장음표시 사용
351쪽
336 Smopsis Annalium Societatis AESU.
Mis ire, p. Λ , Oreis imago superiore anno postremum nobis observata adhuc animo
Gos nus 1 f haeret. Romae 3 r. Julii octogenario major venerabilis P. Gominus G Nichel Praepositus Generalis ad illud divinum animorum concilium, coetumque profectus est. Ab anno I 6 a. rexit Societatem summa virtute cprudentia. Rus industriae debemus Venetae ditioni, unde quondam ob caulassatis notas ejecta suerat, Societatem nostram restitutam. Post ejus mortem coepit Ioannes Paulus oliva esse, ac dici Praepositus Generalis. Mori . . a. In domicilio tironum Ulystipone II. Novembris vita, ct communivisti spiritu frui desit vir exquisitae vinulis Franciscus Arias. Exortus est Amiei in Prioratu Cratensi. Venit in religionem nostram Conimbricae thb finem curriculi Philosophici. Diligens fuit in exercendis Societatis nostrae ministeriis.
Sed tandem affectus oculorum caecitate magnam, aut majorem vitae partem egit
apud tirones Ulyssipone. Per id tempus libellos plurimos composuit de rebus asceticis, utens ad scribendum tironum manibus ἱ hosque ad piorum utilitatem dedit in lucem. 3. Quia suspiciebatur ejus virtus Ulygipone, multus ad eum fiebat Nobilium concursus, ut per consessionem explicarent apud illius aures conscientiam. Fervidas de moribus habuit exhortationes in templo. Saepe, ut has audirent, veniebant Bartholomaeus Quentalius cum suis in schola viriutis discipulis.
Hie ille est, qui postea Uinsipone sive instituit, sive inuoduxit Congregationem Oratorii multo animarum bono. . Non erat religiosa virtus, quae non splenderet in Francisco fulgentiusmo lumine. Antelucano tempore duas, tresve horas orationi impendebat, priusquam daret initium, seriebat longa verberatione corpus suum. Quotidie per homologesim eluit animam, & sacrosancto pane resecit. Ante festum undecim millium Virginum mense integro solitus obire S. D. Ignatii exercitia; eo tempore semel tantum in die capiebat cibos, hi erant frusta panis bis cocti cum frigida: uvarum, & pomorum abstineas: super nudis tabulis somnum capere
obii p. ma. s. In Domo Prosessa UIyssponensi P. FranciscusTavora Lamecensis, prae- stu Π ter alia munera, quae jussis Majorum exercuit, Assistens fuit Lusitaniae. Finito Magistratu venit UlyIsiponem, ut praeesset domui Professorum. Scrupulis adeosuit exagitatus, ut singulis diebus hora dimidia exponeret Confessario conscientiam. Comis adversus omnes, & multae charitatis. Cum in factis, tum in verbis eius multa apparebat virtus. . Benedictus 6. Morae P. Benedictus Sequetra 2 o. Junii, natus Arronchii in Portale- ε ὶ-r . grensi dic est, diversa rexit Collegia, & tandem aenus Provincialis Transi sanae Provinciae. Gratiosium reddebant prudentia, & multa affabilitas erga se ditos. Magni factus ab Theodosio, & Joanne Ducibus Brigantinis. Detractionem praesens non tolerabat, dicens, esse humani commercii pestem,& venenum. Secreti supra, quam dici potest, observantissimus. Ad sacras conciones peculiare illi talentum, quod otiosum non permisit. Plenus meritis obivit prope octogenarius. λ I...h., T. Mense Augusto Portalegriae P. Ioannes Costa Odemirensis. Romae Coia. Theologiae studiis impendit operam. Eximio pollebat ingenio, sed magis religiosa virtute. Tradebat morales scientias, jam destinatus ad Philosophiam edocendam Eborae, cum est oblata piae mortis causa. Perniciosae sebres dominabantur in urbis Xenodochio, non passas est Ioannes suam citaritatem otio in iam : ivit frequenter miseris auxilio, douec haesiit illi febris mortifera.
