장음표시 사용
81쪽
possunt etiam per intellectum, sicut nee rationale ab liomine re irrationale in equo. Secundo autem modo accidentia eorum sum oc extranea ab eorum naturis, succe
derem sibi uiuicem circa idem possunt ut magis re iniis nus circa calidum re frigidum te habent, Oce.
Sunt autem habitus di dispositiones: dispo sitiones vero non necesse est habitus esse . qui enim retinent habitum, quodammodo dispos iti sunt secundum ipsos: qui autem disposi
ti sunt non omnino retinent habitum.
Hie quarto conuenientiam habitus eum dispositione alio modo sumpta ponit. Vnde aduertendum solici te est,m dispostionis nomine aequi uoce utitur hie re superius. Dupliciter siquide sumitur dispostici. Vnomo do ut distinguitur contra habitum, re se superius de ea habitus est sermo. Alio modo ut est genus ad habitum re dispostio item praedicia.& se sumitur hie: ubi diei ε, o habitum necesse est dispositionem ee, sicut hominem
cirtet elle animal. dispositionem vero etsi contingat este habitum non tamen est necessarium ut animat: &s eontingat esse hominem, non tamen neceste est esse hominem, potest enim esse leo.
inu, sat Aliud Vero genus qualitatis est secundum' quod pugillatores, vel cursores , vel salubres, vel insalubres dicimus di simpliciter quaecun
que secundum potentiam naturalem Uel im potentiam dicuntur. Non enim quoniam sunt
dispositi aliquo modo, unumquodque huius modi dicitur: sed quod habent potentiam naturialem, vel impotentiam facere aliquid facile, vel nihil pati. ut pugillatores, Vel cursores di cuntur non Q dispoliti aliquo modo, sed q, habeant potentiam naturalem, vel impotentiam
hoc sacile faciendi. Sanatiui aut cm dicuntur eo Q habeant potentiam naturalem ut nihil a quibuslibet accidentibus facile patiatur: Egrotatiui Uero Q habeant impotentiam nihil patiedi. Similiter autem his Sc molle durum se habent. durum enim dicitur Q habeat potentiam non facile secari,molle vero Q habeat eiusdem ipsius impotentiam.
Hie iam ponitur secunda species qualitatis. s. natura lis potentia vel impotetia,& duo facit. Primo proponit eam cum exemplis dicens,aliud vero genus &e. Vbi duo aduertenda sunt. Dinum est, q, spem hane genus molaum tum ut persuaderet,u, species subalternas qualitatis enumerat,tum quia manifestu est naturalem p . tentiam et impotentiam in unam speciem specialissima non e nuenire. Secundia est, Q genus hoc ab antiquis vocatum aptitudo ab Aras nona inibus suam specierum vocatur naturalis potentia vel impotentia, non copula liue, sed diuiliue ut Alberto placet, quia in unam non conuemur naturam,pluribus aut nominibus, quia inis potentia sub aptitudine non conuenienter annumerat. Secundo proposita manifestat. proposuit aut nomen generis huius &oepta 1 ct ideo singula explanans in prion is declarat ly naturalis) dicens qualitatem hane ideo
diei naturalem quia no exercitio acquisita, sed a natura indita st:non. n. dicuntur cursores, potetes facile eurre
re,eo ιθ snt dispositi per artem aliquam ad currendum, sed e in naturalem habent aptitudinem seu potentiam ad saeile eurrendum,quia. s. habet erura longa & agiliare eorpus non graue, .sumitur ergo hie naturale, ut distinguitur eontra aequalitum. Sed diserete audiedum in naturalem potentiam re impotentiam naturam con
E sequi:qm naturalis potentia naturam sequitur, ita ahea emanat tanu eius proprietas persectiva. naturalis aut impotentia naturam ita consequitur, si, potius naturae
deiectum sequi dicitur ab Alberto: illa siquidem sequituti torram formae supra materia, i. pecte, tam subiectio nem maternae sub forma, ista autem vi tomam materiae . supra sormam. i.incomplet ira comprehcsoue materiae
a torma. Deinde deciarat tu potentia vel impotentia dicens Q potentia voeatur prinei pium laede saciendi ali/quod aut nihil patiendi . . fortiter resistendi.vt pugili tores di eun eo , naturalem potentiam habeant ad tacile dandum sortes istus,et sanataui seu salubres die siqui potentiam naturalem habent nihil patiendi a con tra sinduisti uis infrinitatis. impotentia autem dicitur principium impotens ad resistendia aut ad facile facien- .dum: tale siquidem aut idem est in impotentia ad nihil patiendum. vi egrotativi dicuntur eo in habeant impo tentiam naturalem ut nihil resistere possint contra rests ac per hoc facile patiuntur,et eonsequenter impotentes
sunt ad nihil saeile patiendum,aut idem est quod imp tentia ad Helle aliquid expledum, ut inepti ad cursum
die uni impotetiam habere naturalem ad eurrendu Sc.
Demum addit in similiter his se habent durum et mollere est sententia et ara. Notandum est hie Q, impotemtia dupliciter sumi potest. s. priuatiuer re se quia non si gnificat aliquod politiuum, sed priuationem potentiae, adeo non sumitur hie impotentia priuative. Alio modo
sumi potest eo trariae re se signineat aliquid postiuu.c principium Helle patiendi,aut distielle operandi, vi di citi est:& se stinui lue qua spes qualitatis ponit: eonstat n. spem qualitatis ee no posse nisi postiuum aliqu', cte. CIRCA ordinem duarum iam expositarum specie tum dubium Oecurrit reo in praeposterus videturi natu, ' R 'ralis si quidem potentia vel tim potetia cum naturam se quatur prior naturaliter est habitu re dispositione aduh v ς mentibus aliunde talent eompletive. ergo naturalis po ' 'I tentia debuit primo loeo poni. Ad hoc dubium duin n. apliciter respondet. s. Tho. primo 'quia habitus re die de q. u. Lipositio perfieiunt subiecturia non absolute, sed in ordio , ,.s a ne ad naturam,& naturia est primu quod est in re, ideo dura. habitus primum tenet loeum. Et iuxta hoc dieitur ad rationem in oppositim Q licet res,quae est habitus, si posterior potentia naturali: ia tamen id in ordine ad quod
perficit habitus, est prius eo in ordine ad quod pertieit
potentia naturalis: iuia natura est prior operatione: αhoe est potius intuendum ideo Se . Seeundo dicit cylicet naturalis potetia si prior liabitu Ordine generatio nis,habitus tamen est prior naturali potentia ordine msectionis,scut actus est prior potentia: ct quia hie ordo est prior simplieiter, ideo hahitii primo posuit,& iuxta hoc patet responsio ree.
Tertia vero spes qualitatis e,passbiles qua- Iitates ξc passiones. iunt autem huiusmodi via dulcedo oc amaritudo & austeritas-omnia his cognata. Amplius autem Be calor 8c frigii
Zc albedo nigredo. Quod quidem igitur, echae qualitates sunt manifestum est.
Hic ponitur tertia spes qualitatis. circa quam tria nicat. Primo proponit elicii exemplis dicens. Tertia vero
spes Se. Vbi aduertendum primo est, quod alterna
ram utitur nomine speciei ει generis : Vt insinuet visu, pra diximus. a, de subalternis speciebus sermo est: dein de ιν licet ab antiquis species haee casus vocaretur, Ari stoteles eam dupli ea voeabulo inserta coniunistione in pulativa eam vocavit:& duobus quidem usus est nominibus. non quia due sint species, sed quia oppostris ira dos eiusdem speciei important. s. dii uelle α Helle mobile:conium bone autem copulata ut ostendat eandem rem viri in subesse.
82쪽
Cruca exempla demum data notandum est, dii hilatio quaedam quosdam inuast, cur Aristoteles non adduxit in exemplum qualitates odorabilest re audibi tessed gustabiles tangibiles de visibiles tira. Nee videε eis satisfieri dicendo,u, non exigebat traetatus hie addu
cere omnia in exemptui M.quoniam eum eredatur Ari
notelem non nisi artiseiose loqui, dubiit restat eur sensibilia gustu,ta tu,& visu magis si alia adduxit. Ad hoesquiequid ab aliis dicatur videtur mihi dicendum q, costilio Mistoteles tres has speetes senstalium adduxit: intendebat siqui deni statim ostendere quomodo diuersimode haee qualitates passibiles essent: Oc vi clare patet infra,alia ratisse qualitates visibiles dicuntur palsibiles, Oe alia exterae. Et quoniam inter eae teras est haee digere Da vel iaciunt passionem sua illam qualitatem sensibilem vel sm aliquam adiuitistam:& haec disserentia ma nifestissime patet inter tangibile,& gustabile,quia eali dum ladium Deit organum calidum, dulce vero gusta tum 5c si non saeiat organum dulce, iacit tamen ipsum Ahumidum radeo ad ins nuandam manifeste diuersῖtatem qualitatum in hoc . passibiles clieuntur,supradii ita de legit exempla.Vel ideo quia passiones animae siti haee sensibilia eommuniter ab omnibus experiuntur magas Q sin alia: ut patet.
Quscum enim has susceperint, qualia dicu tur secundum eas: Ut mel quoniam dulcedine suscepit, dulce dicitur ξc corpus albis, eo quod albedinem suscepit. similiter autem se habet in
caeteris. Hie secundo volens prs posita manifestare, incipit a passibili qualitate, in te dens declarare, in supradicta sintre qualitates re passibiles. re primo declarat quod sint qualitates ex deseriptione qualitatis sit, ea, fim quae qualia dicuntur,qualitates sunt. sed ista sunt huiusmodi, uaquaecunq; susceperint ista dictitur qualia. mel enim qii dulcedinem suscipit quale dicitur dulce oce. ergo ista re C si in ilia sunt qualitates oce.
