장음표시 사용
351쪽
IN V. ETHICORUM. do eadem sententia emeitur . Filium autem impubem rem esse quasi partem patris, ex multis iuris locis intelligitur ; ubi pater, & filius pro eadem persona ha bentur . Itaque patris , & filii impuberis testamentum pro uno habetur. L. primis & filii Dig. de vulg. αPub.subst. Reliqua non est interpretatus , sed tantum latine reddidit .
Finis Commentariorum is lib. s.' Ethicorum Aristotelis. R a M. AN-
352쪽
IN CAPUT I. Eia unγχωομεν) id est: suando autem In superioribus diximus , medium persequendum esse , non Id quod nimium est , neque quod parum : medium aia rem est , ut recta rario praescribit, hoc distinctius explice, imus : simulque qui fit termὶnus earum mediocritatum, quas esse dicimus inter nimium o parum, rectae rationi conin
Displuaturus de prudentia , quae est recta rarao rerum agendarum , & de virtutibus ei adiunctis , ostendit ha nc disputationem ad ea de quibus antea disputatum est, plene intelligenda, necessariam esse . Nam cum libro secundo dictum sit, medium in omni actio ne retinendum esse: medaum autem intelligi, non ut in magnitudinibus, aut in numeris, ponderibusve, sed id quod a recta ratione dicendum est : simulque quos illa quasi fines & terminos constituat actionibus nostris, ultra aut citra quos rectum consistere , ut ait Ho
'Eii πασαις γαρὶ Nam in iis omnibus Babilibus , - γιhus iximus, ut θ ia allia, propositum quiddam es, quoa
353쪽
oeyans Is, qui eius rei rationem renet, modo intendit, mω
. Omnes illi habitus de quibus antea disputatum est ;sortitudo, temperantia, caeteraeque virtutes habent aliquid quod spectant , quoque reseruntur et Ipsam videlicet honestatem, τοκοιλολΛtque hunc quasi 'o- πον intuens, ad eumque , mentis oculos perpexuo diri gens, is qui non casu, ac temere, sed certa quadam ra tione in agendo progreditur,modo vehementius agit i contentius, modo remissius prout honestas ipsa.exposce
re videtur, Idem autem etiam in aliis habitibus, ut in artibus,cerni potest. Medicus bonam valetudinem eius , quem curat, sibi proponit, ad eamque refert omnia. Nempe igitur quid ea postulet intuens , interdum corpiosius pascit aegrotum, interdum de cibo aliquid detrahit e exercitationes corporis interdum plures: dc laboriosiores, interdum pauciores & moderatiores imperat . Gubernatori navis, secunda navigatio proposita est . Eam igitur spectans , modo pandit & explicat, modo colligit ac complicat vela. Idem Musici in cantu ac fidi-hus faciunt, ut quam sibi proposuerunt audientium oblectationem consequantur . Haec est horum verborun sententia in quibus f πν λογυ ἔχων. vocatur is qui cer ta quadam ratione agit, & cur quidque faciat, intelli instit, ut in primo maiore σμε-τἀ φυακ ' ἰλἀψ μααον τοπι-τα -εὼν της ψω- -- rειριαε λόγον Quare non satis apte interpretati sunt alii quidam . is qui rationis est particeps in i, SI L/-la
Mι δὲ υ μι ἰν me autem vere quidem dicitur , sed non perspicue . Nam in aliis quoque sudiis Θ exercitatis-nibus, in quibus scientia aliqua versatur,hoc ipsum vere quidem dicitar , neque plar , neque minus aut laborandum esse, aut otio indulgendum Sed moderate quidem θ ut recta
354쪽
Μ. ANTONII Μ D RETIrio imperat; at boc quI solam sciat , nihilo plus se at , quam
quotia curando corpori adhiberi debeant, si quis scIat amlibenda esse quaecuηque ars medendi iubet, o quomodo is , qui eius peritus es , iubest. Non satis est ea dicere , quae vera sint ; etiam clare di perspicue dici oportet . Quae autem ita universa dicuntur ut ad res dissimillimas , maκimeque inter se disserentes accommodari possint , etiamsi vela sint , Obscura tamen & involuta sunt : Vt nisi distinctius &
enodatius explicentur , eorum cogntrio manca & in
villus futura sit. Tale autem est , quod huctenus di-Qum est, in omni actione eum modum esse retinendum , quem recta ratio praescribit . Nam idem ad quamlibet artem aceommodari potest , ut in arte exercendorum corporum , quam Graeci Gymnasticen vocant , fere θicitur neque plus iusto neque minus , aut lab Tandum esse , aut otio indulgendum . Sed moderate ,
