장음표시 사용
341쪽
Notitur An dieas Fere nadius Reginae Confessinu . . Antonius amaratas. Barnabas ianua.
Numen ad nostrum templum. Vespertinis horis diei sequentis militares ludi, di inuitum artificiosi cursus auxere communem populi plausum, & laetitiam.
MAgnum res nostrae columen amiserunt in obitu Andreae Fernandii Resinae gubernantis Consessarii, cujus illa sic est ula firmis, prudentibus, ac sanctis Consiliis, ut nihil momenti sit moIita, quin prius Andream consuluisset. Erat in lucem editus Vianae I parentes illi, non alia re, quam Pietat conspicuti Inerat Andreae ingenium ad capessendas scientias aptissimum. Mio sus ad litterarum studia in Eborensem Academiam, ibi se dedicavit Societati, ac biennio Ulyspone absoluto, navavit operam politioribus diiciplinis Con imbri cae. Postea eas litteras, & altiores scientias Eborae tradidit.
Iaponiae, donec vixit, non alio, quam Episcopi Japonensis nomine vocatus, di notus erat. Ut fuit Joannes vir excellae mentis, reperit in Andrea hominem omnium rerum capacissimum, di factum ad quaeque grandia. Idcaico tum Joannes, tum eius filius Theodosius Andream intima dignati sunt amicitia; uterq; illi tradidit animam suam regendam, & Regina poli Conlisuam sui mortem non alium voluit, quam Andream. Non ille tanta apud Reges gratia ex tria se egresesus est, nullius rei magis memor, quam tui. Cum Rex eum conaretur creare Inquisitorem Generalem, horruit, di copiosas effundens Iaclymas enixe rogavit, hanc mentem deponeret, se vilibus ortum parentibus, non debere adeo illustrem prostitui dignitatem.
Magnates, aegre serentes, omnibus anteponi. Multa moliti sunt, ut eum de sublimi gradu darent praecipitem. Id se facturos crediderunt, mortuo Rege. Dicebant hominem esse mortalium infaustissimum, sub quo Consessario esset mortuus Rex optimus, ct Princeps optimus. Ad haec Regina: cur me non a guunt ejus criminis, cur non medicos, cubicularios, & caeteros palam ministros intimos, sub quibus iidem obierunt diem tuum Θ nugae sunt haec in livoris officina fabricatae.
suit, qui apud ipsam majori polleret gratia. ob itationes ad palatium, & alias
urbis regiones, quae vitari non poterant, unice ulus duobus inulos, honesto tantum ephippio paratis, abacto quocunque ornamento vel faciente, vel indicante authoritatem. Conianguineos ad meliorem, qua nati lucrant, evehere fortunam, nunquam cogitavit. Aliquando unus e primariis aulicis suasit, ut eorum
aliquem vocaret ad obeundum in Regia certum, quod vacabat, munus Ad haec ille: Mihi nullus est Consanguineus, qui cum decore & honore Regum ita Palatio vertari, aut apparere possit. Omitto caetera virtutum exempla, quae prolixe alias vulgavi. Octobris a7. vitam reliquit in Ulystiponensi Seminario, se pultus in domus Professae templo.
nius Amaralius, ortus Curvacet in Visensidioecesi. Vel ante Societatis ingressiam nihil magis prae oculis habuit, quam virtutem. Non audebant aequales , ipso praesente, verba, vel sermones Inserere vltiosos. Apud nos qualis, quamq; persectus vir fuerit, paucis explicari nequit. Commercium cum Deo, paupertatis amor, obedientiae studium, zelus animarum, castigationes corporis, cuncta in eo grandia, & spectabilia.
scholasticus, moribus ornatus Innocuis. Morbo correptus poliremo totum se commisit moderandum arbitrio sibi alsidentium. Suadentibus, ut petetet Coeli mutationem, repotuit, se victimam esse lanctae Obedientiae. Vi morbi delirans Di ili sed by Cooule
342쪽
rans de rebus ad Deum pertinentibus loquebatur. Natus erat Valverdit dioecesis Visensis. . Conimbricae p. Aprilis praecoci morie defecit Ludovicus Machiadus I udovieis
novitius scholasticus Villaessoris genitus in dioecesi Bracharensi. orationem comitabantur ubertim cadentes lacrymae ; ne copia, & assiduitas noceret oculis, imperatum, ut eas temperaret: rcspondit, suae id potestatis non esse. Flagellum solitus madefacere, ut acerbius feriret. Nos ille virtutum, quem Societas in suis cupit tironibus, in ejus moribus redoluit.
8. Mense Augusto terrae commissus Alpedriniae, ubi per id tempus spe p. Mithisis sun dandi Collegii de nostris aliquot habitabant, P. Balthasar Saraiva Garajalen. - iva. sis in dioecesi Lamecensi. Quamvis tradiderit Philosophiam cum plaulu, vis naturae eum ad sacrum suggestum invitabat; & ornarunt hominem dotes in id . munus singulares. Vix crit alius addictior augendae S. Xaveisi gloriae. Illius industria divertis in oppidis & templis sexaginta simulacra Xaverit locata. Nec
sui clientis immemor Xaverius in mortis discrimine donavit insperata sanitate. Religiosis virtutibus plures antevertit. 9. Mirandae 3 in Septembris vita cecidit Franciscus Noguesta sacerdos, . an domo Conimbricensis, vir charitatis eximiae. Cum Brigantium arderet sebribus perniciosis, multus ille suit in siuccurrendo miseris. Dum pergit Mirandam concionaturus, implicitus morbo supremo desivit vivere, Ad eum juvandum accurrit Brigantio Petrus OZorius sacerdos,etracharensis, Collegii Minister, pa- om
ri charitate conlpicuus, lςd eodem morbi genere absumptus. Ambo Brigantii magna de se reliquerunt desideria. ro. In Ulymponensi Domo Professa 3. Junii posuit finem mortali vitae P. inegotius P. Gregorius Luilius, ortus Alpatami dioecesis portalegrensis. Missis Visita-- --tor in Angolam a piratis captus multa tulit. Redditus Lusitaniae obivit sacras missiones, vixitque annis pluribus in insulis Asserum. Postremo vitae tempore diris podagrae doloribus cruciatus haesit lecto annis tribus, ita pedum contractis, t& stupentibus nervis, ut per se ex uno latere in aliud volvi nequiret.
