장음표시 사용
401쪽
sertim postquam omnino persectum in crime nistum est assequutus , diversa fui corporἰs partas in dies , o in annos magis magisque olidan aur, is rigescunt. Hoc experientia probat, &rerum natura rationem hanc sequi debet. la machina animali ex legi Sus gravitatio nis , ex sanguinis , dc humorum impulsu , ex musculorum pressione, dc reactione plurima v scula perpetuo infirmantur, & vitiantur ., paulatimque in totidem fibras fluidis impervias mutantur ', ita vero mutata plurimae insens les cireulationis, di nutritionis salubres vias intercipiunt .
Varia liquida , uti chylus , bilis, sanguis .eetera, in dies minus pinguia, minusque fluiala adhaerent magis , dissicilius permeant tenuinia , ac magis resistentia vasa ; maiori dissieuia
eate corpus circumeunt. Membrana, quam textum cellularem vocantquς que in cellulas retis instar divisa totum coxis pus convestit , di vetas partibus modo pingue involucrum praebens, quibus servantur, & nu-eriuntur , modo molle , S tenax vinculum , quo cohaerent , quin mobilitate dest Ituantur ;textus, inquam, cellularis mutabilis, S laedi faellis erassior in dies fit , ac rigidior ἔ minus in dies, & annos flexilis evadit, magisque aiaper, ae magis liquidis permeantibus obsistens , a quibus alitur, atque actionem , reactionem,
Cartilagines, corpora ea solida , quae ab ossibus non nisi rigiditate, & duritie diversa videntur , florenti aetate sex ilia , ct elastica ,
maetis magisque annis volventibus rigescunt . Ex his plurima tandem ossa fiunt; qua re animalis oeconomia maxime immutatur. Pulmo unum inter viscera amplissimum , dc maxime leve , mira vestieu Iarum, & vasculo
rum aereorum congeries, cui perpetua aeris actio, & reactio minus mollitiei, plus vero in in
402쪽
Fονmatis is isteν tus eo ο ἰ; animalis . 4Ο 3 siexibilitatis inducit , iminus minusque in dies dilatationi consentit magis: magisque perpetuae sanguinis ejaculationi opportunus fit, quem in ipsum dexter cordis ventriculus propellit :hac vero semper aucta resistentia quum succe sve mechanicam cordis actionem infirmaverit .ae quo universae animalis oeconomiae motus pen
det, tandem illam destruit, ac ad nihilum reis digit PHL 34o .
Sanguis ipse , fluidum illud a ceteris omnibus conflatum , substantia ista reliquarum subinstantiarum omnium nutritium succum contianens; sanguis, qui ad annum usque trigesimum quintum massa, & volumine crescit, quin qualitate, &persectione ad sensum decresseat; tandem viribus decrescit ea ratione , qua suorum vasorum resistentia crescit ; & paulatim obstaculis cedens , quae innumeras vias permeando offendit , non amplius in primis suis osset nisperficitur, & lubricus fit ; si uiditatem succeiasve amittit, atque activitatem; substantia tan indem fit minus pinguis, ac magis terrea . Hinc majores res stentias invenit dum circuit; quem ambitum quum minus libere , ac persecte peragat , tandem animalem oeconomiam pertur bat, ac vitiat
II. Quid ex his omnibus tandem consequiis
tur natura postquam omnIno explicata es, vis activa eardis , O sanguinis perpetuo minus debat , dum membrorum vis νω ens perpetuo an gενι debet. Hinc vires hae oppositive eo pervenire debent, ut actio primae nulla sit respectu alterius.
Hinc physici machinamenti vitium gradatim procedens, a quo est alimentorum trituratio , digestio , in nutritios sueeos mutatio , qui ad animalis naturae jacturas reparandas instituti
Hinc successiva, etsi insensibilis , & diuturna praecipuarum partium organicae structurae
403쪽
debilitatio; in nervis scilicet, in musculis, in
omnibus sensus, ct motus organis .i Hine post magis minusque diuturnum te mispus cartilaginum, ossiumque contractio , &compressio ; quare quum partes solida non amplius, ut antea separatae , & rectae sint a nutriente substantia, quae poros replebat, ponde re, quo premuntur, constipantur: invicem aecedunt, flectuntur , & diversas in partes in incurvantur; & rerum ordinem pervertentes humores permeare dissicilius sinunt , sanguinem ipsum , & spiritus vitales atque Omnia vita munera dissicilius peragi sinunt. - Hinc , praeter eas omnes interitus causas ,
quae interius, & exterius exoriri positant , senectus , desectio , dissolutio, mors ; sive su stantiae immaterialis, ab organica, cujus struinctura vitiatur, separatio si o6r, & r 343 In hominibus , ut in plerisque brutorum speciebus haec separatio habetur , de vita cessat quo ipso temporis momento eordis actio cessat; a qua primo procedit, & cum qua generatim, ct sine remedio omnis oeconomiae animalis ais ctio intercidit. UNIUERsAE ANIMAE THEORIAE STNOPSIS ; SIVE: CONCLUSIO . Aoima sumana , animubrutorum observationum , & ratiocinationum nostrarum hactenus argumenta fuerunt . Utra. que substantiam maeterialem, & organicam animat , quin cum illa quidpiam natura commuisne habeat, Prima a suis operationibus sentiens& intelligens indicatur ; altera suis ipsis ope rationibus sentiens tantum , non vero intel Ii gens indicatur. Ex observatione, & phaenomenis demonstratum est , animam humanam esse substan,iam spiritualem. ΕΣ
404쪽
ri dii inp/' 'MςyVRtiQne , &. phaenomenis vero- millimum apparet , imo vero ferme demonvid ur , aninum brutorum esse obia
405쪽
META PHYSICA UNIVERs A SACRA ET PRO PHANA.