di uis recta ratio praescribit . At hoc qui solum sciat , mihi lo plus sciat, quam qui sciat , ita loquendum es.se , ut Grammatica & is qui eam artem tenet , praecipit : aut ea adhibenda ad curandum corpus, quae iubet medicina , ct eo modo quo iubet is, qui artis illius peritus est Graeca paulo aliter lego , quam vulgo legunt are si cui vulgata scriptura melior videbitur , non impedio quo minus eam sequatur . o α' suaepropter ω In habItibus an i non tantum 'd rere dici oportet, sed etiam disincte explicari , tum quaeri recta rarao , tum quis eius terminus . I
tent significari definitionem, alii eos terminos quos sin Rulis adtioniblis nostr rs recta ratio constit it , quae po', elior opinio mihi magis probatur praelertim cum ea n dem his gis mobet Eu irratius. - δεῖ τυς υχ Jej Virtutes igitar animI eum divideremusal a1 guidem mores esse dixima', anas mentis Ἀ α δε-
355쪽
νalibus quidem dis movimus: de reliquis autem, cum prius de animo dixerimus , ita demum disseramus.
Redimi nobis in memoriam id quod de vintutum divisione libro primo in extremo dixerat, alias ipsarum esse , alias δα --- , de quarum prioribus eum abunde dixerat in superioribus libris , dicturum se dε alio eorum genere ait , si prius pauca quaedam de partibus animi ad hanc disputationem necessatia tradide
Προτερον μὰν ἡ νJ Duas igitur antea dictum es se animi p-res , unam rationis partici em , alteram evenem . Nunc autem da ea qMe rationis es partioeps eodem modo dissere o dum est ...
Doculis ad finem litat primi duas esse humani animi
partes.s unium in qua inesset ratio, dc visi cogitandi. atque intelligendx Hierans. ravionis expertem. Sed hanc. ruisiis bipartitam esse : unam enim illius partem ita, nihil babete cum ratione commune , ut ei ne parerct quidem a udi obtemperare possit : eam nimirum qua fit , ut alamur, & ue sentiamuS , .alteram quae quamvis per se ipsa ratione praedita non est, ad eam tamen d irigitur,&eius praescriptura sequi potest, atque hanc esse quasi sedem ac domicilium earum virtutum , qua oniset almmominantur. Nunc autem ait eodem modo dividendam esse eam partem,quae rationis est particeps, sed videntur deesse aliquot verba , quibus significare- Idream , quee ratione careret, divisam iam ., &. in duas
partes di fimbutam fuissis. Κιώ- ai ue hoc posum sit datas esse anima ρ--
eo ratione proe ilax , uuam quidem, qua contemptamur eiusmodi ses ; quarum principia aliter se babere possum , alteram autem quis lacerta O fortuita.
Ut Mee sive divitio siue partitio animi melius in- tedigatur , quaedam paulo altius repetenda sunt . Ac
356쪽
dici , ut rerum tum naturalium , tum earum quae arintificio constant duas partes minaίας esse dicimus, mat riam er formam sive effectionem. Simplex enim & individua est animi natura , in qua concretum , ac Ctam
positum nihil reperiri potest . Cum animus ipse effectio quaedam, sive ut trito i n scholis Iocabulo utamur, forma sit . bsurdissimum esset dicere eum quoque ipsum
ex materia & essectione constare, resque eis modo , neque modum, neque finem unquam ullum inveniret. Neque vero ita dicuntur ut numeri, aut magnitudinis partes . Quam multa enim in eiusmodi partes conveniunt , quae in animo ne cogitari quidem possunt λNe sunt quidem partes, ita ut partes generis . Qui vim nisi amens ac delirus dixerit, animum Socratis aut Platonis esse genus quoddam, quod ambitu suo
πον λ ostenderem & alia plurima & absurdiisima, quae inde sequerentur , nisi ea putarem patere omnibus, ct alioqui Aristoteles eos , qui in sententiis, quae aper tam stultitiam continent, accurate refutandiS OPeram sumunt, stulte facere ipsos ait. Quid igitur signi si eamus, elim animi partes dicimus, aut quid tandem ea oratione accipi voIumus RNam illud quidem verissimum & certissimum est,quod ante diximus , simplicissimam planeque unam eme animi nostri naturam , omnis omnino sectionis, omnis Partitionis expertem . Quomodo igitur Convenit , ut quod simplici stimum , maximeque unum est, eius ta men partes esse dicantur λ' Constat plures esse animi , easque valde interse diversas ac dissimiles facultates .
