장음표시 사용
321쪽
aue qritate ius hoc confirmari videtur . in quibus iita. scriptum est : Oculum pro oculo , dentem pro dente, ma nu mo mann , pedem pro pede, adustionem ρ o adustione , vulnus pro vulnere , livorem pro livore iEκOd. a 3 . &lati bi Mi Qui irroguverit maculam euilibet civium suorum', mcut fecit , sic fies et . Fracturam pro fractura , oculum ρνω ocias , dentem pro dente restituet; qualem inflixerit macu iam , talem susti nere.cogetur'. Levit, L . Deu t. Iq. Ergo
hoc senserunt Pythagorei : & Rhadamanthyos quo que , quem iustissimum fui me altanr, eamdem in iudi cando rationem sui me accepimus, quae hoc versu He
Et lege ι a. tabul. videtur idem ius constitutum fuisse; ita enim in eis scriptum erat . SI MEMBRUM RUPIT MEUM, E PACTO TALio ESTO. Sed dc Locrqnses. Epizephyrii eod. iure utebantur : & si postea id cor rexerunr, quod qua: ccatione factum sit, non est ab hoc loco alienum recensere . . I II Locrensibus leges tulerat Laleucux, qui eum intelligeret nihil tam periculosum esse in re publica, quam abrogatis vetustis legibus, novas ferre, statuit, ut qui novam legem rogare vellet, collo in laqueum inserto
id faceret , & si quidem lex iusta & honesta ab eo ferinri videretur . id illi impune esset , sin minus , fracta
laqueo gula interiret : Rem totam graviter, & lucum lenter narrat Demolthenes orat. adversus Timocra tem , his verbis, ut ea quidem,Germanus interpresilatine reddidit . Narrabo vobis lances , quo pacto Locris leges ferre soleant, nihil enim vobis nocuerit exemylum tal al quod audivise , tale praesertim , quo laudata Res ur 'rar . Nam illi, usque adeo censent veteribus legibus uren-.Aum , Θ instituta patria ornanda esse, non ad caluisti II Bidinem , Θ inruriarum Impunitatem leges ferendar , ut si exis legem ηοvam rogare velit, collo in lagueam inserto ,. M.
322쪽
facere cogatur . suae lex si bone sa, ter utilis videtur e su Ham eius vivit o abit e se minus , perit, constrictus laeueo . proinde novas rogare leges non audent : sed veter in s religiose utuntur , ac longissimo tempore , Iudices , una 'DA apud eos nova periata esse fertur. Nam eum IbI receptum esset, si quis excus set alteri oculum , at S ipsi oculus
excuteretur , nec id supplicium ulla revimi pecunia posset, i uidam comminatus fertur inimicus inimico, unum oculum beati , se illi eum unum oculum. excussurum Eas minariascus Ille aegre freens , cum H in caecitate vitam maFte acerbistram fore putaret , fertur ausus esse ferre legem: SI quis oculum luso excusserit,i II contra,utrumqur eripiendum, ut par calamιtate utrique conflictentur,oe bane solam legem μηκ4se ferumue Locrenses, amplius, quam Eucentis annis is Est & apud eundem oratorem, de legibus non temere
antiquandis , novisque condendis locus insignis in ea, adversus Leptinem . Sed hoc agamus . illi igitur ita gognoverunt evenire possis ut in ratione iniustitia in
Μultis autem argumentis intelligr potest, quod hoc Ioco ait Aristoteles i. talionem neque ad id ius , quod . in distribuendo , neque ad id , quod in corrigendo sit tum est; &idem semper pro eodem reddi neque posse, neque debere. Horatius Cocles solus in ponte sublicio irruentum in urbem hostium vim sussi nuit. Si iustum esse statuas idem i psi fieri, quod ipse fecit quomodo tandem id consequeris λ C. Mucius manum suam combussit, & admiratione virtutis suae , Regem illis temporibus potentissimum , & infensissimum populo Romano pacem sacere coegit ; quid ei facies, si rationem ius esse statuas λ Quid Codro, quid Deciis, quid caeteris, qui se pro patria devoverunt liberavit te aliquis letali morbo laborantem : alius a piratis rede mit ; ut iustus in utrumque sis , hac quidem ratione ioportebit illum quidem aegrotare , te vero medicum.