Passibiles vero qualitates dicuntur non lea, quae illas susceperint qualitates, aliquid patiantur. net enim mel quod aliquid passum sit dicitur dulce, nec aliquid aliud huiusmodi. Similiter autem his ec talor & frigus passibiles
qualitates dicuntur, non quod ra, quae cassi
scipiunt, aliquid pasta sint: sed quoniam una quaeq; eorum, quae di sta sunt, secundum sera suum qualitatem passio is pei sedilua sunt, pas sibiles qualitates dicuntur. dulcedo enim qua clam passionem secundum gustum es scit, Sccalor secti dum tacitum, similiter autem alis.
Albedo autem re nigredo A alii colores non is
similiter his, quae diina sunt , passibiles quali tates dicuntur, sed eo quod ipsae ab aliqua passione innascuntur. Quod enim fiunt per alti
quam passionem multae colorum mutationes manifestum est. erubescens enim aliquis , ru
heus se scus est : & timens pallidus, ct Unumquodque talium. Quare etiam siquis natura aliquid talium, perturbationi inive passus est,si
milem colorem oportet eu habere. Quς enimasseetio nunc ad verecundiam circa corpus no
dia est &sm naturalem passionem eadem ficta filo,Vt naturalis color ut similis.
Declarato,in huiusmodi sint qualitates declarat moedo oon quale unque qualitates sunt, sed qualitates passibiles. Vbi praelibandum est, cν, eum passibilea, passione aleatur,adi quid potest diei passibile quatruplis citer. Primo oc prop siime quia est aptum natum ad suscipiendam passionem. secundo quia I reeeptione ipsus in alio, suscipies ipsum patitur. Tertio quia est eausativum passionis. Quarto quia est esse ' uspassionis. horum autem modorum tres vltimos Aristote.exprimit in litera, primo sub silentio perita sto, quia clarissimum est,quod qualitas non potest diei passibilis illo modo quia ipsa subiectum aliorum non est, sed in subi fio sustentatur.Tangens ergo hos tres modos, primo excludit eorum primum modum a nostro propos to dicitis passibiles vero qualitates non ideo die utitur, haee subieeta, uae illas susceperint, aliquid reeipim do patiant udire hoc declarat exemplariter. primo in gustabilibus, deinde in tangibilibus,ut patet. Exclusis a tem hoe modo,quoniam duo reliqui proposito eonstrue iue deseruiunt, tali eos ordine tangit quod statim sub dit, ideo aliquae qualitates,ut gustabiles re tangibiles dicuntur passibiles, quia sunt causativa passa num se cudum sensum:& sie tertium modum tetigit. unde ait. Sed quoniam singula eorum,quae dii ta sunt scilicet gustabilium re tangibilium sunt passionis perscistiua: secia dum qualitatem sensuum .i. secundum Q qualificant sensus:& ideo passibiles dicuntur qualitates. 8c subdit exepla manifesta. Deinde ultimum modum tangens, quo
se ille et aliquid dieitur passibiletquia est esse eius passio nis,subditi de visibilibus Q, albedo re nigredo 5c alii eo
lores non dieuntur qualitates passibiles ea ratione, qua praecedentes, sed quia ipsi colores qualitates sunt , quae ab aliquibus passionibus innastuntur. Et quoniam dohiti esse poterat circa hoe ultimo die tum , sq, eolores ab aliquibus passionibus inna seu tur,ideo statim huius de Harationem subdit. Ad cuius euidentia sciendum primo est,in color unus sim spem habet duplicem modum essendi ,s firmiter, vi patet in naturaliter rubeo:& instabiliter,ut patet in rubicundo ex verecudia:& quia egoctussportionati sunt causs,eonsequens est, haee tria in ca coloris inueniri r ita . eam coloris unam fini spem ocstabile ec fluxi hile habere esse eo tingit,ut se unitas euae Unitate essectus, re modus essendi causae modii essendi effectus pueniat. Sciendum feeundo est,. quia color cito transens,ut patebit, non numerat inter qualitates, sed passones:& sermo praesens est de colore,qui sim preappellat qualitas: hune aut constat esse colore habetem
esse semii 5e stabile: ideo Aristoteli no sat suit in ad sei
lana pateat colore generari ex passone in vereeundo octimido oce. sed voluit tone manifestare, q, eolor firmus ex passone fieret. Et quia a notioribus nobis innata est nobis via procededi, ideo exca coloris transeuntis cum coloris nmanentis manifestauit,ut patet in textu. Comsistit aut ratio eius in hoe r eoloris transeuntis ea est passo,ergo ct coloris nmanentisca est passioamanens in. cosequentia iandat super illam stione, unius effectussis spem v mea est eausa sis spe etem in uno genere cair sae 5ee.oc aliis dictis in primo notando. ab Aristotele vero hie ubi sunficietenus loqui Gnonrbatur, sed declaratur. dum postu antecedens posuit subaudito eonsequente subdit, i, squis aliquid talium passionum. s. timoris vel vere eundis pastis est naturaliter. i. non per modum passonis,qus transteito sed firmiter per modum quo naturalia insunt:puta . sit naturaliter timidus vel vere eundus, similem enim habere colore necessario est:quoniam ex similibus causs smiles proueni ut esse stus. Sie enim corpus eius, qui ex verecundia rubet assectione quadam immutatur puta . spiritibus ad eor vilitis ianguis in laete spargitur,ita in eo, qui naturaliter rubetis est sanguinem naturaliter in facie sparsum esse cotingit, ut se color naturalis sequatur passionem naturalem color transiens sequatur passionem sinpliciter.
83쪽
LIBERQtiaeculam ergo talium accidentium ab alia squibus passionibus dissicile mobilibus di per
manentibus principium sui in pserunt: passibi Ies qualitates dicuntur. siue enim secudii natu ratem constitutionem pallor sit, aut nigredo, qualitates dicuntur. Quales enim secundum
eas dicimur) siue propter inritudinem longa,
vel eidem propter pelium contingit nigredo, vel pallor: oc non facile pretereunt, vel etiam in vita permanent, qualitates 5c istae dicuntur. sunt liter enim quales & secundu eas dicimur. Quaecunque vero ex his, quae sacile soluuntur
8c cito transeunt,fiunt, passiones dictitur, qua litates vero minime, non enim dicimur si eas
quales. neq; enim qui propter verecudiam ru- pheus Lictus est, rubeus dicitur: nec cui pallor propter timorem venit, pallidus est, sed magi qeo Q aliquid passus est. quare passones huius
modi dicuntur qualitates Vero minime. Simi
liter aut his &Fm anima passibiles, passibiles qualitates Sc passiones dicuntur Quacunque enim mox in nascendo ab aliquibus passioni hus dissiculter mobilibus sunt,qualitates dicutur ut demetia vel ira,vel alia huiusmodi qua les enim si eas dicuntur. i. iracundi,5 dementes.Similiter autem 5c quaecunq; alienationes non naturales, sed aliquibus casibus si fidi sunt dissicile pretereuntes 5c omnino immobiles, etiam huiusmodi qualitates sunt quales enim, eas dicuntur. Qusci inq; vero ex his que G
ncile dc citius prstereunt fiunt, passiones dicu
tur. ut siquis contristatus iracundior sat. non
enim iracundus dicitur, qui huiusmodi passo ne iraclidior est, sed magis aliquid passus. Quare passiones quidem huiusmoda dicuntur, qua
Hi e tertio eo ne ludit quae snt qualitates pas biles et quae passiones: siem dria inter eas ostedii r qm v termnon solum inter eorporii aecideraa, sed etia inter animaeaeeidentia inuenilitum idcirco primo manifestat propo situm in eo oribus,deinde in anima. Distinguit autequalitates passibiles eorporum in duos modos , quibus causari possunt a natura. s. re ab infirmitate longa, vel continuo aestu vel aliquo huiusmodi. Dicit ergo, q, qtis cunim tali si easuit. i. qualitatii, quas ab antiquis easus vocari diistii est,ua ea aliterqtim sitit, innaseunt a passim Hnibus firmatis & dissseile mutabilibus, passibiles qualitates sunt: sue passiones illae firmae ex naturali comple xione sint,sue ab extrinseeo aduenerinti dumodo firmati sint. Oc rone subdit,sa ρm tales quales dicimur. de scidem pallidus de qui naturaliter est pallidus, re u ex alio quo timore pallore radicitus susceperit. Ad passi es deinde deel arandas se trasserens ait, i, quaeeii hm5i sunt cito trafestes 5c no radi eatae passiones diar, oc no qualitates passibiles. 5e subditione quare n5 dieant qualita tes: quia . s. siti limoi assectiones traseuntes non dicimur quales, sed passi potius tale quid. s. n. As ex verecundia ruborem incurrit, non dr propterea rubeus, sed rubore passus. Differt ergo qualitas passibilis a passioe sm modum essendi quia. passio importat qualitate Helle mohile, pasei bilis vero qualitas qualitate disseisse mobile. Expeditis aut his quo ad eorporales qualitates, ad ani mae qualitates sermonem dirigite tres similes gradus in
eis distinguens, scilicet eato transeuntium, quae passio nes vocantur,ut subitae irae re tristitiae oce. 5c causatam
firmiter ab aliqua infirmitate vel aecidenti aliquo sorti: ut demetitia ex amissione rem &e. quae passibiles qua/
litates die untur: oc causat aruna a natura,vi naturalis ti
mor , vel stultitia oce. quae passibiles etiam qualitates sunt: probat in singula vi superius circa qualitates cor potis ieeit. ει est sermo elarus ex se. Ad euidentiam eorum , quae hie die untur, serutandum est, quomodo passionis nomine hie viatur Amstoteles: potest squidequadrupliciter sumi. Primo communiter pro omni re ceptione, sue perseetiua tantum siue corruptiua contrarii:prout non solum eatefieri oc tristari oc letari, sed illii minari, sentire,& intelligere quod da pati dicitur, ut patet in tertio de anima. Seelido proprie pro passiuatias
