장음표시 사용
71쪽
ad aliud se habens per modum quati .sm negata ne eΣ Ossus hine oc inde. oc se aequalitas sequitur quantitates militudinarie di fiam, ius vocatur quantatas virtutis, ec sie squalitas inuenitur extra genus quantitatis. albe do enim ut quatuor in sorte, Oc albedo ut tria in Plato ne, similes quidem sunt. sed quia non persei te an4milantur, squales non sunt. si autem in Platone intendatur refiat albedo vi quatuor tunc iam perse, te similes sunt:et dieuntur non solii similes, sed squales,re smiliter est malijs. Vnde qua aequalitas proprie sequit qualitate pro prae dicia,& aequalitas transumptiue sequit quantitate trasumptiue dicta,ae P hoe velut indiuiduas prietas di citumquot modis dieit subie tu recti ilinae dictu est: ma xime proprium est qualitati aeci uale, vel inaequale dici.
AD aliquid vero talia dicuntur, quaecunci
hoc ipsa quae sunt aliorum esse dicuntur. vel quomodolibet aliter ad alterum. Vt maius
id quod est alterius dicitur: aliquo enim maius dicitur.& duplu alterius dicit hoc ipsum Q est: alicuius enim duplum dicitur. similiter autem dc alia quecuno lunt huiusmodi. At vero sunt etiam oc haec ad aliquid ut habitus,affectus,di scipli na, sensus, sitio . hcc enim omnia, lus dicta sun hoc is uim si, sunt, alioru esse dictitur, vel quolibet aliter ad alterii δύ non aliud aliud. habitus enim alicuius est habitus, re disciplina alicuius est disciplina re positio alicuius est positio. et alia quoq; similiter. Ad aliud ergo sunt, quaecunq; hec ipsa quae sunt alioru esse dicunt:
vel quodlibet aliter ad alterii. ut nasis magnus dicitur ad alterum. magnit enim mons ad ali
quid dicitur. et simile alicui simile R omnia ta 'lia sumiliter ad aliquid dicuntur.Sunt autem 5c accubitus, S stitio,& sessio pones quaeda. posi
tiones vero ad aliud sunt .iacere aut et stare, vel
sedere, ipsa fide no sunt pones: denotative vero dicunt ab his, quae dicte sunt, positionibus.
Post praedicamentia quantitatis statim tractat de ge
nere ad aliquid: qm quantitate maxime sequitur ad aliquid: S iam in praedicamento qualitatis serimo de ad aliquid inceptus est: vhi de magno oc paruo disputata est: oc iterii in pridieamento qualitatis de ipso habedus est sermo: licet naturae ordine, post qualitate 5c actione et passione st.Tria aute in hoe tractatu facit. primo diti
finit .seeundo ponit proprietates. tertio dubitat vi ppo stam dissonem eorrigat. Anteu autem dissonem de elaremus ipsam Silanem diligenter distutiendum est.
Videndum ii eur magis ad aliquid vocetur Mi relatio, aut relativum. sciendii est ergo i, ut Porphyrius Alexander: Alberto teste die uni: Plato adinvenit ly ad aliquid. Ab antiquis nam vocabatur relati uti, ut ipse dicit. ronabilis aute ac necessaria adinventio Platonis dii Plici ratione Ostenditur. Primo ex parte modi signi fida
diiquia ly relatio sgnificat relatione , t eoneepta, oc nAut exeretia mpter qci' ad aliud non dicit siti illud nomerse ut nee paternitas, nee filatio. ly vero relati uia signi fi
eat relationem ut exercenda magas u ut exercitam.
tentiam enim quanda importat ad reserendu. IV autem ad aliquid relationem ipsam significat vi exercita: im portat si quidem respectu ut terminatur ad aliud: quod est ut se liceat loquc relationis exercitium: tue squiderelatio in vero ec proprio exereitio ponitur, O ad aliud respicere ponitur. Constat autem melius cognosecdasgnifieatur res Vt e crota sualiter: oc propterea conue
nienter Plato nomen hoe adinvenit. secudo propter rem significatam. ipsa na m respectus seu relationis natura per i s ad aliquid,adeo eouenienter re expresse silm
scatur, ut unico nomine impossibile reputem posse esa. rius signiscari. relatio nam eum inter duo sit extrema. s. sundamentum re terminum, non habet v, si relatio ex esse quod in fundamento possidet, sed ex eo et terminii respicit. unde in divinitione relativorum hie dieitur in hoc ipsum quod sunt,aliorum .i.ternianorum sunt. rem cere autem terminum nescio quomodo melius innis iscetur: si per tu ad aliquid. iv enim ad relax stum ipsum ostedit:& lv aliquid)terminum. Propria ergo epentia
relationis, qus,ut inferius Ostendetur,amplius eoias stitin esse ad aliud, optime per ly ad aliquid cognosecda imgnificata est: se longe nieli usu relationis nomine: quod
supradiana non explicat, sed ipsam ut quanda tem tigni scat:aut relativi,quod magis ex parte fundameta ipsam importat. Modo ad dissanitionis expositione veni,' mus. ubi tria notanda sunt. Primu est v, in numero plurali Plato,cuius creditur haee diffinitio .dixit ad aliud talia dicuntur ad insinuandum Q genus hoc entis non in uenitur sngulariter, sed oportet inter plura siluari sun damentum. coc terminum. non enim est dominus ii s
la potestas eoereendi est, sed ii huie aliquis subditus si,
dominus ille habes potestatem erit. Duo vero relativa
miseuit. s. ly talia oc ly qu scii :vt primo suaderetur,ad aliquid semper iandari supra aee idente aliquo ut in. s. patet Metaphyses est enim ly tale relativum identitatis accidentis. secundo autem ly quaeeunca , quod est re latiuu substantis perciperetur: quod sundamentu ipsus ad aliquit,potest esse substatia stra rem: ita et ex his do cemur in ad aliquid non scindant nisi aeeidentia vel substantiae aliquem accidentis modum in diitae r Oc hoe ain probatum est. . Aletaphy. ab Aristotclere a. S.I ho. Seeundum est et per hoe Plato doeuit cognostere ad aliquid. s. s id quod sunt no absolute sunt, nee sui, sed alio
rum sunt: ira in peresse alioru excluduntur duo,sq, non sunt absoluta: ut album,quantu Rhuiusmodi: oc o, non sunt suimet. i. in no reseruntur ad seipsa, una hoe est sin
plieiter impostibile: iii hoe ergo percipies ad aliquid si id quod est no absolute, sed aliud aspiciendo dieitur. verbi gratia, dias ad aliquid est: quia id quod est esse diam, no est res absoluta,ut esse album, ocesse homine, quod est. hoe patet ua sortes esset homo re albus. s nihil aliud esset aut intelligeretur, sed diis non esset: sed hoe ipsum quod est alterius est. s. serui. diis enim non sui est domi nus, sed serui: Oc similiter est in alijs. Nee obstat dictis,
Q relatio identitatis numeralis sit eiusdem ad seipsum: qni licet si eiusdem ad se stra rem, non tamen stra ratio nem,quae utitur uno ut duobus,ut sun damulo. cre ter mino ut patet in. s. metaphy. Tertium est, i subdisiunctione dissonem compleuit dicens, alioru di euntur,
vel quomodolibet aliter ad aliud:propter diuersum modii, quo ad aliquid exereet .dc licet diuersitas ista si mult tiplex, de vi dieetur in textu,tangantur excpla indueendo, si se tamen disiunetio diuerstate illam des aliqua alia dieuntur ad aliud seeundia casum genitivum,et hoc membrii insinuauit per ly aliorii di euntum alia vero di cutur ad aliud, quo molibet aliter. i. fim queeump alium casum, re quouis alio modo. Proposita ergo ditione statim declarat eam excplariter quoad utra iam dis uitii nis partem. oc primo quo ad primam dicens, ut maius minore maius, duplia dimidii duplum dicitur, de se deoliis huiusmodi. Nec turberaso maius dicitur ad aliud sta ablativum, quonia ira grseo idiomate seripsit Aristoteles, a, genitvio pro ablativo utituri deinde adhue sub dit exempla ad idem dicens. at vero sunt etiam hae ad aliud, ut habitu asses s oce. quae clara sunt. usi quod ostendendum restat eur haee exempla a prtinis separ int. 13einde volens declarare distinitione quo ad secun dam partem concludendo repetit eam,ta statim excpla
72쪽
subdit seeundae partis dicens ut mong magnus ad alitiare sinite siniti die tiir, .oc ultimo alia quaeda ad ali quid enumerat,ex eo in speetes postionis sint ut sessionem,stationem,&e. et separat de ininatiua eorum ab
illis dieens,aecumbere aut & stare politiones non sunt, sed denotationes a posui Oibus sumpte, se ut nee album est albedo sed denotativum eius. Aduertendit hie est, is quia multipliciter exercetur relatio inter eorrelativa, ideo tres distin 'iones assignantur ipsorum relativorii. Prima est, et, quaedam reseruntur sola flexione casuum, vi dominus serui dominus S smile simili simile: quae dam non nisi addita prs positione vel aliquo equi ualenὰ te ut magns non dr paruum, aut paruo magias, sed ad paruum magna.secunda est, et eme,quae reseruntur sexione suum,alia uniformi flexione hine Sc inde rese
runtur,ut duplum dimidii duplum: re dimidium dupli dimidium alia difformi ut scientia stibilix scietia, stibi re autem non dicitur scient xx, sed stientia seibilet ut pa
tridi rinitas ea suum.Tertia est, et, eorum,qus sola flexione casuum reserunturisve uniformiter sire non, alia ni genitivum reseruntur, asin alios casus, ut patet.
