Theologicae institutiones cum recta naturali ratione ut plurimum consociate opera et studio Cherubini a Palma

151쪽

52 Init. Theo . LA VIR, A Deo Trino etc. piratum, Seu est terminus amoris , alterius scilicet ' Di-uae operationis cid inem. Et quoniam in Natura Divinuamor, Sive altera operatio ad intret originem habet ab utroque termino prioris operationis pariter ad intra; i circo ipse Spiritus Sanctus aeque procedit a Patre , et Filio , hoc est a primo , et Secundos modo existendi unius et ejusdem Divinae Naturae. Et inde quoque patet, cur Ecclesia Catholica ex duabus operationibus ad intra in Divinis , quae sunt comprehendere et amare, quatuor relationes fatetur in Deo, scilicet generare, et esse generatum , spirationem activam, et spirationem paSSivam. . Sed tres tantum confitetur Personas , idest Patrem, qui est terminus aetivus cognoscendi, Filius, qui est terminus Passivus cognitionis, et conceptionis, et Spiritus Sanctus, qui est terminus passivus amoris. Et quia terminus activus hujus amoris est aeque activus, et passivus conceptionis,

Pater et Filius, idcirco Spiritus Sanctus procedit aeque a Patre et Filio; et non habetur quarta Persona , quia

terminus activus amoris eSt aeque activus , et passivus terminus cognitionis. Interiores in Deo sunt istae relationes , et quidem e diametro oppositae inter se, ut sunt generans, et eSSe generatum, Spirans it esse spiratum.

Ergo Personae in Divinis non nomine tantum et diversis exterioribus mulieribus diverso nomine appellantur, ut idem homo pro diversis ossiciis diverso nomine Solet a P- Pellari. Fatemur quidem superiora ista esse , quam ab humana mente concipi possint. Sed non sunt tamen Comtradictoria. Et meminerint Sociniani, quod supra humanam rationem est Doctrina Revelata, et multo magis Sanctissimum Mysterium Trinitatis , sucus non fuisset necessaria Doctrina revelata. Suffcit ergo pro veritate nostrae thesis demonstrasse, quod .in hoc Mysterio non

habetur vera et patens contradictio.

i S. C. Sed adhuc viget contradictio in Mysterio Trinitatis. Ergo etc. Prob. Ex doctrina Catholicorum tres Personae realiter distinguntur inter se, et simul unu-quaique per Calliolicos Deus est , scilicet i iis iusinium

152쪽

et iteriectissimum. Ergo ex doctrina Catholicorum sunt tres Dei, et tria entia infinita. Sed hoc repugnat. Ergo vontradictoria loquuntur dum tres distinctas Personas , et unum Deum , et unum ens infinitum confitentur. Iterum dico, quod quaevis Persona est moduS exl- endi unius et ejusdem Essentiae et Substantiae Vivinae. Sud Substantia Diviva simul cum modo, quo EXI-stit est Deus. . Ergo vere quaevis PerSona est DeuS. Non sunt aulem tres Dei , nec tria entia PerseciisSima, quia una uilica est Divina Esseulia infinita, in qua tres

16 Sed contra. Qui vis distinctus modus EXISlendi eiusdem Divinae Essentiae a Romanensibus excogitatuS, Otue perfectio , vel nou 2 Quivi ino est ne uliquid , quel non 8 est realitas , an vero deiectus 2 Non tioc , qui impium omnino es serere in Deo, quodeSt, quod est nihil, quod est de eius. Em illud. ET,

quaevis Persoua , quae tamen . Deus ASSeritur , et Enperfectissimum, liabel aliquam perseetionem, habet a quam realitatem propriam , qua aliae Personae catent. Quae itaque major , ei magi, putens Tuli ad c io, quam aSSerere Deum,el consequenter eua iterfeci imum ,

cui aliqua perfectio, cui aliquis riuuias detri L go vixi

impia , et vere contradictoria relicienda est docti Ina Ualliolicorum de Mysterio Triuitatis. ae. Modus existendi cujusque rei nequit concipi Sine. ipsa re , cujus est existendi modus. Sed tantum pote concipi ope abstractionis , et a re Separatus nec est quid existens, nec quid posSibile ut per se separatum a suo subjecto exiStati et propterea nec per sectio nec imIerfectio , nec realitas nec Dotest Ergo modus iste solum considerari poteSi uultus

sicli unius, et' ejusdem Divinae Faturae, ESseutiae ,

153쪽

Sa Ins v. Theol. Lib. IU. da Itio Trino e c. et Substantiae . quae est ens Pursectissimum. Ergo quae, libet Persona est Deus, ut ens perfectissimum , quin aliquid cuique desit: uec una est perfectior altera, licet

