Theologicae institutiones cum recta naturali ratione ut plurimum consociate opera et studio Cherubini a Palma

161쪽

62 Inatii. TheoL Lib. IV. de Deo Trins et . uo , mitte me. Quis hic non videt Patrem dicentem queis mutam 2 Et cum eo alteram et sist nobis p Item et tertiam , ecce esso , migle me ' Ergo habemus Patrem' mittentem , Filium missum , et Spiritum Sanctum, cui aeque ae Patri , et Filius ibit , et ibit nobis. Ergo ele.

tis. Prob. tandem theologica ratione. Et Primo. Iudaei expectabant a Deo Messiam , et Redemptorem, Et quidem expectabant illum , et Propheine enixe roga-hant , ut verum Deum , non autem ut simplicem his-minem , ut evincitur ex nominibus, quibus illum appellabant , quae soli Deo conveni i e posse videntur. Eruci Rallem , praeter. Pemonam Patris , qui ineriere debebist Rodemptorem Deum. agnoscebant quoque , saltem Prophetae , Personam Verbi , quae ad redemptionem hu-mnni generis .milii debebit . Secundo: Mysterium Trinitatis est fundamentum partis theorelieae Religionis. Sed in primo libro . fusius demonstratum est , quod non potest deficere in mundo verae Religionis cultus erga Deum , quia repugnat non adimpleri principem illius finem , cur mundum trenuit. Ergo nisi dicere velimus , dari posse vexatu Religionem sine parie theo-reliea , id est sine notitia digna Naturae Divinae , Con- eludere debemus quod Mysterium Triuitatis , si non omnibus Iudaeis . Prinei pibus saltem, et Prophetis ,

innotuit.

CAPUT IV.

Num faterium M. Trinitatis clare demonstretur eae libris nori Foederis.

3o. Cui suo pro certo persuasum Hsl, Mysii rium Trinitatis , quod primum dici potest nostruo Sauctissimae Religionis, adeo clare evinci ex codieibus novi foederis ut dixeris fieri non posse, uti aliquis auxus sit respue re , et negare. Et tamea non Sine maximo dolore sci- .mus, quod Prae omnibus hoc dogma insensissimos bu-

162쪽

buit hosti . Symon Magus ipso tempore Apostolorum Prapervenit dementiae, et impietatis , ut totam sibi addixerit Trinitati m. Magnam re faciens Dei virtutem . dixit , se v luit Patrem apparuisse Samari an is , velu i Filium Ilebro eis. et veluti Spiritum Sanctum Gentilibus. Praxens , declinanto savculo secundo. unam in Divinis asseruit Personam. Noelius in Asia tertio saeculo et Sabellius Pen tapolis Episcopus eantalem sequuti sunt haeresim . Sabellii Sectatores is la tinis patribus dieii fuerunt retriPassiani ex eo quod Christi mortem Patri tribuerunt.

3 i. Pluribus saeculis suffocala visa est hujusmodi pessima haeresis. Sed illam suscitavit meculia XV l. Michael Servetus natione Hispanias . profers, inue medicus, qui agente Calvino , unu Cum suis libris contra dogmis Trinitalis Genevae ignedamnatus est anno ISAS. Eodem ferine tempore hanc ipsam impietatem docuit Valentillus , et postea uterque Socinus , patruus scilicet , et

n, sterium Trinitatis clarissime eo inritur ex libria noni Foederis. .

II. Prob. Ioniinis cap. XIV. v. g(,. Chri reis allo iii rerum Discipulos vite Esto rostabo Patrem, et cilium Pona Diuin diast vobis , ut m necit vobiscum in hier m . Spiritum Perilosis. Et ibi dein v. g6. Porraclitus Gutem Spiritus Sanctus , quem mittes riter in nomine meo, ilicet os dorebit omniα. Quis hic non videt concespiis terminis expressam Trinitatem Personarum 2 Nuinquid persona non est Filing , qui rogat ' Numquid non alia Persona realiter distincta . quae nh illa rogatur 2 Elnunquid non alia tertia a Prima , et secunda pariter distincta , quae a Patre untii debet , et quae post di-

163쪽

lf, Io, ι. Theol. Lib. IV. de Deo Dino etc. Mesuum Cli risit ab hoc mundos, semper apud homines p rmanebit Nuiiquid suspicari poterimus, rogantem , et qui post illum mitti debebat , et semper nobiscuui