Quia vero no omnia nota,quae sgnifieant ad aliquid, requaliter sgnificat relationem: ideo eonsueuit fieri alia distinctiio. sq, quaedam sunt relativa sin ec, ut dominus, Udiuolum sce. quaedam sin diei,ut sesa, sensus, oce. Quae distini lio,vt s.Tho. in qu sitionibus de potentia Dei
docet,non est intelligendastra distin tionem relationistralis de rationis ita Q, relativa fm esse sint,quae impor tant relationem realem, sis diei vero qus important re lationem rationis, qua patet manifeste salutas talis tutelle stus,ex eo q, sensus realiter refertur ad sensibile θc seia
ad scibile:sed intelligenda est sm disti milionem sanis
tionis nominum: ea. n. vocantur relati uastra esse, quae
imposita sunt ad significandum primo relationem, siue
realem sue rationis: vi dominus,duplum, genus, spes, praedicatu, subiectum,&e. Ea aut voeantur relativam
diea,quae prιmo quidem significant rem absolutam ire Cere eonsequenti important respe Rim,sue realem , siue rationis. re talia alio vocabulo die untur signifieare non tam respectum si absolutum respective, ut seientia senis καhmoi: stientia. n. sortii aliter importat id, quosci mus,quod qualitas est: sed importat hoe adiuncta rela Done ad se ibile oce. 5 ideo ad aliquid stia diei voeatur, omnes autem lias distincta ones Aristo. intextu tetigit. Et hane quidem ultimo dictam s gnater notauit per ly, at vero sunt etiam Oc haec ad aliquid, ut habitus. addu/ctis. n. prius relativis sin esse. s. maius et duplum connii merauit eum distin ionis i ii notare relativa fra diei, Iieet per IV at vero possi etiam denotari secunda diuin stio: qm habitus, sensus,seientia,&e. non simili sexione
conuertuntur,se ut maius reduplum. ut patet, primam
autem 5c secundam re tertiam in declaratione illius partieulae vel quolibet aliter ad aliud expresse tetigit. pri
mam quidem in excplo de magno. tertiam aut an exemplo de stimit,licet hane in psa dii Filiuione postam es e Dei qum sit, quod ideo euenisse ereditur, quia genitivus praecipue possessione ostendit: oceonsequenter natura ad aliquid quod eius o dieit non est, sed alterius, oce.
Inest autem & contrarietas in his, quae sunt ad aliquid, ut virtus vitio contrarium, cum sit utrunque ad aliquid. R disciplina ignorantiae.
Non autem omnibus relativis inest contra te
Us' duplici enim nihil est contrarium, neq; triplici,nec ulli talium.
Hie lucipit secunda pars huius rapituli diuisa in qua
tuor partes fim numerum proprietatum quas assignat, quae suis patebunt loeis. Prima ergo proprietas si pro praetas vocari potest,quia nec omni, nee loli conuenit, Immo nulli conuenit,inquatum est ad aliquid, ut pate
A hit, est habere contrarium .virtus.n.contraria vitio est, 5c seientia ignorantiae paruae dispositionis: oc ita ut oest ad aliquid. Non conuenit autem Dibus relativis,&c, de est sententia elata. Sed unum dubium coe restat, quuveri fieetur in ad aliquid reperiri eontrarium,et id quod dictum est in praedi ea mento quantitatis. s. quod ei q, ad solam alterius relationem dicitur, quo aliquid contra.
rium erit. Ad hoc dicitur,quod relativa fm id, ouo relativa sunt,contrarietatem non habenti ut in prs dicamento quantitatis dictum suit. de signanter ibi dixit Armstoteles. et enim non sim se dicitur, sed ad solam alterius
relationem,quo habebit contrarium: sm illud autem alterius generis concipiunt,c5trariuna habere potiunt, ut dicitur hie. virtus enim est contraria vitio non ratioὰ ne relationis, sed qualitatis, quam in anima ponit. du plum autem nee ratione relationis,nec quantitatas, qua sequitur,quia quantitati nihil est contrarium, contra rietatem patitur. unde potest breuiter dies, ut relata uasormaliter non habent cotrarium,sed materialiter. Vel relativa seeundum esse carenteontrario,relativa autem Reundum diei possunt habere contrarium. vnde dedit
exemplum Aristoteles de virtute re scientia, quae sunt relativa secundum diei, oce.
Videntur aut magis ec minus relativa susci pere. simile. n. ec dis limite magis minus diciturM aequale θc inaequale magis et minus dici tur, cum Utruncy sit relativum. simile enim albcui simile dicitur, oc inaequale alicui inae uale. No autem omnia relativa suscipiunt magis re
minus. duplum enim non dicitur magis cic minus duplum, nec aliquid talium.
Hie ponit secunda quo rudam relativorum coitas. s. susta pere magis oc minus. circa quam procedit seutor ea praeelentem dicens. primo R, hoe eouenit relativis, vi simili re dita mili,&e. oc subdens seeundo in no con
uenit hoe oibus relativis. no. n.dieitur magis aut minus duplum,aut triplum oce. ει textus quidem clarus est. Sed unum relinquitur dubium, ara suscipere magis et
minus conueniat relativis ratione relationis,m rationesundamenii,sicut trahere contrarium. St. n. dicatur inrittione relationis, qua erit maior ratio de uno relativo ut
de alio,non apparet. Si ratione tandamenti,tune seque retur si sundamentum non suseipit magis re miniiqnee ipsum relatiuum suscipiet magis re minus,quod est manifeste falsum. aequale. n. de uiaequale sustipiunt m Mgis de nainus 5 inquantatas,supra quam iandant, .non
suseipit magis S latinus, ut utilium fuit. Ad hoe dica
, suscipere magis re minus eonuenit relativis rationes undamenti sed hoc contingit dupliciter. Viro modo ita q, ex magis et minus iii iundamento relatiuum dicatim agas de trianus. vi summo calido, quato aliquid est magi solidum,tanto est magis simile. Atio modo ita q, ex
aliqua varietate seu alteritate iandamenti relatiuum dicatur magis de manus:& hoc modo inaequale dicit ma/gas ct minus,ex eo quantia variatur fm maius wmiγnus. hoc etiam modo iamia dieitur animal magis simile homini uasinus,propter varietatem animalis ρα diuersos modos essendi in hoc de in illo, Oc non quia animal
suseipiat proprie magis ec minus. Nee est Diarum, si re Iatio una suscipit magis &minus ratione fundamenti,et fundamentum non suseipit magis oc minus: qm sermo iste de magis Oe nuntis logaes intelligedus est. i. de prae dieatione cum ly magi aut minus. phys . n. laquei do constat ad relativa non poste motum aliquem temni narie re consequenter nee motum intensonis ec reuia se sonis,quo si ni agis,aut minus phys cs. Nee te moueat quod i textu dieitur, aequale diei magis aut minus: acer piendum est enim hoc de aequali siti reputationem. re putamur. n. aequalia solunt quae nullo modo se excodunt,
73쪽
dunt, sed quae parum quid exeessus habent, re infra it
lana paruam latitudinem, magis vel minus squale diei tur se ut etiam Varius,quae consistit in attingendo me dium,si circa mediu attingit virtus nihilomin 'est, ree.
Omnia autem relativa ad couertentiam dicuntur. Ut seruus domini seruus dicitur, &do
minus serui dominus, & duplum dimidii dii plumo dimidium dupli dimidium: 5c maius
minore maius,ec minus maiore minus. similiter aut e & in aliis. Sed casu aliquoties diiserent
s m locutionem .ut sciesia scibilis scientia, & sci hile scientia scibile, 5c sensus sensati sensus, R
sensatum sensu sensatum. At vero aliquoties non videbitur conuerti, nisii conuenienter ad
quod dicitiir assignetur, sed peccet is qui assi
nat. ut ala si assignetur auis, non c6 uerti tu Utt auis alta'. nequi . prius conuenienter assigna- tu est ala auis. neq;. n. in eo Q auis est,in eo auis
ala dicitur,sed in eo q, alata est multorum n. &aliorum alae sunt, quae non sunt aves. quare si assignetur conuenienter 5 conuertitur. Vt alaalati ala, & alatum ala alatum. Aliquoties autem sorte de nomina fingere necesse erit, si non fuerit positu nomen ,ad quod conuenienter assignetur.Ut remus si ilatus assignatur norierit conueniens assignatio. neq; .m in eo Φ est nauis,eius remus dicitur. sunt. n. naues, quaru hemi non sunt.quare no conuertitur . naui S. n.
non dicitur remi nauis.Sed sorte couenientior assignatio erit, si sic quodammodo assignetur,
remus remitae remi remus,aut aliquo modo aliter dictum sit. nomen. n. non est politum. conuertitur autem si conuenienter assignetur: re mitum. n. remoremitum est. Similiter autem
de in alijs.ut caput conuenientius assignabitur
capitati,cu si animalis assignetur . neq;. n. eo Q animal est caput habet .multa. n. sunt animalia
capita non habenua. Sic aute sicillime fortasse sumetur quibus posita sunt nomina, si ab his, quae prima sunt,ec ab his, ad quae conuertutu nomina ponantur: ut in his,quae dicta sunt, ab
ala alatum, a remo remitum. Omnia ergo quae
ad aliquid dicuntur, si conuenienter assignentur, ad conuertentia dicuntur . nam si ad quod
libet aliud assignentur ec non ad illud,ad quod
dicuntur,non conuertuntur. Dico autem, qinet eorum,quae indubitanter couertibilia di cuntur,& nomina eis posita sunt, nihil conuertitur si ad aliquid eorum, quae sunt accidentia, assignentur,ec non ad ea,quae dicuntur. Ut seruus, si domini non assignetur seruus, sed hominis,vel bipedis,aut alicuius talium, non coucr titur. neq;. n. dici potest, homo est serui homo. non. n. si conueniens assignatio. Amplius si conuenienter assignetur ad quod dicitur, omnibus alijs circuscriptis quaecunque accidentia
sunt, relicio solo illo, ad quod assignatum est E R
: conuenieter,semper ad ipsum dicetur. Ut si se uus dicatur ad dominum circunscriptis omni bus,quae sunt accidentia domino, ut cise bipe dem vel scientiae susceptibilem,vel hominem, relicto vero solo domino, semper seruus dic tur ad ipsum: seruus. n. domini seruus dicitur. Si autem non conuenienter dicatur ad id, ad quod dicit circunscriptis omnibus aliis, relicto illo solo ad quod redditum est, non dicitur ad illud. assignet. n. seruus hominis ec ala auis:
circu scribatur ab homine esse dominum, non iam seruus ad hominem dicitur. cum . n.domi nus non sit, seruus non est . similiter autem dc de aue adimaturabea alatam esse, dc amplius . non erit ala ad aliquid, cum non lit alatum, nec ala critalicuius . quare oportet assignare ad id,
ad quod conuenienter dicitur: 5c 1 i sit nomen politum facilis crit assignatio, si autem non sit,
fortasse erit nece Issarium fingere nomen. si aut sic reddantur, manifestum eli,quoniam omnia relativa conuersim dicuntur.