Num M sarium Stinetissimos Trinitatis demonitrari Ponis rivitamsi ratione. i . Ηeu quot Seu lentiis oppositis , et etiam contradictoriis capax est humava ratio l Ilaclenus praeter multos veteres , re nitores Sociuiaui adeo atrox bellum in Mysterium Trinitatis ullulerunt, ut lolis viribus evincere conali sint , illud non solum esse supra humvnam ratiouem sed Eliam aperte contra , ita ut talis in illosas contradietio , ut abSolute sit impossibile. Et nune Conversa acie, Signa inseramuS , vuS Est Contra nonii ullos praesertim Rumundum Lullum , qui quasi innuluralibus cognitionibus sit doctriua de Musterio Sanctissimae Triuitatis , RSserere 3 et tueri praesummorit

PROPOSITIO II. tierium Sanctissimo Trinitvita rat- omnem

Id. Prob. i. ex Scripturis. Christus vatili ea n XV v. Ir. Petro consilenti sui Divinitatem uite muttis et mori mrimo , Pria Ciam , et actutiis nan reislatat tibi 'flet 'teres, qui in est. Procul dubio Chri

cle aiat enim recundam Personam. Sed ex Christi m

154쪽

gitig amertione Petrus non ex carue et languine , id est naturae viribus id noverat , etsi laudiu conversatus fuerat cum Incarnata Sapientia , sed acceperat ex revelaiione Patris. Ergo et c. Item apud eumdem Mailli. cap. XI. v. i . Cristus ait: Nemo notist Filium, nisi Pater, neque Fratrem quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. Si ergo nemo poterit cogumcere Patrem , primam scilicet Persona in , nisi Per revelationem , quomodo naturali. ratione evinci poterit Mysterium Trinitatis Zis. Idipsu in sentiunt communiter Sancti Patres, quorum instar sit Maximus Doctor Augustinus, qui lib. xv. de Trinitale, cap. XVI. ait: quis di viandi modus ,

quaeniam tonio vis intellissendi, iatque Potentis, quiae BDναcitas rationis, qticte iacis3 cmitvilania Ostendet . . . q-- modo sit Trinitas I. Io. Prob. tandem ipsa naturali ratione. In primo lib. nostrarum Institutionum abunde demonstratum Pst Doctrinam Revelatam absolute necesSariam ESSE, Propterea quod naturali ratione, et viribus naturae non omnia ati ingere possumus , quae ad dignum Religionis cultum Deo praesiis udum, Et Ad DoStram BSSequendam Salutem, Sunt necessaria. Ergo doctrina revelata ebi praeter Iimiles humanae rationis . . Sed Prae omnibus veritatibus revelatis altissimum est Trinitatis Mysterium. Ergo etc. Et quidem ut scripsit Divus Thomas s. Parte , quaeSt. 32. art. i. , omnis demonstratio velisit , ut vjunt , a Priori, nem' Per causam , . vel RPOSteriori, nempe Per effectum. Sed nec a priori , nec a posteriori evinci unquam potest Mysterium Trinitatis. Non a priori , quia Deus nullam Sui causam agnoscit. Non a posteriori, quia ex rebus a Deo cream iis evincitur quidem Dei existentia , sed ut est Unus , non vero ut est Trinus. Quinimo, nisi fidei lumen accedat , quasi vere repugnans videtur Trinitas Person rum , quoniam unum tantum eSSO Potest eus a se , Ne -

155쪽

56 Distae. ThooI. Lib. IV. do Doo Trino etc. cessarium , Onnipotens, et Perfectissimum et id quod licet videre isc objectionibus Socinianorum solutis in superiori capite. Ergo etc.