352쪽
8. Conimbricae as. Septembris P. Antonius Bandeira. Societati ibi- . Am in dem adjunctus fuerat, cum absolutis scientiarum studiis numerabatur inter Aca-ν demicos cathedrarum Candidatos. Spes omnes abjecit, ut Christi contem. ptum indueret. Ad sacras missiones videbatur factus; lacrymas habuit in potestate. Impulsurus ad peccatorum dolorem auditores, prius ubertim flebat. Quo vellet, adstantium versabat animos. Saepe oppressus, qua multum laboravit, podagra, inter aliorum manus conscendebat sacrum suggestum, de ubi inealescebat, videbatur cessare morbi acrimonia. Exornavit caeteras dotes modestia cunctis spectanda. s. Ibidem I s. Septembris nonagenario major Petrus Nunius adjutor pratuas
teinporalis. Egit annis plurimis Ianeae supellectilis Praesectum. Quod suppete. bat tempus, sanctis commentationibus dedit, aut piis libris legendis. Rogabat impense DEum, de hoc proficisci mundo sine morbo diuturno, ne sociis terviaturis esset molestiae. Morem petenti gessit misericors DF . Namque Angelorum recreatus pane in cubiculum se conserens, paulo post inventus est mortuus in scabello sedens dormienti similis. . a 'ro. Qui aggressi sunt navigationem Indicam, vento reflante, coacti sunt uis . Ulyssiponem repetere. Brasiliam P. Iacobus Rotandus Belga, de P. Matiliaeus Moura Lufitanus tenuerunt. MOura, cum tae scribuntur, adhuc inter vivos in.: illic egit Provincialem. Ir. Eborae fiuit in templo nostro erecta Sodalitas S. Francisci Xaverit, in o initas, dicujus albo sunt scripti praeter laeculares nobiles plurimi Religiosi divinorum or- ζ dinum. Praefectus esse voluit Comes VimicisL Ad hos sodales pertinet cele. hrare novennam Sancti mense Martio ante diem ipsius sacrae apotheolis. Per eos dies concurrit urbs tota ad nostrum templum, ubi vespertino tempore divinum ferculum exponitur. Vineentius Amadus templi maximi Canonicus D. Xaverio addictissimus, nostris diebus reliquit annuos reditus pro alendis cereis magno numero arsuris, quamdiu in throno sacer panis intra novennam propo nitur adorandus. I a. in eodem Collegio exornatum est valetudinarii sacellum tum pictu- amilum va
ris, tum Sanctorum spanis eleganter exornatis. Dicatur D. Xaverio. hi ejus ἔζ: Tara colimus sanctam essigiem divi Iosephi, qui in ea loquebatur similiaritςr cum P. Ludovico Dasio Serpensi, ut ejus sunt testati Confessarii, & nos suo loco scribemus. Habet sacellum reditum qumque scinorum: ea ipsi singulis annis donanda reliquit P. Emmanuel Lima. . I 3. Ibidem ad tam ampli Collegii solatium venerabilis Eucharistia posita est ruehinm. in sacello Virginis a Conceptione. Id sacellum annuo reditu dolavit empta min villa P. Emmanuel Correa domo Angolanus, in morensi Academia primarius Theologiae Professor, postea Provincialis, de Assisiens Romae; ubi vita iunctus. Multas de pretiosissimas inde ad hoc sacellum reliquias miserat, capsis argenteis artificiose elaboratis incitata, plurimam vestem sacram, di frontalia, ut vocant,
MEnse Martio in unam Provinciam redegit Transtaganam, & Lusitanam Dus pro Adm. R. P. Generalis. Regebat Lusitanam P. Ludovicus Lopius Transtaganam P. Antonius Batradius, quod hic esset lenior, iussus est iciti
agere Provincialem, Lopius Rectorem Conimbricensem. Id in tanta mutatione laudandum, quod lumina pace gravissimum negotium fit transactum t nullae tu hae, nullae querelae, aut parcium clamores auditi. AEquis animis paruerunt omnes sanctae obedientiae placitis. a. Patres Petrus Amaresius, de Antonius Almeida tempore magni jej ssio isti .
Dii, rogante Capitulo sedis vacantis, Leuiam excolebant. P. Amardius lam Imius Fratris. Uu anno