In tanta corporis asilictatione mirabilis erat illius tolerantia. Dum potuit, alienis brachiis portabatur ad consessionum tribunal. Affixus lecto, in eodem excipiebat nostrorum consessiones. II. Eborae aq. Aprilis extremum vitae diem morte consecit P. Didaeus Cardimus, germanus nostri Joannis Cardimi, natus Vianae. Bis aggressiis na-
vigationem in regiones ultramarinas ad animas salvandas, bis vela retrorsum d re coactus ventis contrariis. Tertio conabatur idem iter facere, sed maiorum
aliud jusserat imperium. Fulsit in eo singularis charitas adversius comprehensos carceribus, quorum plures annos curam gessit Ulyspone. Quoties occurrebat de fratre suo Joanne recordatio, vix poterat continere lacrymas, ingemiscens, quod illi tam dissimilis esset virtutum apparatu. xx. Contigit Ulympone in domo Professorum suavis obitus Alphonsi Alphonia, Rodericii Coadsutoris die postrema Septembris. Supra viginti annos collegitos hiatim eleemosynas, quibus aluntur in ea domo Religiosi. Inerat illi quaedam nativa oris gravitas, & authoritas venerabilis, quam profunda demisso exornarat. Idcirco plurimi fiebat ab omnibus. Ampluis annis quinquaginta apud nos vixit sine querela, & lupra modum prosectus animae suae studiosus. t 3. Die sextii Januarii vita concessit Bracharae P. Augustinus Lima. Re-PAugustinus galedii hausit primum auram. In Societate habuit gradum Gadjutoris ad res lpirituales. Ministrum egit in diversis domiciliis. In taxando delinquentibus poenas adeo prudens illi modus, ut vel castigati advertus ipsum grati fuerint ;nam cor & viscera nulli sinistro patebant affectui. Illius lanctissima exempla versabantur in oculis, & in ore omnium. Bis quotidie cruentabat flagris corpus. Annos triginta quinque nescivit eius corpus, quid esset levius & culcitra. Nonnunquain applicato capite ad lavacri epistOmium sinebat frigidam hyem ii tempore in coitas ac dorsiam decidere. Denique visus est tui iuratus hostis.
343쪽
328 Sympsis Amassim Societatis AESU
Sic se attenuavit, ut praeter ossa & cutem nihil restare appareret. Annos quin decim iisdem calceis multum sartis est usus. Plura virtutum ejus cxempla typis impressa leguntur. rurendum I . Ad vivorum jam labores pro Dei gloria & proximi salute exantiari Gymn tos calamum converto. In Farensi Algarbiorum Collegio hoc, vel aliquo exproXimis anno, abundante scholasticorum numero, nec eam uno Gymnasio capiente, ludus legendi, &scribendi, quem moderabamur, versus est in secundum Latinitatis Gymnasium. Illud non omittendum, quod evenit Paulo Mendesio Collegii Farensis Rectori. Praedii in agro urbis, Ludus dicitur, domus erat
I.emu 3 -- Lemuribus infestissima: habitatores pallebant continuatis terroribus: adeunt Res' ' ' ctorem, opem, & remedia quaesitum. Promittit se iturum, & abacturum inquietos hospites sacris exorcilmis. Venit Sanctorum armatus reliquiis, exlior . tatur incolas ad consessionem, & aliis, quae in rem faciebant, obitis, recipitur dormiturus in cubiculum, quod praeprimis Lemures infestabant. Vix clauserat oculos, cum sentit manum guttur stringentem. Edito magno gemitu, experrectus socius videt Pauli faciem vulnere & sanguine isdata uir praeterea persticuit malus daemon jacentis crura immaniter, ut tantum non excoriaverite non ausus eas corporis partes attingere, quas muniverant reliquiae. Sub auroram
auditis hospitum consessionibus, & iteratis exorcismis, regreditur in Collegium Paulus. Sequenti nocte, non explicatu facile, quos strepitus Alastor, quas excitarit in domo procellas; e suis videbatur convelli iundamentis, omnia ius, deque ferri. Nimirum ii fucre postremi conatus abguri daemonis; nunquam enim deinceps turbavit locum. pistidire, I . Portimani apud Algarbia novo Collegio Lusitana Societas aucta Collegium est. Oppidum quondam illustre propter maris commercia, siuum non longe a Q - mari ad sinum navibus excipiendis tutissimum, per quem suas merces in alias nationes exonerabat urbs Sylvensis, cujus nostris diebus praeter ruinas amplae . urbis indicia supersunt humiles domus egeno populo habitatae. Par infortunium Porti manum minuit paulatim ἔ variae ibi naves, & hae minores; nam alias non patitur sinus ostium arenis vitiatum. Ager est pulcher, ac laetus, aura sal bris. Degebat ibi Didacus Gonsalvius vir nobilis, & locuples, qui prosectus ad Indiam orientis cum Petro Sylvio Prorege, magnas acquisivit opes, quibus salvis restitutus est patriae. Mortuis filiis liaeredem voluit S. Franciscum Xaverium. Die a I. Octobris positus est templi primus lapis magno populi concursu, & caeremoniis ad id praescriptis. Eriingvitur 16. Tertio migrarunt praesenti anno in domum Ulyssiponensem tirones V ., is. ex Eborensi Collegio, imperante eodem P. Nichelio, cui visum fuit, unam sa- 'λὰ domum erudiendis tironibus pertinentibus ad omnem Provinciam Prosecti ad Transtaganam, nec sine necessitate permittenda separata domicilia. Ad Indos