dii. Ob. Ex doctrina Catholicorum Mysterium Tri

nitatis nequit demonstrari impossibile, scilicet contra humanam rationem. Ergo uulurali rvi Ione demou Stratur pos

sibile et Etenim inter possibilo, et impossibile uultum

datur medium. Et propudi ea uoti est Supi, liuinisu Am ramtionem , sed ipsa naturali' i alioue potest cognosci. v. Pudet quidem respondere tam mavisestae fallaciae. Naturali ratiove coguoscimus quod nostrae sinitae cognitiones semper , atque Semper augeri poSSunt, quia omni sinito semper concipi pol est majus. Ergo ue revBra cognoscimus omnes possibiles veritates 2 Cognoscimus, et demonstramus etiam , non esse impossibile , ut in aliis , planetis , et in omnibus caelestibus corporibus sintinoiae. Ergo ne humana ratione cognoscimus tu illis revera existere incolas , et qui ipsi sint 2 Quis v risu continebit Z Ergo ne omne quod uou. cognoscimus Pro im possibili , ut possibile agnoscimus , ut existens P Sed adde , quod tunc pro non impoSsibile humana ratio cognoscit Moesterium Trinitatis , cum illud per fidem docta est. Prius erum nec quidem suspicari poterat, quia nec a priori , nec a posteriore cognosci potest ( S. 2ο a I. C. Atqui ex quo Mysterium Triuitatis nequit domonstrari impossibile, ipsum possibile et existens demou-

, Stratur. Ergo et c. Prob. Mysterium Trinitatis in Deo est, inter sphaeram naturalium humanarum cognitionum. Sed quod est inter sphaeram naturalium cognitionum poSSibile , imo et factum demonstratur. Ergo etc. Prob. αvi. Intra sphaeram humanarum cognitionum rat coguOScere , et demonstrare quoque, Deum omnes omnino ha

bere persectiones. Sed nullus sane negabit Trinitatem

156쪽

Personarum in Deo esse perfectionem , Secus enim Ps set defectus , vel sallem nihil. Ergo etc. v. Eu alterum patens sopitisma. Utique naturali ratione cognoscimus, et i demonstramus , Deum esse Pei sectissimum , et quidem omni genere perfectionum; verum non positive id cognoscimus , ita ut revera cogno-Seamus quaenam , et quot Sint . istae perfectiones , sed negative tantum cognoscimus omnes , et positive , sed imperfectissime , cognosi imus nonnullasae Scilicet natu, raliter cognoscimus , Di mii e SQua re, necessarium, plenitudinem ex is lentiae habentem i, et propterea esse immutabilem , infinitum , et perfectissimum , hoc est nullum omnino defectum habere. Sed quot sint istae perfectiorans , quaenam sint, quo Se exieudant, quis erit adeo temerarius , Et simul amens , qui id cognosci posse dicere,audebit 2 Si infinitae illae sunt , quomodo a

mente sinita poterunt cognosci et . Ergo negative solum, non vero positive , cognoscimus , Deum omnes habere perfectiones.. Et propterea , etsi . concedatur, Trinitatem Personarum .esse veram perfectionem in Deo , non iu- de sequiturai nobis Daturae viribus cognoSci poSse. Qui- utino ,bSi quis , remota Divina auctoritate, id nobis assereret , veluti quasi repugnans exiStimaremus. e. 23. C. Atqui naturaliter cognosci potest in Deo Trinitas Personarum. Ergo et c. Prob. Teste Apostolo, invisibilia Dei per ea quae . facta sunt , intellecta conis

Spiciutitur . . Ergo ex Creaturis: Dalura litor cognoscimus

Deum , et quae in illo sunt. Ad hoc enim Deus ex ni. hilo condidit mundum. Ergo et c. Invisibilia Dei , qu te ex Aposilato , Per ea, quae secta sunt intellecta couspiciuntur , Sunt Dei existentia, infinita ipsius sapientia, et polentia, , nou vero treS modi existendi ad intra unde habetur Triuitas Person

rum. Qui itimo contrarium , . Sola duce vaturali ratione, ex creaturis evincimus. Etenim cum ex creaturis cuiniscamus necessitatem existentiae Eulis a Se, in quo con-