Hi ne ponitur vera relativorum proprietas, s diei adeonuertentiam, quani quia Aristoteles in textu ciare redissu pertra fiat non oportet textu glosando deelara re, sed tantia modo distinguere textus parraeulas,et ciuidnvis conuertentiae aperire. proponit ergo primo relatio uorum proprietatem direns, omnia autem relativa adeonuertentiam dicuntur. re exemplariter deelarat: viduplum dimidii duplum dicitur:& eo uertitur, quia di triadium dupli dimidium dicitur,ete. Et qua non eodem modo othus h e eonuenit relativis,ideo ostenditiaeuia do ibi sed ea su duos esse modos, quibus relativa dierint ad eonuertentiam. Primus est fina similem casum, euius
exempla posta sunt. se sidus est sm dissisimilem rasum de quo dicit, sed casu aliquoties dicterunt λυ loeutione, ut seientia stibilis in genitivo seientia dieitur.&ibile aut distra in ablativo scibile, tae. Quia vero hae .pprietas
conuenit his Q vere relativa ad inulee sunt, et no alijsraeo hoe non e Guenit alicui relativo, nisi respectu sui .pprii correlativi toportet dilige ter attedere vi vinaquod in re latiuum ad suum propriti corresatauum reseram'. ii. n. hoe non secerimus, eontinget v, videbitur proprietas ista non uniuersaliter eouenire relati uis: qm quando tolatiuum non assignabitur ad suu proprium eorrelatius, Non dieetur ad eonuertentiam. Sed hoe accidet non ex defeetu istius proprietatis, sed ex errore nostro, ex quo processit incompetens assignatio eius,ad quod dicitur Telativum. relativum. n. non dicitur ad conuertentiam cuiust un*,sed eius latum ad quod proprie termina t. eorrelativi. Ad explicandum ergo hse duo. q, relatii dicitur ad conuertentia, non cuiuscula in sed termini contienienter assignati re quo in hoe eat in terrare Re uere totum residuia sermonis facit. Vnde tertio ibi. At vero non aliquoties videbitur conuerti.) ostendit quo contingat apparere salsam dictam proprietatem,spter peceatum quod fit in assignatione eius, ad quod dieitur relati uti,& dat exemplum de hoc relativo ala res auauis,cui male assignatur, quia debet assignari alato. Maenim alati est ala unde re eonuertitur alatum ala alatu: ει quia praediistus error ex duplici causa nasei t. s. ex ignorantia applicationis Ut di qum est de ala, re ex pe nuria voeabulorum adeo necessariam ea utelam contra hanc seeundam causam,quarto apponit ibi Aliquoties
aute sorte re nota fingere & oIa et ara sunt in textu, nisi , eurioso nouitio dicendum est, Malia sine capite esseeonchyliae
74쪽
tauerim in puersio. uertibili ia
eones,Vlia habentia autem alas Ic non aues,esse mustas Iapes vespas,8ce. Et vi facilius possit quis sibi ab hoe eo rore cauere, in quinto ibi. sie aut facilius)elatum documentum fingendi nesa,qus sint propria e rrelativa eo tum,quibus volumus recte ea ad quae reseruntur assi gnare, tradit sexto ibi. Ola ergo,quae ad aliud die unε. exesulo iam errore,& eautelas adhibitis, redit ad osten dendum supradi tum sensum assignatae proprietatis. s. a, relativa diei ad conuertentiam non intelligatur eum
quoeliis aut cuiuscul: sed sui proprii termini ad quem dieitum re simul ostendit ui neces laria sit eonueniens as signatio eius ad quod dicitur. Et ostendit hvi per loeu a
maiore, ex eo.sq, in iras quae indubitant et ad eo uerten
tiam dicuntur, re nola imposita habent, non inuenitur dica ad conuertentiam, nisi eo ueniens si assignatio eius ad quod dicitur. Vbi tria tacta relativorum genera in sinuauit: quaedam,de quibus dubitatur an sint conuer tibilia: ut ala, de qua dierum en,q, uidebat non conuer ei quaedam intiolata,quo ad terminum,ut remus: quaein Idam re notata re ab othus consella absis dubio conuer tabiliatvt dominus duplum maius, oce. si ergo in ima oportet conuenientem terminum assignare ad saluamdam c5uertentiam,a sortiori oc in aliis oportet hie fieri. septimo ibi. Amplius si eouenienter. tradit ea nonem viuuersalem quo absque errore semper cognosci possit conueniens euim relativo terminus:ec est talis, tune est terminus conueniens,qn illo solo residio es teris cireun
seriptis est ad quod dieitur relativum: oc per oppositu,
tune non est conuenienter terminus assignatus, qu ex
teris eir scriptis oc illo solo relicto, non est id ad quod
dicitum exempla clara sunt in textu. Intendit autem perly aecidentiatam in hae in Imediate praecidente par Deula,non accidentia. i. quantitatem qualitatem dc ea rera accidentium genera,nem accidetia. i. praedicata ac cidentalia, sed accidentiata. oia illa coniuncta, quae sunt extra rationem sormalem illius, sue illud eoniunctumst substantia,sue proprium,Se. Vnde accidentia serui isunt esse holam ,ee album,bipedem quantum: qisi nihil hon est in t5ne serui ut se. Ultimo ibi. Quare oportet assignari ad id,&e. epilogado concludit principale imtentum. s. omnia relativa diei ad conuertentiam. Pn o deelaratione autem illius termini conuertentia,
notandum est ex magno Alberto quod hie tria. s. eoru uersio,conuertibilitas ct eo uertentia se disserunt apud logieosro conuerso passio est propositionum re eonfi/stit in transpositione subie sti re praedirati: ec distinguit
in tres species.s simplicite per accidens ec contrapos monem. ut patet in Priorum. Conuertibilitas autem est passio terminorum,oc consuit in mutua consecutione
eorum,oc diuiditur in duas spes. s. substantialem oc non substantialem ut patet in. i. Topieon. Conuertentia autem esisistit in mutuo quorum respeetu,oc ideo est passio relativorum:et hie ab Aristotele quot modis sat ostensum est. Relatiuum ergo diei ad e5uertentiam est ipsum ita diei ad aliud, quod eonuertat aliud ad dicem eum ad se. Dominus enim ideo dieitur ad eonuerten tiam servi,quia seruum couertit, ut dicatur domini seristius 8c similiter est ex parte serui,oce.
Videtur autem ipsa ad aliquid simul esse natura,& in aliis quidem pluribus verum est, in aliquibus vero n5 verum,simul enim duplum
est S dimidiu:& cum sit duplu dimidiu est, &
. O sit seruus diis est.Silr aut his,& alia .simul. n. auferunt sese inuice. si.n.non sit duplum, non est dimidium & si non est dimiditi, non est diplum. similiter aut et in alijs quecum talia sunt.
Hie ponitur alia vera relativorum proprietas. s. esses mul natura. Grea quam Aristoteles se procedit,quia primo proponit proprietatem dc declarat ita ee in mulistis relativis.seeundo dieit,vim proprietas n5 videtur conuenire Oibus relativis. Notandum est hie pro notitia terminorum,. esse iam ut natura,licet superficiet nus loquendo,importet aliqua esse simul in esse de non eis, seu in ortu oc Oeeasu,re per hoe importet, o s unuillorum sit,reliquum quomst, de si alterum perimitur reliquum perimi,& ista deelaratio huie loeo satissaeere videatur: qm vi patebit,ex his Drocedet tam pro ucontra Fira triveritatemptus smineat.vt. n. patet ex Post prsdicamentis,esse simul natura importat duo. simulti cap. i. detatem consequentis supradictam,& negationem eatis, si Ilitatas. i. et neutru alterius eausa sit. honio. n. oc risibile, simul natu ec si sint simus siti ortum 6c oerasum, non ira sunt simul natura,quia unum est eausa alterius. duplum alat de di midium re consequuntur in essere non esse, re neu. mi est alterius causa: de ideo merito simul natura sunt. Guti Et hoe est attente notadum, quia non est ab Oibus Per heeptum. LY vero ad aliquid ,sue relativa, potest aeripi dupliciter. s. materialiter, pro re illa, quae relativa vel ad aliquid denotatum re formaliter pro ipsa relati Oe, seu te ut habet relationem. mg. dominus potest accipi pro illo homine qui denominatur dominus,et potest aecipi pro illo inquantum dominium habet tili rissenta autem altera se ut de in praecedente non est sermo de relativis materialiter, sed formaliter: qm relativa materialiter re latiua non sunt, sciit nee statua materialiter est statua. Et hoe est valde dc nouitiis aduertedum: qm ex hoe sobuuntur omnes obiectiones,de priora et posteriori, usa occalato,dcc. haec. n.omnia formaliter sunt sinus natura: Iieet materialiter unum eorum sit alio prius tepore, aut natura. Est ergo sensus proprietatis, q, relativis lar maliter seu inquantum res tua sunt, uenit ese smul natura.i .eonsequi se in esse et non eue ita in neutria ea sa alterius sit. Deelarat ergo Aristoteles proposta pro prietatem ex prima tantum conditione simultatis naturae. sq, ponunt se in ieem,oc .auserunt se inulee. Vn
de quo ad positionem dicit eum duplum est dimidium est,ree quo ad ablationem vero subdit.Et si non si duplum non est dimidium,&e.est sententia clara,&c.