Permanere , eSSe simplicem virtutem Patris rogali et millentis, ut stulte et impie Sociniani somniantur ZSed adde , quod clarius id ecnfirmatur cap. XV. v. 2G: Ille testimonium perdebit da me. Et cap. XVI. v. ai: Ille ina clarifieabit. Quis negabit veram distinctionem Persoanrum inter testi monium' perhibentem . et eum , de quia perhibebit, inier clari lieantem, et clarificaturi, Ego et C.

eap. XXVI v. v. is: Euntea emo doceto Omaeca uentes hcipligantes eos in nomine Parris , et Filii, et Spirittia Setncti. Si tres per repetitam partie ut m et dicuntur , quorum nomine baptigare praecipit Christus, quomodo tres non erune distinetae Personae P Sed non nisi Deus est Auctor gratiae, quae per baptismum confertur. Ergo nisi asserere velint Sociniani pluralitatem Deorum, id ruod dedecet philosophos, quorum nomine gloriantur, aleri debent pluralitatem Pesonarum in unitate Naturae Divinae. Sed et sibi ipsis eontradicunt Sociniani. Etenim ipsi nomine Filii , qui est Christus , i litelligunt Personam a Patre distinctam: Eccur itaque non erit tertia Pers'na Spiritus Sanctus, qui eodem omnino modo , ac Filius, exprimitur in ullato testimouit,

in priori epistola cap. v. v. Tres sunt. qui testimonium sint in Coela . nter , eleidum, ei Spiritus Gnctus : et hi tres tinum sunt. Sed quoniam propterea ip i

ex lexiu expungere Couaulur hune verbiculum , vide-himus in solutione argumentorum.

Trinitate Personarum in Divinis fuisse ignotum antiquis Ecclesiae temporibus , et fuisse excogitatum a Concilio Nicaeno , ideo visum est in hoc Pliam os illorum oc-

164쪽

,. DP ra. I. A ms . SS. Trinitatis fi ludere. Ei quidem primo' nemo in dubium revocat quiu tota Ecclesia a sui usque exordio Sem per usa sit Symbolo Apostolorum. Sed in hoe Symbolo eX presse confitemur ires in Deo Personas. Ergo manifeste I uerecti mentiuntur. Deinde, ut cael eroS Praetermittamus, IrenaeuS. et Tertulliatius certe fuerunt aule Coucilium Nicaenum.

Sed isti pro viribus hoc dogma docueruui , et praedicurunt. Et quidem Irenaeus lib. I. contra haeri ses scri- pSil: Ecclesiα Per tiniseratim orbem tisque ad fines temme Seminctissi'. . . iacculi eam fidem, quae est in Nilum Deum retram O iPotentem . . . Et in unum Iesum

Christum Filium Dei, et in Spiritum Sancitim. Iustinus v pol. II. ail: Intrem, et qui ab eo venit, Filium, ei

inutim Sanctum prophetictim colimus et adoriamus. Et Tertullianus lib. contra Praxeam cap. XXX. ail: Iudaiciae Fidei ista res est sic tintim Deum credere, in B.A-um Dei iadnumerare nobis , et post Filium Spiritum. Quid erit inter nos, et illos, nisi disserentia ista J Sabelliani, Paulus Samosa lenus et allii ante Concilium Nicaenum

Trinitatem Personarum denegarunt, et ab Ecclesia proscripti luerunt. Ergo etc. Tandem quis negare poterii, Baptismum semper ab Ecclesiae primordiis ministratum luisse ea omnino formula , quae in Evangelio praescribitur. In nomine Patris, et Filii, et Spiritus Santii ZErgo aperto calumniantur Sociuiani. Obeetiones Socinianorum. 36. Romanenses pro asserendo dogmate Trinitatis vim faciunt in eo versiculo prioris epistolae Ioannis cap. V. V. I. Treε εtint , qui testimonium dant in Gelo, Pator. Verb- , et Spiritus Sanelυε, et hi tres tintim sunt, Sed versiculus iste ad textum non pertinet ; sed malitiose fuit intrusus. Ergo etc. Prob. min. VersiculuSiste non legitur in codicibus an liquioribus. Ergo spurius est , Bon senuimus.

