장음표시 사용
281쪽
168 M. ANTONII MUR Eripuntur. Quod fere sit, cum longo morbo vitiata eotapora , etiam si illo carent, refici tamen , & recipere pristinum robur non queunt . Quem malum corporis habitum principium esse subeuntium cutem aquarum, Paulus Aegineta testatus est; ut doctissime disseruit Marcellus Virgilius lib. r. Commentariorum in Dioscoridem, ex quo haec prope ad verbum descripta sunt. Edectica interpretor corpora ipsa bene habita , non auistem caussas emcientes της aeερίας , ut alios accipere, dc interpretari scio. Nam quamvis illa quoque dicuntur
evecti ea quae valent ad evexi an comparandam , ut e-Nercitationes corporis, ut certa quaedam vivendi rao 'tio : tamen hoc quidem loco ita hoc verbum accipere non pomum us . Illa enim nullo modo dici possunt τὴ Lεξiae, at tale aliquid requirunt ea, quae ab Aristotele proposita sunt paullo supra. Dixit enim,
interdum e contrario contrarium cognosci, Interdum habitum
e rebus subiectis. Prioris exemplum posuit in bona habitudine,& in mala. Posterioris hoc exemplum esse Voluit , quod ipsa evexi a cognoscitur ἐκ των δε κτικῶν. 'Oportet igitur is κτικον 29 χα κείδ, νον της Lεξίας . id aaliud esse non potest , quam corpus in quo ipsa evexi a est tanquam in subiecto ; & sit autem puto notius esse eam vocem apud graecos hoc quoque modo accipi , quam ut id accuratius docere necesse sit, unum tamen locum Platonis proferam, in quo ita accipitur; est autem lib. 3. de legibus , his verbis : is δέ γ- ἀγαπητον
εὐυγιη σώματα ἀπεργάμαι. Quod si quis putet hanc in terpretationem ab Aristotele ipso refelli , cum subiungit : evecticon esse id, quod habet tim efficiendae solidita ris in carne d cogitet id demum e siste bene habitum corpus , quod habet in se vim insitam & internam efficiendi assidue in se ipso carnis soliditatem . Ita quidem ut ego accipio, sine dubio accepit vetus interpres,
282쪽
IN V. ET HIC DRUM. 269 qui evecticon interpretatus est bene habent: & e po-
serioribus homo accuratus , & eruditus Ioan . Bernarindus Felicianus . Sed & is, quem supra nominavi , Ioan . Antonius Luca tellus , cum de hac tota re , rogatu meo , diligenter cogitasset, in eadem se quoque sententia esse respondit. Consequitur autem plerumque) Hoc quoque praeceptum dialecticum est , c& primo Topicorum accurate tractatur; exempla nota sunt, & obvia . Sed tamen docendi caussa aliqua proponamus . Grate multi S mΟ- dis dicitur ; nam trade corpμs dicitur, quod suapte na tura inferiorem locum petit at gravem hominem Voca
mus in quo inest autoritas & fides , sic & leve quidem
corpus dicetur , quod sursum fertur : levis autem homo, abiectus , & nulla auctoritate perditus . Acutum aliter de serro, aliter de ingenio dicitur ; eadem igitur ratio erit obtusi . Sed cur addidit Aristoteles , plerumque flquia hoc etsi in plurimis verum est , non est tamen in
Omnibus . Etenim volo oenolo, ut latino utamur exem-PIO , contraria sunt: scontraria enim hoc loco dicimus , quae quomodocunque Opponuntur & tamen alterum eorum multis modis dicitur, alterum non