.i- solvere Ludovicus Vasaeus sacerdos, & Antonius Fernandius, Lusitant; P. Ale-
xander Philippucius Maceratensis Italus, quem miraculo notissimum reddidera S. Xaverius. Iverunt ad Maranoniam Petrus Ludovicus Gonsalvius Italus, Gaspar Urischius, & Ioannes Philippus Belgae, cum Balthasare a Campis Coadjutore etiam Belga. Hieronymus IT. Anni praesentis Ianuario advenit Ulyssiponem P. Hieronymus Clavis. ὀ remonil , qui Venetae Provinciae egerat Provincialem, missus a P. N. Genera-h, ad visitandas duas Lusitaniae Provincias. Nam Patres Lusitatriae Provinciae suas ob rationes, quas non reperi explicatas, rogaverant Praepositum Generalem, externum aliquem Visitatorem ad res suae Provinciae temperandas mittere dignaretur. Post duas lustratas Provincias Claremontius reversus in Italiam est Februario sequentis anni. Nec multum probata huiusmodi visitatio per alienigenam; cum enim ignoraret Lusitanos modos & mores, multa peregit sin cere, quae cum in ipsius patria essent vulgaria, & consueta, hic instar monstri
Res in ADL ' 18. In Αngola non desuere adversitates. Nonnulli rebus nostris insensi per ςpistolam significarunt Regi, nos in Angola necessarios non esse ; Capuccι-
344쪽
noa Patres ibidem explere pota nostrorum hominum vices. Dissata est haec
machina ab Societatis amicis, datis ad Regem litteris veritati faventibus. In sod,Iitium templo nostro conditum est sodalitium a naufragantibus nuncupatum. illius in . p uis' si tutum eo collimat, ut succurratur miseris, qui sua naufragio amisere bona. 'μFaeminae e nobilioribus, patrocinio spectabilis Deiparae, & animi quies, & cor- Deipat. --poris sanitas rediit. Abluti sacro sonte plurimi AEthiopes, quorum illico quidam felicem animam emiserunt.1ς. Dynasta Cassangae, cujus imperium continet decem alios regulos, Cois, resio vas ipsi vocant, & in eis regionibus robore & armis nemini inferior, veram Dynastae L fidem amplexus est. Duos e suis Magnatibus, Macotas dicunt, misit ad nostrum Collegium, enixe rogans, irent ad sePatres, velle sacro fonte lavari. Mense Augusto AntoniusVerasius sacerdos, & Antonius Ferretra adjutor eo moverunt. In itinere multa Pater in pagis contrivit idola,& veneficiorum instrumenta, quibus gens est supra modum dedita. Plurimos insantes salutari mundavit lavacro, qui invidenda felicitate haud multo post sanctas emarunt animas. Tandem perventum ad Cassaniae ditionem, ipse cum suis venit obviam, deditque laetitiae significationem. λoctus per otium Christiana mysteria in Christo per baptisma regeneratur una
cum aliquibus Magnatum. Coluit deinceps cum nostris amicitiam, quamvis nonnulli Lusitani Societatis nomini valde insensi eum nobis inimicum reddere conarentur. Audita Dynastae hujus conversione, multi reguli Patrem inviti-runt, ut ipsos simili felicitate impertiret. Dum ex aliis ad alios migrat, etiam ex vita inter eas gentes demigrat.1 o. Inter piissimos, multoque sibi jucundissimos labores implicatur moria Morirur P. ho; propterea necessum fuit valetudinis recuperandae causa redire in Collegium. Medicis momenti levis est visa aegritudo. Sed illico patuit, quae eos falleret opinior nam conclamata ianitate, 6. Octobris vita defungitur. P. Ludovicus p. L.dokie
Frerius Bracharensis, singularibus ad sacrum suggestum donis conspieuus petum verat in Angolam mitti: cum e LOanda ad Consense perrexisset Collegium, paucis post adventum diebus mortifera incentus febri magno omnium dolore
occubuit. Loandae pariter extinctus est Emmanuel Vasaeus Rector Collegii: P. Em nuia plurimos annos impenderat in sacris expeditionibus ultramarinis non poenitendo animarum bono. Angolani Collegii statu per Majores cognito, illae anno
sequente navigat P. Emmanuel Faria, qui docuerat eloquentiam Conimbricae, P. Emmanu. ex Rhetore futurus Rector. Perquam deditus suo cubiculo, & libris volutan -
dis plus, quam illa sinit regio, non diu superfuit ἱ nam gravi morbo correptus di ipse vitam profudit.