Non autem dc in omnibus relativis verum videtur esse,simul esse natura.scibile. n.scientia prius naturaliter esse videbitur. Naiam in pluribus,rebus praeerisietibus scietias accipimus .i paucis vero vel nullis hoc quis reperiet simul cum scibili scientiam esse facitam. Amplius sci bile sublatum simul aufert scientiam: scientia vero no simul aufert scibile . nam si scibile non sit,non erit scientia, scietia vero si non sit nihil prohibet esse scibile. ut circuli quadratura si est scibilis,scientia quidem eius nondum est, illud vero scibile e. Amplius, atali cidem sublato n5 est scia .scibilium vero plurima esse contingit.
Hie seeundo proponit,u dicta proprietas non vides conuenire Oibus relativis. oc intendit hoe ostendere in duobus partibus relativorum. s. in scientia dc stibili, ocin sensu oc sensibili:&in scietiare scibili tribus rationi hus. Quarum prima statim subditur,oc est limoi. Selentia ut plurimum fit nobis rebus stibilibus iam praeeri stentibus. ergo scibila est prius sesentia, oc non simul euea. antecedens est euidens:subsistentibus nanin prius in seipsis rei, venamur sciam .ec quia in antecedente dixerat non uniuersaliter o seientia fieret rebus praeexisten tibus sed ut in pluribus:ideo ad deelaratione illius par tieulae subdit,iti paucis vero vel nullis reperiet us sese tiam simul la stam eum stibili. Quod a diuersis diuersi mode exponitur:a Boetho quide se,in paues s. i. in chi meracis vel nullis,m ipsa chimerio nulla stibilia sunt.
75쪽
Ab Alberto autem in paucis. Un moralibus,vel nullis,
quia ipsa mortalia vi coneepta praecedunt seientiam: locet non praecedant ipsam inesse led potius sequatur: sinvetran ai ergo expostionem dixit pauca,propter ea, qu sex nostri intellectus opere sunt. Et addidit nulla:eorre pilue. i.ad corripiendum,licet pauca. Posset autem non ancongrue eandem eonstruetione seruando diei,ci, pauom retulit uniuersaliter ad ola praebca ut sie: qm lane intellectu non sunt: α nulla propter esse obieebuit eorum
addiderit,ut Albertus dixit. seeunda Vero ratio posita ibi Amplius stibile sublatum est talis: scibile perem pium perimit scientiam,& non Φ eonuerso . ergo scibile
non est smul natura eum scientia. antecedentis declaratio quo ad primam partem in textu no ponitur, sed iam Gi de sub posita est in rapitulo de substati a. ubi dictum est, quod santia. ab eo quod res est vel non est oratio dicitur vera vel sal,
D.5c eonsequeliter scientia,quae de oratione est,scientia autem salsa,scientia non est te ut nec aurum salsum a rum est. Quo ad seetidam vero partem declaratur, quia quadratura circuli non aufert,ex eo q, sesa de illa no est.
Tertia posca ibi Amplius alat quidem sublato. est in
ris:sublato genere aialium sublata est omnis seientiat scin remanet stibile. ergo stibile non est simul eum sesensetia antecedens euidens est quo ad omnia, quia ola selentia est in aliquo animali,et animalia non sunt omnia emtia mundi. reman.ent enim lapides oc elementa, oce.
Similliter autem his habent sese ec ea quae de sensu sum.Sensibile .n. prius Φ sensus videtur esse. sublato .n. sensibili simul aufertur sensus, sensus vero sensibile n5 simul aufert. sensus .im circa corpus θc in corpore sunt. sensibili autem perempto pereptum est θc corpus. sensibile.n.
corpus. cum vero corpus non sit, sublatus est
sensus. Quare simul aufert sensibile sensum,
sensus vero sensibile n5. animali. n.perempto,
sensus quidem peremptus est, sensibile autem
Permanet: vi corpus calidum, dulce, amarum
re omnia alia quscunm talia sunt. Amplius sensus quidem simul eum sensitivo sit. simul enim animal fit 3c sensus.Sensibile. n.ante est cli sere satum esset. Ignis enim di aqua ec alia huius modi,ex quibus ipsum animal costa hante sunt qua animal sit omnino,vel sensus. quare prius sensibile u sensus esse videbitur .
Ostenso . seientia re seibile non sunt simul natura, ostendit hie insensus oc sensibile non sunt smul naturat duabus rationibus. Prima est, sensibile sublatum aufert sensum re non ἡ eonuerso. ergo sensibile est prius sensu.ec declarat anteeedens quo ad utraqi partem. oc primo quo ad primam se perepto sensibili perimitur corpus,
quia omne eorpus est sensibile. perempto corpore pemanitur sensus, quia omnis sensus est in corpore tanto in
subiecto,& eirea corae tanc ν obiectum. ergo perempto sensbili perit sensus. Deinde quo ad secundam,ua laratio sensus no aufert nisi animal, ablatio autem animalis
non aufert omne sensbile. remanent. n.corpora calidaec id quae sensbilia sunt. secunda autem ratio posita ibi. Amplius sensus quide est talis: sensibile est prius Mali ergo est prius sensis.consequentia probat, quia sensus simul stoc est eu sensato t. eu alati, in quo est sensus: gnantur. n. vires senstiuae cin gnatur ipsum ata. Et pito quod si a sit eorrupta oc debeat legi eu senstiuo. an
tecedes aut probat,ua corpora sensibili signis aqua et alia limoi priora sunt q; Mahqm sunt ea,ex quibus componit alal eonstat squidem. partes,ex quibus compo nitur quod totum, sunt priores natur ater ipso toto.
Quicunq: relitura si proprie est vere& in eandem ratio
nem assignentur, simul natura sunt.
SEd Meurrit hie dubium an ita st sm veritate. c non
omnia relativa esse simul natura. N s verum non est, cur Aristoteles tam aceu rate partem falsam prosecutus fuerit,ec absq; veritatis decisone reliquerit. Ad hoe di citur,u, uniuersaliter verum est ola eorrelativa ee sines natura,si sormaliter. i. inquantum relativa sunt confide rentur,non autem si materialiter, Oc quia r5nes Aristi telis in textu non eoncludunt nisi de relativis materiali ter eonsderatis ideo non curauit soluere. unde res senabilis est prior sensu sed sensbile inquantum sensbile n5 est prior sensu. oc similiter de scibili. sed haec respoiti.
so puerilem perserutatione solicitudini Aristotelisa
tribuit.tum quia nullus est ita rudis,quem lateat relati ua materialiter sumpta non esse s mul natura. Tumeta
maior erat inducendi campus,re manifestior. s. de patrect filio eausa remulato,&e.in quibus elare liquet una' prseedere reliquum.Tum quia relativa materialiter, vidit' uni est,relativa non sum: dc consequenter vanu aut
puerile est relativorum proprietates scrutando, illa relativa asserere.constat aut Q Aristoteles asserit stibile ocstientiam relativa. Vnde praeditata resposio Porphyriore Alberto attrahuendo non videtur,ut sonat, sed exposita ut dieetur: qui non est verisimile Porphyrium, nee non aduertinet S Albertum constat,quae dicemus temgisse in hoe loeo. Dieedum ergo est ad hoe duabus pro postionibus. Prima est,omma relativa s vere Θc mprae
assignentur sunt simul natura. Secunda est,quaedam reis latiua non sunt simul natura. quia non sunt proprie si
ma probatur se ola relativa recte assignata di euntur ad conuertentiam tergo OIa talia sunt smul natura. dedueiεeonsequentia, omne relatiuum dicitur ad eonuertet iam eius,ad quod dieitu mergo posto quocum relativorum ponitur id,ad quod dicitur: α non solii ponitur, sed e uertitur sua relatione ad illud: aliter relativa no dicerentur ad conuertentiam,tune Vltra,posto quoeun in rela suorum reliquum ponitur Neonuertitur ad ipsum .er
go sunt simul natura. hoe . n. est esse s mus natura, ut pa tet ex dieiis,praesupposto semper et neutrum sit causa alterius. unde Albertus hie dicit, et ex illa proprietate fuit ista. Amplius unum relativom clauditur in ratio ne sui proprii eorrelativa dc ἡ conuerso . ergo sunt simul natura. antecedens a Porphyrio habitum est Oc inserius habebitur. consequentia patet: qm dissinitum no potest dissilientibus esse, quod accideret s relativa non essent simul natura qm ut ii alterius est diis vitiuum.