1334. OBSERUATIO. ,1 Ataria nomine ,
quaecumque ejus essentia , & natura sit , substantias omnes sensibiles intelligo visibilem hane rerum universitatem componentes ; substantias omnes, quae in majorem, minoremve massam , in majus, minusve volumen collectis aptae sunt quovis modo aliquem ex nostris sensibus affice re, sive in illo organicam quamcumque concussionem parere, ex qua anima nostra ejus natu Tam, aut praesentiam noscere pollit. I. Materia & metaphysica consideratione perispendi potest , unice ex idearum testimonio ; &physicis observationibus ex sensuum tesimonio. Postrema hac ratione materiam in universa physica nostra perpendimus ; nunc eam prima ratione ultimo hoc metaphysicae nostras tradi tu considerandam assumimus. Evidens est , materiam aliqua ratione Consideratam ad metaphysicam spectare; omnia enim
in materia sens ilia non sunt . Exempli cau-
406쪽
ejus essentia ignota. 4PIta: quaenam est materiae essentia λ quaenam sensibilium materiar accidcntium natura est Objecti haec sunt, quae sensus non attingunt, de quibus experientia, &observatio notionem nullam praebent . Spectant haec ergo ad metaphy- scam , cujus ea omnia quae ex sensuum testimonio cognosci nequeunt, obiectum sunt. II. Metaphysicae de materia disquisitiones ad quatuor has quaestiones re ipsa adduci omnes possunt, quae ejus essentiam, sensibilem qualiatatem, existentiam, actionem respiciunt. In quo fita est materia essentia I seu quaenam est haec proprietas ejus naturae intrinseca, quae illam materiam potius esse facit , quam aliud
quidpiam In quo sta est sensibilis materia qualitas seu
quaenam est haec proprietas ejus naturae intrinseca, vel extrinseca , qua sensus nostros assiceis re apta est Materia, quam videmus, 1 emper ne extitit, aut aliquando esse eoepit Materia , quam agentem videmus , intrinsecam ne energiam habet, quae ejus actionis verum principium, & causa efficiens st; vel universam actionem suam habet a causa a in distincta, & ejus naturae extrinseca IlI. Ex quatuor hisca quasionibus duae postremae ex naturali rerum ordine in tractatibus de Deo, & de anima humana, ad quos necessario reseruntur , jam pertractatae sunt. Ibi satis ostendimus ex ipsa rerum idea , sive ex praecipuo omnium humanarum cognitionum
Materiam de se obstantiam tantum inertem esse; quidquid vero actionis habet , id a causa naturae suae extrinseca mutuari 739 , 762 .
Materiam de se esse tantum obstantiam ea eam ad cogitandum , ad sentiendum , ad ideas prototypas, ad res in icem conserendas, ad sese
407쪽
og Theorἰa metaphysica materia.
se certis legibus dirigendam, ad sese in organa efformandam, & ordinandam , ut eam efformatam, & ordinatam videmus, necessario ineptam; quidquid vero ordinis, symmetriae , proporti ni s in visibili natura intuemur, a substantia infinite activa, & intelligente proficisci debere , quae nihil natura cum materia caeca , dc inerte commune habere potest 76s , 79s , 377 ,
ne , dc libera , atque essicaci entis ab ipsa natura distincti, & essentiaeli naturae suae exigentia, atque infinita naturae suae activitate aeternum existentis actione sy, 798, 88ι, ε 34, 899, 9OO . IV. Reliquum itaque est , ut quae in materia ad erus essentiam , is sensibilem qualitatem spectant perpendamus. Haec tractatu hoc discutiemus, cui coronidis loco erit sectio peculiaris de metaphysicae cum physica nexu, ac relationibus.