323쪽
fieri ; dc qua ipse fortuna in te curando usus est , ea inclem in ipso curando eκ periri : hunc autem in piratarum manus , ac potestatem venire. Pater te genuit .
N educavit: nunquid ut in eum iustus sis idem te illifaeere oportebit est qui alienam uxorem corruperit , hanc quisquam iustitiam esse dicat, ut eius uxor vicissim ab eo , cui haec impolita iniuria est , adultere tur e Quid autem si qui adulterium fecit , uxorem non habeat e Caesari in Hispania siti consecto cum ad fontem potissimum accedere non posset, miles quidam aquam periculo salutis suae petitam in galea attulit. Huic videlicet Caesar si in eum iustus esse vellet, plenam aquae galeam reddidisset. Dario in fuga esurienti cibarius panis datus est ; debuitne , si ad meliorem
fortunam pervenisset, ei a quo eum acceperar, tandundem panis reddere λ Piget plura congerere : cum in numerabilia nullo negotio congeri possint. Sed mihi venit in mentem illud Aristotelis e tertio de partibus animalium : Lηθε sit ri πιὸς La--λογων Hoc quoque loco accreverant multa , ita enim in qui-biisdam libris legitur: το δ' Dς ωι ἐφαναοφ. ne
τὸ διορθωτικον.quod silentio praetermisissem set enim iam in pridem ab aliis purgatus erat hic locus nisi ex hoe . di similibus locis existimari vellem , quae quorunda in hominum in hoc libro depravando , aut arrogantia , ct impudentia, aut stupiditas & inscitia fuerit. Lege aha . quae apud Poetas ιχ Historicos pervulgata su lit .
Multis enim locis Aliquot exemplis ostendit multa evenire in quibus talio manifestxm iniustitiam con tineat . Cum ulysses apud Homerum Iliad. β. Gra eos huc illuc sugientes partim verbis castigat, parti etiam percutit, non fuisset aequum eum ab iis quos
324쪽
3ii M. A N T O N I t M u R Em percutiebat , vicissim percutiet cum ephori Lacedaemoniorum eos quos nequiter aliquid agentes deprehenderant , verberabant Oniussum sui siet, ipsos quoque vicissim verberare , Et si quis magistratum percutiat , is non percuti modo, sed etiam suptieio a mei debet, qua de re multa graviter , & copiose dicuntur
. Praeterea multum interest in Aliud argumentum, quod ita explicatur a Gellio cap. I. lib. ao. Ictus forintuitus , di consultus non cadunt sub eiusdem talionis smilitudinem ., Demosthenes τῶ δά-m re i
η δημά - HI ευπαρ ντων ζημWm, τους δ ' αὐσίαις dira'σεως η φιλα- φωπιας Ἀης ηξ σω. Cicero I. de Ossiciis . Sed in omnliniustitia per multum Interes, utrum permes ilioneialiqua animi , quae plerumque brevis es , ω ad tempus , an con fiato , Θ eogitata fiat iniuris . Leviora enim sunt ea , quastrepentino aliquo motu accidunt, quom ea quaerim ditara . i
o praeparata inferuntur. I i . γ
Sed in communitatibus in Postea quam ostendit quid vitii insit in sententia Pythagoreorum, docet nun quomodo accepta , vera esse possit. Atque in distributionibus quidem talioni locus omnino nullus est. Sed in communitationibus dici potest, iustam esse tali nem , si modo ad proportionem, non ad aequalitatem exigatur ; id est ut non semper idem fiat cuique,quod quisque fecit: sed aliquid , quod ei pro portione re spondeat. Idque tum in beneficiis , tum in iniuriis intelligendum est ; exempli caussa, si quis me aut artem aliquam docuerit, aut morbo affectum sana veri t, ut ei gratiam reseram , & paria cum eo faciam , non opus erit eum vicisti m a me aut doceri, aut sanari r
sed aliquid aliud ei tribui, quo ipsius opera compens tyr . Itemque si quis mihi colaphum iinpegerit., no