πίωe anno Comitia Generalia Romae celebrata , in quibus R. P. Joannes Continosio2 r Paulus oliva Genuensis 7. Iunii Vicarius Generalis constituitur univer siemi ira,
sum ordinem gubernaturus pro Gos ino Nichelio, quem aetas, & mor hi reddiderant communi administrationi inhabilem, cum jure post ejus mortem eidem succedendL Lusitani PP. non interfuere Comitiis : nec inveni causas, eur Romam non accesserint: sorian non erat navis, quae illos transveheret. Nulla facta spe adventus ipsorum, visum Congregationi non differre Lusitani Assistentis electionem, nec tamen eam voluit permittere Vicario Generali. P titis informationibus a quatuor Patribus Lusitanis, qui Roniae erant, ac servatis cautionibus in re necessariis electus est P. Gaspar Gouvea. Habitae fuerant Proin vinciarum Congregationes. Lusitana Conimbricae suos coegit. Electi sunt Congregatio.
eum Balthasare Tellio Provinciali Joannes LOpius, & Antonius Silva. Trans- lagana rem egit in Domo Prosessa Ulyssiponenfi, Provincialem Franciscum Mansum erant comitaturi Nonius a Cunea, & Ignatius Mascaremus. Finem impo-
345쪽
33o S opsis Amalium Societatis AESU.
suit Assistentis muneri Franciscus Tavora, quem ad id vocaverat P. N. Go
Profecti ulla. I. Τerni sacerdotes ad orientis nationes transiverunt, Franciscus Pimen-
tellus, Didacus de Valle, & Didacus Solomajor, omnes Lusitani. Apud Tunquinenses clarissimus suit Pintemelius, patria illi Arganilius in dioecesi Conimbricens; ejus sepulchrum invisitur a Neophytis, oleo sanandis morbis, & multis claret prodigiis. Missionα 3. Sacrae missiones per Regnum plures institutae. UfiusEborensis sacerdos sesquianno discurrit per arces, & oppida munita in confiniis Regni ad juvandos alienigenas milites, eorumque audiendas consessiones. Neque Comes Escombergius heterodoxus milites suos Catholicos privari voluit sacramentorum subsidiis ; magni faciebat nostros homines. Capitis erat condemnatus miles Catholicus natione Gallus. Quamvis Pater apud Duces vitam illius suerit deprecatus, non obtinuit. Concessa tamen aliqua mora, sumptis equis cursoribus, quanta potuit, festinatione, ad Reginam properavit, adeptusque est misero vitam. Monialium sic excoluit coenobium exhortationibus suis, ut v ledixerint confabulationibus ad crates, non solum cum aliis, sed etiam cum saecularibus consanguineis. Ex eodem Collegio alii processerunt in oppida diversia, Avisium, Ouriquium, Monarasium, Almondovarium, & Grandolam. In hoc postremo introducta consuetudo cantandi alterne singulis diebus in templo prope noctem tertiam Rosarii partem. Locatum in templo praecipuo S. Xavetii simulacrum, ac in oblequium Divi Sodalitas est erecta. Moritur P. 4. Conimbricae 29. Iulii Coelicolis, ut pie credimus, adscriptus est Fran-F 'ς si μ' cistus Pinerius, vir exquisitae sapientiae. Lucis usuram nactus Goveae in dice- ' '' ' eesi Conimbricensi. Scientias tradidit in Eborensi Academia multo plausti: ibidem est insignitus Doctoris Theologi gradu. Extant de tanto viro nonnulla monumenta Juris peritis valde utilia, ut opus de Testamentis, ac de Emphileusi. In Academiae Eborensis tuendis immunitatibus adversus aliquorum potentiam acerrimus suit. Suspiciebatur ab omnibus Conimbricensis Academiae Prosessoribus tanquam vir sapientissimus, quem in rebus arduis crebro consulebant.' Porro micabat in eo solidioris observantiae integritas. P. Antonius s. Hoc anno per sesamam injuriam P. Antonius metra ejectus de Mara-nonia per Lusitanos, quorum in sceleribus non connivebat, nec fas erat. Arnuuia. serunt incolae aviditate semper apud eos insatiabili asserendi in servitutem regionis indigenas. Obstabant divinae, ac humanae leges, obstabant nostri fiantiarum legum unici defensores. Facta conspiratione, initio Maji, diabolico furore invasit populus urbis S. Ludovici Collegium, rupit septi parietem, fregit portas, ac domum expilavit. Addicuntur carceri septem de nostris, immanissimis quibusque ad custodiam additis. Vix sinebant ipsis praeberi trahendae vitae necessaria.
