장음표시 사용
361쪽
I N VI. ET HIC RUM. 34'verum , Omnem cognitionem similitudine quadam fieri ρ Multa adversus utrumque dici possunt ac prinium adversus primum. I. Aristoteles duplicem ait esse τὸν νοῖν ,
γIre . ergo idem momnia intelligit. Il. Quo quaeque vis superior & perfectior est. eo Iatius patet, &ad plura pertinet . At ηπ νσδ μις, per sectior est sensibus, latius igitur patet. Iam idem sensus apprehendit differentia genere . ut hominem & lapidem , atque etiam tum cum αφθαρτα, ut stalem& lucernam , igitur multo magis eadem potestas. νη percipiet asu τα,' ἀναγώα η τα Dδεχομα .
II l. Non quaelibet diversitas generis in obiectis r quirit diversas potentias , alioqui non eadem potentia videremus hominem , & lapidem , sed ea tantum quae respicit rationem formalem obiecti . obiectum autem intellectus est ens. Ens est obiectum adaequatum mentis , itaque eadem mente cognoscimus substantiam &accidens , At ens complectitur& necessaria & contingentia . Igitur , &c. IV. Quae ratio est materiae primae ad omnes sormas materiales, eadem est intellectus possibilis ad omnes formas intelligibiles, at eadem materia est susceptiva omnium formarum , ergo ct idem intellectus ,
V. Eadem est potentia contrariorum , ut dictum est lib. s. Necessarium & contingens sunt contraria , ergo &c. UI. Potentia discretiva duorum aut plurimum , est eorundem perceptiva , ut patet in sensu communi. At est aliqua vis animi, qua discernimus necessaria a contingentibus, ergo eadem una numero existens eorum utraque cognoscet.
362쪽
Reipsa una eademque mens est , quae tum necessaria , tum contingentia apprehendit , ratione tamen η
sunt duae. Hoc posito argumenta iacile solvi possunt. Ad primum. Et intelleetiis agens & possibilis dividi Iotest in speculati vhim & practicum , quorum ille necessari a . late o εω ποιεῖ , o δἰ γινεται. iΛd secundum. Prior conclusio concludenda est , ad secundam autem dicendum ,.sensum non apprehendere diversa genere , non enim visus apprehendit hominem ut hos ainem , neque lapidem ut lapidem, sed utrumque ut coloratum , OmneS autem colores eiusdem generis sunt . Nec percipit quidem luminis solaris, aetivitatem , aut luminis lucernae mortalitatem , sed uitrumque q tenus lucent. ιAd tertium . Eadem solutio quae primi. & inidem etiam pendet solutio quinti & sexti.
Ad quartum . Verum est de materia remota, sed non de propinqua,& sic potentia rationalis sumpta confuse, est capax utrorumque, disti insta autem partim ad haec, partim ad illa accommodatur is Fitne eognitio per fimii tud nem J Non videtuν . I. Nam Aristoteles lib. I. de animo multis argumentis eam Empedoclis opinionem improbat. Vt quod
porteret hac ratione, non tantum elementa, verum etiam composita in animo esse , alioqui animus non cognosceret composita, sed tantum elementa. Exemplum in com positione orbis ex quatuor partibus tersae, duae bus ignis , una aeris , dc u a aquae . . . II. Sequetur animum esse omnia praedicamenta .
