장음표시 사용
191쪽
& nequitiam suam accusare debere. Nam quod dἱ eune eiusmodi actiones esse violentas : id enim quo ipsi impelluntur ad agendum , & extrinsecus esse , & agendi necessitatem imponere : id quam leve, & nugatorium sit, facile perspici potest . Primum enim , quis est ,
cui ista ad excusandum via non pateat λ aut quis ian quam ita perditus reperietur, cui non in iis, quae disesolute , quae intemperantur, quae avare, quae persi de , quae crudeliter fecerit, ad hanc excusationem , tamquam ad aram confugere liceat λ nam si amatori licet dicere . Non ego culpandus sum, quod te ad stuprum , aut ad adulterium sollicitem , aut etiam per vim rapiam ; sed formae tuae praestantia quae tantum in pectore meo incendium excitavit, ut mihi temperare non potuerim , licebit itidem latroni , qui viatorem bene nummatum , & bene vestitum comprehenderit, eumque paret, aut spoliare, aut etiam occidere: quod spoliare te hominem mihi ignotum , aut etiam interficere cogitem , accusandus non sum, accusandus est vestitus tuus, accusandi sunt nummi tui, qui tantam mihi cupiditatem sui iniecerunt, ut imperare mihi non possim , ne omnia faciam , ut eis potiar . Licebit ebrioso , non se accusandum, sed naturam ipsam, quae tantam suavitatem in vino admiscuerit, ut ab eius immoderato usu ipse se continere non possit. Denique omnes , qui agunt, aliquid, quod sibi suave est, in agendo sequuntur . Nam & honesta , & utilia suavitatem sibi admistam habent. Quare si hanc causis miti stam esse ducimus, cur violenta actio censeatur ;omnia quae agunt homines hac ratione violenta esse
Και τρι' καλα in Alii , i τα λυπηρά, utrumque delendum , etsi Scholiastes legit κουυ ταῖ λυπηρα . at vetus
τ' ἀγαθα , fortassis retinendum τα
192쪽
F, οντα, --, &αὶ Cum dicimus τἱ- αρχί--β/αIων bαι , non intelligimus, de fine, seu de essiciente. Καὶ οἱ δμ' sis, in Alterum argumentum. Qui per Vim, ct inviti agunt, cum quodam doloris & molestiae sensu agunt αγαγώsν πριαγρι ἀνιαρον εφυ ait Pany ali S at cupiditatibus suis obsequuntur, voluptatem ex e Capiunt : non igitur agunt inviti . Γελοῖον δM J Tertium argumentum . Quid aliena ac-Cusas λ tu ipse culpandus os, qui tam facile irretiaris, atque in laqueos inducaris . Κκι των δεν καλῶν in Quartum . Si haec turpia agis invitus, sequitur , ut & ea , quae pulehra , &- honesta sunt , agas invitus ι'Eοικε N in Quintum, caussam externam , qua te im- Pelli dicis, adiuvas: non igitur agis invitus.
193쪽
do intes igi potest , nisi explicetur , quid sit βουλιέχθαι , quidque βηλαυτὸν, quare hoc explicare aggreditur. Deliberant ne igitur , inquit, homines quibuscumque de rebus, neque quidquam est , quod in deliba rationem , di consulationem venire non possit lan quaedam sunt; de quibus nulla deliberatio est ρ quibus verbis significat , non omnia in deliberationem adduci posse, quod ne quis forte calumniaretur , contenderetque nihil esse , de quo non fatui, atque insani deliberare aliquando post ent , ait id se demum 'λLτον vocare , de quo aliquis mentis compos ac prudens deliberare possit . Tum more suo removet ea, de quibus deliberatio in si tui non potest , ut eis sublatis, quaenam sint illa , quae in deliberationem veniunt, intelligatur . Quinque igitur rerum genera proponit, a deliberatione Prorsus alienarum , inter quas principem locum obti- inent τ πια , id est ea quae semper sunt, fueruntque,eX Omni aeternita late , neque unquam desitura sunt: dictum est enim δῖον, quasi ἀεὶ ον: talia igitur cum immutabilia sint, eodemque se modo semper habeant,