353쪽
338 Smpsis Amafium Societatis VSP.
anno superiore in eadem urbe per id tempus habuerat sacram mi Sionem magna omnium utilitate. Introductae sunt duae sodalitates, una pro Virginis Beatissimae mancipiis; altera in honorem D. Francisci Xaverit. Capitulum P. Amaratio commendarati essici curaret S. Xaverit simulacrum in templo maximo ponendum. Id peractum multo apparatu de solemnitate post festum paschale. Hactenus illic viget cultus divi Thaumaturgi, filis ejus novendiale annis singulis. 3. Invasit omnes ingens ardor Collegium Societati nostrae sua tu urbe fundandi. Duae laminae piae dabant sacellum bene ornatum, aedes amplas sacello contiguas, de hortum arboribus consitum. Verum pro reditu firmo centum
unice tunc offerebantur scuta, quae summa par non erat tantae moli conceptae
Non multo post illae duae taminae, mater & filia erant, pie, ut vixerant, Obiereὲ filia prior, posterior mater; haec dicta bona haeredi reliqua ea conditione, ut condenti Societati Collegium quocunque tempore apud Leitiam illi traderet praedictam haereditatem. Fiosecti id 4. Ingens cohors Sociorum hoc anno ad orientem solviti Uiginti ive. λψ runt, Lusitani omnes. Ipsis praeerat P. Andreas Furtadus, qui venerat ex India eum Ludovico Mendota Furtado. Ibant naves duae: Praetoriam a S. Petro de Alcantara dictam conscenderunt nostri. Periculis di laboribus plena fuit ea
navigatio. Nec potuerunt tenere Goanum portum. Sustulerunt anchoras U-Iyssipone Io. Aprilis. Successu vario navigarunt ad Caput bonae spei. Quando
rursus superaverant aequatorem, numerabant itineris menses octo, adeo alimen
iis destituti, ut praeter aquam, & panem bis coctum alius non esset victus. Ipsia aquae mensura in singulos dies dabatur singulis exigua. s. Cum spes non assulgeret adeundae Goae, & alendae multitudini diebus multis, neque aqua, neque panis susceret, Solinaram insulam, quo ut tus favebat, direxεre ploras. Magnus labor fuit in prehendendo portu, sed tandem jecerunt anchoras. Subdita erat insula Caxensi Regulo, qui habitabat in Arabiae continenti, de amicitiam cuMLusitanis coluerat. 6. Dum morantur ad comparandum victum, & alia navigationi necessa. ria, non desuerunt morbi, ex quibus n5nnulli suis laboribus de vitae posuerunt finem, quidam in.terra, alii in navi. Horum nomina sunt, Iosephus Autunius. Silvester Francus, Franciscus Costa, Emmanuel intius, ct Mathias Andr da, omnes sacerdotes. Mense Februario, re cibaria commode curata, in altum sunt provecti. obvia fit illis navis Petiarum Lusitanis infensa, quam selicissime te perunt. Veniebat onusta mercibus pretiosissimis, hae sunt aestimatae millionibu non miniis duobus. Capta fuit de alia navis minor. Hujusmodi praeda divites,& laeti Gomum portum subivεre Aprili sequentis anni. λα- ad 7. Post ejectum e Brasilia Hi acynthum de Magistris Visitatorem, cum res 3 essent turbatae, & severitate opus foret ad cohibendam deinceps pessim exempli audaciam, bis eodem anno diversiis mensibus missi ex hac Provincia nonnulli. Martio prosectus est P. Franciscus Moratus Algamiensis, cum Emmanuele Cortesio, & Balthasare Eduardoi scholasticis. Decembri P. Doctor Antamus Gon- salvius cum potestate Commissarii sustinentis vices Praepositi Generalis; illi datus socius P. Emmanuel Z artius. P. Gaspar Alvarus ibat futurus Provincialis,
cum socio P. Antonio Fonseca, qui postea fuit a consessionibus Regi Alphonis M. in Sintrensi palatio sub custodia viventi. Commissarius isecum vexit Franciscum Sousam tironem scholasticum, & Franciscum, ae Ioannem Sylvam saeculares scholasticos ibi cooptandos in Societatem. Quid in Brasilia fungentes suis
muneribus egerint, meum non est memorare.
Obit .Theo. S. Iter susceperunt aeternum; de quidem in Domo Prosessa Ut ponensi ἀο - non' P Theodorus Honsius alienigena, de quo habet defunctorum codeX: Magnus,& multae virtutis religiosus, excipiebat alienigenarum consessiones, exhortationubus incendebat; eleemosynas conquisivit eisdem alendis. Tanta erat ipsius charitas, ut suis mambus m Os aegrotantium cibos ingereret, quos curabat in
xenodochio ipsis a se parato, ubi moriebantur plurimi perniciosa corrupti sebri,
354쪽
febri, quae ipsi adhaesit. Constanti vultu pertulit injurias, quas saepe adversus
eum jactabant Regis ministri, apud quos negotiabatur in milerorum utilitatem. 9. Eborae s. Augusti P. Benedictus ae Valle Ulyssi ponensis. Plurimus erat in nostris ministeriis. Ubicunque vixit, cum inde remotus erat, multa sui 'reliquit desideria. Suavitas charum secit, qua miseros in angustiis sublevabat.