mutat Cne cum abaeStione contrariar prout eas esse ire
frigeseri in passionis genere eollocantur. se enim sum pia passio genus generalissimum est.Tertio trasumpti De pro operatione appetatus sensiti ui,prout ira, gaudiu,
dolor, spes de huiusmodi passiones dicuntur, eo ut per
tales operationes anima ad res obieetas quodammodo transserat ur passione corporali ut materia subseruiem
te. Vel ideo,quia eum voluntarium eonsstat in agen do,N operationes hae inter voluntaria annumeratae,in uitos plerun ii assiciunt , ae si voluntati non subessent: passiones merito vocamur: abie to tam actionis ui operatisiis voeabulo Se vi I moralibus determina t. auar
to modaliter pro qualitate sensibili Se .mi stetei' modii
passionis in transtu : passio. n. eum vel motus ni vel in
motu consistat,fluens esse habet. Cu aut Aristoteles passonis vorabulo duplieiter hie utatur sui noles trifi/cante aliquid in hae speeie tertia repositu dum dicit: tertia spes qualitatis est passio oce. 5c vi nole, a quo sum ptum est tu passibile,dum dieit, qualitatem passibile di ei vel ideo in inserat passione, vel in inserat ab ea: no est dissicile videre, quo passione Ieeeperit distinguedo ea
cotra passibilem qualitatem. costat enim v, quarto moaccepit passionem. s. pro qualitate sensibili cito uase uti te qua Vocauit passionem,ut dictu ira est, a mo essendirquia. s. est per modii passionis. sed dissielle est clare percipere quo usus fuerit passionis note dia qualitate passi hile a passione ut essectu vel ut causa denominauit tum euicti siquide antecedetium trium modorii testura niti praebet textus.*enim accepta si passio eoiter,ex eo habetur quod textu dri calorem re saporem ec qualitates passibiles tua fila sensum qualitatem passio is persectiva iunt Constat enim v, perfici sm sensus qualitatem non nisi communiter est passio. In oppositum autem est ins passionem comuniter accepisset, idem esset iudicium de colore re eatore re sapore: quod expresse Aristoteles negat, passionem vero proprie sumptam esse Altieitus testat. Et ro confirmat:quia nota simpliciter prolatas
prie intelligenda sunt. In oppost uasit est quia sapas sione proprie dicta qualitas dr passibilis, cur no melius denotat a passione,qua in subiecto fit, a passione, qua in alio eatis it. melius ast dico quia ab illa passione poedenominari qualitas passibilis no solii gustabile aut tangibile,sed et color:qm patitur passi5erprie dista 'abie istum dii coloratur . Praeterea oportet sm hoe equi uoce Aristotelem usum esse passione, aqua dicitur qualitas passibilis: qm iuxta hae viam,sapor dr ulitas passibilis a passi ea prie dicta .color asit drulitas passibilis a passione trasumpti uetapta: im expiati Aristoteles ait eoloia eis passibilem qualitate, quia innascitur ex passione.utimore, aut vere dia.Quod autem passio tertio m5.i.
trasum pini e .p actu appetatus sensti ut sumpta si, indu eius nuc vitio textus explieite sonat. In oppositii autem sunt ea,d p inducta me bra eofirmant. Quauis autε
dimetillas haee solui possit sustinedo,u, de passio prie
sumpta I transmutatione. s.corporali eum abiectione contraria
84쪽
eontra in sermo si. Videtur ira mihi passionem tertio modo sumptam esse stilicet pro operatione appetitus sensitivi, puta delessitatione,tristitia, timore re desiderio oce.Tum ut non lateamur dis mi ter accipi passione, a qua denominatur qualitas passibilis, quando ut esse istus,& quando vi causa, nomen dat. Tum quia passio haee sumpta passione proprie sumptam per se in eludit. Cadit squidem materialiter in dis nitione operationis appetii us senstiui passio proprie sumpta, ut patet cum dicitur in ira est accenso sanguinis circa cor. Tum quia textus plurimum fauet huic sensui:verba siquidem illa, pro passione perseetiua adducta,hoe an sinuant: quia sensus verborii est, a, gustabile oc tangibile qualitates passi hiles dictitur, ua insensuum qualitatem. i. quia ex hoc sensus qualis eant perseistiua sunt passionis: puta delegationis,ves tristitiae . experimur nan , gustabile gustatum, deleisiationem vel tristitiam vel desiderati oce pariti re similiter tangibile. Testimonium vero Alberti CIRCA illa verba, quaecunque vero facile soluun
tur passiones dicuntur qualitates vero minime. Atten
dendum est aliquid dici qualitatem dupliciter scilicet se
eundum rem tantum es seeundum rem re modum. 1I. Iud vocatur qualitas secundum rem, euius essentia res
huius generis est:& hoe modo passiones de quibus Aristoteles loquitur hic,qualitates indubie laut. Nee opis positum doeere intendebat in adducitis verbis. Illud di citur qualitas seeundum rem Ac modum simul, seeundun, quales simpliciter diei murr& quia se de qualitate loquatur nune Aristoteles ut patet ex eius distinitione supraposta) ideo negauit passiones eme qualitates r eon stat siquidem et seeundum eas quales non diei mur. nsi enim pallidus lamplieiter dicitur,qui aliquantulo timo
Quartum vero genus qualitatis est sorina, 5c circa aliquid constans figura. Amplius am
ratione eonfirmatum nihil penitus Utiliat qnas ut o ου Π in . P . . sistis patet passio appetitus sensitaui passionem proprie mile eri his. secundum enim unumquodq;
H- rum quale quid dicitur, ex re flum aut curuu,
5c secudum etiam formam unum quodcv qua
te dicitur. Rarum vero Sc spissum Sc asperum oc lene putabuntur quidem qualitatem significare,sed aliena huiusmodi putantur esse a diffinitione , quae circa qualitatem est. quandam enim positionem quodammodo videntur in
trunq3 partium significare. Spissum enim dici. tur eo quod partes ipsae propinquae sin si rarum vero eo quod distent a se inuicem. Sc Iene quidem quod in rectium sibi partes iaceant, asporum vero quod haec quidem pars superet, illa vero sit inferior. Fortasse quidem igitur alius
dictam ineludit non per accides: dicta est ergo qualitas passibilas a passione a mnaae,quam nata est causare: vel acgors: Di qua nata est causari Occi ui ad sua Cin C A illa exempla, calor S frigus, dubitat ex eo,ulities, ca, Aristoteles expresse posuit calore re frigus in prima Nessi peria specie quλlitatis,oc nunc ponit in tertia, quomodo pos aram. sunt haee simul stares Ad hoc dubium multipliciter prima secu respondetur via sanctio Tho. accepimus. Quida enim M. q. i. r. dicunt calorem A frigus,ut sunt in motu eollocara i hae tertia specie,ut autem per feetum esse habent: reponi in prima specie. Sed contra hoc instat Simplicius: quia fimhoe Aristoteles debuit aut reponere in tertia specie cale lactionem, i in prima calorem,quod non secit: quia iuvi racpposuit calorem. Porphyrius autem scalam qua tuor graduum iacit. S dixit calorem participatum ita impertriste in non possit aliud calefacere, si est facile mohilis passionem esse,s dissicile mobilis, lusit xem P ρM C diuispiam modus apparuerit qualitatis,sed quibilem: participatrina vero ita in possit alterum caleface i
re s facile mutabilis dispositionem .s radicitus vero, re immobilis habitum este: ut se naturalis processus de imperia sto ad persectum a passione ad passibilem qualita tem& ab hae ad dispositioneira, re ab hae ad habitum compleretur. Sed hoc quom simplicio non placet,u siti hoe n5 est diuersias speethea inter diuersas species: quod rationi repugnat. lam seste siquidem liquet oti
nem dictam dast etentiam materialem esset utpote quae malorem vel minorem participationem in sublesto attenditur de formalem diuerstatem non laeeret. Pro Pterea aliter dicendum est, et stilicet calor & frigus sim, pliciter in hae tertia speeie reponuntur, calor autem refrigus ut eonu ementia vel discouenientia naturae in priima specie reposta sunt .se enim constituunt sanitatem,
aut infirmitatem: oc smiliter est de colore Ac figura ut constituunt pulchritudinem vel turpitudinem. hoe a tem dixisse nihil aliud est, quam dies Gesanitateii ,deeii Iius ratione est quod eranssuat in adaequatione caloris Ac frigoris esse in prima specie: Oc similiter pulehritudisnem, de euius ratione est quod constat in proportio ne figurae oce. Cine λ illa verba. pas ibiles vero qualitates di eum tur, non-haee quae illas suste perint qualitates aliquid es' patiantur M. Aduerte nouitie diligenter intentione
Aristotelis de cessabit dubium: non intendit inquirere
hiat uua nunc-rebus, sed de nationabili nominis impolitione. hii subie Vnde scilicet qualitas ductast passibilis. Et ideo nonnectum iri ea gat per haee verba subiectum pati proprie suscipiendo recipiendo qualitates passibiles: hoe enim si negaret icillum die patiatur. Tet, sed negat ex tali passione sublesti dictam esse passi/hilem qualitatem volens subseque ter aperire Q, ab arismae passione ut esse estu vel eausa ut deelaratum fuit vidieta est qualitas passibilis.