Ad euidentiam autem secundae propositionis,stienduin desectus in assignando relativa prouenit ex eo Qea,quae dicuntur stra potentiam, assgnantur referri ad ea,quae dicuntur in adhu aut habitu,vel Φ eonuerso . de hei. n. relativum quod attenditur fim potentiam diei ad alterum sm potentiam,vicalefaetitium non debet dicit ad id quod tale fit,sed ad calesambile,re e conuerso. αsmiliter id quod attenditur smaistum, ad alterum sina ctiam,vt ealefacies ad calefactum. i.quod eatefit diei ε. ειὸ eonuerso. resimiliter est in his, quae attendunt sinhabitum,qui medius est inter poteta am&actu. Vnde
quia scibile attenditur fini potentiam,non re, te assgna . , ritur ii ad stientiam assignatur, quae acium aut habitum ἡ nominati sed stibile ad stativum assignari debet: scitum sutii. autem ad scientiam: sed qm earemus nomus propriis ocsimplieibus singulorum statuum. s. rei sm potentia, ha bitum,& actum,oc ideo utimur uno loco alterius. quia enim earemus noles gnificante scibile in habitu voea, mus illud uno stibile oc qimp scitum, medium ea extromis appellandum:qm utrunq; extremorum quodamo do est. ex hae inquam penuria, re accommodatione v
cabuloria saltum est,ut aliqua relativa priora aliis sint non simul cum ei illa scilicet quae dicuntur im pote Milam
76쪽
tiam illis quae di tur sm actum,aut habitum, quod ut Apatet ex dilatis non eueniret si bene oc proprie a gnara
relativa essent. s. n. conueniens assignatio fieret: unum prius alio non esset. Scibile. n.se truci prius non est, laeetiit prius seientia. resin sensibile senstitio prius non est,heet sit prius leni qui ast uni aut quas habitum notat. Quia ergo no solum res stibilis, sed etiam ipsum stibile
est prius scientia. oc smiliter no solum tes sensibilis, sed ipsum seniabile est prius sensu. Et M eciem usum eorre
latiua daeuiitur. ideo Ara .dixit,. non videtur conuenire ossius relatiim esse simul natura. Quia vero pet strutatio declaratae nune veritatis dependet ex natura
potentiae oc actus quorum intentio famosa non est, sed elestia valde:ideo Aristo. Oso sermone eontentus, hie. s. subtiliori perscrutatione pertransiit ut Auer. optime dixit re haec est responsio ab antiquis expolito ratius data. ut Auer. testatur.&bane credendii est Porphyrium oc Albertum breuiter protulisse: qm quod diae t. s. rem sessi1lem prseedere se teli iam,tion aut ipsam Brem vi fiat sub forma scieti sensus huius rapax est, glosabitur sie,res sei bilis ut stat sub forma seientiae in Dotentis non est prius seientia in poteria, oc ut stat sus torma scientiae in actu est simul eum scientia in aditi: oc visat sub forma seientis in habitu non est prius seientia inhabitu oc iis proportionaliter intelligedo,nihil aliud cusententiam declaratam dixerunt.expresse quot sementiam hane s.Tho. in prima parie. q. t a .art.'. ad ultimui
dixit,ubi vitra praedicta tradidit regulam ad diseernen dum relativa, quae non sunt strata natura ab his, q sunt
simul natura dicens, simultas aut prioritas naturae in relativis non attenditur fim ordinem aut simultatem rerum,quae dacuntur relatiue,sed sta mutuam, aut no mutuam inclusionem ipsorum in sgnificando. si. n. um
claudat in suo intellectu alterum ec ἡ conuerso, tile sunt smul natura,vi dominus re seruus,oce. s autem unum
includat in suo intellectu alterum et non e eonuerso, Scnoti sunt simul Oturaesed id quod non ineludit alterum ceu prius:vt scibile rescientia. scientia enim ineludit scis hisciquia non est seientia nisi eius quod sciri potest . sibile autem non ineludit scientia,quia te ibile est abs in eo
scientia sit. Nec turberis audies aliqua esse relativa, qus non se mutuo in suis rationibus Haudunt:qm de re latiuis sin eoem scimam re usum etiam lapietum sermo est:oc appellant resaliua,qus proprie relativa no sunt,s. stibile re scientia,&e.Nee mouearis quia dixit scietiam
ineludere stabile in suo intesiectu oc non ἡ eo uerso: in
Pterea in unicum relatiuuna non includit in suo it Uectu duo correlativa: et eonsequenter cum habeat proprium correscitiuum. s. scitum in habitu non ineludet stibile. scire. n. p rtet, ineludere in suo intellestu aliud non
uno,sed pluribus modis dieitur:Wseientia quidem in cludit proprium correlativum primo, includit aute sei hiae praesuppositi . scientia.n. primo est sciti fim habi
tura. a. eius quod cum volumus eontemplari possumus:
oc qui nihil est tale nisi stiri possit:qm non scibile nullus a noste potest cideo seientia praesuppostiue indludit scibiale scibile autem qiis dicitur m potetiam, neutro modo incitidit scientiam,sed scitiuum quod est prius scientia. Omnia ergo relativa, quae Fin veritatem sunt proprie assignata, uni simul natura, oc nihilominus relativoruquibus vltimur,quaedam non sunt simul natura. Sed dignum quaestione remanet, si Aristoteles intendebat non solum rem stibilem sed scibile opponere re latiuis . non sint simul natura, cur in rationibus quas
adducit non loquitur nisi de rebus scibilibus ec sensibi tibus:α eas probat esse priores seletia re sensu, eum de huillet ex eorum potius signifieationibus re rationibus procedere. Ad hoe dicitur, o Aristo. ex reta quidem ordine processit,non ad conciudedum rem scibilem ee prius scientia,sed ipsum seihil ei in primis quide dua-hus rationibus hoc vere concitat, in tertia autem ocillis duabus de sensibiti et sensu non e elusi,sed soluends sunt solutione Porphyria re Alberti.Conueniunt. n. in hoe oes adductae rationes, Q loquuntur de scibili ocsensibili formaliter:& in hoc . idem supponunt iudiciu
quo ad essedc non elati de stabili re re quae est stibilis, ocsens bili re re,quae est sensibilis. x hoe propterea, quia ad hoe in aliquid possit sentiri,aut sciri nihil exigi uidet,
nisi Q, ipsum habeat talem naturam: puta calida vel iris gidam,oce. sed disserunt ρm esseaeiam primae duae in tiones ab aliis in hoe: q, in primis sim veritatem non tum res seibilis sed scibile remanet,ut patet de rebus seihilibus speculatiue,qiis ante aeeeptam sesam sunt stibi les,de quibus est sermo in prima ratione,oc quadratura circuli nondum scita,de qua loci uitur secunda ratio. Est enim re quadratura re scibilis sui seientia: in reliquis vero qni non solum seletiam,sed seitiuum destruunt, ocnon solum sensum, datistiuum: statibus easibus non remaneret vis res stibilis:tabile autem simul periret eustitiuo, puta ammestiet smiliter sen ite eum senstiuo. Dieendum ergo est, o processit Aristoteles ex rerum ordine non sitiendo in rebus, sed ad relativa sormaliter dirigendo sermonem: quandos idem est iudicium de re 5c stibili,quo ad esse re non ena Maseuit aute ra
tiones habentes aliquod salsum, ut persuaderet,n, no Moserendo loquebat, propter quas rones viri illa illustres dixerunt v, scibile materialiter remanere dc no forma/liter.oc ideo ratione, non concludere, occ.
Habet autem quςstionem,utrum nulla sub stantia ad aliquid dicatus, quemadmodum vis detur,an hoc contingat sm quasdam secundas substantias. Nam in primis substatiis verti est. nam ness tota, nem partes primarum substan tiarum ad aliquid dicuntur . nam aliquis homo non dicitur alicuius aliquis homo, nec aliquis: bos alicuius aliquis hos. Similiter aute 5c par
Ies. quaedam enim manus non dicitur alicuius
uaedam manus, sed alicuius manus . di quod am caput non dicitur alicuius quodda caput, sed alicuius caput.Similiter autem θc in secun
dis substantii atm hoc quidem in pluribus. Ut
homo non dicitur alicuius homo, nec bos ali cuius bos,nec lignum alicuius lignum, sed ali, cuius possessio dicit . in huiusmodi ergo mani
sinum est,qm no sunt ad aliquid. In aliquibus vero secundis substantiis habet aliquam dubi.
rationem .ut caput alicuius caput dicitur,& manus alicuius manus dL8c singula limoi. quarellaec fortasse ad aliquid esse videbuntur.
Hae in tertia pars huius rapituli, in qua dubitat, ut
Platonis suprapolitam diis nitionem emendet. 5c qu, tuor iacit quae suis loeis patebunt. Primo ergo dubit,tionem inouet,an aliqua substantiast ad aliquid. ec tauuibus substantiis loeum habeat ambiguitas haee, sub sequenter declarat enumerando substantias omnes, ecprimo primas substantias, distinguendo eas in totas ocpartes:deinde secundas substantias,distinguendo sint, liter eas in totas oc partes ec est sententia clara in textu consἰstens in hoc,quod ne in inprimis subnaths, aut ea, tum partibus,necpinsecudis substantiis,qua totae sunt,
ut homo,& bos locum habet haec quaestio, sed in parti
hus tantum secundarum substantiarum, ut caput, ma
nus pes, Sc. . eidit hic dubium quo eaput sit ad re hoe eaput non sit ad aliquid,eum quicquid eo ueniat speciei conuenire inueniatur eius indiuiduo .aAd hoed quod cum dicit hoc caput,duo silvificantur. s.caput
77쪽
reeiti indiuiduatio, S lieet ratione primi relationem
tinportet,ratione in secundi extra relativa est: &quia Aristoteles hoe caput considerabat siti quod indiuidus est prout distinguitura eapite in eo mum, ideo dixit . non est ad aliquid. Rationi uero in oppositum adducis, I ealee huius eapituli plene satisfiet,vbi Aristoteles ipse tra stabit,quomodo aliquid sit relativum feeundum sit perius re non seeundum in serius, oce.
Si igitur sufficienter eorum,quae sunt ad ali quid,cliffinitio assignata est, aut omnino dissicile, aut impossibile eli ostendere, qm nulla sub statia eorum,quae sunt ad aliquid dicitur . si aut
non suffcie ter,sed sunt ad aliquid quibus hoc ipsum esse est ad aliud quodammodo se habe
resortasse aliquid contra ista dicetur. Prior vero distinitio sequitur quidem omnia relaIlua, non tamen eis hoc est esse Q sint ad aliquid, Qea ipsa,quae sunt,aliorum dicantur.