aass. OBSERVATIO. NAtura , ut religio , mysteria sua habet . Qui se in utraque
mysteria invenire miretur , recte nondum phi-Iosophari coepit. Mens humana, ut OceanuS , limites habet, quos praetergredi nequit ffuehuc venies, dixit mari Deus , o non procedet amplius s is hic confringes tumentes fluctus tuos . Haec quoque humanae menti nimis alte se eL
ferenti dicta intellige. Iuxer materia is naturae mysteriai unum ess
408쪽
eius essentia ignota . 4 9 universis suis partibus veluti inhaerens , esseniatiae suae nempe mysterium . Quaenam materia
essentia est ; sive proprietas haec intrinsieca . qua fit , ut haec substantia materia potius sit, quam spiritus , aut alia quaepiam substantia a materia , & a spiritu diversa PQuaestio haec ex iis est , in quibus quo mavigis philosophia imbuti sumus, magis haeremus . In problemate hoc lvendo omni aetate acu tissimi philosophi frustra insudarunt . Natura Eo magis mysterium celavit , quo magis illud detegere conati sunt. VARGE DE ESSENTIA MATER PHILOSOPHORUM SENTENTUE ., x336. OBSERUATIO. Quidquid philosophia de materia essentia protulit , de ea scilicet specifica proprietate , qua materia potius efficitur, quam spiritus , aut substantia alia a materia , & spiritu distincta , quinque hypo. thesibus continetur, quas paucis indicare pergimus . Ex harum expositione, quae quidquid de materiae essentia excogitari potest , complecti videntur, apparebit, hanc materiae essentiam , sive proprietatem Banc dissis vivam , qua materia determinatur, ut materia sit, & ignotam esse, & verosi mi liter imposterum quoque ignotam suturam . TRIPLEX DIMENSIO DETERMINATA.. x337. SENTENTIA I. Cartesus materiae essentiam statuit in triplici dimεnsione determinata , sive in actuali , & dete. minata extenso ne in longum , latum , & pio fundum. In hae hypotheue, seu sententia corporis cujusque essentia crescit, aut minuitur ea prorsus ratione , qua hujusce corporis actualis & de-δ om. IN. S terri
409쪽
41o Theoria metapis sica matersa. terminata extensio crescit, aut minuitur. Ex his in Cartesii sententia necessario sequitur :I. Compenetrationem repugnare, sive absolute seri non posse, ut duo corpora idem spatium occupent. Ceterum, inquit ipse , duo corpora quae necessario essentias duas habent, jam unicam estentiam haberent : utraque enim identificata essent cum una , eademque deteria minata extensione, quae eorum essentiam formaliter constituit. II Rερroductionem quoque repugnare live
absolute fieri non pos e , ut unum , idemque corpus smul , & eodem tempore in duobus diversis locis sit, puta, Romae , & parasis ,
in caelo, & in terra . Ceterum, Inquit 1 ple , unicum idemque corpus, sive una eademque essentia identificata est et cum duabus diversis extensionibus , adeoque cum duabus diversis essentiis: haec vero ex unico corpore corpus non unicum efficeret , ac de unica essentia essentias duas. a - 1338. NOTA. I. Nondum perpendentes pot- snt ne haberi compenetrati , & reproductio , claram , atque distinctam notionem exhibere pergimus fgnificationis, quam binis hisce terminis sententiae hujus assertores, Cc Oppugnatores tribuere solent . . I. Conpenetratio censetur esse plurium materiae elementorum unius in altero edit flentia . Exempli causa, compenetratio habebitur, helementum A existat in alio elemento B; sive si bina haec clementa exaeant in tertio elemento C; quin haec , quae ante compenetrationem distinctum l patium singula occupabant,
a Ruam hie Reproductionem aufror apiapεlas , theologi pa ta replicationem appellare
410쪽
ejus essentia ignota. 4 II dc modo unum tantum ex hisce spatiis omnias mul occupant, essentiam suam amittant; quin id ullo pacto esse desinant , quod intrinsece prius erant , etsi novum existendi modum
Pari modo, ponamus marmoreos globos duos diametro unius pollicis nullum habentes po-rurn , aut vacuo lum . Si divina omnipotentia primum globum in altero colloeat, ita ut binihi globi smul sumpti illud praecise tantum spatium occei pent , quod alter globus occupabat globi hi duo erunt invicem compene.
Hinc apparet, compenetrationem nihil eum condensatione, aut compressione commune habere I sunt haec enim phar non ena physca ,
quas tantum corporis partes invicem approximant, quin eas invicem compenetrent. II. Reproductἰo censetur esse unius, ejusdem
que corporis eodem tempore diversis in locis existentia . Exempli ea uis , s divina omnipotentia emiscere potest , ut idem corpus quodvis, horologium, sella, conclave , simul si Romae , &Parisis, sive in Saturno , ct in Iove ; coi pus illud erit reproductum. Iuxta communem catholicae religionis doctrinam adorabile Christi corpus simul, & eodem tempore reproductione , & perpetuo miraculo existit in caelo, & in terra , in hostia Parisis consecrata, &in hostia Romae consecrata ; quin re productione multiplex fiat ;quin intrinsece esse desinat idem unicum , in dividuum, totum simplex christi corpus diver-ss in locis simul existens. rasy. NOTA II. Ut apte intelligatur quo
differat compenetratio a compressione, & condensati one, satis erit postremarum claram n tionem tradere, atque hanc cuin de prima traditis comparare.