nullo modo in deliberationem cadunt. Aeternum autem duobus modis dicitur: si quidem & aeternas voCamus naturas illa S, quae semper fuerunt , ut coelum, re se nunciationes absolute, & simpliciter necessarias, qua-
194쪽
I N III. ET MICORUM. IgIles sunt Mathematicorum : igitur Aristoteles utriusque generis exempla ponit. Prioris quidem To co ον, posterioris autem , οτο - η πλάυρά ασύμμε ποι. Κοσων interdum graeci vocant coelum, & ita saepe ac cipitur apud Platonem. Interdum & coelum,& omnia, quae complexu illius continentur . Ita enim scribit Possidonius , ινςοιχειώσει 1κετεωρολογικη, qui vulgo inscritur, sed salso , Αριτοτελης ciea κοσμη . Κύγος ἶβ συτημα ες ρανουήγης, F ἐν του ios η-εχομένων φυσεων . Id autem coelo
nomen tributum est a persecta , & abs Iuta elegantia , quodque sit undique admirabili stellarum varietate ornatum , atque distinctu in . Mundum igitur sive caelum aeternum iudicavit esse Aristoteles , idque mulstis argumentis confirmare conatus est , cum alibi , tum in libris de coelo . Platonem quoque , etsi nota est illa in Timaeo κοσμοποίῖα tamen idem sensi sese & Proculus, & alii homines eruditissimi amrmant . Posterius exemplum , ut ab omnibus perspi cue intelligatur , principio explicandae sunt voces aliquot Mathematicorum propriae . Ac primum illud , cum plura sint genera HI τεπα πλευρων , id est, earum figurarum , quae quatuor lateribus continen tur . Ea demum τε ραγωνα dici, quae & D-dρά oti, rara' ὀρθογωνια. Eam autem lineam rectam , quae ab angulo ad angulum ducta τετράγωνον , in duo trigoni aequalia dissecat , vocari διάραπον, aut ut Vitru vius loquitur, δὲ ἀγωνιον. Plinius eam latine vocat , lineam dimetientem . Deinde quae debeant. συμμε παμιγeθη vocari ita docet. Euclides prima definit. li
ristotele primo Post. In metaph. dc saepe alias.
195쪽
x a Μ. ANTONII ΜURE TProbatur autem apud Euclidem in fine ipso libri decimi . Tis τέχνας η-- ημ ηας) Quanquam circa illas quoque vide exemplum in Archimede ex Vitruvio cap. a. libro 9. di in Pythagora, in Λrchita, in Erato- , phene. . To 1 Vetus interpres, βουλευεθαι θ δει. Sed
male .Eν Ψοῖς ως AH rολυ Id est, in iis quae quanquam plerumque even unt , incertum tamen est, quem exitum habitura sint . Non omnia igitur sunt φλαυτό, sed ea tantum , de quibus deliberarit ονοῖν . Non τα ἀι-
mana quidem Omnia : neque enim quae nihil ad nos pertinent , sed ea tantum , quae sunt ἐφ' ἡήν , quae desola reliqua sunt, Causae enim sunt φυας, αναγκη, συχη. νου . Unusquisque deliberat Q 'ς δι αυπυ κωνα κτων . Non tamen de iis, quae pertinent ad artes ακρι- αῖς , sed αλι αει' ωσαώτως. Et quaeque ars minus διηκρυαται , ita plus loci deliberationi relinquit . Et magis QEe τας χνας, quam ταυ τημας. In magnis vero adium imus , συμGNU,-ἡ ωυτελῶν, ιλιι viis
Zητιιται δ') ut quaeri potest quo medicamento depelli possit aliquis morbus , & quomodo eo reperto umtendum sΕk το ηγόρυονὶ εἰς του - τον in ἀπεικον . Schol. Vetu S in ierp..ipsum in antecedens . Hoc enim est quod elistitur .