maxime dicuntur hi sunt.qualitates itaq; sunt
Hic ponitur quarta species qualitatis vorata ab antiquis quidem compositio,is Aristotele autem forma et . ei rea aliquid eonstans figura: vici reularitas, triangula ritasNuadrangularitas realiae huiusmodi qualitates eir rari ea quantitate consistentes ut re titudo S euruitas 5ce. Appellata est autem ab illis species lixe eomposito, eo Q - eam substantia componitur non absolute, sed quo 'ad determinationem quantitatis in partibus suas . Hie autem vocatur sorma sm Albertum in actu criniinedieocheontinet ecconeludit substantiam quantam. Vel ex eo q, vice formae substantialis obtinet, dum diuersiatem speelseam rerum quae ex forma eausatur recognostitur ab intellectu, figura diuersa sens hiis elare offert. vi S.Tho. in septimo Physeorum placit ab actu Oct. s. e ci specifieandi artificialia. figurae enim formae speeisesar, dico. I laseialium sunt. Figura vero voeatur ex eo Q in apsa quantitatis terminatione consstit non Q figura si ter minus quantitatis: quoniam quantitas sui generis ter
minis elauditur eorpus squidem superfieiebus, superseies vero lineis linea aute punctis terminatur: sed quia exterminatione quanta talis resultat. LY autem circa
aliquid constans duplieiter exponi potest vel aeripie
do iv eonstans, in easu non inatiuo: tunc determinat
ly ne tira)5 est sensus, oc figura constans ei rea aliquid: quia figura suis eonstat terminis eirea substatiam. Vel in easu a usativo: de tune determinat ly aliquid & est sensus 5c figura eirea aliquid constans idest non fluens, sed simul stans: oc iuxta hune sensum insinuatur natura
subiecti vendieatis stii figuram. res enim constans pro
pria habet figura. qus aut suit,alienam figuram suscipit ut patet de aqua,vino oleo Oce. Et qm limoi s nis
85쪽
α figurae proprie dicuntur esse in eorporibus Ac super
selehu ideo eorum passiones in hac eadem specie reponere volens iubdit, amplius rectitudo S euruitas cte. Propolita igitur hae quarta specie duo subdit . primos bationem ua contentam ea sint quali rates ex eo in sinvitum quod Q horum quale dicitur: fm enim mangularitatem triangulus vel triagularis dicitur: re si e de aliis. Qualitas autem est sm quam quales diei mur. Deinde excludit quaedam ab hae speere, quae in ea cotineri multis sorte apparet sunt autem haee rarum respissum:asperum S tenerquae etiam ratione quanti ratis subst intraira denominant. Sed hee aliena a qualitatis genere essedi cit: eou, positionem significant r. sit uni paritum: quod ex eorum diffinitioibus manu eitat. ει est textus clarusta' de po' ex se. Adverte hie in verba Gilberti porretam inliastione. bro sex Principioru eapitulo de politione. dubitati nem an ducum: eo. ibi ars ut i sperum relene quali
tates fgnificare. Sed hane dubitationem explanat Asbertus dicens asperum re lene, re postionem re quali.
tatem importare:sed postionem prinei paliter, qualita tem autem secundario Et propterea diuerti mode intuetes hie Aristoteles re Gilbertus non contraria,sed quς diuersimode viai conueniunt dixerunt vltimo subdit hitatione relinquit,an aliae sint qualitatis species dices. re sortasse alii quom apparebunt qualitatis modi. ais mat tamen supradictas quatuor species vile eas, quς maxinae sis famam numeratur inter qualitates. Vbi notandum est in Boethus ex his Aristotelis verbis opina tiIr,alias quom eiae qualitatis species, ab Aristotele asi hi exprellas: oc hie ideo omissas, tum quia liber hie proine ipientibus sinus est,quibus non oportet omnia aperire,tum ut nos ad inquirendum ex nostro ingenio iaOui aliquid incitaret. Communis tamen via tenet sussi cienter enumeratas ab Aristotele hie species qualitatistoc omnes consequenter qualitates reduci ad aliqua si, rum quatuor specierum. Quod autem dixerit, fortali equidem igitur alius quispiam modus apparuerit qua Iitatis, ut morem philosophorum & suum praeeipue sertiaret,eausam suille credimus. Consueuerunt enam nodeterminatam rem adhue ratione nis quas per se nota relinquatur sit, dubio pertransire: eo , nihil debet veγRatio spe rescicntrae traditor temere asserere. Ne autem omni cierum qua No ieiuni transeamus declaranda est suffieientia harumhtatii satis specierum breuiter sin doctrina sancti Tho. Si quis a u. Cptima. tem vult aliorum seientiam videre,legat Albertum hiel rima se- α sane uni Tho. vhi supra. iralitas, eum modum sub cuiux.q- . stantiae importet. modus autem determinatione, opor/ar tetu, sicut diuersimode modificatur seu determinatur
potentia substantiae: sie diuersimode qualis dicatur: vii de faetum est ut id quo determinatur potentia substan tiae esse substantiale qualitas subitati alis voraretur: propter quod differentia in quale praediratur:& id, quo
determinatur potentia substantiae fim vile aee identale, qualitas aeeidentalis diceretur:propter quod omnia ae .eidentia ut determinant subiecta potentiam qualitates voeantur. Sed qualitatis nomen proprium sibi genus hoe rerum vendi uit, ira Albertum: auia facit simpli citer quale. eaetera autem non faciunt simpliciter quater sed eis aliqua additi Otie. quantitas enim facit quale quis tum vel quale quotum: ut se liceat loqui: ec simile est in alias. Mel: R in idem redit licet determinans potentiam substantiae siti esse accidentale qualitas si quia
tamen qualitatas Latro attendatur penes determanatio
nem potentii rei ει solum genus hoe esistiit in ipsa determinatione subiecti:& distinguitur sinu, diuertim de subiecti potentiam determina deo qualitatis shi et rationem A nomen vendicauit,ita tamen ut di tum est omne aliud aecidens ut determinat potentiam sub ieii qualitatis rationem sapiat,& nomen quodammo do habeat:&haec appropriatio nominis qualitatis sint causa, quare qualitas descripta est per quale simplieiter.
a ex hoc enim Q m aliquam rem quales sne additione dicimur, qualitatis genus coniicere doeuit. Quia igitur qualitas dieitur sm in determinat substantiae potenta af in esse aecidentale, Oportet tot qualitatis ponere parates, quot modis potentia substantiae fila esse a identa Ie determinatur:vidiuasio sit per se. inuenitur aute po tentia substantiae determinabilis vel in ordine ad natu tam vel sm actionem oc passionem vel sm quantitate. si in ordine ad naturam eonformi ter se iliret vel dii ramiter, seu belle vel male: se ponitur habitus ec dispos tio. Si sim actionem se passionem, quae consequuntur principia naturς,vel sin actionis Ac passionis principia, Oc sie habetur naturalis potentia vel impotentia; vel se eundum actionis re passionis terminos,& se habemus passionem dc passibilem qualitatem. Si sim quatitatem se ponitur forma re ei rea aliquid constans figura. Prae ter hos autem modos inuemat qui potest alios , quibus qualificari possit substantia. Conueniens autem ostear ditur praesens distinctio non solum ratione dicta, sed etiam,quia ex ea ordo speeterum didiarum elare liquet:
quia nanqi natura est primum, quod est in re re ipsam
sequuntur naturales potentare, quae sunt principia ope rationum e quarum multas sita qualitates passibiles ad quas terminantur fieri necesse est: quciniam ad eas solas est motus: ut probatur in septimo Physicorum . ideo a te. O. I habitus primo: naturalis potentia secundo: repassibilis v et ad te qualitas temo posita est loco: figurae autem p liremus cmati remansr,eo Q secundum quantitatem posteriorem dignitate Omnibus praedicis:& generatione primis duo hiis r quorum feeundo naturali affinitate annexum est tertium quali fieat Ece.
Qualia vcro sunt, quae si haec denominati Ne dictitur, vel qtro modo libet aliter ab his. In pluribus quidem pene in omnibus denomi
native dicu tuta ut a candore candidus,& agria-
I matica grammaticus,& a iustitia iustus. simili ter autem & in aliis. In aliquibus vero eo quodno sint posita qualitati nomina, non contingito quae dicuntur ab eis denominative dici. Ut cursor, aut pugillator, qui secundum potentia
naturalem dicuntur, a nulla qualitate denominative dicuntur . non enim posita sunt nomi
na potent is, Fin quas isti quales dicuntur, sicut in disciplinis, secundum quas vel pugillatores vel palestrici secundum aflectionem dicatur. pugillatoria enim vel palestrica disciplina dici
tur. quales Uero ab his denominat iuri hi, si ad eas assciuntur dicuntur. Aliquando autem Sc
posito nomine denominatiue non di, id quod i secudu ipsum quale dicitur,via virtute studiosus dCUirtutem. n.habendo virtuosus dicitu et
sed no denominative a virtute di. no aut i pluribus hoc tale est. Quae autem dicuntur qualia aut denomina ciuea prsdiciis qualitatibus di
cuntur, aut aliquo modo aliter ab his.
