib ῆ aut terr ae devoran dos tradere, ut Coram, Datam, Abiram, tamen visum est Deo linguam illorum coimiundere, ut se invicem percipere non possent. Ita illi, qui linguae unitate. ut consilia haec sebricanda moti a mi, linguae confusione & immutatione coguntur consilia intra dissolvere, opusque impers etiam omittere. Labium unum insim pia buit stultiti. α Labium coimiusim coemtillos a stultitia desistere. Prium M. is. Non pol sumus autem non mirari impeti mitabiles Dei Has. Hic introducti v rietate labii homines separat, dispergit, a se alienat; quos in postremo dierum, per domnim num multarum linguarum, qaeis Spinnis S. Apostolis dedit II eloqui Achz: .
iterum collegit, univit&secum conjunxit. Ita quod in initio poena mit, & in maledicti nem cessit, secunda vice donum caeli fictum est, & medium annunciandi benedictionem qua omncs 'entes in tantiae promisse benedicuntur.
inum M. i7. Sea non sita sitit tibii confiuio ; immediate secuta est dispersio. Ab inis disperi
munit. Id Hos Dominin Iuper faciem totisti terra. Non potest commode secietas coli inter illos, qui sibi invicem Rint Barbari, &non intelliguntur ulli. Sine dubio etiam novitas rei perculit animos illorum, & magno metu implevit. Forsan etiam variae rixae& contentiones in- ter illos exortae sunt, non potentes amplius mentem sibi invicem explicare. Igitur non
70쪽
potuit non seopa. dispersio, hoc est, munia separatio, & repentinus abitus; divina illos
sertiter cogente manu, secundum id, quod dicitur, Er Aspersit Eui. g. I 8. Dcceperunt autem hanc dispersionem senellissimi eventus, confuse labio etiam paulatim consuit siuit sermones, hoc est, doruina & fides de Deo confiisa est, separati perlin- homines ab invicem, pedetentim a Deo separari coeperunt, defecit fides, refrixit chai
tas, lux eclypso palla est. 'Ar πα- , πιλυλο ρος, imo uitta Dra, abnegatio nem ex-
Dei, mutorum Deorum simo mi ' a' idolinuria, aperta qui janua intrarunt, σά μοι besti ta praelui, scelera atrocissima, inaudita facinora, rapinae, latrocinia, fur- fidei eou. ta, &si quid turpe ac inhonestum, non fuerunt infrequentia. Ita desiitpuu,ta imminuti sunt furiri ex filiis hominum Psalm. II: 2.19. Ut autem Deum dereliquerunt homines, ita & Deus dereliquit illos, Sc rejecit illos, de abscondit faciem sitam ab illis, tandem omnes gentes viissuis incedere A L i : 16. quae viae sinit viae carnis, concupiscentiae, interitus, mortis; sivit illas cutitum & religionem pro arbitrio & vanitate cordis fingere, alloquio sito illas dignatus non est; neque mini, quod sciamus, prophetas ad illos misit, minambabaliena vitii apotitia orariis, ta a Testamentis promisionis. Lex, per nosten data, set paries intergerinus, gentesque coegit elle procul, advenaου. Ita sine spe, cs fine Deo
fuerunt in mundo Ephes 2: I . I 8. g. 2o. Non tamen οἰμάρτυφον ἐι - αφηκην intestatum se reliquis Deus iliis. Praeter
quam enim, maod illis benefecit, cautus dant plumius cit tempora frugifera Acti i :7. reliquit illis si,ectacula coeli & terrae, solis, lunae, aliorumque siderum, in quibus, si si tum
considerantur, invisebilia Dei, aeterna ejus potentia divinitas, inde a condito mundo clare & ad oculum conspiciuntur Rom. 1:2i. Concessit illis mentem, ratione praeditam, opusique legis cordibuι illorum instripsit, attestante illorum consilenti ci cogntationibus invicem se accusantibus defendent.bus Rom. 2: Is. g. at . Nihilominus iis omm haesipientia Dei mundus per sapienti Deum non co- Nihil gnovit i Cor. i: 2 i. Cognosi extra Deum, non ut Deum glo carunt, aut gratia eg Muridisrunt non aestimarunt, habere Deum in agnitione Rinia. I: 2I. 28. Minta de Deo Deum locuti, Deos omnia cernere, Deorum omnia esse plena; ejus sedem esse, ubi terra ta pontusta aer carium cs virtus 1, Deum esse, quodcunque viris, quocunque moveris, elle 'Deum mentem aeteream, causam omnis boni in natura, de plura alia fissi, tamen non potiteriint non publica in altati inscriptione, ignoto Deo Actor. i 7:23. toti mundo te statum facere, se Deum necdum novilla; & coduis eiura, queiri ignorabant, adeoque nec vere coluille. Qu. ae Dei sit natura, quae aeterna eius justitia, quae vera recol ciliationis divinae ratio, quae certas lutis spes, omninb non habuerunt perspectum. Laa. Ita longo seculorum tractii evidentissima experientia manislatitum est; carnem esse impotentem ad cognosi dum& amandum Deum; cognitionem, quae e natura habetur lion esse potentem ad convenendum cor hominis duriim, nedum sincientem ad
saluteiit, gratiam in Christo, redemtionem & expiationem, quae est in sanguine Iesia Christi jussi, ejussue annunciationem, & efficacem ex aqua & Spiritu regenerationem seline cile necessariam, in homo servetur & non pereat, - ροὶ λη - nisu; f. as. Habuit tamen Deus semper semen sinctum, reliquias secundum electione ri tamentia, λοιον --: ον populum peculii, filios cum Deo ambulantes, ut ne putemus, labio
confusis , populisque di Betiis,' de Ecclesia penitus achinn suillhi quanidiu ianuidus fuit, deerit, Ecclesia inminulta de in mundo erit. Imo propter Ecclesiam mundus hucusque lanctum H a est.