Ineptis . Itaque D. Thomae fraudi fuit. IN
196쪽
T' ἀληθD-τμ φαέαται in Protagoras dicebat hominem πωτων φώτρον aB , di tale esse quidque cuique , quale ipsi videretur. Plato in Cratylo , & in Theaeteto. Ubi etiam urbane hoc dictum ipsius reprehenditur . Deinde ita corrigitur, ου του τυχοντἀ eινθρωπον Ητριον II ,- τον λςημονα ,-φρονιμον Coarguit
etiam Λristoteles hoc dictum , in metaphysic. vide &Galenum lib. I. de simplic. med. facult. Καθ' iaάς-μ εον Prout quisque affectus est , ita vis rie de rebus iudicat. Amatoribus , ut ait Theocritus,
brius , ancillulam meretriciam spreverat: idem cum acoena bene potus rediret . Vah , inquit, 'ibias, quanto mihi formosior videre, quam dudum, neque tamen mutata erat ancilla, sed mutatus ipse . Phaeacibus, ut Homerus , & Horatius aiunt, pulchrum fuit. In medios dormire dios , &Ad strepitum editharae eessatum ducere curam , at homini parce , & frugaliter educato , vita illa turpissima , & insuavissima esset. Ut Plato negat sibi placuisse Italicas , & Siculas mensas . Arqtiatis , θ' verrenosis , ait Varro , etiam quae lutea non sunt, lutea PI-aeentur . Ebrii saepe omnia vident gemina , & ea quae stant, moveri putant. Siculis iucundissimum videbatur bis die saturum fieri, neque unquam pernoctare solum : Λt Plato , eum eo venisset , negat eam vitam sibi placuisse . Verum igitur est, quod ait Λristoteles, εκ bis ειν, &C.
197쪽
στής) Perniciosa quaedam, & pesti sera multorum
' animos occuparat opinio, neminem sponte pec-re , aut sponte Vitiosum eme : quae cum protegere nequitiam, improbeque factis falsam necessitatis excusa tionem, quasi velum aliquod praetendere, eademque opera omnia virrutis, & ossicii praecepta subvertere videretur , eam sibi Aristoteles , antequam ingrederetur de singulis virtutibus dicere, confutandam esse duxit, docendumque multis, ac firmis rationibus , in uno. quoque nostrum situm esse, bene, an male agat, & ut bonos viros sua sponte ea , quae Virtutis sunt, exequi, ita improbos , & nefarios sponte peccare, vitiorumque turpitudinem in se , suapte voluntate suspicere . Oντος δὶ) Primum ostendit virtutis consecutionem in nobis sitam eme: idque hoc modo. Cum finem quidem spectet voluntas , deliberatio autem , dc ποαίρεας versetur in iis, quae diriguntur ad finem , sequitur ut quaecumque actiones ad ea pertinent, & sponte susceptae sint, & πνοαἱρεπν : tales autem sunt actiones virtuti consentaneae , in nobis igitur situm est , ut ex
eme rationem , idque hoc modo. Quaecunque ut aga mus , in arbitrio nostro situm est, eadem etiam , ut ne agamus , sit tum est : nam ni ita emet, neutrum esset arbitrii nostri , sed alterum necessitatis. Si potamus igitur arbitratu nostro ea , quae honesta sunt, agere , quod virtutis est , pomum us etiam ea omittere , quod est vitii: & si liberum est nobis abstinere a sagitiosis actionibus, quod cum virtute coniunctum est, liberum
est etiam eas suscipere, quod est vitii . Quod si singu-
198쪽
I N III. ET HICORUM. 18stae actiones in potestate nostra sint earumque frequen latione boni aut mali evadimus , perspicuum est , sua quemque sponte, aut bonum, aut malum evadere, idque totum in ipso situm esse. Τα' καλος αν ἰων in lego ἀπαλά πνώειν , & paulo post, αιχρά . ΤΟ δὲ λέγων δεουδεὶς εκὼν πονηρὸς ἰδ' ακων 3κίω Tragici alicuius veteris senarius est , quo ut puto fignificaret , quisquis auctor ipsus est , neminem , cui eligendi potestas sit, laboriosam & asperam Vitam colere, ut nemminem invitum beatum esse , atque affluere iis omnibus, quae ad Vitam commode agendam pertinent: sed philosophi quidem cum statuerent omnes improbos miseros esse , omnes virtute praeditos felices , iidem que iudicarent virtutem quidem sponte coli, sed vitiosum esse neminem nisi invitum, abusi sunt hoc versiculo ad confirmandam sententiam suam , dc πονηρον interpretati sunt, non eum, qui dure, ac laboriose viveret , sed improbum . & vitiosum , quod eadem vox, aut accentu mutato, ut vulgo putant , aut eodem ac