I i I. Simile a si mi li non patitur . Sentire autem &intelligere, & cognoscere est pati, ergo , &e. IV. Ossa dc nervi,& pili maxime senilaeat terram. at nihil sentiunt. V. In
363쪽
Sunt & alia in Itaque Philoponus in tertium de anima, δὴ inquit, ἡ συγχρομου--υ--οριγνῖαν
νωσκετM. Duplex similitudo ἀπιο νάν - , εὐη ἐποπινα. Illa cum Aristotelis sententia pugnat, haec admitti potest ; maxime cum intellectus sit ut tabula rasa , &ft locus formarum , & forma Armarum , dic. Sed hie videtur loqui mis' ἀνουπαρχWνην. Itaque puto eum loqui ex ea opinione , quae tum recepta erat, non ex sua . Sie in Categoriis γέγραν dc φθη , dcc. cum tamen in Physicis aliter doceat , fie in eisdem σπι is τι, interis dum alterum alieno prius esse , cum 'πις μετὰ τά φυν. dee. In inteorologicis abiter de Visu , quam is τῆ Mae4υχης, εῖ -- αὐ-υ. In his ipsis divi-δὰ animum , ais το λοικον,,το αλυον, quem reprehendit lib. 3-- Λεγιθω Reprehendendi, qui in vertendo ponum ἄν τι eνη Θωλ, ut in quo inest vis sciendi , & in quo inest vis ratiocinandi, hoc enim non est vescare, aut nomina rebus imponere,& nulla res esset ἀνώνυμος, si haec ratio permitteretur , falsoque dixisset Aristoteles in quarto. Multas virtutes, & multas vitiositates eme
Tἀη - quae ad agendum, dc ad veritatem cogrro scendam praecipuam vim obtinent. - sensu quidem praedita sunt: actio autem in eas non con renit. Quaerem instituis quod .fit
364쪽
.Μ. A N Τ o M r I M u R E'T 1εργον utriusque earum quas dixit partium . Sed proinponit quaedam ad id facilius reperiendum necessaria. Cur non numerat sensum , quem statim ex hoc quasi albo expungit quia convincte dixit in clima θειαν. et si autem sensus non est principium ullius actionis , tamen deducit nos ad cognitionem veritatis . omnis enim eognitio nostra ortum ducit a sensibus. Et nihil est in mente quod non prius fuerit in sensu .. Ita que quicunque a natura sensu aliquo caret , is necessa
tio etiam aliqua scientia caret . . . . . . .
, Τάλφια in Verbum κομώειν non convenit nisi in ea , in quibus inest ηονοαίρεῶς . Aristoteles . Phys. cap. 6.
Εςι δ'οπερὶ διάνοι accipit μιγνοοῦ, & solet saepe ita facere. Ait autem esse quandam proportionem inter verum , & bonum, falsum, di malum . Nam ut mens quod veru n est a stirmat, quod falsum negat: ita appetitio quod bonum persequitur, quod malum fu
siς ἐπειδὴ in Haec eo pertinent, ut paulatim Conclu dat ac doceat proprium munus mentis practicae est vere iudicare de rebus expetendis & fugiendis : eamque veritatem esse finem ac bonum ipsius. εξιν autem ποαιρπικιω vocat , qua fit, ut quis constanter, quae bona atque honesta sunt persequatur, eaque aliis omnibus consulto anteponat. Iam προαιρερος non est quaeli. bet appetitio, sed ea demum quam deliberatio ante cessit , ut docuit lib. 3. TDύτλογον αληθιῆὶ λόγαν vocat, aut mentem ipsam, a Ut
365쪽
t Καὶ τὰ α τἀ in ne eveniat quod in incoatinente . qui. aliud iudicat bonum, aliud sequitur. .. Λἰτημι υνὶ Illa videlicet, quae est de rebus expetendis & fugiendis . Uocat autem -οἱαν ανακτα,2. idem quod supra πιτ λειον εχοντω in ικὸν st ικὸν r-& ε ἀκτικὰ ἀώθεια est εων& finis illius . Sunt ergod ii principia της - ψως ἡ δάμα η νακτικη & , u ορε ei Atque haec mirifice conveniunt cum iis quae traduntur cap. nono, di cap. decimo, libri tertii 4m' φι--λης , neque mentem per se, ueque, appetitionem per se dominam esse aetionis . Sed haec duo . Nam non serum - per dominam esse. mentem constat ex incontinenti ;qui recte iudicati, sed pravae appetitioni paret: non ,semper dominari appetitionem , constat ex continenti, qui concupi se it quidem ea quae flagitiosa sunt, sed de--terrenti , ac dissit adenti rationi tamen obtemperat. Ubi autem haec utraque consentiunt, si meos vere iudicat. rectae & laudabiles actiones Consequuntur, sin conrra. vitiosae, & vituperandae iau TD6ρε--κῆς J meet nunc quod sit ἔργον illius al--terius Partis , quae cognitione tantum, ac contempl/rtione Cerni curet Τῆτο-- Utraque pars posita est in veri falsique diiudicatione , ac ne quem hoc sor- έ te turbaret quaerentem,quid igitur inter eas interesset,