157쪽

58 Inata .. TheoI. Lb. m. da Deo dino ele..tineri debet ratio sussiciens entium multu gentium, evin cimus quoque, illud Ens a se, esse PersectiSsimum , et propterea unum unicum , et simplicissimum. Unde remota fidei gratia , ex creaturis evidenter evincitur Dei unitas, et nusquam trip x rea liter distinctus modus exi-siendi unius. Quinimo cum quivis modus , Seu persona sit Deus , veluti paradoxum , sola duce ratione, videtur Trinitas Personarum in unitate divinae Naturae Essentiae , et Substantiae. . et . c. Atqui revera Mysterium Trinitatis sola naturali ratione cognosci potest. Ergo etc. Prob. Est irrefragabile principium , quod ex laeto nil posse valet illatio. Sed non pauci ex antiquissimis philosophis hoc mysterium cognoverunt sine ulla gralia revelationis. Sic Mer- eurius Trismagistus fertur dixisse: nonas stentat monα-dem , et in εe Stium reflexit cimorem. PIthagoras . et A-iistoteles ternarium numerum dixi runt cliviuum. Et Plato satis clare innuit geueratione in Verbi. Tandem Sibyllae multa prophelaru ut de Christi Divinitate. Ergo etc. v. Nessan min. Et quidem primo de Mercurio Tris- magi Sto non convenit inter eruditos. Daniel Iluetius illum confundit cum Moyse , et inulti opinantur, illum fuisse Moysi eoaevum. Sed quidquid sit de illius aetate , critici cou veniunt , suppositos esse libros , qui

sub ejus nomine circumferuntur , nec aetatem APost lorum antece,sisse. Etenim ut Patavius observat tomo

secundo lib. I. eap. VII. in illis varia inveniuntur excerpta ex libris novi foederis , et quaedam etiam graera voeabula explieaulur . id quod non quadrat cum aetate Trismagisti, quia nomen graecum audiri coepit tem pore Iudicum. Teriturius autem numerus ideo dictus fuit divinus a

Pythagora , et Aristotele , quia habitus fuit perfectissimus eo quod rationem habet principii , medii , et fi-ms , non vero quia in uuit Trinitatem Personarum in Deo. Quod ad Platonem attinet , etsi dare velimus, aliqua

158쪽

Pars I. do mo . M. Trinitatis .a 5sin illius libris repeliri, quae quodammodo tribui sint generationi Divini Verbi , die imus tamen , id mirum non esse , quia legere potuit sacros libros nebra

eorum

Do prophetiis Sibyllarum nihil sollieiti sumus. Ele. uim si prophetarunt , non naturali ratione locvulae fue-i uni de Cristi Divinitate , : sed ex Dei iuspiratione , id quod , si verum fuerit . indicat miraculum ad divinavidoelrinam confirmandam editum.

CAPUT III.

Num materiam Trinitatis ex veteri Testamento, quodammodo demonstrari POuit comm mbraeor. 25. Cum princeps finis Religionis sit debitum, et di- .gnum cultum praestare Deo ; eumque ipse praesertim pendeat a eognitione Divinae Naturae , sive Essentiae; cumque id Praestet maxime Mysterium Trinitatis et mirum quidem videtur , quare aperte non revelatum iu rit Ilebraeis , penes quos fuit verae religionis cultus erga Deum. Mulli multas errogi urunt causas. Sed illa mihi probabilior videtur , quod cum procliviores fuerint Hebraei ad idolatriam , muxime quia undique a Paganis circumdati fuerunt , et saepe eorum usi sunt consuetudine ; periculum fuit , ne ex Trinitate Personarum tres deducerent, et adoratent distinctos Deos. Sed si id verum esse potuit respectu populi ignari, nulli mode probabile videtur respectu Principum, et Prophetarum, quoniam agitur de fundamento illeoreticae Religionis. Inde malo opinantur qui hoc Mysterium prorsus ignotum dixerunt Hebrapis , et idcirco nulli mode demonstrari pos- Se ex veteri Testamento. Contra istos sit

159쪽

Non desunt lin libris veteris Testetmemti locet, et fissume, eae quibus, etsi non clare deducitur tamen materium