165쪽

fit, Aratu . naia. Lib. IV. da mo Dino eis.

t. Diat. iant. Non legitur in aliquibus tantum , concedo ; tu omuibus, neqυ. Itaque quisti, vis verSiculus i,tu desideratur in aliquibus ali liquis codicibus , quia lameu legitur in longe pluribus , pro genuitio hub udus est et El. Eo vel magis . qui A uon tralus deest iii illis, sed desunt laut uui verba In coelo. Et qui dein Roberius Ste-plninus in editione novi Testamen li , quue in adornavitu uno i S Sobeli sexdecitu vetustissimis Maiiu scriptis undique magna diligeulia conqui itis. iti septem tautum, dicit , laudatum versiculum uou inve uiri tu tegrum , sed deesse verba In Coelo. Sed id uon iacit ad rem, quoniam se in per habemus Trinitatem Personarum: Tres Aunt , qui tesmonium dant . . . Inter, Verhum, et hi ritus Stinctus. Nunquid nomina ista aliis, quam Deo , uptari possu ut et Sed is inve dubium euauescit eum legimus in versiculo subsequi illi: Et tres sunt , qui testimonium dant in term et viritu , et ανο , et mn i . Nonne forsan inde claro deducitur , quod ex errore v-manuentium desunt in priori versu , in Coela 2 Calu

3 . C. Atqui revera laudatus versiculus genuinu S uouebi , Sed Spurius. Ergo et c. Prob. Si geuulnus esset, et non spurius, illo prusecto usi fuisseut antiquiores Ecclusiae Patres praesertim si rem habuissent eum haereticis. Sed nullus ex patribus usque ud saeculum qui utum illo

uSufi est mulit me adverSus Ara alios. Ergo etc. W. Nes. min. Eleuim lvudato versiculo usus est Tui .

t ullianus adversu, Praxe in ; Cyprianus lib. de unitate Ecel iise , aliique apud LRurentium Nisi. Sed adde , quod hujus versiculi expresse sit montio ad profligandam

perfidiam Arihuoruni tu libello de fide, quem anno 8

Eugenius episcopus Carthaginensis cum quadrigentis aliis prise,ulibus , qui Carthaginem conveneruul, ohiulit Ilun verico Regi Ariano. Cur autum nou omnes caeteri Pu-ii Pi id is Sum fecerint contra Arianos, plurES ESSE Poti Q ruui Lau,ae. Praccipua suis,e videtur , quia cuiu ex di

166쪽

Pu . I. . do HS . SS. Trinitatis GT ille, superius in aliquibus exemplaribus defuerint verba, In coelo , forsan malitiose ab ipsis Arianis ablata , ne illis occasionem darent aut calumniandi , aut litem longius protrahendi, noluerunt illo uti, muxime Cum ipsis non defuerint alia Scripturae lora aeque Clura , er v iida ad Ariauoruni perii diam Prolligandam. 38. C. Atqui laudatus versiculus Spurius mi , non genuinus. Ergii ele Prob. Pii nans, qui versiculum istam in textum intulit, fuit Iliuronymus in fiso prolοgo, et id siue ullo iure. Etenim si nou in omnibus grvecis C - .dicibus ille reportebatur versiculus, qua auctoritata vir priva us, ui Ilieronymus, veluti vere genuinum iu lexium iu tulit ' Ergo etc. Et quidem primo dicimus, quod non eonstat in ter Criticos , imin prologus ad epistolas Cauonicas, in quo

de Controviri So versiculo fit mentio, vere tribuendus sil

Ilieronymo . Alii ussirmant, negant alii. Secundo dicimus,

quod si titeronymus retinuit , id fecit, quia reperit in longe Plurimis antiquis codicibus , ii que majori fide di

gnis ; et quia vidit , quod errore Potiis, amamentium ille deerat in vitis. Itaque non id fecit, qua,.. auctoritatem sibi ui rogaret iudicium serendi de canonicitate librorum, sed quia ita humano judicio verum existima-vii , et ea praesertim de causa . quia illuui reperiebat iis versione Itala quam sectatus fuit. Ecclesia postea prae

sertim in Coucilio Tridelitino e gregata judicium decisi virin dedit tam de ea nonicitate laudati versiculi, qua inde caeteris Divitiis libris.