Haee est seeunda pars huius capituli, in qua intendit determinare de quati: & circa li duo facit. Pri modiffinit quale dicens. Qualia sunt quae seeundum hise id est qualitates dictas denominative dicuntur, vel . quomodolibet aliter ab his sedicet qualitatibus. Secundo deelarat datam diffinitionem. & primo quo ad priis
mam partem scilicet denominative dicuntur: dieens ci, pene in omnibus qualia denominatiue derivatur a qualitatibus, ut ab albedine albus reci deinde quoad alte
ram partem. s. vel quomodolibet aliter ab his: ol tedens duobus
86쪽
duobus hoe modis e Atingeret ves quia qualitas ipsa no/ umen proprium non habet unde denominatiuum diea tur r Ochoe maxime apparet in secunda specie qualit. tis ut potentia naturalis ad pere utiendum &eurrendacte. ostendit: pugillator enim secundu illam potentiam di tus ab illius potent is nomine non venit, sed ab artis pugillatoriae nomine:& simile est de eursore dc alijs hi iusmodi. Vel quia ipsum quale a qualitate nominata non habetur denominative:via virtute habetur studiosus re non virtuosust his ergo duobus modis quale i uenitur non denominatiue, sed quomodolibet aliter arualitate didium. Dubium hic Meidit ex eo . Amoteles quale per qualitatem diffiniuit 5 superius qualitatem per quale quod absurdum videtur: quia ei reularis do trana videtur. Ex diistis hie soluitur: qualitatis squidem descriptio a posteriora data est: qualis autem a priori . talem autem circulum disso em committe re vitiosum non est: dummodo semper id, a quo pro cedimus, tune si nobis notius vi in posterioribus di
Inest autem contrarietas, secundum qualitate: ut iustitia iniustitiae contraria est, albedo ni gressini & alia. similiter autem Sc ca, quae secudum eas qualia sunt, vel dicuntur ut iustum iusto , di album nigro , non autem in omnibus hoc est. rubro enim vel pallido aut huiusmodi coloribus nihil contrarium est qualibus existentibuS.
Haee est tertia pars liuius capituli tradens proprieta
tesqualitatis diuisam in quatuor partes iuxta proprie ratum numerum: quae suis locis pateburat. Assignasi μtur primo primam proprietatem, scilicet et qualitas ha bet contrarium: tali Ordine procedit. primo exemplari
ter declarat qualitatem habere contrarium t deinde quale quoque habete contrarium di demum hoc non iconuenire omnibus quatit cibus, aut qualibus ostis diti oc verba quidem textus satis Elate hae omnia ma ni sestant, adeo ut expositione non egeant. Notandatia duo exigunt. Prinati est, a, hie est sermo de contra rietate simpliciter oc non siti quid . duplieiter enim aliqua Vocantur proprie cotraria et philosophis sellieet smpliciter:& se unum uni tantum contrarium poniat. se
enim eontraria sunt extrema viaius generis, quae maxi/
me distant:& non nis duo esse possunt, ut albedo re ni gredo ingenere coloris:& dulcedo re amaritudo in ge nere saporis. Vel sm quid re se unum pluribus eontrariaturi se enim contraria die untur media sub aliquo genere tam inter se * relata ad extrema. ut pallidum con
tramu dpoc rubro re albo cte ni ro et eeonuerso quodli het horum pallido quodammodo contra matur. Sed cotrarietas haec est sm quid pallidum siquidem ut sapital
I ii. ecthedinem contrariatur nigredini:vt autem sapit nigredinem contrariatur albedini&e. vide in quinto physi. quia igitur ista eontrarietas est fim quid eontrarietas,&non simpliciter,eo q, se non sunt contraria fim se, sed ratione alterius, ut patet ex dires rideo Aristoteles absinadditione contrarietatem hie proferens,de eontrarieta te simplieiter Mitelligendum se voluit. propter quod subiungendo dixit, in medi s eoloribus e latrarietatem non esset quod verum non est nisi contrarietatem siti plieiter accipiendo &e. Secundum est, quod notan ter Aristoteles exempla ponens contrariorum in moralibus , dixit ut iustitia iniustitiae. iustitia nanque svi in
Quinto Ethieorii ipse doeet) nsi est virtus media inter
duas malitias: quemadmodum aliae virtutes moralem
vi liberalitas inter prodigalitatem 5c auaritiam: α sor titudo inter timiditatem re audae iam 5ee. sed opponi.
tur iniustitiae ut unum extremum altera extremo, se ut aegritudo sanitati Ac.
Amplius si contrariorum unum fuerit qua te, hoc palam est quoniam reliquum erit qua te proponenti ex singulis alia praedicamenta. ut si est iustitia iniustitiae contrarium quale au tem est iustitia: quale igitur est in iustitia. nullum enim aliorum praedicamentorum aptabitur iniustitiae nec quantitas,nec ad aliquid, necubi: nec omnino aliud quicquam nisi quale:sie autem ec in aliis quae secundum quale contraria sunt.
Hi e seeundo non ponit seeundam proprietatem, sed
vicem secundae proprietatis. cum enim ad hoc ponan tur hie proprietates ut insignitum eis illucestat praedi camentum quo ad eontenta re non eontenta: α hoe inloeo documentum quo discernere discimus qualia a noqualibus tradatur, merito vice proprietatem poni di ctum est. Est autem documentum tale, quod1a Vnum contrariorum est quale reliquum etiam est quale: quod satis aperte in litera declaratur: induistive ostendendo nihil eontentorum in alias generibus qualitati eotraria tur. Et ex eo habemus viam faciliorem ad discernenduqualitates ab aliis: statim enim vi unum contrariorum in qualitatis genere posuimus, scimus ex hoe in reliquii in eodem genete est: oc non oportet vagando quaerere cuius naturae sta
Suscipit autem qualitas magis& minus .album enim magis & minus alterum altero dicitur : de iustum alterum altero masis 8c minus
dicitur, sed & ipsa intensionem suscipiunt. cucandidum nanq; sit, amplius contingit candi dum fieri. Non in olla, sed plura. Iustitia naq; si dicatur magis & minus iustitia potest quilibet ambigere.similiter&in aliis allectibus. quida enim de talibus dubitant. iustitia naq; a iustitia
non multu aiunt magis di minus dici, nec sanitatem a sanitate. Minus aut alterualtero habe re sanitate aiunt,& iustitiam minus alteru altero habere: sic aut giamatica & alios assectus: sed in ea,quae Fin eos a Metus dicuntur indubitanter recipi ut magis re minus. grammaticior enim alter altero,dξ,5 iustior ec lanior: simili ter ec in aliis.Triangulus vero et quadragulus non videntur magis oc minus suscipere, nec aliqua aliarii figuram. Quaecunq;. n. dissi nicione
trianguli sui cipiunt Acirculi, omnia similiter
trianguli vel circuli sunt. Eorii Uero, quae non recipiunt rationem eandem nihil magis altera altero di nihil enim quadratum magis u parte altera longior forma, circulus est: nullum enim ipsorum recipit circuli rationem. Simpliciter autem si utrumq; non recipiunt huius propcMsti rationem non dicetur alteru altero magis. Non ergo omnia qualia recipiunt magis Sc minus. horum itaque praedicita sunt nihil est pro prium qualitatis.
Hie ponitur tertia proprietas qualitatis. s. suscipere magis re minus, ubi ipsa proposita tria saeit. Primo declarat qualitatem suscipere magis re minus ex duobus, scilicet ex hoc in unum est magis tale altero: oc ex hoe quod idem est magis tale se successaue. unde quoad primum dicit, album enim magis re minus alterum
87쪽
altero dicitur. quoad secundum vero post subdit. sed Scipia. s. qualia intensioneni suscipiunt: candidum nan licum sit cotingit fieri amplius candidum. Deinde est subdit Non in omnia. ostenditu, in aliquibus qualita tibus vertitur in dubium,an suscipiant magis et minus: oc intendit in apud multos dubitat, an qualitatibus fini
', αδ qualitat Dus pna se seu in abstracto significatis eo ueniat suscipere mariam , , iis puta iustitiae sanitati:& eeteris assectiti'. i. h.
hilibus vel dispositionibus oc simile dubia est d)albedine oc nigredine re alijs: in dubitanter tamen tenent proedicti, Q, qualias qualitates praedictas suseipiunt in Dis oc minus, ut iustus, sanus, albus, re alia huiusmodi Hatici autem huius diuersitatas non alia asia gnatur in litera, nisi modus loquendi:quia no dicitur magis aut minus iustitia aut sanatas aut albedo, sed dicitur magis cte minus iustus vel sanus aut albus. Tertio cu subdit triangulus vero Occ. ostendit quod absq; dubio non conue nil omnibus qualitatibus suscipere magis aut minus: ocei rea hoc duo faeit, primo proponit quod figura, quae est quarta species qualitatis, non recipit magis remi nus dicens,iriangulus vero re quadrangulus, quae sunt speetes figurae: nec aliqua aliarum figurarum videmur suseipere magis re minus. Deinde declarat tali rationen in figuris inuenireἱ magis & minus, aut hoc esset quoad ea,de quibus non praedicatur diffinitio illius figurae aut quoad ea, de quibus praedicatur, sed nec in illis, nee istis inuenitur figura aliqua cum magis reminus. ergo si aut sanitas sileatur eum magistre minus. Et haee dubita Qualia filio magis logica est oc facile soluitur dicendo, quod es, autem q Ondicunt tiroc minus:quoniam imitan, litas suscintur substantiam in modo lignifieandi subitantiae siqui mdem adeo proprium est non suscipere magis re minus ut no solum ipsa ius careat, sed etiam omne illud, quod modum substantiae sapit: ut sie a magis re nilnus susce
ptione immune reddatur. clarum autem esto, rex cum
tignificat in abstracto per modii substantiae significat davi per se stans: quod est proprium subsutiae.