6. Coegerunt postea navem conscendere, quae in portu erat. Nemini licebat eos alloqui. Dum haec, aliaque Patres in Collegio urbis S. Ludovici sufferunt invicta patientia; non minori odio irrumpit populus in Collegium
Parae ad ostium fluminis Amazonum; cingit arcta obsidione, vix permittit inserti cibos, saepe e vehentium manibus eos arripit, ac devorat. Aliquot con-juratorum cohortes in scaphis, Canoas ipsi vocant, per flumen subeuntes aggrediuntur pagos, ubi nostri cxcolebant indigenas, nostros vinculis constringunt; omnes tandem suis e regionibus expellunt. . Non defuit tot sceleribus puniendis, etsi non pro merito, ultor Deus. Praecipui de conjuratis vel flammis, vel undis rapti miserandum in modum interierunt. Anno integro pluvia non fuit; aruere flumina, quae nunquam defecerant, nec ulli mortales crediderant siccari posse. His malis accessit morbus pestilens, qui infinitam edidit stragem. Ut aliquod hujusmodi scelerum
cumulis velum obtenderent, causabantur nostros secum agitare de Maranonia tradenda Hollandis , quae calumnia mole ruebat sua. P. Antonius Retra ad Lu
346쪽
sitaniam tandem appulsus cum aliis, sexta Januarii sequentis anni dixit e sacro laggesto illam concionem, quae est postrema quarti voluminis ; in ea sua illa dominanti eloquentia hujusmodi rei tragicam seriem ob oculos auditorum proponit. De caeteris Vieirae factis, ac laboribus, & totius orbis plausibus, scribendum relinquo Brasiliensi Provinciae, cujus est filius. Aliquid tamen de illo non tacebo, si meum poposcerit institutum, ut postulabit anno I 697, cum de vivis
Clebratis bot anno nuptiis Caroli Anglicani Regis cum Catharina filia Re- Nos ii cimigum Lusitanorum, ipsa mense Aprili in Angliam vela secit. Voluit Regina mater, ut secum veheret a consessionibus suturum nostrum Antoni- 'Hum Fernandiu in Doctorem Theologum, litteris & virtutibus em nentem. Is elegit sibi comitem Joannem Fernandiuin notae virtutis religiosum. Aloy- Aloysia de-sia Regina, quae ad initium praesentis anni rem communem summa prudentia, demas a virtute administraverat, coacta est, huiusmodi curam deponere, & tra. dere Alphonta filio, Lusitanorum Regum hujus nominis sexto, quem ob inep- tudinein exuerunt postea throno Lusitani.
Joannes Brittus Ulymponensis, martyrio apud Madurentes illustrior, quam inter Lusitanos natalium splendore. Salvator Brittus Perctra,& Beatrix Peretra san- tui. suine inclyti hunc heroem genuere. Salvator obiit seminus Praefectus regionis a flumine Januarii in Brasilia. Vita Joannis plena rebus magnis in Imagine vi tutis Ulysiiponensis tirocinii per me in lucem est edita. Nihil pluris secit, quam sacrum Evangelici praeconis ministerium. In Pude serens GalIorum arce praesens erat, cum unus e nostris Patribus Gallis, similis dicenti rem magnam, quinquies, aiebat, superavi Caput bonae spei. Ad haec subridens Joannes, ut erat urbanissimus, O imum verbum, O laus, pro navis gubernatore, sta non pro operario Gangelis. Accepere dictum cum laetitia circumstantes nostri, & repetunt in praetentem diem. Id hoc loco volui scribere, quia judicarunt contineri pro Evangelicis operariis documentum, ipsos numeraturos non itationes ad Europam, sed annos in missionibus consiumptOS.
PP. Sebastianus Novasius, & Emmanuel Pintus, ut milites lacris nostris ministeriis imbuerent, quod illi naviter praestitere. Per insulam Maderam alii duo sacerdotes peregrinationem susceperant: inveterata odia extincta, & ingens confitentium numerus auditus est.
illic per Quadragesimam habuere sacram missionem tanto plaula urbis, & uti si ς' lys'. litate, ut Alexander Sousa urbis Praefectus, cives summi, infimique, & omnes Clerici in unum conjuncti corpus scripturam exararent, qua Societati donabant aedem secram divi Sesinandi nati in eadem urbe. Unus Clericorum contradicere molicbatur, multis beneficiis Eborae a nostris affectus. Visa hominis impudentia, & ingrato animo, sic adversus eum fremuere, ut vix ab illo abstinue rint manus. Petitam facultatem concessit libenter Petrus Infans his amplissimis
verbis: Societatis hominibus non jolhm in urbe, sed in cordibus dandus locus. Non ultra hujusmodi processit negotium. Nec nostri fixerunt illic sedem, nisi anno
s. Conimbricae sempsit initium supplicatio Academica in obsequium S. supplici io Francisci Xaverit. Regebat Academiam Emmanuel Noronius titulo Reformatoris. Hic pro ea, qua Divum colebat, venerationa, vocatis Prosessoribus,&aliis, quibus jus suffragii, proposuit, aequissimum videri, flagitare a Rege Sere- S. Minu. DilSimo, ut Academicorum pium agmen pervigilio, ac die festo S. Xaverit ad Antonius Franco. T t a no-
347쪽
. 332 S opsis Amafium Societatis AESU
nostrum templum solemnitati affuturum procedat. Placuit omnibus. Postulatum a Rege, qui libentissime annuit poscentibus, expedito regio diplomate 27. Junii. Fit talis supplicatio multo splendore, & majestate, Doctoribus &Magistris venientibus cum suarum facultatum ornamentis. Mositus Fun. 6. Naturam satietate vivendi explevit octogenaria major in oppido Per-dauix Resi. nes nobilissima Domina Anna Silva Fundatrix illius Pernensis Residentiae perti- ... netitis-Collegium Scalabitanum. Quondam illac peregrinantem viderat P. Ignatium Martinium, qui patrem Annae graviter valetudine Iaborantem invisit,iplumque ex eo morbo non obiturum affirmavit, ut contigit. Porro, volventibus se annis, inter somnos illi se obtulit species viri de Societate manu ducentis puerum pulcherrimum. Somno excusso, mansit affixa menti species per quietem sibi visa, & Societatem JEsu, quam rebatur significari, plurimum inde dilexit. Eam constituit haeredem ex asse, ut landaretur Collegium pro duod cim sociis alendis in oppido Pernes: quod si reditus non estent tot sustentanin, dis, & nequiret erigi Collegium, esset haeres horum honorum Collegium Sca-
labitanum. Illic duo de nostris habitant, quorum unus docet Latinitatem. Nostii desun- 7. Annus iste octonos ad laborum praemia evocavit. Die I 7. Maji P.