item. Volo enim aliter dicit qui vult, aliter qui volat ; non eadem alterius ratio ; volatui enim nihil est contrarium . Primo topicorum hoc exemplum adhibe tur, cuius vim, Latini sua lingua assequi non queunt. φιλεῖν &μι σεῖν contraria sunt ; eorum tamen prius duobus modis dicitur posterius uno tantum nam φιλεῖν est amare , est etiam osculari. Unde φίλημα, osculum , di nomen scorti apud Plautum , Philemation , quasi Iubasiolum dicas & in epigrammatis , Eι με φιλεις ἶ φίλε , μis με φιλη. Adversatur autem amori odium , osculationi nihil . Haec ergo caussa est , cui addiderit plerumque . Sed
quid est , quod altera dixit , non, ut alii interpretati
283쪽
sunt, alterum λ Duo cum duobus comparantur ; & conistrarium ipsum per se cum altero contrarior & subie Eta ipsa contrarie affecta , id est, ut in eodem exemplo insistamus , In usilia , Θ iniustum , cum iustitia oe iusto. Aristoteles enim in libro vitra' ἀντιαειμενων , qui non eX-tat, sed citatur a Simplicio, tradidit, iustitiam quidem & iniustitiam contraria esse : iustum autem &iniustum non satis proprie dici contraria, sed contrarie assecta. Ait igitur, si altera, id est iniustitia Ac iniustum dicuntur pluribus modis , sequi , ut & altera , id est, iustitia & iustum, & si autem in redditione satis esse duκit, subiecta ipsa ponere : iustum , & iniustum , mox tamen subiunxit iustitiam inlusitIam,dicens :Videtur autem multis modis dici in Homonyma sunt,
ut in Categoris docetur , quae vocantur quidem eo dem nomine : sed ita tamen ut id nomen eis non eadem ratione tribuatur, ut homo verus, & homo pictus. Cum enim uterque homo dicatur , longe tamen alia unius , alia alterius ratio; nam homo verus eo homo
dicitur , quod animal est consilii particeps ; at pictus, quod imago quaedam veri hominis , & adumbrata similitudo. Homonma autem quaedam ita distant , &dissimilia sunt, ut ipsorum homonymia cuivis perspicua sit, neque ita siu quisquam retuso ingenio, ut non intelligat ea non eadem ratione eodem nomine amici , ut aliter dici pedem animalis , aliter pedem lecti , alit ex pedem veli , aliter pe iam carminis ; aliter linguam animalis , aliter Isnguam quae excurrit in mare, aliter ljnguam graecam , aut latinam . Aliter oculum in homine , aliter in vitibus . AI iter manum hominis , aliter manum militum , aliter in illo Ciceronis : Μanum Alexidis amabam . Aliter canem marinum , ali ter venaticum, aliter sydus; aliter taurum in il Io
Quantas Θ intonsos Taurus alat Cilicas :
284쪽
Depresso incipiat tam tum mihi taurus aratro Ingemere:
Aliter in illo Manilii tat quos prima creant nascentis sidera taurI . At quaedam homonyma quidem sunt, sed ita vicina & finitima , ut homonymia ipsorum , non tam facile cognosci queat. Ut ens dicitur homonymos, id est, ut vulgo loquntur, aequivoce, de substantia & accidente : neque tamen id quivis facile intelligit ; motus I e mutatio homonymos dicitur de ortu , interitu , incremento , imminutione, commutatione , quam alterationem , dc mutatione loci , quam lationem vocant .