Vno a gramatico subitam tua dicuntur haec nomina. Vna ergo metres diuerti mode significata dicitur suscipere magis re minus,& non suscipere, propter diuersos modos significandi: quorum alterum repugnat cum gi soc minus praedicam propter quod de apud arammaticos abstractia comparativas nominibus carent Octa
Similia vero dissimissi a sin solas dicuntur p qualitates. Simile enim alterum alteri non est sin aliud ,nili sin illud quod quale est. Quare Proprium crit qualitatis sin eam simile di dissimile dici.
igura non suscipit magas ct manus. minor in textu quoad primam partem se declaratum quia quaretiis distini tionem trianguli vel circuli suseipiunt, omnia ii militerre non magis aut minus trianguli aut circuli sunt. Quoad seclidam vero subditur. Eoria. vero quae no recipi ut trianguli, aut circuli r5ne nihil magis alters altero tria gulus aut cireulus est cic subdit excplii huius. figura eniquadrata no est magis circulus ut figura altera parete lG g ori quia neutra est circulus, seu cireuli di finitione recipit.& simpliciter ac Vm uersaliter constat , verum est nihil esse magis tale nisi sit tale. seu,Vt in textu dr oc ideest,nihil dici magis tale quod propositi talis diti nitio nem non recipit:qui comparatiuu praesupponit sini uti summon ergo omnia qualia recipiunt ma is re mi nus : horum ita in quae dicta sunt nihil est. proprie moriuqualitata: quia nihil horum conuenit omni qualitati vim ditatis patet. Notadia est circa hanc partem, et, prae dicta dubitacio dupliciter intelligi potest. s. philosophi. ς τ' g cc α in elligatur philosoplato di iusti
tiare ianitate intelligendae sunt qualitates in seipsis: per qualia aut intelligendae sunt participationes ipsarum in subiectis: seu ipsae ut participamur a subieciis: Nest dii bitationis sensus,an qualitates suscipiant magis oc mi nus in suis es enths: curn in indubitanter eostet o susei piunt magis & minus in earum participatioibus in subiectis prout magis aut minas participantur ab hoe vel ab illo verbi grati constat calore magis re minus par ticipari a diuellis,aquis calidis, vel ab una su estive: dc consequenter calidum suscipere magis re minus. Du-hium tamen est,an illa res,quae est caliditas, per hoc in seipsa augeatur, an sola eius Particinatio augeatur. Et haec quaestio usq; in hodiernum die habet diuersos opi nantes de quia philosophica,est derelicta hie ab AristoteIe: eam tamen determinauit. s. Tho. dicens, quando calidum intenditur, etiam caliditatem ipsam intendi. Si vero intelligatur Iogice, tune per iustitiam re sanita est qualitas ut 1i3nificatur in abstra
tem intelligenda est qualitas Vt significaturcto, per qualia autem qualitas ut glanificatur i
toma vi diuersitas secundum modum signifieandi diis 'h 0ς 0goserit,&fst serasus dat rationis eum
c mi concreta qualitatis scilicet uinum albuna g n
ratum dicantur cum magis oc minus , puta ustitia, Hie quarto ponitur proprie proprium qualitatis .c se eundum eam simile re dissimile diei: q, non aliter in te xtu declaratur niti ex hoc in secundum nullum aliorum generum Inuin altero finitie dicitur, sed fira quale tam bi notandum est primo, i Iy fini non deno tat habitudinem causae formalis aut fundamentalis . noenim est sensus inproprium est qualitati fini eam forma uter simile redii 4intile dienciuia salsum est. dicitur siquidem simile sin similitudine torinaliter, ec dissimile findi similitudinem,quae relationes sunt,oc non si a qualistatem aliquam. Sed est sensus Q, proprium est qualitati m eam fundamentaliter simile redissimile dici. dc hoe Verum est: quoniam fundamentum,causa ,re ratio in alici quid dicatur dissimile est qualitas: sicut fundamentalis ratio quod aliquid dicatur aequale est quantatas. No In rapiniictandum est secundo,quod sicut superius distinctum est deqvi ude aequalitate ita in proposito distinguendum est de si ζαn alitudine scilicet. Πprie res militudinari et seu sub aliis verbis formaliter cic modaliter scic sicut ibi dictum est squalitatem proprie sequi quantitatem proprie dictam
in aequalitate minetaphorice sequi quanitate naetaphoracedietam rata nunc dicimus similitudinem proprie seu formaliter esse proprietate qualitatis,quae vere est Quaritas similitudinem aut modaliter esse proprietate qua hiatissm modia. i. rei sumptae perni odui qualitatis. AP peuatur autem tintilitudo proprie relatio conuenientae inter duo qualia ratione illarum qualitatum: ut album alboti ealidum calido simile dicitur. Similitudo autem aliter dicitur relatio conuenientiae inter duo, quae cunque sint illa, Vt induunt rationes qualium:seu vi ha
Dei modum qualis. ut homo homini similis dieitur fila H numanitatem:quia hie talicist qualis illexum t .ime sinrem huiusmodi conuenientia identitatis non similitudinis relatio sit:& simile est in alijs, ut pater pPi si initis drym paternitatem dc quantum quanto Fin quantitatem Oct. quia scilicet hoe est tale quale illud est O . Dixit ergo proprie proprium esse qualitati sim eam simile re disi naue dicti quia quocunq; inodo similitudo capiatur Portionaliter comitatur qualitatem. Seeundum enim Vere qualitatem vere simile aut di sumite dicitur 1 5c fm rem habentem modum qualitatissmile, aut disii illa modaliter dicitur &c.
At vero non decet conturbari, ne quis nos dicat de qualitate propositionem ficietes, multa de relativis interposuisse habitus enim, A dispositiones eorum, quae ad aliquid sunt esse dicebamus. Pene enim in omnibus talibus ge-
88쪽
nera ad aliquid dicuntur, nihil autem eorum, Aquae lingularia. Nam cum disciplina genus sit, hoc ipsum qd est alterius dicitur alicuius enim disciplina dicitur. Eorum vero, quae singularia
sunt, nihil ipsunt quod est alterius dicitur. Vt gramatica non dicitur alicuius gramatica: nec musica alicuius alterius musica .sed sorte fim genus haec ad aliquid dicuntur: ut gramatica dici tur alicuius disciplina non alicuius gramatica: 5c musica alicuius disciplina, non alicuius mu
sica. Quapropter quae per se quidem lingula ria sunt, non sunt ad aliquid. dicimur enim Fm
singulas quales hec enim habemus. scient .n.
dicimur i, habemus singularium scientiarii aliquas, quare haec erunt ecqualitates, quaelsian ngularia sunt fim quas quales dicimur: haec autenon erunt corii, quae sunt ad aliquid. Ampliussi cotingat hoc ipsum quare. relatiuum esse, nihil est inconueniens in utrisq; haec generi
bus enumerare. Haee est quarta pars huius ea pituli: in qua Aristote Ies exeludit quandam obteistionem:& tria Deit. Primo ipsam obiectionem proponit, quae est talis. In genere qualitatis non debent reponi relativa qm di tum est diuersorum generum A non balternatim positorii diuersae sunt speetes S disterentiae. ergo habitus Ac dispo
stiones,cum in praedi nacto ad aliqDid munerati lant, non debent nunc inter qualitates poni. Seeundo ibi Pene enim in omnibus talibus. 3 respondet hi te obieetio vi dicens tria. . in huiusmodi. s. habitus A dispositiones sm sua genera dieiitur ad aliquid de in sim singula, i. spe cies non diei tur ad aliquid: oc quod praedicta singula. i. Cspecies qualitates sunt. Ex quibus tribus confiei potest responsio dicens Q, non est idem positum in praedieameto ad aliquid oc qualitates: sed genera trahit uti sua sunt in ad aliquid, qtna ad aliquid dicuntur: speetes vero in qualitate quia qualitates re non ad aliquid sunt. Huius responsois prima propositio elare patet in textu. Ac po nitur ibi exemplum de disti plina. seeunda quo p clare subditur eum diei tu eorum vero, quae sngula sunt ni hil ipsum quod est alterius dieitur: ut gramatio fic mu sea. haee enim non dieuntur fila se ad aliquid, licet per aliud. i. per sua genera die utitur ad aliuitia re ideo subditur,sed sorte fim genus,haee ad aliquid die utitur: oc estiententia plana: ubi distinctionem quam in quinto me taphv. posuit,inter ad aliquid siti se 5 seeundum aliud tetigit.Vocatur siquidem ad aliquid laesidum se,quod sui ratione resertur,vi patet de scientia Se. Secundum aliud vero quod ratione alterius: ut in proposito gramarica seeundum se non refertur, sed ut seientia vel disti plina dieitur. Tertiam autem propositionem ab mus pro batione inelloando subdit dicens, dicimur autem secundum singula quales. ex intendit talem rationem, ea, sin quae dicimur quales, sunt qualitates: sed sm speetes habituum dicimur quale rgo species habitula sunt qualitates. probatio minoris. seeundum ea, quae habemus,dicimur quales: d species habitus habemus. ergo secun dum eas die mur quales. Declaratur minor huius pro
syllogismi quia ideo seientes diei muri qm sngulas selen mas habemus,& non quia genus scient rarii habeamus: Omnis enim seiens dicitur sciens vel quia habet philosophiam, aut geometriam aut astronomiam aut aliquam
singularem seientiam. Appellauit autem species singularia , eo Q comparantur ad genus ut singularia eius re ingulas naturas sJngulae species important genere: nul lavanam natura dicente.Tertio ibi Amplius si contamgat. Alio modo respondet eidem obiectioni:& tendit ad hoe responsio, is non inconuenit Idem collocari in duobus praedicamentis:relationis. s.ct qualitatis. si eontingit idem ess e relatiuum de qualet quod sile dubio e tingit: ipse tamen subdubio protulit, quia non determi
nauerat se esses ut moris sui est:) quia ergo habitus re dispositiones de qualitates sunt de ad aliquid dieunt, ideo
in duobus poni generibus nullum inconueniens est.