. IG. Proh . Genestas, eap-- .. v. 26 legitur: FGcicimus hominem cid imminent, et similitudinem nostmm. Item CAP. III. v. II: Ecce Adiam quoi rentis . ex nobis mctus .est. Et Cap. XI. v. q. voleris Deus confundere Superbiam

eorum , qui turrim a disicubaul. dixit: Venile luistir, descensimus , et contunsimus ibi linquetin eorum. Cur ergo nou . Singulari, Sed plurali uitium o Deu docutus est*Quippe ad indicandam pluralitatem Persona run . Nec valet dicere eum Iudaeis , et Socinianis, quod more Principum , et Regum id secit De iis , .ut unctoritatem Suam ostenderet. Etenim ex irato libo Genebeos constat, non fuisse Regibus , ut Principibus hunc inorem plurali numero loquendi de se tu illis unii qui salinis tum poribus. Sic Abiiuelech , Pharao , ut iique Reges locuti Sunt , ut constat ex eodem Genesis libro . Adde quoil si Deus id fecerit ad ostendendam suam Maiestatem, ni obServat Theodoretus quaest. Io in Genesim . id ipsum seni per facere debui Sset , prvmerlim cum legem dedit in monte Sina, cum Pgislatoris nuctoritate usus est. Nec , ut magis insipienser , quam impie , Sociniani diiunt , allata verba referri possunt ad Angelos , quibus veluti Miuistris , usus sit Deusi in opere creatiouis. Etenim homo , fuctus est ad imaginem Dei , non vero Angelorum, et violauSDei mandulum , non Angelorum scientiam concupivit , sed Dei ipsius. Quippe serpensium ad promisit. Ada E Scientiam Angelorum, sed vere Divinam: Eritis sicut Dii Scientes bonum , at mctium. Ergo dicendum , quod si non Clare , et explicile , aliquo modo lumen Mysterium Trinitatis evincitur ex libris antiqui foederis. 2 . Prob. iterum. Isaiae cap. XLVlII. v. i6. ha

160쪽

fleret , ibi eram e et tunc Domino Deras misit me , et viritus ejus. Quis hic non videt Trinitalem Persona- 'rum . scilicet Patrem mittentem , Filium missum , ut Spiritum Sanctum , cujus opera Incarnatio Verbi iacta estZ Nec unquam hunc locum Rabbini, et Socinia, ni detorquere poterunt ad ipsum Prophetam a Deo mi,-gum. Etenim statim v. i haec sequuntur verba: mecdiest Dominus Redemptor tuus Sanetus Israel. Nunquid Redemptor Isaias 2 Sed et totum caput , ut videre est, non Prophetae, sed Deo ipsi , tribuitur. Ergo etc. 28. Prob. 3. In Psal. XLIV. v. q. habemus: Sedes ιυα , Deus , in graeculum graeculi , vimet directionis, vir σα remi ita. Dilexi i junillam , et odisti iniquumem :Pruterera unixit te Dem , Deus tum oleo laetititie. Procul dubio persona , cui hic loquitur , Deus est, Sedebetia, Deus. Et eidem dicitur , quod a Deo uncta est , et quidem oleo laetitiae. Ergo clure hic asseritur, quod

una Persona Divina uncta est ab altera , et obscure , quod uncta est cum aliura tertia oleo laetitiae. Item tu gimus psal. CIX. v. t: Dixit Domintia Domino meo:

Sede et dextris nivis. Et psal. XXXID v. 6: Verbo Domini Coeli firmetιi rente et Spiritu oris ejus omnis iuss-tus eorum. Quis est primus Domi uus , quis ulter , cui ab illo dicitur sede et dextris meis p Ambo certe sunt ejusdem potestatis , et Maiestatis , quouiam tu eodevilhrono sedent. Ergo sunt Pater, et Filius duae Pers nae distinctae ejusdem Divinae Essentiae. Deinde , MVerbo Domini coeli firmati suut , ergo habemus Patrem , et Verbum ejus , per quod , juxta Evangelium Ioannis , omnia facta sunt: et habemus quoque Spiritum Sanctum , Spiritu oris ejus , ex quo omnis Virtus. Tandem , ut praeteream mulla alia testimonia , Isaiae Cap. VI. v. B. scriptum est: Audivi vocem Domini dicentis: quem mittam , et quis ibit nobis I Et dixi : eeea