Sed eam latentem homonymiam pervidere non cuius- Ita et ingenii est . Bonum aliter dicitur quod honestum est , aliter quod iucundum , aliter quod utile ;ea quoque obscura homonymia est . Sic ait Aristoteles duobus modis dici iustitiam & iniustitiam . Sed quia utraque iustitia, & utraque iniustitia valde alteri vicina est, magnamque cum eo similitudinem habet, fieri , ut homonymia illa minus pateat, neque ita facile percipi possit, ut in iis quae cum eodem nomine Vocentur, magna tamen eis inter se est dissimilitudo. Cum igitur homonyma, nisi principio distincta, di declarata sint , obscuritatem , & confusionem in disputando parere soleant, recte , atque ordine , ante quam in rem ipsam ingrederetur, utramque sibi di singuendam esse duxit. Sed cum exemplo ostendere vellet , qualia essent homonyma ea , quorum ho monymia facile cernitur, id exemplum posuit, quod in latina oratione usui esse non potest . Quare de eo mihi pauca dicenda sunt : ne quid non satis explica
Graeci sua lingua vocant elein, quem latini Iuulum , id est os, quod a summo humero ad imum collum
285쪽
I N V. ET HIC RUM. 273 ,ἐustitia , quae in eo proprie cernitur, si plus tibi sumas quam par est, aut quo alio modo non serves proportio. nem ; & ei quoque adversatur alia quaedam iusitia,
quae posita est in conservanda ac retinenda aequalita te . Unde το μον-τὸ δ'-ν saepe numero apud eosdem coniunguntur . Ut --. Demosthenes τῶν ἴσων
. Quando igitur iniustus Pluris aviditas in rebus
malis non dicitur: nemo enim sibi deposcit plus ma-Ii . Cum malum ipsum nemo, qua ratione malum est appetat. Iniustus igitur, cum pluris avidus sit, inhonis quibusdam cernatur, necesse est . Non tamen in omnibus ; neque enim si quis cupiat doctior esse aliis aut fortior, aut temperantior,& in id vires omnes contendat, ut iis rebus caeteros Vincar, iniustus propterea habendus erit: imo eo vir melior, quo maius studium ponet, in quam maxima copia eius generis bonorum comparanda . Neque etiam si quis forma studeat anteire caeteroS, aut bona Valetudine , aut celeritate , aut denique aliis corporis bonis . Sed si quis plus eorum bonorum , in quibus prospera adversaque fortuna locum habet, ut pecuniae, honoris : auctoritatis, potentiae sumere quam par est , atque occupare conetur,
aut etiam in iisdem rebus inter alios dividendis ae distribuendis ab aequalitate discedat, is demum iniustus
Quare sunt illa quidem simpliciter in Stoiei ea bona
quae a fortuna tribui, & auferri possunt, negabanthona esse: neque ea , quae iis adversarentur mala. Sed illa quidem proegmena vocabant, id est , producta sive praeposita, haec apoproegmena, id est, reiecta . Bonum etiam n1hil esse , quod eum in quo esset, meliorem non faceret: quodque etiam malus consequi posset. Itaque praeter animi bonum nihil esse dicebant . Alia
est Λristotelis sententia ; Nam ea quoque simpliciter,
286쪽
Σ M. ANTOMII MURET i& per se bona ait esse i sed interdum hominum vitio
fieri mala; quam sententiam, Terentius in Heauton timorumeno optime , & elegantissime expressit: Quid reliqui est , quin habeat, quae quidem in homine vicuntur bona δParentem, para iam incolumen , amicos , genus, cognatos , divitias.
Atque haec perinde sunt, ut illius animus qui ea possidet. Aut uti scit , et bonae illi qui non utitur recte , mala. Hoc ipsum est , quod ait Aristoteles : ea simpliciter, di per se semper bona eme : sed huic aut illi non sem-Per I ut enim lib. I. dictum est , multis opes , multis
forma, multis corporis vires exitio fuerunt. Homines autem ea & optant in Aureola παρεκc-ς , qua hominum stultitia notatur, qui ea sibi optent, ea inque omni studio persequantur, quae bona sibi , an minus , futura sint , nesciunt. Simulque docetur , quid a Deo petere,& quibus in rebus consequendis studium Collocare oporteat . optandum enim, & a Deo petendum est , non ut tribuat nobis opes, honores, liberorum copiam , & similia : quibus saepe quanquam Perse bona sunt, carere tamen melius quam abunda re. Tum aliis de caussis , tum quia haec omnia ,
nisi iusti ac boni viri simus, nobis nihil aliud sunt,
quam iniustitiae instrumenta : ut is qui a Virtute a Iienus est , eo miserior , atque infelicior sit, quo in maiore talium bonorum copia affluentiaque Versatur . Ut praeclare scriptum est a Platone lib. 7. de lcgibus :
287쪽
ελαῆον 1 , ανωςολίγιςον ἡ τοιουτος πονεν Non haee igitur optanda sunt; sed optandum ut haec cum bona sint suapte natura, nobis quoque bona sint. Ea autem optanda,& sequenda simpliciter quae nobis sunt bona, quaeque ita bona sunt, ut nemini mala esse possint , quod idem Plato divine , ut solet, conclusit paucis verbis libro tertio de legibus : Optandum est , inquit ,
non ut ea omnia quae nos volumus eveniant ἰ sed ut ea veis Ismas quae velle debemus . Sic Iuvenal. --Nocitura perentes Militiae, nocitura domI--. Evertere domos totas optantibus ipsis
DII faciles, oec. Qua de re fusius etiam disputatur in Alcibiade secundo , sive ille Platonis , sive Xenophontis est i ubi
merito laudatur haec precandi sormula . Zευ βαφεῖ τἀ'μειν ιθλα's ἰυχομένοις, ψ ἀρουκτοις Αμμι δίδου, τό a δεινα η ἐυχομένοις απιαλεξον .