Ad euidentiam dictorum primo notadum est,inpri Habituumma responsio dicens, genera habituum esse ad aliquid, genera i ad ec speetes qualitates, potest habere duplicem sensum . . spes
Pranius est ut sit sermo de ad aliquid seu relativis secun : qua dum est e,re hie est salsus omnino: quia impossibile sim, litate cono pliciter est alleuius qualitatis genus esse rem,qus est sor ut maliter ad aliquid seut impossibile est hominis genus
esse lineant praedicamera enim oportet impermista esse
ut in primo Posteriorum dieitur. secundus sensus est cd i ut si sermo de relativis secundum dici, 5c tune verti est quod dieitum scilicet genus qualitatis alicuius e se ad aliquid,qna cum relatiuum secundum diei,ut ex superius dictis apparet non si relatiuum,sed dieatur relatauum,
eo q, res lignificata tali nomine non est ad aliquid, sed p est concepta oc significata eum ordine ad aliud,non in . conuelut rem quae est qualitas,ut signifieatur nomine i generis,sgni se iri eum ordine ad aliud r Oc vi spnifiea tur nomine speciei, non signifieari eum ordine ad aliud:
Oc consequenter genus elle relatauum secundum dici,&speeiem non sed qualitatem pure remanere. Sic autem
est in proposito: usii eum genus Ac species eandem rem licet diuersimode s sieent, res signiscata selemiae
seu disse plinae nomina ec stramaticae, seu nauseae nomine qualitas est: sed ut signineatur serentiae nomine cum relatione ad se ibile, importatur: ut autem fgnificatur nomine muscae absolute importatur ξc ideo seientia dicitur ad aliquid secundum dici, musca autem non: seu qualitas. Ex his autem patet intellectus secundae responsionis: in . s. in illa quom sermo est de relativis secundum diei: nihil enim minus impossibile est idem esse qualita tem ut ad aliquid seeundum es u genus esse ad aliquidoc speciem qualitatent: immo magis impossibile videte quia tinpossibilitas illius est ratio spossibilitatis istius adeo enim qualitatis genus non potest esse ad aliquid, quia idem non potest esse ad aliquid re qualitas. Inten dit ergo Deunda responso u, quia huiusmodi. s. habitus Oc dispostiones sunt relativa seeundum dici ire eonse
quenter important duo. s. rem absolutana cic relatione, ideo non in conuenit in diuerss ea generibus collocari, in ad aliquid quidem ratione relationis,in qualitate au tem ratione qualitatis,quae absoluta res est. Seeundo
notandum est, Q prististae duae responsones disserunt in hoe:quod prima consuerat ad aliquid oc quale,quoad modum denominandi de praedicandide substantia, secunda autem eonsderat ea quo ad id quod sunt. V ii
de quia modus denominandi multum attenditur secuni dum modum quo res filmseatur re concipit ur:& res, quae sunt habitus vi significatur nominibus suorum generum, ut distum iam est, silmseatur per modum ad aliquid: re consequenter denominant cum ordine ad aliud: ut autem lignificantur nominibus specierum, si ficantur per modum qualitatis , oc consequenter delim minant absolute: ideo in prima responso ne merito dis stum est liabitus genera esse ad aliquid, species autem qualitates. Quia autem diuersae sunt rest relatio signita cata per his ulmodi resaliua re qualitas per eadem significata ideo in secunda responsone ad res accedens dixit non esse inconueniens idem scilicet subiecto oc nomisne in diue s generibus este ratione diuersorum, quae clauduntur in eo. Et licit hae responso sussieientius videatur resoluere dubitationem propos tam : Quia ta men prima magis logio est,ideo accuratius ea est pro stetitus dec.
89쪽
De ipso a ere, pati,ac caeteris praedi mentis.
Ecipit autem facere re pati contrarieta-
tates, et magiS& minus. calefacere enim ei,
quod est frigefacere contrarium est: 5 calefieri
ei, quod est stiges eri.& delectari ei, quod est
contristati. quare recipit contrarietatem, S ma
gis Zc minus .calefacere enim dicitur magis Acminus,& cales eri magis ec minus. Recipit ergo magis & min us agere Sc pati, de his itaq; tota dicuntur. Dictum est autem dc de situ in his,
quae ad aliquid sunt. denominative enim a positionibus dicuntur. De reliquis autem quando,dc ubi,& habere, eo Q manifesta sunt nihil
de his aliud dicitur st quod in principio dicta
est: quia Habere quidem significat calciatum esse: Ubi autem in loco: Quando ut heri, sed ecalia,quae de eis diei a sunt. de propositis ital generibus,quae diei a simi, lassiciant.
IN hoc ultimo capitulo huius tractariis breuissime determinat de residuis sex generibus, ua manifest a sunt de se. 5c primo de praedi eamen o altionis re paςlionis
limul duas eorum comunitates assignando. s. contraria
haberere magis Oc minus suscipere, ut clare patet intextu. Deinde de praedicam ero inus determinat,remit tenς nos ad dista in praedicamento ad aliquid. s. a, den minative a positionibus dicitur sit uatum esse: ut iacere resedere. tertio de reliquis tribus. Lubi,quando,& ha
here, nihil aliud dicendum censet, nisi quod in principio dictum est. s. declarare quid nominis eorum: putaui ubi significat essem loco: quando este in tempore habere vero calciatum esse, vestitum esse dee. Ultimo sufficere haec vult pro nune de decem praepolitis generibus rec.
Tamelli sititi a positione denomimiliae dicitur quae quoad modum significandi in ad aliquid posita est, num tamen speetale praedicametitum est.
CIrca hane partem occurrit dubium, quomodo stus
sit unum decem generum: oc tamen denominative dicatur a post Oe,quae est species ad aliquid ut in textu hie dicitur. Ad hoc respondetur multipliciter. Primo
dieitur Q postio quidem est speetes ad aliquid δε ii 5 est Cap. s. ibi genus genera risinum,sed stum esse est gene lissim v. eoiu quae cuius signum est v Aristo. tam in principio u in genereste dum ad aliquid iacere re sedere in praediramento stus po- nulla &e. suit: sessionem vero Oc nationem in ad aliquid Oc modo expresse vocat hoe genus stum esse. Nee obstat deno minat medici a postione:qm diuersus modus praedicandi susti eit ad distinistionem horum generum. Sed eontra hoe est expresse auctoritas Gilberti porretani locomnium pene philosophorii dicentium positionem esse unu ira generalissinum. Et praeterea non quaecunqt diuersitas modi praedieandi sti ieit ad distinctione prs dieamentorum: dato Q tion distinguatur nis ratione:diti et stas nacp quae inuenitur inter abstractum de eoneretum, seu denominans re denominati usi ad hoe non sumeit mira his in eodem sunt genere. album enim ec albe do, re pater re paternitas in eodem manifeste sunt genere eum igitur positum esse 5c postio, non differant nisi se ut denominans re denominatiuum,ut patet de sessone re sedenter statione ει stante oce.oportet in in eodem genere sunt. Meundo dicitur in positio tripliciter sumitur. Primo pro ordinata permanentia stuatam par
tium:& se est differentia quantuatis. Secundo pro ordine partium in toto respe tu loci re se est speetale praedicamentum. Tertio pro relatione, Oc se est numerata in ad aliquid. Sed haee responso re salsum sonat,& non soluit. Falsa quidem videtur, quia tertia a Neptio post tiOm schimeri videturiquae naui est illa relatio quod .s eius tandamentum aut quis terminus Non soluit aut rquia ex hoe non habetur quomodo denominative die tur eaqus in stu sunt,ab his, quae in ad aliquid: immo ex hoe potius haberetur oppositum: eo Q denominati ua solo easu θc non significatione differunt ab his,aquishus dicuntur denominative. Tertio dicitur 5c est for te declaratio praecedentis: q, quia postio ut est speciale
praedicamentum, dicit respectum consequentem rela
tionem, ideo potest sumi dupliciter. Vno modo tarma liter oc est unum praedi ea mentum. Alio modo sunta mentaliter re se est in ad aliquid. Et si quaeratur,quae est ita relatio dicitur inest passiua adiacetra loci ad eorporis partes se ad inuicem de respectu loci coordinat, rum. sed contra hoe est quia nee se saluatur quom do postio formaliter a postione sundamentaliter denominative dieatur: immo potius oppositum ex hoe haberetur, ut deductum est. Et praetere eum abstractum signineet rem formaliter tantum: male Aristoteles nivis merasset sessionem 5c stationem in ad aliquid,re stat ecsedet in stu. Debuisset squidem oppositu saeeret quia
concreta viro modo sumi possunt,abstracsta vero mi
ni me. Quarto dieitur . quia positio ut est unum prs dicamentum signifieat non rem absolutam, sed respe titiam licet non de genere ad aliquid:& large loquendo:
Omnis respectus relatio vocetur. ideo Aristo. extenso
vocabulci ad aliquid postionem inter ad aliquid num e rauit. Sed omisso haee responsio voluntaria videt, contra ipsam est:q, pari ratione iacere dc sedere inter ad aliquid numerasset: vel saltem ea ab ad aliquid non separasset:sgnifieant enim hie respei tum, setit sesso de statio. Dicitur ergo quinto:q, postio genus generalismmum est eomprehendens in sua latitudine sessonem resedere, stationem re stare: sicut qualitas albedinem ocalbii 5c o sedere re stare denominatiue di tura sesso ne de statione. se ut album re dudee ab albedine re duleedine. de consequenter et postio non est Becies praedira C menti ad aliquid: sed posuit Aristo. positiones i riter ad aliquid: quia signifieant per modum ad aliquid. Dieitue enim postio alleuius postio. dc deeuit hoe ipsum nee re in hoc libro: qm lollice consideratres vi dictum sui te non dicimus ergo ea,quae sunt in genere stus,denomi nataue diei ab his quae sunt in genere ad aliquid se eum
dum illud quod sunt uoniam positiones fim id quod
sunt, non inter ad aliquid ,sed in illus genere eos cieatur: sed dicimus ea quae sunt in genere situs. s. sedere,ct iacere denominative diei ab his quae sunt in genere ad ali quid quo ad modum fgnificandi, hoe autem manifeste
patet nullum in conueniens esse.