. , Vi Franciscum Vasconcellium Ulyssponensem de primaria Regni nobilitate, filium
seductiliu ' unicum suoriam parentum, & ex asse haeredem; cui & nonnulli consanguinei prolibus orbi haereditatem destinaverant. Has tot, ac tam arduas difficultates
egregie vicit, ut humile Christi sagum in nostra militia indueret. Cum mater hanc prolem suam pareret, laborabat praesenti periculo: ecce tibi, pulsat ostium vir habitu Eremitico vestitus, stipemque mendicat: cognita domus turbatione,& caula, dat famulo crucem ligneam, ut herae applicet: hujusmodi attactu , amoto obice, filium enixa est. Rediit famulus Eremicolam donaturus stipe, sed abierat, nec illius reperta indicia. Angelum suisse creditum est. S. Franciscus, ubi aetas processit, spes de se magnas edidit. Greus genius non admittebat nisi virtutum imagines. Secedens in cellulam domus, ibi tempus terebat volutando, ac legendo sanctos libros. Magistrum habuit unum e nostris sacerdotibus Domus Prosessae; illuc ibat, & aequales alii, quos ille s cerdos tum litteris, tum probis moribus instruxerat. Cum sciret nostros bis
quotidie conscientiam excutere, eos imitabatur. Ad mensam accumbens pransurus, aut carnaturus, imperabat uni e famulis, legeret interim Sanctorum vitas,
ut fit in tricliniis Religiosorum. s. Fuit unus ex ephebis pii Principis Theodosii, quem mirum recreabat nostri Francisci conversatio,& vita Principis vitae persimilis. Coepit Franciscus incendi desideriis ineundi Societatem. Res videbatur par somnio. Verum tot annis institit innumeras devorans repulsas, ut tandem admissus sit, qua parentum indignatione, qua vi, & quibus artibus filium conati sint abstrahere a Societatis complexu, jam supra delibavit calamus. io. Liber Franciscus hujusmodi laqueis, studiosissime in virtutes augendas incubuit. Nihil ipso humilius: nemo magis assiduus tractandis cum Deo
per orationem commerciis. Carteris tironibus suspiciebatur ut rarae sanctitatis exemplum. Absoluto primo Novitiatus anno, Eboram missus ad continuanda Philosophica studia; quibus finitis Ulyssponem rediit docturus Latinas litis
teras , quod magisterium obibat, cum supremus eum morbus lenta febris invasit. Postulante matre missus est in vicum suburbanum, ut ibi ejus valetudini materna cura consuleret. Illic indies pejus habuit, ac tandem sancte obivit. Vitam Francisci nise scriptam typis dedi. P. Ioanne, II. Conimbricae I 7. Septembris P. Joannem Comesium. Pluribus an-G-αsu . nis laboravit indefesse apud insulas Capitis viridis, sive Hesperidum. Egit postea Praepositum domus Professorum Villaevis is, & Ministrum Con imbricensis Collegit. In suburbanam villam ierat cum sociis rusticatum, cum dimidio corporis syderatione laeso torpuit illi brachium, & semur dextrum, nec amplius ulci fuerunt. Μonens reliquit tironibus linteum, sive sudarium, in quo visiitur
348쪽
patiens Dominus, ut solet e sacro suggesto ostendi populo, sic eis gratificaturus
quod sibi multa charitate serularint. z. In Domo Prosessa Ulyssiponensi 16. Septembris P. Ludovicum Ro- P I-MQViς in dericium, Ulyssponensem, Doctorem Theologum, & Professorem olim in
Eborensi Academia, ac Romae librorum censorem. Rexit Bracharense, ac D. Antonii Collegium. Emicuit in eo ardens charitas erga aegrotos, a quorum latere vix discedebat. Vita re bres virtutem effgiarunt. Ibidem a I. NΟ-vembris P. Antonium Monterium, domo Eborensem, singulari ad sacras con- P. Antistii cioneS talento. Acerbissime eruciabat flagellis eorpus tuum. Fugit saeculari--i0 V . um familiaritates; at cum Deo illi frequens commercium. P. Franciscum Va' p. prino ualentem 23. Novembris. Eborae docuit Theologiam, Romae egit librorum On- valens. sorem. Typis mandavit Concordiam Juris Canonici, Civilis, & Theologiae. Volumen aliud ad praelum concinnaverat de rebus Societatis, sed mors edi vetuit. Homo fuit antiquae sinceritatis, sine doli umbra: exactissimus in obeundis exercitationibus, quae spiritum nutriunt. I 3. In eadem domo is. Septembris P. Antonium I citium, Ulvssiponensem, septuagenario majorem. Eum exornavit peculiaris cum in divinis, tum humanis litteris eruditio, & mores sanctissimi. Plerumque de lecto fingebat horis duabus ante solis ortum, ut praemissis orationibus soret expeditus ad poenitentes audiendos. Fuit intemeratae Conceptioni, & Virginis iacrosanistae obsequiis addictissimus. Vulgavit historiam de Virgine Lapensi. Debet Collegium Portuense illius industriae Cymnasia Latinitatis, quam falla existimatione delusi cives nolebant a nostris in urbe sua de suggesto explicari. I . Prodierunt ex Collegio Bracharensi ad excolendos in castris milites P. Franciscus Vellius, & Antonius Al varus scholasticus. Ambo perniciola se-hri sunt correpti. Prior Antonius morbo tentatus petivit Collegium, quo ad- '' Uentavit tam prostratus malo, ut brevi perierit, videlicet 2 o. Octobris, quemadmodum habet Codex defunctorum: quamvis aliis manuscriptis ego deceptus typis dederim contigisse Antonii mortem pruna Novembris. Patriam habuerat Landroalium in resione Transtagana. Octavum & quadragesimum numerabat aetatis annum, cum reputans, quot animae periculis laboret militaris vita,
Conceptae spei, & rebus casuris valedixit, sumpto meliori sago in noltra Societate. Annis paucis, id est, tribus, queis apud nos vixit, magnos in virtute secit progressus. I s. P. Franciscus Vellius mansit in eastis pium opus urgendo, donec P. Frmcis rasebri lethali & ipse implicitus redire in Collegium molitur. Sed ingravescente V ii 'malo coactus est Limae subsistere in no comio Fratrum divi Joannis a DEOς ubi salutari viatico, & unctione paratus, reddidit suo Factori animam Ir. Novembris. Natus in oppidulo Palme dioecesis Bractarei se annos numerabat septem & quinquaginta. Docuit Philolophiam Ulyssi pone, egerat Poenitentiarium nostrae nationis in Lauretana Domor quod munus jam illic non exercet Lusitanus sacerdos. Plurimus, di indefessus suit in exercendis nostris ministeriis. Ejus charitas cognita singulariter est in assistendo militibus viter pugna dum vulneratis: aderat intrepidus, audiebat confitentes, nec terrebatur multo circum aures tinnitu globorum. Monentibus, sibi caveret, repotuit, se nostmeuitere ui ossicio suo mori.