Nam & quod alimur quod ere se imus , quod gignerualiud nobis simile possumu , debemus animo: ct idem ipse est , qui efficit , ut videamus audiamus , odore mur omnlinoque sentiamus: idem qui ut intelligamus, ut ratiocinemur, di cum aliis alia conserentes;
357쪽
collatione aliquid aliud colligamus. Has facultates antiqui partes animi nominarunt. Philolphi enim ut saepe iis de rebus quae ita in corporibus inhaerent , ut sine eis esse non possint , perinde tamen disputant , ac si separari a corporibus,:& per se cohaerere possent, ita
nonnunquam ad vim S naturam rerum corpori sex per
tium exprimendam iis vocabulis , quae corporum ma Φgis propria sunt , abutuntur. Quod igitur alia pars est corporis quae Videmus ,' alia qua gustam usis alia qua odores, alia qua sonos percipimus. Itidem in animo docendi causa aliam partem esse dixerunt , qtia fat ut alamur, at iam qua ut sentiamus, aliam qua ut intel- Iigamus. Rursumque eas ipsas Principes sartes distri. Hi erunt in aliaS , ne quid omitterent ,:quod ad totam animi naturam distinctius enucleatiusque tractandam pertineret . Positum sit igitur partesianimi , vocari animi facultates . Quae in animone haereant, an sint ipsemet animust non quaermus in praesentia , quo niam ea quaestio dc arduosac dissiciles exssicatus hanhet , & ad moralem philosophiam non pertinet . . Sed unde colligit ur varietas ac multitudo potesta tum λ Ex varietate dissimi lithdinis εο υπικειμένων . Nam una quaeque potestas habet; certum aliquod genus proinpositum, in quod exerceatum .. Exempli cautia .non vi demus & colorem , & sonum ., & odorem , sed col rem quidem videmus, sonum 3udimu ., odorem olfacimus . Atque hoc in corporibus per picuum. est : a quibus idem ad animos transferre debemus: ct cogitare, cum necessarium dc in,' multo longius dis.serant quam color , cti sinus: Adi versiis animi potesta
tes ad ea referri ac pertinere, Na na ut colorem videmus, sonum audimus, ita necessaria aeterna scimus audi
intelligimus , de fortuitis,dc mutabilibus opinamur; aut deliberamus - Sed Aristoteles ipse propterea 'quod haec nolebat hoc loco tractari accuratiusti aut subtilius
358쪽
de eri dispurari, sed taciquam certa & indubitata pon , idcirco uerbo Mathematicorum usas est , -- ω. Et Llioqui nemo est ita plumbeus , qui non per .se facile videat , & eorum quae tant, dc eorum quae fiunt, alia necessario esse . aut fieri , alia sertu ito , de Emenciatio--m , alias sena per & necessario veras esse, alias interdum veras, intendum salsas esse poste . Coelum , sol, luna , eadem sunt quae semper fuerupi , & itota, &qualibet parse sui; at non iidem homines , qoi abhinc
Centum annis . Dementa autem dc eaoem quodam modo , dc non eadem , si specteS.K- ολουτα non
eadem si partes , quaae allidue gignuntur & intereunt , intus obitusque siderum , vici flitudines Iempestaetum anni, dierum & nochium inerementa, aut deCremen in necessario , & semper eodem tamdo de statis temponibus fiuvitat imiis quae ab hominibus geruntur; at que ad micii strantur, non eadem co stantincti necessi- as semper. Vere dictum es, , vereque dicesur, si ab aequalibus domant. aequalia , quae retiqua sum iis a quoque aeqvHia esse ἔ dc necessario verum est , hominem esse animal :. t non semper, neque necessario verum est, Socratem disputare , aut Troianos a Graecistobsideri . Quod igitur per se perspicua esset haec necessariorum ti incertorum dissimilitudo , hae quoque de cauisa ad