addit. Ex quo facile discrimen ipsarum et gnoscitur ., Nam θεωρηταἰ nihil l borat quid fugien-
ἔnκαὶ quod additum est, ne quis falleretur, solet enim Consuetudo principium actionis dicere id propter quod
366쪽
i. Προαιρήσωσ1οριξου, κώλογος ο ἔνεκα - Duabus enim ex illis emci tu r προαθ me, ut constat ex iis quae modo diximus r λων ἔγε - ,' aut paullo post loquitur,
guantur, ubi subtiliter loquimur: tamen saepe, ut iam dixi . confunduntur . Sed ubi vulgo legitur , ibi quidem nullo modo dubito quin legendum sit θερι- , ut scriptum reperi in multis partim manuscriptis , partim etiam impressis' libris . Immo ipsum etiami Eustratiumlita legisse contendo.& quod vulgo Ie- igitur in commentario ipsius : τὸ σπιανά. ἀθοῶς ερε e
- -ιγμι- , ως-οσω ι τε ορ ιιι B η τω σε νηρη θ δά -ον , ita legendum sensit. το 1 ανἀ ἡ μηc ἀρμε εἴρηταιοτι . dic. ostendit enim cur Aristoteles addi--derit illud ἀθώωῆς, nempe, ut ostenderet se non loqui de appetitione naturali, cuiusmodi est fames & sitis, sed de ea , quae pro cuiusque moribus Varia est , ut enim quisque moratus est j ita haec aut alia concupiis' scit Ita autem , ut ego legendum puto, legit etiam
EJ πὰξ α variis tum transu ες ηθιου οὐκ eri Ea demum quae fiunt εκ ποαιρέσε- , dicuntur, aut beate , aut male fieri, at neque bene , neque male agere potest quisquam , aut sine mente, aut sine appetiti ne . α Οαἱρεας igitur ex eorum utroque constat . Sed cur dixit τὸ Dαντίον ἀπροαξειὸ quoniam nimis durum videbatur . ηθω autem, quod modo dixerat l
' - της ποm-ης- Μens autem ipsa per se choe' enim est αυτη , & errrat Lambinu , qui hoc putat i mutandum in nihil movet a Mun quicquid mo-
367쪽
vetur, aut persequendi , aut fugiendi alicuius gratia movetur , at mens ipsa , ut diximus , nihil dicit, ictu π δεωκτου, οῦ ται τ φοικrio. Sed ea tantum movet quae est . ἔνεκά του, ικη . ea enim de bonis & malis iudi-.cat,& appetitionem dirigit. Cur autem Eam. non etiam ποιητικως vocet, cum tamen & εν προ&. ἐντ' ποιεῖν vi ipsius cernatur , indicat cum ait, ἀυτεμ , dic. ait enim se eam vocare ab eo quod praestan tius est . Iam Vero τὸ et ατ ν. praestantius est , quam
τε ποιεῖν, ut constat ex iis quae sequuntur /.
. 'Eνικι γάρτη ποαιὶ Quae omnia tum per se , tum es, iis quae lib.I. diximus, satis perspicua videntur. Nunc ex iis quae antecesserunt colligit duplicem quanda
definitionem τὸ π ο ὐεως, aitque . . , - - .sΔιoη ἰρεκτικος νηςὶ Non enim multum interest, utrumlloco generis , utrum loco differentiae ponas, cum hic accuratae illae definiendi leges non observentur .XM u ιαωτην - , ἄνθρωπm in significat 4νεαίρεαν , in solo homine convenire . Ceterorum enim alia sunt ris προαέρεπιν, alia eius capacia non sunt. Ostendiv f
εσομνουὶ neque tantum --- , non enim de eo quod necessario futurum est: ideo addit, ἐνδε νε- , sed de hoc satis multa libit. M 1 γεγονὸς οἰκ ε διχεται δαι, unde in libro ora ορμιαρ. dicitur omnes enunciatioianes de praeterito esse, aut necessarias, aut impossibiles
Quos versus ita olim interpretatus sum in Comme tario in Catullum . hae enim re etIam Deus prIvarus est, Docta facere , facta quae sunt, ut queat s .