Non destitere nostri a procurando reditu ad Marmoniae regiones. Neq; desinet
aliud suasit charitas erga neophytos, qui, nostris expulsis, tutor ungues, i t ra ac luporum dentes tenebantur. Ibant, vel redibant potius, sacerdotes quatuor, & sex coadjutores, cuncti fere ex eisdem, quos improbitas in exilium compulerat. Ia Brasiliam cum potestate Visitatoris contendis P. Hia n- vis . o T i a thus Brassiliaui.
349쪽
334 seno is Annalium Societatis AESU
thus de Magistris Italus eum P. Ludovico Noguetra Lusitano ejus socio, aliisq; novem diversarum nationum qua sacerdotibus, qua coadjutoribus,& tironibus. . Ut Visitator a nostris non sit acceptus, & ut exutus potestate fuerit remissus in Lusitaniam, dicemus insta occasione Commissarii profecti ad Brasiliam, castigaturi in re tanti momenti criminosos. Ab osti ut a. Ab AleXandro VII. tandem hoc atri, post varias mitigationes jam decretum de factas abrogatum est Innocentii X. decretum m magistratibus duraturis selum triennio, quod contradicebat menti nostri S. Fundatoris; & ipsa res ostenderat multa, nec contemnenda pericula, ac incommoda de tali manantia decreto. Id volui reserre, quamvis non solum hanc Provinciam, sed Societatem totam Indulgentia perculserit. Idem Alexander UIL praesenti anno plenariam concessit indulgentiam omnibus, qui facta consessione, & sumpto pane coelesti visitaverint nostrae domus Prosessae Ulyssiponensis templum in novendiali S. Francisci Xavetii devotione mense Martio, ibique preces fuderint pro conservatione Ecclesiae, pice Christianorum Principum, & haeresum extirpatione. Praeterea septem annos, totidemque quadragenas, si secundo consessi, & recreati codem pane templum idem intra novennam visitatum adierint, simili oratione effusa. Hujusmodi concessio facta propter Sodalitatem ejus Sancti in eo templo, quae talia Cesidona exigebat.
3. In Collegio Michaelensi S. Ignatii poenitentis introducta sodalitas
magno qua sacerdotum, qua saecularium concursu. Brigantii creverunt obsequia erga D. Xa verium, in ejus honorem instituto sodalitio. Molestus fuit
Mo Eborensi Collegio praesens annus, cum Joannes Austriacus potenti exercitu ur. y ' hem cinxisset, ae cepisset. Iuniores nostri, ut levaretur Collegium, missi sunt ad
Mora P. Ruy. ii de Mello. Nor tur An.