At iniustus non semper in obiicere poterat aliquis , iniussum nihilo magis πλεονέκτων esse, quam μειονέκτω, Ut enim in bonis quod plus est sequitur , ita in malis quod minus . Ut si conferendum sit tributum ad usus reipub. si sumptus iaciendus e communibus pecuniis, si navis aliqua communis absorpta sit, minus se iactu Tae facere, quam caeteros , volet. Sed id dissoluit Α-ristotelesi alique eum tum quoque videri sibi plus boni deposcere, cum mali minus perferre vult . Nam minus malum eum maiori comparatum , bonum quo dammodo Videtur.
Est autem iniquus) ostendit, quibus nominibus
288쪽
2 76 Μ. ANTONI 1 MUR ET Ivocari possit ad omnem ambiguitatem tollendam , potest igitur vocari ἄνισος, id est, iniquus , sive inaequalis. Quod quidem nomen commune est , complectiturque& plus , & minus nam sive plus, sive minus sibi aliquis aut sumat , aut deposcat , ab aequalitate discedit . potest etiam vocari παρανομιος. quo nomine significatur apud Graecos quicumque quomodocumque adversus leges aliquid facit . Cum autem scripsisset Aristoteles : ε ι ο ἄνισω ' τῆ si ει, ν ὐ κοινον Q. MD προὐνο κω. Quidam qui videret, verba illa interiecta habere aliquid obscuritatis , addidit ad ea brevem declara tionem , supplens orationem , additis iis , quae praeterea intelligi debere opinabatur . Hoe moclo του --
. πασης αδιίας. Atque haec postea ita recepta sunt a
pleritque omnibus , quasi ab Aristotele ipso scripta essent . Cum tamen & declarationem tantum quandam verborum Aristotelis contineant : & eam non satis ac- Curatam . Neque enim ad verbum in , addendum est supplendae orationis caussa , πασαν ἀδεκίαν , sed is πλεον, - λαδῖον , ut cohaereat cum eo quod proxime
dictum est . Quomodo etiam Μichael Ephesius interpretatur . Ea igitur resecuimus idque iam pridem testati sumus , cap. 8. libro 6. variarum lectionum . Veteres libri Aldini magis etiam hoc confirmant, hahent enim & aliud hoc ipso loco scholion insertum
Quando autem qui contra legem facit Argumentum est a casibus . sed eius vis in latina oratione non aeque , atque in Graeca perspicitur ; nam Graeci vocant νομ ιμ ον, id est , legitimum, eum qui legibus paret. Cum igitur omnis legitimus ita enim nobis semel loqui liceat 3 iustus sit , sequitur ut & omnia legitima quodammodo iusta sint . Cur autem addiderit illud quodammodo , alia ratio redditur a Michaele
289쪽
IN V. ΕΥΗICORUM. 2 7 Ephesio , alia a Divo Thoma . Ille eo id factum esse
ait , quod quaedam quae aliarum virtutum sunt propria , quatenus legibus iubentur , iusta dicuntur . E xempli causta qui alienis uxoribus se abstinet,omnem que illicitum veneris ultim refugit , quatenus id facit temperans est : quatenus in eo legibus obtemperat, iustus . Qui fortiter pro patria dimicat, neque abiicit arma , neque ordinem in acie deserit, proprie , ac per se fortis est; sed quatenus in eo legis praescriptum sequitur , iustus . Divus Thomas hoc alio trahit; putat enim additam es te particulam , quodammodo , quia in quibusdam rebus publicis quaedam iusta sunt, cum legibus comprehensa ac sancita sint , quae tamen si1-pliciter , di absolute iusta non sunt . Ut in statu populari iustum est , omnium , qui liberi sint , aequam esse auctoritatem quod tamen pro se ac simpliciter iustum non est . Utraque interpretatio defendi potest. Atque ego quidem utroque respexisse Λristotelem