Hie seeundo comparat diffinitionem Platonis 5c suu
uastioni propositae r ex qua earum possit, aut non
possit soluidi sta diis euitas. de ponit duas differentias inter praedietas divinitiones. Prima ditiarentia est,' si meiens est diis nuto Platriniea,difficile aut impostibile est soluere praediinam quaestionem . si autem vera ea diis nitio sua aliquid potest respudem eidem ex illa. Se cunda uero differentia est q, Platoni ea disinitio eonue nil quidem omnibus qus sunt ad aliquid, sed meedit iuia. sua autem diffiii: tio conuertibilis est eum dissinito. Notanda sunt hie tria Primum est quod ea ute Arastoteles dixit, si sumetenter diis nitio ad aliquid assignata est. poterat. n. quispiam Platonis seitator, iacile euade re dicendo,diis nitionem illam lomeam eis: re ad aliud comprehendere logies eosderatum id est sin diei. V n- de Ac notater diis niendo dictum est ad aliquid talia di/cuntur, et non est dictum ad aliquid talia sunt qa inquasna hanc interpretationem .divinitio ad aliquid non est simplieiter sumetes, sed logiealis, ideo Aristoteles dixit, si sumetenter assignata est dissinitio, dissicile n imis aut impossibile est euadere, tum aliqua substantia sit ad ali uid. Dixit vero sim Alexandrum Ad Porphyrium,dis elle aut impossbile exponedo dissicultatem illam im
possibilitate ira importare. seeundum notandum est,
diffinitio ad aliquid ab ipso Aristotele subiuncta cum dixit,sed sunt ad aliquid quibus hoe ipsum esse est ad aliquid quodammodo se habere. Vbi tria aduertendas t. Dranis est,. Aristotelex ad aliquid Fm eius na/turam qua esse habet diis niuit: et non siti quod stat sube gnatione,aut dictione.ec ideo dixit ad aliquid sunt,et non dixit ad aliquid dicuntur. Pluraliter autem distini uit ea ratione,qua Plato. Secudum est, o ly esse eum dicitur quibus hoeipsum esse, stat pro esse quiddita tuo Telativorum non pro esse actualis existentiae. Esse s- lquidem existentis euius in rei absolutum est saltem per
misit ue,& seeundum rationem:quoniam visi test id, quo res est,aut inest Eile autem quiduitatiuum relatio vis neeellario re secundum reo oc rationem in ipsa ha
tutudine ad aliud consuit. Tertium est, quod Aristoteles non solicitus de vocabulis, visus est in diis niti ne dissinitum repetere eum dixit, ad aliquid quodamo modo se habere, quod ad cireum loquendum quom do quidditas relationis in ipsa habitudine ad aliud eo,
, iactum esse creditur. quod vero dixit quodam modo eomprehendendo multos modos, quibus resartitia reser utitur inseruit .st Tertium est notandum , vin seeunda differentia Aristoteles diis nitionem Pla
tonis, ideo arguendam censet , quia ex illa non habe tur quadratas relatauorum, quae ex sua dissitatione cla re res et .
A RE Ex his ergo manifestum est,re siquis aliquid
eorum,quae sunt ad aliquid, dissinite sciet, ociulud,ad quod dicitur,dimnite sciturus est flameorum esse, quae sunt ad aliquid, est ad aliquid ba iis ibi,
quodammodo se habere.J. St. n. no nouit oino cod.
ad quod hoc quodammodo se habet nec se alti quid ad quod hoc quodammodo se habet sci-
tui us est. sed et in singulis palam hoc est. vi hoesquis nouit dissinite quod est duplu, 5 cuius duplum est mox distinite nouit. Si vero nihil diffinite nouit ipsum cuius duplum est, neq; si
est duplum omnino nouit . Similiter autem 5c
hoc ad aliquid si nouit quis quod melius est,&quo melius est necessarium est nosse. Propter ς haec aut non indefinite hoc cognoscent, et hoc
est peiore melius opinio. n. haec est,n5 discipli na .non. n. adhuc sciet ex lacte, quod est peiore
melius .f. n. si contingit nihil est peius eo propter hoc. Qua propter palam est oc necessariuquod si nouerit quis aliquid relativorum dissi nite,necessarium est& illud, ad quod dicitur, dissinite nosse.
Hie tertio concludit quandam relativorum proprie itatem dedueens eam ex astignata nune divinitione.
Vnde ait, in ex his manifestum est, i, squiς diis nite nouit aliquid eorum,quae sunt aliquid, di fui te etiam no uitre reliquum S subdendo principium de ronem s, Quelae ait qm ad aliquid sun quibus hoe ipsum elan eoi Duit in ad aliud se habere,neeeu e est, a, siquis nouit hoe quod ad aliud quodammodo se habet quid itatiue, να- illud eognoseat,ad quod hoc quodammodo se habet oc
3 est ratio euidenter e Ogens: non enim est intelligibile Q,
ah aliquo intellectu cognostitur quid ditas quae est ad aliud se habere re non cognostatur ly aliud. Relati simul cognoseuntur & quoad diis utitut
SEd oeeurrit dubium ei rea assignatam proprietate, io
an intelligatur de eognitione ipsius ad aliquid dissi nititia,ut Auer .cte Alberici placet, an intelligatur de eognitione eius quantum ad a qualem existentia, v t Doe thus sentire videtur. Ad hoe dieitur,fim veritatem Itelligitur de utram cognitione. 5c de diis nitiva qiiiderum eum essentia unius relativi formaliter sit ad aliud,
impossibile est diviniri s ne eorrelativo,ad quod est alia ,
ter diffinitio naturae diis nitae eonformis non esset, nee expliearet eam sua propriam eliandi ronem. oc se oportet conseque terapvno relativorum noto quidditatiue, ulterum sit eonotum. De eognitione aut quoad aetii l lem existentiam relatiui,veritatem habere ex eo perci pitur, ci, siquis non vaga, aut in eerta opinione, sed co
gnitione euidenta cognoscat alterum relativum existe re, oportet eognoscat reliquum per certitudinem existere: aliter simul cogno te eret et non cognosteret ipsum
existere. si qui s. n. eerte nouit hune patrem elle, neeelle est eum non latere eum filium habere: aliter ii vage ere dat eum filium habere abs certitudine se et hue patre esse. Sequitur etiam sensus iste ex assignata diis nitione:
qni ex quo ad aliquid essentia eonsistat in ad aliud, in posiabile est aliquod ad aliquid ut se cognoscere es ,re
non eoetnostere ad quod illud est eae. ilaut v impossi hile est seire aliquam rem esse, oc ignorare quid ditatem illam existere. Et si seeundo modo glosetur subsequens inductio valde apta es praeintelligendo in ly disti nite. i. determinate stat pro determinatione utra uis corresati vii proportionabiliter. i. quod si cognoscitur patrem eae determinate
78쪽
determinate ad huc laniem, oportet cognosti filium esse Λ mero relativorum: uerum erit uniuersaliter in nulla sui,
determinate ad illum holam: Ac si cognosti ε i, pater sudeterminate ad holem i. ' homo sit pater, oportet co
gnostere in eoi q, homo sit filius,5 se de alijs . ait ergo,
i, in singulis. i. singularibus manifestum est,u, siquis nouit unum relativorum, , n uit de reliquum. et dat exe pia de duplo oc meliore ubi aperte dieit, q, siquis nouit illud relatiuum melius determinatum ad a. pura q, A est melius oportet eum scire correlatiuum, peius determinatum este ad a. nam s nouit A est melius peiore inde s nite, i. abis determinatione ad n non sciet. i. non certa cogniticte tenebit,in est melius sed opinione quadam hoc cogitabition. n. sciuit subtiliter subtilitate perue mente ad determinationem . . A est peiore melius. eu rataonem subdit,quia si se e tingit. s. haberi umi tantum
relatiuum determinate in reria natura, aut in intelleetu,
nullum sequetur ex hoe poni eorrelatiuum .seut si A ponitur melius oc no ponitur B vel C eo peius, nihil sequelesse peius A. Quod ir. nullo peiore est, aut intelligit me lius nihil peius se ponit. Datam ergo est, q, squis defini
te. i. determinate novit esse unum relativorum v, definite.3.determinate nouit esse reliquum. Si autem primo modo glosetur vel eodem nihilominus modo inductio exponatur. Nec obstatu, cognitionem divinitivam massignatione proprietatis propositam, ex cogniti ne
adlualis existentie inducendo declaret: qm hoe eosultondium est ut a notioribus nobis conueniens fieret distiplina. Vel exponatur inductio de eognitione quiddita.
tiua,tia ex singulis relati uas .cduplo meliore,etc. pro cedat,& sermo de duplo manifestius est per se. De me liore autem,expostione aliquali eget. est. n. sensus, i, s- quis nouit melius qui ditatiue oportet eum nosse, quo est melius.i. peius in dimini te aut. i. abis dis ut tua aute gnatione melioris, non scietur melius esse peiore me laus,licet opinione aliqua teneri possit, suta non subtili
ter notum est si diis nitio abst) q, melius est peiore me statia in ad aliquid. Et se soluta est quaestio mota, quia
tamen relativorum natura valde diisellis est propter eius minimam entitatem, ideo Libitu, fortasse dissici te est eonfidenter de his determinare nisi saepe,ct c. con duci t autem plurimum scientis dubitate de singulis,m
ut in. i. Topicorum dieitur potentes ad utracp partem arguere facile verum contestam. Ad elariorem noti, cap.
tiam huiuς solutionis sciendu est, quia cum de aliquo sermo simplieiter fit. intelligitur de eo quo ad re sgnis caram: ideo,qn de relativis fm diei loeutio simplieiter est,aeeipienda est quo ad rem senificatam per ea,& no
quoad rem con notatam. signincant autem huiusmodi relati uaco notata relatione rem alterius generis,ex qua quia non habent 4 ad aliquid sint ideo merito absolute loquendo relativa esse negatur,re cognosci pollunt di ias nitive abscp cognitione eius ad quod ex connotata re latione resertitur:& qm eaput re manum re alia liuius A modi eonstat relativa fm dici esse,& substantiam conseque ter signiscare,cuius intellectus no pendet ad aliud,
sed ex subitantias consurgitti deo Aristoteles simplieiter dixit, haec non esse ad aliquid α e nosti posse diis ni te absis eo ad quod dieuntur. non enim sinpliciter sunt relativa,sed seeundum dici. r
Valitatem autem esse dico, sin qua qua les quidem dicimur.
IN hoe capitulo quatuor sui prinei paliter. Primo tractatur de qualitate Secundo de quali. ibi malia ve/ro. Tertio assignantur proprietates. ibi inest autem occontrarietasO Quarto exeluditur quaedam obieebo. ibi mi vero non decet. Ti aetatis autem de qualitate pri
mo diis nit ipsam deinde diuidendo eius species deter minat . Ait ergo. Qualitatem autem dico, oce. Vbi aduertenda sunt tria. Prinium est, Π, ly fri denotati ius subtilis siquidem huius eognitio diis nutua norit a C habitudinem causae formalis: ita a, sensus est, sira quam
ne eo tingit nosse melius nihil erit peius,eo propter hoe, ides ex tali relativo se noto, non sequetur suum corte latiuum. s. peius,& eonsequenter nullum aliud.