tironum Ulyssiponense domicilium. Non multum duravit hosti gloria urbis captae; pulsis enim, fugatisque Castellanis in Amexiali campo, iterum recepta est urbs, etsi valido munita erat praesidio. . Ad septem hoe anno de vita exeuntium nostrorum memoriam delabor. Agmen ducit r3. Februarii P. Ruysus, sive Rodericus de Mello in Domo Professa Ulyssiponensi defunctus. Helvia illi patria, genitores Illustrisistini. Primos annos transegit Matriti serviendo Principi Margaritae Austriacae inter alio honoris ephebos. Ubi per aetatem licuit, migravit in urbem Tingitanam, & in Classibus regiis militavit adversus Mauros annis pluribus. Postea ad Indiam profectus Ceilami insulae summum egit Praesectuin, cum spe administrandi totam rem Lusitanam apud Indos, adepta Proregis dignitate. 3. Verum altiora secum meditans, reversus in Lusitaniam adjecit animum sanctiori militiae. Trigesimo quarto aetatis anno 3. Februarii anno salutis 1613. nomen dedit Societati Ulysii ponensi. Didicit apud nos Latinas litteras.ctique facultates, quibus opus est suturis solenniter professis. Sacris initiatus nostris ministeriis strenuam impendit operam. Biennio praefuit tironibus Con imbricensibus. Sui despicientia, & modestia religiosa in eo eminebat. Pro usu tironum ipse Magister horis antelucanis duas aquae amphoras apportaverat. Socios recentiores coluit, tanquam essent provectae aetatis. Corpus castigare solitus multo macerationum genere. Restitit obeundis religiosis magistratibus, nec majores ursere, ne forent ejus desideriis propriae abjectionis molesti. 6. In Ulyssiponensi Collegio D. Antonii I 8. Januarii Coadiutor notis . φρομ η' 'φ' simae virtutis Antonius Homo Fronteirensis, Eborae Societatem inivit s. Octobris anno I sys. Sic erat iam deditus Virtutibus, ut omnes earum exercitationes illi vel ab ipso ingressu fuerint perquam suaves. Tam matura in eo mens, di in loquendo de rebus divinis servor, ut tironum Magister una cum duobus tironibus eum miserit peregrinatum de more nostro. In oppido Aqua de pisecibus dicto tirones voluit hospites habere in palatio suo Domina Ferreirensis, quae tempori in eo secessu rusticabatur. Alta jam nocte receptus domum unus ex incolis, qui habitabat sub tironum cubiculo. Cum de his nequidquam sciret, latrones esse non dubitans, accensa Iucerna, & nudato gladio conscendit, pul-
350쪽
pulsat sores, Antonius occurrens reserat. Ut erat homo surore percitus, non animadverso, quis esset, adigit ensem transverberaturus, ut putabat, latronem. Subinde videt errorem suum, & tironem illaesum, quod sine miraculo contigisse non credebat, narravitque postea non semel cum ingenti admiratione. 7 Post biennium moderatus est ludum puerorum discentium alp habetum, & simia egit Socium Procuratoris, Gymnasii penso soluto. Si tempus aliquod suppetebat, habita sicultate, juvabat alios Coadjutores in eorum ossicinis. Inde socium est Procuratoris Provinciae Ulympone, & tandem Matriti annis plaribus. Gravante jam aetate provecta, rediit Ulyssiponem, munusque obivit Janitoris Collegii. Virtus Antonii ubique fuit spectanda tum nostris, tum externis, quos adire crebro necessiim erat. Nonnulli Ministri Regis, eo domum intrante, sepositis aliis curis, avide de rebus sanctis loquentem audiebant. Modestia innata quid coeleste videbatur.
g. Aliquando dum orat in sacello Collegii Ulymponensis, vidit apertas
res tabernaculi, quo reconditur Eucharistia, ac Dominum JEsum levata manu dextra benedictionem sibi impertientem. Id prodigii vicinus morti, jubente Rectore, manifestavit coram omnibus sociis in i blatium habitatorum Collegii. Non semel daemones noctu ejus faciem unguibus cruentarunt, &teterrimo fetore repleverunt cubicuIum. Multa praedixerat, quae omnia confirmavit eventus.
s. Con imbricae x 4. Maji Gaspar Cardozus, adjutor rei temporalis. Ter si spar Cat. naves conscendit ad ultramarinas missiones, ter relicto cursu regi edi coactus est 4 ' v Ulyssiponem, denuo paratus tentare viam, si Majores admissisient. Huic sese obtulit videndum unus e nostris, qui lustrali igne cruciabatur: certum secit, latere in quodam angulo pecuniae bonam summam sibi concreditam, ut domino illius ipsam restitueret; injunxit, daret personae, quam nominavit, ut posset ipse de flammis exire, ubi eam purgabat negligentiam. Io. In eodem Collegio 4. Junii P. Gonsalus Antunius, Bracharensis. P. Consilui Tradidit scientias Conimbricae magno plausu. Rus affabilitas reddiderat omni- AR miR .hus amoenissimum. Vix erat in tanto Collegio, cui non esset a confessionibus. Raro, & nonnisi ad necessaria egrediebatur cubiculo. Totus crat in evolvendis libris. Non sinebat, praesente se, vellicari aliorum nomen, & famam. Bracharae aet. Februarii P. Antonius Cabralius Serolici natus. Tradebat Philoso- 'phiam anno jam tertio, cum mors eum sustulit. Erat moribus integerrimis. Ρ'' ii. In Domo Prosessa Ulyssiponensi P. Ludovicus Brandanus Ulyssip P. Ludovicut ne prognatus parentibus aeque nobilibus, ac locupletibus, Eborae gradu Doctoris insignitus docuit scientias Theologicas. , Praeter alios magistratus fuit Astinens Romae. Redditus Lusitaniae, sibi, ac Deo vacans, plurimum sugit saecula. rium commercia; dicebat, id boni sero a se cognitum. Animus illi generosius. Cogitabat de fundando Collegio Societati ex bonis sororis viduae : has curas,& effectum mors evertit. Praelo reliquit parata quatuor volumina meditationum plenissima succo, & medulla, quae post ejus mortem data sunt in lucem, &magni habentur. 1 a. Ibidem Antonius Lopius eoadjutor Palmetensis. Erat caementa- Amoruus --rius; idem opificium apud nos exercuit. Ille reficiebat collapsos parietes, ille P sarciebat tecta, atque uRa cum aliis caementariis domi nostrae laborabat. Fugit semper otium inutile. Manuum hisce laboribus addidit accuratum studium de perfectione religiosa. I 3. Cetobricae 2I. Februarii a Deo evocata est Domina Philippa Pareis Morirer Fundia nostri Collegii Fundatrix. Sex annis postremis vixit arixa lecto. Assede- ''ἴόὐώsti. runt, uti debebant, nostri aegrae, cumprimis P. Didacus Areda junior, cui sua, seque gubernandum tradiderat. Hus funus concelebratum a nostris apparatu