Nam & ea in occurrere videtur dubitationi cuidam,
quae ex iis , quac modo dicta sunt, existere poste videbatur . Nam si omnia quae Iegibus continentur legitima sunt,& omnia legitima iusta, sequitur ut omnia, quae legibus continentur iusta lint. Quo polito videtur nihil esse tam taetrum, tam horribile, tam ne in
Larium, quod non iustum estici possit , di tyrannus id aliquis, aut stultus populus iusserit. Qua de re ita Cicero primo de legibus: Iam vero illud stultissimum existimare omnia iusa esse , quae scita sint populorum insituris , aut legibus . Etiamne si quae leges essent tyrannotum λsi triginta illi Atheni; leges imponere voluissent, aut si omnes
Athenienses delectarentur otannicis legibur, num idcirco ea legis iussu haberentur λ Nihilo credo magis illa, quam interrex ni ster tulit , ut dictator quem vellet civium, indicta
290쪽
cum , iura constituerentur , iu3 esset latrocinari , ius adulterari , ius te amenta falsa supponere, si haec sufetiis, aut scitis multitudinis probarentur, suae si tanta potestas est stultorum sententiis atque iussi , ut eorum suffragiis rerum
natura vertatur, cur non sanciunt , ut quire a perniciosaque sunt , habeantur pro bonis Θ falutaribus ῆ aut cur, cinn ius ex iniuria lex facere possi , bonum eadem facere non possi ex malo λ Αit igitur se ea demum legitima &iusta dicere, quae a serendarum legum scientia definita sunt. Nam ut non continuo salubre est , si quis quid medicinae imperitus imperaverit: ita nec legitimum , si quis quid legibus sanxerit, ad libidinem suam e sed ita demum, si id quod constitutum est ,
apre ac scienter constitutum sit. Leges autem omnibus in Paullatim eo progreditur , ut manifeste doceat, in ea iustitia , quae est obtem peratio legibus omnem virtutem quodammodo contineri. Nam cum dixerit omnia quae legibus scita sunt iusta quodammodo esse , ait nunc , nullum escte boni viri ossicium , nullum virtutis munus, de quo non Ie ges aliquid statuant, ac definiant. Quod enim ait , omnibus de rebus, intelligendum est de omnibus ossiciis itae , mri παν πιι των . At quod scriptum est in libris nostris publiee loquuntur , ita enim interpretatus
sum , ἀγορα αν, in quibusdam legitur ορέc-ν , id est ,
definiunt: neque desunt, quibus ea vera scriptura videatur , & melius cohaereat cum eo , quod paulo ante dixit , τὰ ωρισμένα της νομοθετικῆς . hanc autem alteram putant fluxisse e scholiis Μichaelis , qui ita scribit in hunc locum :-μlis lata' πώτων οἱ νομοι νέθαλπτας ἀρετας, επῶς ἀγορά m . Sed utrum sit, constat syllogismum ita institui posse : Quaecunque legibur comprehenduntur , quodammodo iusta sunt : omnia autem virtut Is ossicia legibus comprehenduntur I omnia igitur