Is. c. Atqui lauda ius versiculus nulli mode ad sacrum textum perlinei Ergo eic. Prob. Laudatus versiculus dum per Romanenses probat Trinitatem Personarum , revera probat quoque Triuilatein Naturae Divinae. Sed, hοc'impium est, et manifeste salsum , quia repuguat Triuitas Naturae Divinae. Ergo eic. Hob. mes. In versiculo Septimo Pater , verbum, et Spiritus Sanctus, qui iu-3limonium dant in Coelo, sunt unum eodem certe Ino-

167쪽

68 Instit. TheoI. Lib. IV da Deo Trino etc. do , quo in sequenti versiculo octavo unum sunt spiritus , sanguis , et aqua , qui testimonium datit in terra.

Sed in terra spiritus, sanguis , et aqua non unum , sed triplicem dicunt naturam. Ergo allatus versieulus etc. v. dist. min. Spiritus , SRuguis , et aqua non uuBm, sed triplicem dicunt naturn m, Si seorsim eonsiderantur, Onc. , si considerantur simul unita in IIumanitate Christi . n O min. Ergo etc. nesso cons.' Itaque Ioannes

in hoc loco instituit comparationem inter testificationem Divinitalis Iesu Christi in Coelo , et Ilumanitatis ejusdem in terra. Et sicut in Coelo tres distinctae Personae Pater, verbum, et Spiritus S Ructus, quae Sunt ussum , idest una Divina Natura , testificantur Christi Divinitatem , ita etiam in terra humanitatem ejusdem testificantur anima humana , sanguis , qui . in ara Crucis effusus mi , et aqua , quae ex illius latere fluxit ; quae tria etiam unum sunt , scilicet una humanitas Salvatoris. o. Obj. Sociniani contra testimonium Ioannis Eap. XIV. ubi Christus ait: Esto rossiabo Patrem, et olitam Hroclitum dabit vobis ete. Et sic argumentantur. In hoc testimonio Christus rogat Patrem , et a Patre mitti debet Paraclitus. Sed rogare , et milii indicant subordinationem , et dependentiam ab eo, qui rogatur, et mi lit. Ergo Christus et Paraclitus ex hoc testimonio sunt Palre' inferiores, et ab eodem dependentes : et propterea

Euni merBe Crecti urae , nou vero Personae ejusdem individuae Naturne Divinae.

Christus est Deus , et homo , duplici scilicet con-

hians natura Divina , et humana. Itaque in allato testimonio , sicut et in multis aliis , rogat Patrem ut homo , et quidem ut creatura , non vero ut Deus , id estui Verbum secunda Persona Sanctissimae Trinitatis. Spiritus Sanctus autem non mittitur ex imperio, sed ratione originis, quam in eadem una individua Natura hahet a Patre, qui in Divinis Relationibus est caput, et ions iolius Ti inita ire, ut suo loco fu5ius dicemu5.

168쪽

Para I.. de fit. M. Trinitatis 6s i. Ilerum objiciunt Sociniani. Ioannis cap. XVII. v.

3. Christus alloquens Patrem ait: mec est autem vita aeterna: Mi cs Osciant te,solum Deum verum , et quem

misisti. Ieatim Christrum. Ergo solus Pater est Deus, Chri- lus est peculiariil creatura a Deo missa , et Spiritus Sanctus ad suuimum est Virtus Dei , a qua Christus

Duplici sensu accipi potest objectus textus,et scilicet solum Patrem , et nullum, alium , esse Deum 3 et Patrem esse solum Deum, scilicet non esse alios Deos. Quod autem non illo , sed isto sensu accipiendus sit, Patet ex pluribus locis , in quibus Christus se dicit Deus, Praesertim cum dicite Euo , et Pater tintim sentis. Caeterum Christus loquitur de vita aeterna. Sive ergo Per vitam aeternam intelligere velimus gloriam caelestem ; sive media, quibus illam fas est consequi, nihil inde deduci potesteontra Mysterium Trinitatis , quoniam illud certissime exitiuumeris aliis locis constat, uti demonstratum fuit. Etenim in priori sensu , utique beata gloria reposita est invisione Divinae Naturae, et consequenter trium Pers narum , et in visione etiam desu Christi Redemptoris. Et Verum quoquo est in altero sensu , scilicet quod fides in unum Deum, quin excludatur Triuitas , Personarum in unitate Naturae Divinae , et in Iesum Christum, idest Vedibum humana carne indutum pro redemptione hominum , est unicum et incar medium assequendi aeternam sa

lutem.