325쪽
iINI V. ET HIC o Ru M.' yr iubebit Iudex et vicissim a me colaphum impingi : sed
eum fortassis tantae pecuniae damnabit mihi , quanta ad illam improbitatem coercendam, & ad factam mihi contumeliam aliqua ratione compensandam satis' esse videatur. Tali vieissitudine civitatum coniunctio continetur . Aequum est enim , ut & ulciseatur se is cui imposita iniuria est; alioqui servitus videtur eum
accipienda ,& mussitanda est iniuria; dc,'ut qui ab alio boni aliquid accepit, aliquid ei vicissim tribuat ;neque enim quisquam iacile reperietur , qui societatem sibi ullam intercedere cum quoquam Velit ea lege, ut suae semper sint partes tribuendi beneficii, nunquam recipiendi ..Notum est illud Epicharmi, ρα νω δα τι -τi& illud Hesiodi:
. Et similia , quibus indieatur utilitatum communi. catione , hominum societatem contineri. Hic quoquo aliter lego , quam ut est in vulgatis exemplaribus. In eis enim legitur ἔ si , κακῶς ωουιπν, εἰ δὐ μη, δειλεία
ab aliquo , qui declarare voluerit illud Aristotelis, alsi, Abest autem etiam a quibusdam veteribus ilibri S. Quocirca & Gratiarum ) Omelorum vieissitudinem inter cives esse debere docuerunt ii, qui primi Saratias retulerunt in Deorum numerum , eisque templa posuerunt; etenim nihil est tam proprium grata a , quam ossicium pro ossicio reddere: idque , ut ait Hesiodus.
Atque hoc ipsum significat Aristoteles, Cum ei, qui: beneficium accepit, primum quidem faciendum esse. ut Vicissim demereatur ossicio aliquo eum qui gratificatus est : deinde ut eum etiam novo aliquo ossici provocet. Imitari enim debemus agros sertiles, qui id , quod accepeetunt, reddunt cum laenore .
326쪽
Μ. Α NTONI i MUR ETIE si autem hoc loco mihi dicendum aliquid de gratiis : ne quid, quantum in me est , praetermittatur, quod ad Aristotelem intelligendum pertineat . Eas igitur quidam duas secerunt Hegemona dc Λuxo, cum lignificarent, ei, qui beneficium accepisset , omni ope conandum , ut illud auctius, cumulatiusque rependeret ei, qui princeps fuisset ad be merendum. Alii tres, unam quae bene meretur , duas quae beneficium re in unt, idque propter eam ipsam,quam modo dixi. caus iam eas pingebant aut nudas , aut solutis ac pellucentibus tunicis, quod beneficia aperta eme debent, riden tes , quod hilari animo dandum est y iuvenes . & ut Homerus loquitur οπλιπέρας . quia nunquam debet beneficiorum memoria senescere. Consertis manibus , quod continuari debent beneficia , ct ad dantem redi. re ,: Nomina earum Heliodus haec prodidit, Aeglen . Euphrosynen.Thalia n. At Homerus iliados e earum unam vocat Pasithean . Neque de parentibus eorum eonvenit ; sed subtiliorem harum rerum pervestigatio- nem grammaticis , quorum propria est , relinquentes, alia persequamur.
Emcit autem Rursus id quod docere vult geometrarum more , oculis subiicit, est autem tota res fac selis . si quis intelligat , id quod nemini paulum modo
in litteris versato ignotum est , diametron vocari lineam , quae quadratam dividat in duo trigona aequa. lia , qualis est in proposita descriptione ea , quae ab Λ , .d D , aut a B, ad C porrigitur , ac Pertinet . Ergo si primum exaequata in id est, erit iusta permutatio, & qua neuter se laesum conqueri, possit. Lego
id est, sin autem non exaequentur, sed simpliciter
alterum altero mutetur Non aequm est, neque consistere
po Oi, alier enim iacturam, alter lucrum iniusse facit.