Caput vero ec manus 5c horti singula, quae substantiae sunt hoc ipsum Q sunt pollunt sciri
diffinite ad quod vero haec dicantur no est ne cessarium scire.cuius.n .caput hoc vel haec in nus, non est scire dissinite . quare non erunt hic aliquid. Si vero non sunt relativorum, Uerum
erit dicere Q nulla substantia relativorum est.
Fortasse autem dissicile sit de huiusmodi rebus
confidenter declarare,nisi saepe pertracta sint: dubitasse aut de singulis non erit inutile.
Hie quatio ex praedii ita proprietate respondet quaein Jstioni motae. S primo applicat proprietatem ipsam ad partes secundarum substantiarum negaraue dices, ca/piii 5e manu 1 5 alias huiusmodi non conuenit haec pro prietas. et siquis diis nite noscat manum, oporteat q, diis nite eognostat cuius est manus. possunt. n. caput ocmanus 5c alia huiusmodi hoeipsum Q sunt dii inite sei-ri,abis notitia eorum ad quae dicuntur. Et hoc patet ursingularabusueitur. n.e uideter hoe esse caput: oc tamen euius est hoe caput non est neetae dissimie scire, ut et re liquet. siquispiam solo eapite pares videatur: oc smis liter de manu. Deinde ex negatione proprietatis prae dictaea partibus seeundarum substantiarum infert,n, huiusmodi partes non sunt ad aliquid dieens. inare noerunt ii se ad aliquid .dc ex hoe formaliter respouet qus stioni motae, subdens, 'uia hae seeundae substantiae,de quibus erat dubium an essent ad aliquid,non sunt de nusormaliter vocamur, aut noIamur quales, si a in sorin liter forma denominans se habet res Atii denotaraui. vi
albedo est sis quam sormaliter quis est albus, Ac nigre do qua quis est nigerioc vlὶ abstractu respectu sui coniereti,ut humauitas est qua sormaliter aliquis est homo, Sequinitas,qua alius est equus. Qualitas ergo est sinqua. i. qua formal, quales dicimur,ut albedine albi oce.
Seeundum est quale,licet sumatur multapliciter,Vt T. e. 19. patet . . Metaphysicae. in proposto in dupliciter sumi sumetat. s.coater prout iiivenitur in othus generibus.αqndieatur, disterentia prsdicatur in quale qn die tu, omnia genera accidentium qualificant substantiare pudicantur in quale. Alio modo sumitur proprie,ut estine etale praedi metum re certam entis naturam gene
ratissimam inexplicat. In propos loquia ly quales, s ne addatione prolatu est,proprie sunmut:α stat pro quali hus smplieiter. r autem genus hoc qualitatis nomen sibi proprium vendicaueri quolibet accidentis genere quali fiea me aliquo modo iubae stum inserius in assignatione sufferentie specierum qualitatis die e tur. Tertiuest .ly dicimur vel nos substantias subaudi, vel nos homines, non quia alia in hole qualia non dicantur,sed uasoli holes fim omne genus qualitatis quases sunt: eaeterati arus vel qualitatibus eorporibus tui, vel spiritualibus tantum amet uni,homo aut utras in suscipit: illas fin eo poream iraturam, istas fira incorpoream, quam ita parte
intelle stitia habet. Sed adhue obscura remanet diis ni tio ista, propter dubium motum a Boetho. St. n.divini hio ista est bona ei te utares fieri dissinitiones non erit viatiosum. Quale. n. diviniri debet per qualitatem,quiaest eius eis eius sormalis,oc constat di initione propriam rei causam intrinsecam explicare debere. s ergo quali ras teiste per quale diis nita est, aperte eire ulus fiet . Apparet etiam ex lus aliud peccatum, quaa.s Per m sterius
79쪽
sterius diffiniuit qualitatem tesse stus. n. posterior est sua
causatquese autem iam distia est essectum ee qualitatis. Ad hoe eum Boetho dieitur, quia generalissimum proprie diis niri nequit,eo q, genere raret: diffinitio uti descriptio quaedam est,declarans a notioribus nobis odnominis anuus qualitatis: notius. n. est nobis quale ut latsualita . sicut uniuersaliter copositum nobis notius est
O.3. Iamplicibus ut C mentator ait in prooemio physeon gramaticum liqui de graniataea magis nouimus,hsor tem sertitudine, .nultu ergo vitiu hie accidit, ua dis finitio no est, sed deseriptiua uda quo ad nos declaratio.
Est autem qualitas eorti, quae multipliciter dicuntur.Vna quidem species qualitatis habitus ec dispositio dicantur.
. Hie incipit diuisue determinare de qualitate, assi
gnando eius species. ec anteis eas numeret dicit, ν qua sitas est de numero eorum, quae multipliciter dicuntur.
Quod potest dupliciter intelligi. s. de multiplicitate analogia exeludete unitatem gener eam, quae est analogiasmplieiter. se utens,principium causa, elementum, ocalia huiusmodi multipliciter diei affirmantur:et se non sumitur hie,quia iam non de qualitate proprie, qua de ταIs. seripsi esset sermo, sed de qualitate esii ter ut de ea tra elatur an sale taphysiem. Alio modo potest itelligi de multiplieitate euiusdam analograe compatientis secum unitatem generaeam, quae est analogia pira quid, qualis est inter spes cuiust generis,inter quas est analogia smese persectius re minus persectum,de qua dicit Auer.
Co. x. prio in. a. eGmento. a. Aletaphy. no impedit generis uni dist. s. q. l. ratem,quam analogiam S. Tho. in . . Sententiarum,di
art. a. ad pri stim bone. tu .voeauit analogiam fm esse re non m in mum tentionem re se intelligitur hie qualitatem esse de n
mero eorum quae multipliciter dieiituri eontinet siqui
dem multas species de quibus fim prius S posterius di
citur,alicdendo esse earum ilicet uni uoce dicatur de eis inspicaedo eius propriam rationem, quae eadem oino in
Oibus seruatur. Hoc ergo praemisso ad primam qualita, tis specie destendit:& eirea hoe iacit quatuor. Primo proponit eam dicens:&vna quidem speetes qualitatis
habitus oc dispositio dieitur. Vbi primo deelaria dum est quid noIς habitus re disponas. Habitus es ab haben
do dieatur,se ut habere tripliciter sumitur, ita etiam hahitus triplieiter sumi pol. Prin o modo ectiter,ut una res dicitur habere aliqua, prout dieitur habere an leu,
aut scientiam aut quantitatem: oc se eum consequatur diuersa praedi eamenta, inter postpraedicameta annumeratur, & ibi de eo erit sermo .iseeundo modo minus coiter,ut est quoddam medium per modum adtionis et passionas, inter habetem et habitum, prout diei mur ve alti vel armati ex vestium vel armorum adiacentia, oese habitus est v num genus generalissimum. Tertio modo sumitur habit' adhue minus e iter,ut est id, quores quodam modo,t.bene vel male se habet I ordine ad
naturam, et operationem, prout dicimur bene vel ma/le habituati fim virtutes,vel vitia:& se eum id, quo sormaliter res se se habet si qualitas vi Idueraue facile pM tet)α ex suiseientia specierunt qualitatis clarius appa/rehit una specierum qualitatis habitus ponitur hie ab Aristotele.disposito,ets ordinem habetis partes tam
T. c. 24. fieare dieatur. s.Μetaphv. ae per hoe non videas perti nere ad genus qualitatis,si recte in consderetur no lon ge a genere hoe iudieabitur. dispositio squidem ut ibi, dem dicitur importat ordinem habentis partes, aut mlocum, aut fim potentiam,aut sm speciem rubi vi SimγPHO. I. q. plicius S. Tho. test. dicit oes disp5nes tetigat. Primo sart. r. V eorporeas dieens siti locum:& se disposito pertinet adteruum praediramentum situs quia dicit partes ordinatas fini locum re se dicimus aliter disponi sedetem,& aliter stan te m. Deinde spirituales sinpliciter,ut scietia, vel respoetu primarum,ut sanitas,& has tetigit sm duplicem sta
tum. Linchoationis,perlysm potetiam, quia quod inchoative est,in potentia quadam est,re persectionis polysm speciem, quia res specie sua perseetione sortiturita sie dispositio in qualitatis genere Iuenitur, quia dicit non ordinem,cu sit relatiuum fim dici, sed potestati spartes qualitatis in ordine ad alaquidsuta naturam, ut
sanitas oc pulchritudo, vel operationem, vi seientia ocprudentia: signifieat erilo hoe in loco tam JOostio iii
habitus qualitatem quandam, qua res bene vel male se habet ad operationem: vi virtus oc vitium, &e. vel ad Daturam,ut sanitas de Isirmitas:licet disposito illa qua litatem non tam sis se importet si ut partes potentiatis habet, vel seeundum perseetionem, ut completa sciemtia, vel seeundum praeparationem re idoneitatem, ut virtus,aut scientia inchoata,cte.
Seeundo est videndum,quo una spes sint habitus αdis . Sed quia plene stiri nequit abs in notitia sequemtium .ideo vis ad sequentem partieulam disseratur.
Disteri autem habitus a dispositione, Q per manetior 5c diuturnior est.Tales. n. sunt scien tiar θc virtutes. scientia .n. videtur esse permanentium oc diuturnorum, ut siquis vel me di criter sumat scientiam, nisi sorte gradis permi
tatio faela sit .el ab aegritudine, vel ab aliquo
huiusmodi.similiter autem et virtus,ut iustitia,
vel castitas 5c singula talium non vident posse facile moueri, nem facile permutari. dispositio nes vero dicuntur quae sunt facile mobiles di eito permutabiles, ut calor dc frigiditas ec sani tu dc aegritudo, alia huiusmodi. Assicitur.m
circa eas homo quodammodo: cito autem per
mutatu ex calido frigidus fit, ec ex sanitate
in aegritudinem transit.similiter aut re in alns, nisi serte in his,quae contingit u temporis tompitudine in natura cuiusm transferri,ut insana ilis vel dissicile mobilis existat ariesus, quem iam quilibet habitum vocet.