2. Tandem insurgunt Sociniani dicentes. Paulus in priori epistola ad Corinth. cap. VIII. v. G. loquens de vero Deo dicit: Nobis tamen tinus Detia riter, ea quo Omnia, et nos in illum et et tinus Dominus Iesus Chri-dim , Per quem omnici , et nos per ipsum. . Si ergo Paulus explicans quis sit Deus verus ex multis, qui sunt in Coelo , et in terra, ut ait versiculo praecedenti, diaeit , istum unum Deum esse Patrem, et nullum alium,

169쪽

io Imia. ThvqI. Lib. IV. de Dco Dino eis. quDinodo Filius ei tuis Deus , Deus Spiritus Sanctus . si in unitate Naturae tres admittantur Personae Z Ergo etc. s. Paulus dum in allatu testimonio nominati Patrem v num Deum , intelligit Creatorem : etenim addit: Ex quo omnia, et nos in illum. Ergo unum distere delinit, alioquin si hoc ipsum dixisset de Filio , et Spiritu Sancto, tres admisisset Creatores , quod est contra dogma Catholicae tulei, quae dum confitetur Trinitatem Personarum, unum tamen profitetur Deum , unum OmniPotentem , num Dominum , unum Creatorem. Deinde quero a Socinianis , nonne Paulus in secunda parte objecti versiculi Christum quoque dicit verum Deum Z Ita quidem. Etenim de illo puriter dicit: Per q rem omnis, et NOS Periparem. Nunquid duos Deos asserere voluit Paulus I Absit tanta impietas. Ergo sensus testimonii Divi Pauli est, unum rem Deum Creatorem omnium , et unum esse R demptorem Christum , nempo Divinum Verbum Patri eon substantiale, per quod juxta fidem Calliolieorum facta sunt omnia . et sine quo laetum est nihil , secundum Evangelium soannis , et ipsum idem humana curuo indu tum , ita ut sit verus Deus, et verus homo.

PARS SECUNDA.

vINDICANTUR DOGMATA DE Divi NIS PERSONIS SIGILLATIM.

a3. Quoniam nullus unquam neque ex Ilebraeis , neque ex IIaereticis de Divinitate Patris dubitavit, ideo iuhoe secunda Parte vires tutendimus contra Perfidiam e riun , qui in secundam , et tertiam Personam , Verbum scilicet, et Spiritum Santum, Suum virus Evomularunt. Et quidem in quatuor capita haud dissertationem dividimus. In primo contra Cerinthum , .Ebionitas , et S einianus demonstrabimus , Christum non quoad utramque sui naturam-, sed quoad humanam tantum ex Maria coepisse. In secundo vindicabimus Verbi Divinitatem. In ter-

170쪽

Hira II. Vmine. Dominia da Div. I ra. eis. . lio disseremus de voce inmotasion, et Videbimus , quae hac in re fuerit doctrina Patrum ante Nieaenum Conei lium. In quarto landem disputatio erit de Divinitate Spi

CAPUT. L

hsi. Non omnes, qui Verbi negarunt Divinitatem , Chri

stum Praecesisse negarunt antequam .ex Maria nasileretur,

sleut contra omnes, qui hoc dogma rejecerunt, illud quoque , scilicet Christum esse divinum Verbum humana cor-ue indutum, denegarunt. Inde, sit, ui haec catholica vehi itas Prius vindicanda videtur. Quapropter sit

h5. Prob. Apud Ioannem eap. III. v. 3. Christus leodemo dixit de seipso: mitio ascendit in Coelum, nidi qui deseendit de Coela , Filius hominis , qui Oe in Coelo. Et ibidem v. d . Praecursor soannes do Christo ait: otii demiraum venit, MPer omnes. est. Qui est de terera( ipsemet Ioannes de term est, et de terra loquitur. qui de Coela cει, εver Omneg rat. Ex quibuslsic fas est argumentari. Ex Ioanne Christus antequam in terra esset, natus quippe ex Maria virgine, fuit in Coelo, et de Coelo venit in terram. Ergo antequam nasceretur ex Maria erat in Coelo, et Post hunc ortum fuit in terra. Et Pr Pterea Christus non coepit etc. a6. 2. Apud eumdem Ioannem cap. .. VIII. V. 5T. cum dixissent Christo: . Ouinqtiastinici cinnos non dum hiabes et braham ridisti Diaeis eis estis: amen timen dico vobis: Gn-