Cinc Λ haec ultimo dusta genera ut vel quid nomianis nouitii habeant, seiendum est quatuor elle in re hae opiniones. Quidam enim putant haee sex genera si gnifieare absolutum cum res estu: puta ubi signasseae loeum eum respectu ad locatum oce. Alii vero q, significant denominationes extrinsecas: ita nihil aliud signi H seat sortem esse in loco u sortem denominari a loeo: ut mensura extrinseca Occ. de hoe e sonare videtur doctri nae. s. Tho. in tertio physicorii ab Herueo defenditur. Alii credunt inquatuor vltima genera s isseent respessitu,qui digerant a relationis genere duplieiter ut diei εin tractatu de relatioer attributo. S.Tho. Primo in hoeu, genus relationis inuenitur oc in corporalibus re in spiritualibus respe Rus autem horum quatuor in eorporalibus tantum consequuntur enim locum aut tempus,
aut aliquid tegens uae corporum re corporalium tam tum sunt. Meundo in hoc u, relationis genus iandatur super res quinin generum suo modo absolutas: respe .ctus autem horia generum iandantur super alios respe- cstus, ut patet ex eorum diffinitionibus a Gilberto positis: ubi)na ire positio consequuntur adiacentiam passuam eo oris lorata a loco quando vero) sequitur ad iacentiam temporis,oc habitus adiacetiam eorum quae . Capt LA
90쪽
cirea eo us sunt. A quibusdam autem dicitur inlisesex genera important respectius differentes a relationis generem hoetu, respeetus generis ad aliquid est respe
cius intrinsecus adueniens, respectius autem aliorum getaerum est respectus extrinsecus adueniens: A voeaturres ictus intranseeus adueniens qui necessario sequitur extrema: ut ii militudo DeeelJario sequitur duci alba,re spectus autem extrinseeus adueniens dicatur qui non neces lario sequitur ad extrema posita in astur ut ubi non
neeetrario sequitiar eorpus re loeum Ac. de quoniam Aristoteles non ei se protelandum sermonem de his hie censet: sat sint hae oce.
Voties solet opponi dicendum est.
Dicitur autem alterum alteri opponi quadrupliciter: aut ut ea, quae ad aliquid, aut Vt contraria,aut villabi
tus 5c priuatio, aut ut assirmatio ec negatio. Opponitur autem unumquodq; istorum, ut sit figuraliter dicere ut relativa,ut duplum dimidio Ut contraria, ut malo bonum: Ut secun
dum priuationem Sc habitum,ut caecitas vi sui: viastirmatio. v negatio ut sedet 5c non sedet.
Hie est tera ius tractatus huius operis tradens noti
tiam postpraedicamentorum .i. eorum, quae com
sequuntur diuersa praedicamenta. haee enim su/ Cpererant determinanda hoe in loco sis veritatem : licet Andronietis snoetio teste dixerit Aristotelis non elle doctrinam hane . se ut nan ii ante doctrinam praedie mentorum tradidit eorum notitiam, quae velut pranei pia 5c sundamenta laetenda erant: 'c postmodum singula genera eum suis proprietatibus numerauit: sie modo ea, quae ad omnia velut multa genera consequuntur,docere consequenter vult. sunt autem hae quin ii. s. opposito,prius, simul motusaec habere. chiorum primum eundum re tertium OIare singula genera comitantum m inter omnia genera est oppost eum sit distinctio, qua super oppositione iundatur ita unum est prius realiud posteriuς re omnia sunt simul tempore. in singit lis quom generibus manifeste haec patet. disserentiae imu uidem eeouerso diuidentes penus quodlibet simul nais
tura re oppostae sunt: genera vero priora spebus sunt. Motus autem per se quidem quatuor respicit genera. s. substantiam, quantitatem,qualitatem & vhi: per a P II dens autem ad omnia se extendit. Habere aute substan tiam respectu certorum generum comitatur. Declaran ea igitur merito haeenti Aristotele fuerant Iineipiens autem ab oppostis quatuor facit. Primo proponit re in eAmuni manifestat intentum. Netaido exequitur de sin, ut is opposticinibus tra stando. ibi uaeeunm igitur ut relativa.)Tertio comparando eas adinviem dictera tiam inter illas ostedit. ibi Quoniam autem priuatio&habitus. uario redit ad amplius contrariorum natu ram traistandam. ibi Contrarium autem est bono Bee.)Proponendo ergo primo quid dicendum straperit. . Quoties solet opponi. Deinde enumerat quoties solet opponi dicens: quadrupliciter oppostionem fieri. Ultivio figuraliter i. iplariter quatuor oppositionis mi, dos numeratos mani testat e singulis oppositis singula exempla apponem,ut de se patet. cinc Λ illud verbii quoties solet. opponi) comune dubium occurrit: an oppostici univoce dieatur de his quatuor oppositionibus,an aequivoce. Quibusda enim videtur i, uni uoce:quia nomen est comune oc ratio fimoppositionis nomen est eadem: est squidem opposito in inpossibilitas simul existendi in eodem fm idem ad idemcte.&inhoe eonueniunt oes oppositiones. Aliis autem squos sequor) apparet oppositionem aequi uoce, sita analogiam ira diei de his quatuor. Tum quia Arist. non diis nititie aut deseraptive, sed diuisue inessit de oppositis traeiare dieens. Quoties solet opponi dicen dum est. Constat enim quod hie modus tractandi analogorum proprius est. Tum quia illa oppostionis deseriaptio adducta non oppositionis, sed eontradictionis est: ut patet in primo Elenchorum. Tum quia relative opoposta ut in a patebit aequi uoce opposita dicuntur. cin C A illud verbii, q'adrupliciter opponi dicitur: aduertendum est, q, sumerens ratio numeri oppositio num habetur ex hoe, Q oppostro aut attenditur interhia; re non ens ut inter entia: si primo modo duplieiter contingitives inter ens 5c non ens omnino,& se est eontradictio: vel inter ens oc non ens in tali subiecto, re se est priuatiua oppositior si secundo modo, dupliciter et: vel inter entia expellcita se mutuo ab eodem subicillo, re sie est eontrarietas vel inter entia adinvicem contra posta, R se est relativa oppositio.
Cin CA ordinem harii oppositionum notandum est: et dupliciter ordo interea eonsiderari potest. primo in latitudine oppostionis, secundo in latitudine entis. si ordinandae sunt in ordine oppostionum, se eontradi illio primum tenet locum, deinde priuatio, tertio con trarietas,& vltimo relativa oppositici remaneti ua tan to priorem inter opposita s locum obtinet Opposito, quanto minus eo uenientis copalaturi se ut tanto magis catadu est, quanto mitius fragoris compatitur:& uniuersaliter quanto minus v num extremum e m patitur ali quid alterius,tanto magis periectius fim illud est. n. stat autem contradictionis extrema in nullo conuenire, quia alterum ens alterum purum nihil est. Privative autem opposta, etsi in nullo formaliter eonueluant in sol,lecti lii positione conueniunt: utrius enim subiectum ponit. Contraria autem eis mutuo se expellam' quia in in unius generis natura conueniunt: qm Vtrum eorumens ponit, formaliter illius generis tertiti Uerato tibi lo cum vendieant. Relative aute opposta ultimo restanti ossi in genere formaliter conuenitit: ut pote naturas pisciuas illius dieentia, nee se ex hoen, relative opposita sunt expellunt, ut infria patebit, sed quia opposita. i.eo
traposita sunt, inter opposita numerantur. Si autem in ordine entium eollocandae sunt se contrarius ordo est: qm retariue oppostioni primus debetur locus, contra me seeundus, priuatiuae tertius,5c contradi storiae quarγtus. de ratio est quia in his.quae imperiectionem important opposto ordine attenditur magas 5c minus eorii
in illo genere,& in genere entis:in illo siquidem genere
attenditur magis S minus Fin aecessiim ad summum illius generis: vel quod idem est sm maiorem reeesium ab oppost lan genere autem entis attenditur magis smminorem recessum ab endis positione: ita illud est perfectius quod minus ab extis postloe reeedit verbi gi m, in f rmitas,qus impe Metionem sonat,duplae iter melior diei potest:vel in genere infirmitatis, de se illa erit
perseeti r infirmitas,quae magis appropinquat mortia seu magis recedit a sanitate: vel in genere entis.& se iiis firmitas minus remouens sanitatis perseistior est. Con stat autem q, opp sitio in allat togia malorum est: sicut non ens dedistinctio: ut ex Oppotitas eorum apparet .c conuenientia,&Vnitate: quae an coordinatione l)onuria sunt:oc ideo consequens ei inquanto aliqua oppositio magis recedite ab entis posita one posteriore anterentia locum teneat oc ea quae manus entitatis ronouet prio