centu , ut iudicat Thomas Μagister , & hoc , & illud significet . Beatum quoque acceperunt, non divitem , & facilem agentem, sed virum bonum & ex virtute a gentem . Citatur autem hic ipse versus hoc sensu ἐν τωπεῖ μου πλατωνος νοθι ,..tνων . Et sane hanc sententiam tueri videtur Plato in Clitophonte, & lib. 9. de legibus. Aristoteles autem posteriorem partem veram esse fatetur , priorem falsam esse docet . Κιαι si ἐπ αυτωὶ Ignorantia iuris naturalis, aut gentium nemini prodest ad excusationem . Neque enim ferendus sit, si quis dicat , se ignorasse faciendam non esse caedem , non adulterium . Ignorantia au tem Iuris Civilis interdum non punitur, ut in rustico , in femina , in milite , toto tit. D. de iure , &facti ignor. & l. a. in fine, D. de iure fisci , punitur
199쪽
186 Μ. ANTONII ΜUR ET Iautem in iis, qui aut sua prudentia instructi sunt , aut iurisconsulti copiam habent, i. ultimo , D. de iure, refacti ignor . εἰ 1. τις λέγοι. Exponit argumentum quoddam, quo utebantur ii , qui negabant homines sponte pecCare , idque dissoluit, ut doceat etiam iis positis , quara ipsi volebant , tamen essici, ut nihilo magis spont: suscipiantur honestae actiones, quam turpes & ne
Aristoteles de singulis virtutibus disputaturus a fortitudine sibi potissimum exordiendum esse iudica- Verit. Quidam hoc propter ipsus fortitudinis prae
stantiam factum putant, ut quemadmodum in ma gnarum aedium vestibulis pulcherrimae columnae, ac statuae collocari solent: ita non in ipso disputationis ingressu omnium virtutum nobilissima de praestantissima Collocaretur . Ita enim praecipit , & Pindarus in Olympiis, αρχομεν - εργου προσηνων, θωρ τηλυγες Sed hanc opinionem multa sunt, quae labefactare videntur . Primum , quod Aristoteles , si in digerendis virtutibus earum praestantiam secutus esset, prius disputasset δεα οπτικῶν, η-ηθικων. Deinde inter morales principem locum dedisset non fortitudini, sed iustitiae. Praeclare enim Agesilaus interrogatus , iustitiane fortitudini , an iustitiae fortituis praestaret si omnes , inquit , homines iusti essent, nihil opus
foret fortitudine: at s omnes fortes , tum vel maxime
linitur necessaria est. Magni autem viri , ubi de vir
200쪽
IM II. ET HIC RU Μ. 187 tutum inter ipsas comparatione agitur , nunquam pri mum locum dant fortitudini; sed alii tertium, alii
δειας . Tertium D. Thomas , qui hunc praecipuarum virtutum ordinem facit, ut primo loco statuat pruindentiam , secundo iustitiam , tertio sortitudinem , quarto temperantiam . Quartum Plato, qui libro primo de legibus cum duplicia bona esse dixisset humana , & divina . Humana quidem ait esse quatuor, bonam ualetudinem , pulchritudinem , robur, & divitias : divina autem , quae eis, quasi e regione respondeant, totidem prudentiam , temperantiam, iustitiam& sortitudinem : quam postremam etiam vocat , τὸ
Alii huius ordinis eam caussam esse dicunt , quod notissima sint nobis, ea in quibus versatur fortitudo, quae mihi sententia ita videtur infirma , atque imbecilla , ut etiam , si a nemine tentetur , ipsa per se corruat. Quis est enim qui cum in voluptatibus tem perantia, in periculis bellicis fortitudo cernatur , non videat multis partibus notiores nobis esse voluptates , quam belli pericula λ etenim voluptatis sensum
ex aluo matris attulimus , ea nobis, ut Aristotelem dicere meministis , estque πάθος ἐγκεHωσμενον τῆ βω. At in bello quotusquisque versatus essὸ sunt qui dc id factum putent , quod fortitudo in rebus dim- Cilioribus elaborat, in eoque animi motu regendo sita est , qui dissicillime regitur: αηῆπον si ὁ θυμος, ait Aristoteles in Eudem eis . Sed horum opinioni natura , prope dixerim , ipsa & ratio reclamat . Scimus enim a facilioribus ordiendum. Quam igitur eius ordinis, quem Aristoteles in tractandis virtutibus secutus est ,
caussam fuisse opinor, brevi oratione complectar . Primum igitur prius τὰς ἐθικἀς , quam ταῖς δανοητικὰς persecutus est , quod faciliores essent ad intelligendum . Deinde