327쪽
Nihil enim prohibet praestantius esse unius opus opere alte riui ; ut domus multo pluris est qua in calceus. ορον-ret igitur haec exaequari; antequam fiat permutatio is Hoc autem , quod in architecto, & sutore ostendimus Locum habet etiam in aliis artibus , tollantur enim sunGrus , ns Θ is qui facit ; qui opus artifici suo effectum
cum alio permutat. Faciat tantum, Θ tala , quantum& quale est id , quod pro eo accepturus es : Et Is qu accipit , accipiat ει tantum , Θ tale. Quantum videlicet , di quale est id quod pro eo persolvit. Atque his
verbis, quae hic optimae quadranti, superius non suo loco posita totam sententiam perturbabant , nihil aliud significatur, quam perieturas artes , nisi artificum ope. ribus pretium pro cuiusque dignitate statuatur . Sed in illis επακε τούτο ψ ῖ--γοιουτον, illud mora redundare arbitror . lam eum Aristoteles graece dixerit τὸ M.' , Hi To 2 υν ego tamen, ut sententia facilius per- Ciperecur , genera mutare veritus sum, quod mihi aequos harum rerum aestimatores facile ignoturos esse
Non enim ex duobus in Si societas constaret tantum eκ hominibus eiusdem artis , fieri posset ut sine ullo
discrimine talioni inter eos locus emet, traderent enim inter se operas mutuas ; neque quisquam in eo laudaretur , si tanti esset opus opera unius, quanti alterius. Nunc plerumque constituuntur societates e diversis artificibus iisque inter se minime aequalibus: ut,exem pli caussa, ex medico , & agricola . Immo vere civi eas , quae praecipua est omnium foetetatum , aliter constitui, quam ex diversis artificibus non potest. O. portet igitur aliqua ratione exaequari opera eorum , antequam permutatio fiat . - Quare oportet in Fieri non potest ut exaequentur tes, nisi inter se contendantur ac comparentur. Omnia autem Suorum permutatio est , - exaequanda sunt, omnia
328쪽
caussa homines nummi usum excogitarunt: ut quo uiam res ipsae non semper commode comparari pote rant, nummo , tanquam Communi quadam mensura , ad dimetiendum omnium rerum aestimationem ure runtur , nulloque negotio cognoscerent, quanto quae . que etes pluris, aut minoris altera esset , & quot res a-,nius generis ad unam alius generis adaequandam re quireremur. Si enim par calceorum duobus denariis , constat pro uno frumenti modio ut permutaticia usta sit , dacida esse decem paria calceorum . Quod autem Graece legimus ἐφ'ὼτο νομισμP- -ia ποπροσω. imalo ut in aliis libris est pro ἐa'ο legere ε 'δ, & profatσαν , μετρον , dc si non nego illa quoque serri possis , sed in discrepantia librorum libera, ut opinor, iudiciat est e debenis i ta p-- oportet igitur in oportet igitur quam rationem habet architectus ad sutorem , id est tu quo plus laboris , temporis , i pecuniae consumit in faciendo opere suo , . quam sutor, aut etiam quo praestantius opus efficit . tot'ealceos ei protopere suo dari. Sed cum architectum tantum nominasset postea subiunxit, cum domo , aut, alimento , quasi dixi mei, quam rationem habet architectus, aut agricola ad sutorem; quod puto de industria factum teste , ut ostendat, nihil intereste cuiusmodi artifices itinι, in omnibus enim eandem tenendam ωIe ratio-lnem. Id enim nisi fiat, id est, nisi exaequentur eorum opera , non erit permutatio, saltem iusta , neque i communitas; statim enim is cuius opus pluris est, a tali communitate abhorrebit Id autem non erit, id, est , nunquam exaequabuntur , nisi quodammodo, id est , vi, oc potestate, aequalia sint. Quare oportet u- . num aliquid bine, quo utamur in omnibus rebus dime
tiendis , ut ante dictum est . i . : 4