Hie secundo differentiam inter habitura re dispos tionem tradit dicens habituna in hoe differrea dispone, o habitus est qualitas diiselle mobilis, dispositio auteeit saei te mobilis exempla habitus sunt seletia, ut Gemmetria, Arithmetica, oce. 5c virtus ut iustitia, eussitas. Exempla disponis sunt ealor,srigiditas sanitas,& aegri
ludo:& qm haee naturalia sunt entia, ideo more natura
lium intellige dum esse doeet inhabitus dissicillime mo hili, oc o dispositio facile mobilis sit. Alos aute natura
lium est,u, talia semper fiunt nisi impedimentia aliquod accidat. homo. n. generat holem nisi impedimentum aliquod stin similiter oliva olivam: longioris quo p vitae sunt vegeti eorpore q= debiles:eontingit tame ex ala qua causa aliter euenire. xt similiter habitus dissicile mota lis est:contingit tamen ex aliqua infirmitate aliter eue
iure, oc idem est iudicium quo ad Hellem mutabilita tem dispositionis,propterea Aristoteles utrobique imseruit nisi sorte, oce.)Num habitus de dispositio una vel dus spes qualitatis snt.
CIrea differentiam inter habitum re disponem, d
bium prae laetum occurrit,an sint duae spes,an una. Quod . n. non sint duae,sed una ex textu dupliciter pate re videtur. Primo, quia expresse diem es , re una spe
etes qualitatis est habitus Oe dispositio. Nee in curti si species specialissima,an si subalterna. miseit. n. proin potito ci, non snt duae subalterns,nee dus speei alii sitis, sed . unam diuersimode 14 gnificent. Seeundo ua ea, quae disserunt accidetaliter tantum, non differiat specie. in textu aut nulla alia dria assagnatur nis aecidentalis. s.
80쪽
sarile & dissese mobilet has siquidem disserentias esse
accidentales ex eo patet,in Hellis vel disseilis mobilitas ad motum re passionem pertinet, ae per hoe qualitatis disserentia et lentialis esse no potest, ut pote quae est ex tranei generis. In oppostum est authoritas S. Tho. mprima seeudae. ex eurus quaestionibus. s. re .so. sere Iahona, quae in hoe praedieameto serabimus, sumpta sunt. Ad hoe dubi si duplieiter respondetur.primo si a Dcie thum de Alberi una, habitus Ac dispositio disserunt si eut persectum Θc imperiectum in eadem spe . ut sortes puer de ipse viriunde sim hane mam ideo comunictione copulativa iunxit hie nosa Aristo. dieens habitus et di
spositio,quia eandem rem important. Duplici aut vocabulo eam sol fieauit ad ins nuandii duplicem modum essendi illius. s. perseete Oc imperfecte. Seesido respondet sm S.Tho. Q habitus re dispostro sunt diuersae species.Nee obstat Aristo. dixisse unam esse speerem, quia hoe dixit ad ins nuandum genus proximum habitus ecdisponis non ee qualitatem .sed quoddam subalternum B voeatum ab antiquis applieatio,quae una speetes subal terna est, in qua uniuntur habitus et dispositio. Nee etiaimpedit proposita, . iacile aut diis elle nio ueri s ad pasesonis genus pertineat: qm ad circuloquendum .pprias
rerum disserentias nobis ignotas, oportet accidetalibus proprietatibus vix de hoe hie obseruatum est. Ad ela ram aut notitiam sententiae S.Tho. nosse oportet, ali
eui potest eo uenire esse facile vel dissicile mobile dupli
citer. s. ex ratione speciei, vel ex conditione indiuidui.
Illud dieitur esse di selle mobile u se, seu ex ratione spe
ciet,quod ex natura sua vendicat tibi eausas dissielle va matronem compatientes,ut scientia,cuius musae sunt lumen intellectus agentis de intelle bas possibilis,ec prae mi irae,quae se aliter habere no possunt. Et similiter illud dieitur esse facile mobile per se sellex ratione spei, quod ex natura sua vendieat sibi eausas facile transmutabiles: ut sanita ,quae causas ex olido cte frigido,&e. quae pro pter alterationes continuas facile transmutantur, illud Catii dicitur esse scicile vel disseile mobile per aeeides seu
ex condatione Indi uidui eui ex eo Q est in hoe subledici se disposito,&e. facile vel di melle transmutabile est. vi scientia,quae ex se difficile mobilis est per accides ira, ex
eo inest in hoe male disposto inchoatiue,dec. facile mobilis est. oc per oppostum lfirmitas,quae per se saei te est mobilis ex eo quod est se firmiter raditata in hoe diis
elle mobilis est. Illae ergo qualitates, quae disseile mobi res sunt ex ratione speciei habitus sunt,illae autem, quae ex ratione suae spei facile mobiles sunt dispones suntii ta
, habitus S dispositio distinguunt speei neen differen
tias circuloeutas,per dimelle mobile et facile mobile ex ratione speciei. Osentaneus autem Aristoteli magis sensus iste os enditur ex tribus. Pramo o eo, in exemplariter declaras habitus re dispones inter habitus nonnis ea quae per se permanentia sunt numerauit, scietias re virtutes: θc inter dispostiones smiliter ea tantis,quae facile trusmutantur,ut calidum re frigidum, sanitatem Doc infirmitatem. Secundo ex eo et diei te scientiam etiamediocriter sumptam este habitum quod esistaret esse salsum qin scientia imperia stadispostio esset,non habitus,s dispositio non differret speeifiee ab habitu. Tertio,qm in particula sequenta expresse inducit coem modum loquendi ad probandii quς per se diuturna sunt, sunt habitus quae autem per se cito transmutabilia sunt dispositiones sunt. 8c arguit ex eo quod etiam ips habi. tus qn debiliter retinentur dispones voeantur,vt ibi Hamus patebit. Nee obstat, Aristoteles dicat,quod imsrmitas insanabilis habitus vocaturiquoniam ut ex di cras redicendis in sequenti partieula patet, hoe est in telligendum quoad modum, non quo ad rem . CIRCA exempla prima de dispGne. cui olor 5c hi piditas dubium est,qso ealor 5c frigus ponantur in hac prima specie qualitatis,cum pertineant ad tertiam. Sed quoniam hoc elarius percipi poterit declarata tertia specie ideo illuc usin differatur. Circa aliud exemplum de dispone datum svi scinitas ct infirmitas, aduertendum est in Alexander ut Simpli eius S. Tho. teste refert. putans primam spem qualitatis inueniri tantum in aIa, dixit haee Aristotelis verba ita exemplariter aceipi eda, ut non intelligamus se esse, sed ex his ex eplis distamus naturam habitus 5c dispositionis. unde sm eum sanitas de pulehritudo re aliae dispones corpores habitus non sunt extenso habitus vocabulo ad omne id quod est in prima specie qualitatis. Sed in te debat apud ipsum Amstoteles o sieut sanitas et infirmitas sunt iacile mobiles, ita dispones vers, quae in ala sunt inueniuntur iacile mohites. Sed lis e sententia dupliciter a s. Tho. resellitur: tum, quia Aristoteles eode modo adduxit haee exepta, oc illa alia pertinentia ad alam. s. scientiam 5c virtutem: tum,quia expresse in . r. Phys eorum, sanitatem re pulchritudinem inter habitus numerat . intendens tamen
per habitum in diximus) priinam speciem qualitatas. Relinquendus ergo hoe in loeo Alexander videtur: 5cdieendum sanitatem dc pulchritudinem re alia hinoi,in prima specie reponi non in habitus proprie esse, sed di spostiones, im causas corporales habent sacile trasmu tabiles, ut experientia docet. Ex praedictis habes seu diost lector decisonem illius quaestionis,an habitus aliquis si in corpore: quod . s. nullus habitus proprie loquendo est in corpore: sed omnes sunt aut totaliter aut principaliter in anima. intelligendo autem per habitum
primam speciem qualitati , aliqui habitus sunt in cor pore ut sanitas ct pulehritudo, ece.
Manifestum est autem, quὀd haec volunt habitus nomiari u sunt diuturniora, 5c dissicilius
mobilia. acp disciplinas non multum retinentes sed sacile mobiles dicunξ non habitum habere quamuis sint ad disciplinas peius vel me
lius dispositi. quare differt habitus a dispositione, et hoc quidem facile est,illud vero diutur nius 8c dissicilius mobile.
Hi e tertio declaratam disterentiam inter habitum 6c dispostio item Earissi ne probat ex eoi loquetium usurdicens, hoe esse manifestum quia in disciplinis, quas habitus esse diximus. tiam medioeriter sumptis, habitus
noIe uti non eonsuevimus:qri non multum retinentes,
sed Belli mutabilitate eas habentes sunt aliqui, dictitur squidem tales peius vel melius disposti ad huiusmodi disciplinas: puta geometriam vel physica magis si geo metra,vel physei. disserentia igitur Iter habitum oc di spostione haee est, o ille ex se sbi velleat di melle posse
moueri haec autem iacile. Advertendu est hie primo in quia multa eonueniunt rei per accidens,qus ex natu
ra propria sibi non vendicat rideo nihil prohibet inueni ri habitum aliquem sacile mutabilem in illo,et similiter dispostionem aliqua dissicile in eo mobilem, edi aliqua
currente causa:oc tune contingit habitum esse nodi
spositione, sed per modum dispotiis. & smiliter dispo
lutonem diqe non habitum sed per modii habitus. scientia. n. lux no firmiter retinetur,habitus quidem est, sed
per modum dispostionis est,quia facile perdi ab illo potest, in inlatas vero iam firmiter radieata disposito qui dem est sed per modum habitus inest unde fit ut a tali hiis modis eirendi potius ut a naturis rerum, infirmus habitus dieat dispositio,& firma disposito dieatur habitus retia ab ipso Aristotele ut ex habitis hucus at patet. Adverte secundo tu nouitae,in dissicile mobile A saei te mobile ut sunt differentiae spe ei se ae distinguentes habitum S. dispositionem inter se,& ut sunt modi eisendi eorum aequi uoce dictitur,disseile mobile, re saeile mobile. Primo nan ii modo naturas eorum eonstituunt ocdifl initionem eorum inet rediutur, separarim ab eis non