368쪽
3Μ. ANTONI 3 ΜΠ RETI. De Agathone frequens mentio apud Platonem , &νpud Aristotelem in Rhetoricis, di in poetica, ct aliis. Historiam quandam de eo retuli in illud Torentit mastism irae; in eum praeripuae videntur scripsis Aristopb ne*ἔ-. . . IN CAPUT IV.
ait πάλιν, cum de iis antea Verbum nullum se-eerit λ:An illud μω refertur τα τῆς λομυμορ 4 , de quibus rursum dis erere videtur, cum ad ea, quae ις--οὐμαε et disputavit, addit ea quae perretinent πνει τω-τ η' ιοτη με An illud πάλιV, udin quibusdam libris, pertinet ad verbum ἁροά i. Dia D Ois ἀληMει in Cur utitur crebro εςαν δ quia lu- init hoc suo quali iure,2 si hi credi postulat: cur τι κα. ἔ- ut significet quaecunque ex his habilibus amrmanturiesse . quaecunque negantur, non esse. Probat autem nequo plures, neque pauciores esse quam
quinque: haeo ab ipso primum Aristotele iunt distin .eta . Veteres enim haec confundebant , di posteriores etiam confuderunt . Ac Me Aristoteles quidem ipso semper his vocibus proprie utitur, sed interdum aliam
χνας τιῆς, di ipse , & Aristoteles innumerabi- ssibus locis confundunt εοφοδε vocabant callidos . Luripid.
369쪽
Sisolis plutare h. in Themistocle ait vocari , ,-
a Φολιτικώ, σι-ῶν ἐρατήριονι νοbra ναες dicuntur prudentes . Prudentem vocat Tacitus peritum guber'
nandae civitaris . stoici, & Cicero apud Latinos haedomnia confudere; sed plura , cum di singulis agetur ai: ΥMAAMμη διεμὶ Sed nonne, & ars & prudentia, ueni edicina , ut κυo fallun rur ρ Saepe enim quaε prudentissime cogitata sunt, pessime cadunt ι 3c eona
. '.. -ιώμη μιν οἶν Cur mutat tirdinem λ in enumeranago orsus erat ara' ἀτελις-υ , nempe ab arte , ei statim subitin cerat , propter amnitatem , & quia ea vocabula saepe confundantur: Φονήαν, μιαν, nζήconiunxerat eodem de caussa , quod saepissime soleteonsuetudo ea confundere , per gradus progressuqerat ad id quod summum loeuae edi i net. nem ge Κν νοοῦν. In tractando autem proponit seientiam atti , ut perseineliotem. sed ratio ordinis in talibus non videtur adamodum sollicite quaerenda a
U .m duis.) hoc. eo dicit quia haee omnia magnant inter se simili tuidinem habent: n-ες-έα λαριο μοδε ) Primum g et quorum siescientia, deinde quomodo efiiciatur. postremo con eludit quid sit: ni ητἀ proprie sunt eon elusicines . Eagoportet esse necessarias , id est , tales, ut nunquampo si hi esse saliae,sed sint alami, id est,semper verae,quare oportet eas esse de rebus universis quae non sint ortu aneque interitui obnoxiae, nam in iis quae sunt nulla talis stabilitas ac soliditas inveniri potest . Singularia igitur non cadunt sub scientiam ι nisi quatenus sub universis , quae ἀνέπηia s αφθ τώ sunt
370쪽
continentur . Ut non dicor scire Socratem eme γ-ατι- κον nisi quatenus homo est , non enim semper uerum est esse Socratem, esse γελατικὸν, aut Socratem esse ζωον λογιτικὸν, at utrumque de homine semper verum est . - Ἀπλωὶ hoc dicit: Ut excludat ea quae sunt tantum necessaria ἐξ-θεσεως, ut Socratem , cum Currit
- 'Ετιά ruini in Docet nunc, quomodo paretur scientia, nempe εκ προγινωσκομενου , sunt autem duae praenotio nes , esse, & quid nomine indicetur γ γένους. γ 'iam κειμενη , utrumque Praenoscendum , τί σημινει ιδ ονουα, sἴ τι-τ παρης π uis, τι μείνει τὸ ονυμ-ληυαά-
υβ Nonne illud ες redundat λ Lego
agitur , ut & Eustratius legit , & vetus interpres . ' 'H μὲν αὶ Tradit dei nitionem scientiae, & reiicit nos ad libros ιναλυτικῶν , Προ ρισωεθαὶ Et Vetus interpres, & Arretinus , &Argyropylus legunt προσδιωρισοπιθα. idque melius videtur . Sed cur ddit, . Respondeo tum ob alia , tum quia est Ars set quaedam etiam principi rum'. Ut & ipse breviter admonet, dicens. ' oras β-πιζάδε ὶ oportet principia eme , notiora conclusione, nam propter quod unumquodque in. Ie,&e. A
ARs est habitus; quo vera certaque ratione saei Iealiquid possumus. Pe