. Ea autem est j Communis mensura omnium rerum, - i quae
329쪽
quae permutantur , duplex est : naturalis una, altera hominum ingenio excogitata. Naturalis mensura est, indigentia : quae quo maior, minorve est, eo quaeque
res pluris, minorisve habet. Ut si frumento egeamus, vino Mundemus : multum vini dabimus pro pauco frumento, sin contra , multum frumentum pauco vina mutabimus. Ita igitur quaeque res pluris, mino risve est, prout ea magis , minusve indigemus . Eius rei hoc argumentum est e vult Aristoteles, quod si ho mines aut nullius rei indigeant , aut non similiter indigeant, futurum est, ut aut nihil inter se permutent, aut non eodem modo permutent , quo, si indigerent . Sint duo , quorum utrique nihil desit eorum , quae habet alter , constat inter hos nullam permutationem fore ; causis enim permutandi est, ut quo tu abundas, ego egeo, id abs te accipiam , aliquidque tibi pro eo rependam . Fac, egere quidem utcunque , sed non si, militer egere. Nempe oportebit eum , qui maiore incipia premitur , descendere ad conditiones eius , qui ita eget, ut tamen carere possit : itaque longe alia m. tura permutatio est, quam, is uterque altero aeque ege rei. Ex quo intelligitur, veram , & naturalem me ninsuram omnium rerum , quae permutantur , esse indi gentiam . Cui quidem praeclaram sane laudem tribuit Aristoteles cum ait ea omnia contineri . Si enim singulis hominibus omnia quae ad bene , beateque vivendum requiruntur , ex se ipsis suppeterent, ita ut nullus ab alio neque utilitatem ullam, aut comm dum , neque fructum ullum iucunditatis percipere posset, nulla plane inter eos esset vitae societas, nulla Communio. Nunc natura quae eos inter se vellet ne cessitudiue quadam implicatos, ac colligatos teneri ι
ita totam rem temperavit , ut neque quis tram ita co-
Pi osus, locuplesque sit , qui tenuiorum utilitatibus carere, neque quisquam ita nudus, & egenus, qui no
330쪽
aliquem sui usum praebere etiam abundantissimis possit. Ita summos cum infimis, opulentissimos cum Pauperrimis mutua utilitatum perceptione copulavit. Ut non immerito apud facetissimum veteris comediae scriptorem Aristophanem in Pluto gloriari videatur paupertas , se hominibus bonorum omnium caussam
Sueeessit autemὶ Fieri semper non poterat , ut cum ego abs te aliquid consequi vellem, haberem aliud , quo tu similiter indigeres. Ne igitur ea res commuatationibus impedimento esset , excogitarunt homines inummum, eumque quasi communi quodam consensu, ac conventione substituerunt, ae suffecerunt in indigentiae locum . Ita ut si mihi quidem opus sit aliquare tua, neque ullam habeam, qua tibi vi cistim si opus,
non tamen idcirco oporteat te a contractu mecum in eundo retardari. Possum enim tibi pro re tua dare a liquid eius.nodi , quod tibi quacunque tandem re, aut nunc, aut postea egeas, ad eam parandam usui esse . possit. Haec est altera illa communis omnium rerum squae sub permutationem cadunt , mensura, quam hominum ingenio excogitatam diximus. Nummum a uintem quis primus percusserit, scire si quis auet , legat Agricolam in libro de pretio metasiorum , Θ monetis, qui omnia ad hanc rem pertinentia diligentissime pers
Ob idque vocatur Nummi ipsus graeea appellatis
ostendit eum , non natura, sed hominum instituto valere I vocatur enim , τυ οὐ φεισεν, . Itaqque possunt homines illius usum mutare . Ut aureos ni innios videmus aut edicto principum, aut etiam ra- cito populi consensu modo pluris, inodo minoris es , possunt etiam nummum plane inutilem reddere; De multorum usus , aut velli state , aut principum consti