Ita illis autem verbis, οῦν αἱ αρχαὶ μου ob m, Tria potissimum notanda esse duco . Primum principiorum nomine intelligi caussas . Nam & in posterioribus Analytieses,& ἐν-ς μετάφ-κα, ct saepe a libi docetur principia idem esse quod caussas . Alterum ἀρχώ lite i melligi duoraxm generum . τοις τ-
ην ταρ τῆς γνώσεως Caussae τῆς. αναρθών , quae
359쪽
patitur , rectius συναιτω dicitur suam αγυον : neque causis dicitur nisi quatenus id quod fit, sine ea fieri non potest forma aut ab em ciente in materiam inducitur , idque propter finem : aut ipsam et finrs est , ut in generatione . At haec attigisse sit satis . Caussae τι la Hia. σεως sunt pronunciata illa ex quibus aliqtrii colligimus, ac concludimus . Non sunt autem semper eaedem caumsae γνώοως υπ-ων. Saepe enim ea quae ex cauni, effecta sunt , cognitionem caussarum in animis nostris emcinnir ut cum ex fumo ignem alicubi esse cognoscimus : cum ramen Irma fumus , sed iκnH fumum em ciat . ita ut quod est , αἰ ια- ντ ιν υπ- αιτιαν εν Μωσω Tertium eorum quae in his verbis mihi notanda viis deri dixeram , est nae uram uniushmusque rei pendere ex taussis r ita ut qualis euuisque rei caussa est, talis etiam ipsa sit, & quaecunque catin aes certas & necessarias habent , ipsa quoque certa di immu abilia sini; quae incertas, & inconstantes , incerta , & mutabilia., sic etiam quaecunque cognoscuntur 'ex Certis &necessa riis principiis certa dc neeessario vera sum: qualia sunt quae ab Arithmeticis, aut a geometris demonstrantur; atque principiis non necessariis nituntur, eorum etiam incerta cognitio est , etitu generis sum pleraque me
di eorum di Politicorum. Atque hoe ipsum est quod in prioribus analyticis traditur': cum conclusio sylbigi Drni effetatur ex summionibus , si necessariae sint illae, hanc quoque necessariam fore , sin 'fortuitae ; fortuitam ; sed iam ea quaae subiicit Aristoteles , persequa
Πρου τα ὶ Nam ad ea q e genere ae serunt etiam pari culmum ranimi alia genere est , quae π eorum utrumque seorsum accommodata es : si qui em I misi inἰt Ad quadam convenientIaque cognitio ei, ires. I. Huius loci sententia haec est . Est quae dii erunt genere , non possis ni eadem antini parte cognosci
360쪽
yαγχλα τια' ἐνδεχο α differunt genere, ergo, Scal I. Deinde probat maiorem hoc modo, Omnis CO-gnitio fit per similitudinem inter cognoscens , & co gnitum. Eadem pars non potest similis esse differentibus genere , ergo , Sc. II l, Haec accurate tractanda sunta, ac primum vi demus, etiam in sensibus, ea quae genere conveniunt, uno eodemque sensu percipi : ut omnes colores Vim , omne nos auditu ; sed quae genere differunt , alio, ut non idem sensus percipit colorem dc odorem , aut sonum , est ergo haec verisimilis quaedam confirmatio
maioris , prioris syllogismi. IV. Minor prioris syllogismi probatur ex 'metaph qui latinis est decimus; ubi dicitur , ' αφθα -- differre genere . Immo etiam plusquam genere dis ferunt, nam alterum non potest non esse, alterum P test non esse . U. Conclusio necessario sequitur. Nunc ad secundum syllogismum . . S
VI. Quod ait omnem γνωσιν seri per similitudinem, eadem fuit sententia Empedoclis, cuius versus citan
Eadem Platonis , qui ex elementis animum in Timeo constare dicit, ut possit elementa cognoscere . Quin etiam quidam antiquorum usi sunt hoc argumen to , ut probarent quandam esse in animis nostris partem divinam & immortalem . . Cognosci enim a nobis quae talia sunt ; ex quo colligi esse inter animum n frum , dc. illa similitudinem quandam . Est ne inerum quod ait Aristoteles : Oτί πο, m D md ut partium animi alia sit, qua neces.seria, alia qua contingentia cognoscimus . Item ess ne