Magnas adversitates toleravit invicta patientia. Duo tirones scholastici UlyLDuo illo, ispone innocentes emiterunt animas, Clemens Nobriga tam pius, ut olim videns lacerdotem aegrotantem, omni humana ope destitutum, ipsi tanquam mancipium toto morbi tempore inservierit. Alter Franciscus Lopius filius unicus suorum parentum praedivitum, caduca omnia contempserat, ut se Deo sacraret. Raptus est, ne sorsan aetas veniens intellectum mutaret.
io. In Collegio D. Antonii i8. Junii Ludovicus Sylva tria vota sole- Luilo, tamniter prosectis. Erat de primaria nobilitate. Germanus secundi comitis ML uio lari aseris Emmanuelis Tellii ΘDe. Hic stater mulis virtutis erat, ac exemis pli in Societate, ubi vitam duxis pene septendecim annis. Duod erat caecus, perintulis multum, O multo plura passus es. Decubuit ex perniciosa febre, qua ἴ
rur, aeternum quieturus in Caelo. P. Nonius acinea ejus avunculus illi parentavit, Hactenus Codex defunctorum.
EBorense Collegium multum doluit obitum P. Sebastiani Mendesii. Conti- Morinis P.
git s. Martii. Natus Monsaralii dioecesis Eborensis. Studebat Theologiae. Inerat illi Angelica modestia. Vix fuit, qui ejus oculos intueretur. Quamvis illius parentes divitiis abundarent, ne obolum quidem ab ipsis ad usum flagitavit suum, aut oblatum quidquam accepit. Solitam apud nos orationem, & examina conscientiae in sacello domestico semper obivit. In verbis nemo consideratior ; nullum protulit, quod vel leviter alterum offen
2. Diuturna phthisi laborans, nunquam conquestus est aliquid deesse sibi, aut escas minus suaviter conditas apponi. Charitas, dum valuit, in serviendo aegris, nequit paucis explicari. Docens Ulyssipone jam sacerdos integro anno bis die mundabat ulcera Ludovico Sylvae, de quo paulo ante, & curata osculabatur, quamvis csset corruptae materiae gravis supra modum odor. Addebat huic pietati caetera cubiculi ministeria. Dicitur picta Virginis assiimptae imago, quae nunc est in altari ad januam communem Eborensis Collegii, Sebastianum allocuta. Tam innocentis vitae fuit, tantusque Virginis cliens, ut haec fama suam mercatur fidem. . Idem Collegium die 3 o. Martii conspexit morientem Joannem Pe- Jorii uete retram Coadjutorem, natum annos quinque & ieptuaginta. Aboinium illi patria fuit in dioecesi Bracharensi. Sui gradus amanti Isimus plurimum indulsit piis exercitationibus, & manuum labori. Collegii Subminister partes suas integerrime complevit. Adeo magni ejus habita virtus, & veritas, ut, quae assim maret, nullus auderet inficiari. Postremis annis tantos perpessiis dolores, ut ipsi forent instar martyrii. Casu incidit in fossam, quo laptu vertebrae brachii dextri suis locis emotae: multum postea sudatum a chirurgis, ut reponerentur ἐsed incasium: nam vitalentae curationes reddiderunt brachium prorsus inutile;& Joanni dederunt amplam, ac diuturnam tolerandi materiem. Sic laesus non omisit unquam qualemcunque Iaborem, cujus consuetudo erat ipsi altera na
4. In domo tironum Ulysii pone 8. Martii a vita descivit P. Simon Al- λ Mmon M. meida in sancia ae innocenti senectute. Annis duodecim rexit tirocinium Eborense, di viginti scholas Academiae studiorum Praesectus. Locupletibus CrIus parentibus, cum esset eorum haeres unicus, iundavit ex ipsis bonas no- sntonius Franco. V u a strum
355쪽
3 o S nostris Annalium Societatis AESU
strum Collegium Portalegrense. Numeratur inter Benefactores domiεilii ib
Antonius s. Loandae apud Angolanos populares suos, quos plurimum juvit, cum QR v vita labores finivit Io. Julii P. Antonius Coutus. Vixit annos in Collegio Congensi magna cunctorum utilitate: nam Lusitanos ibi negotiantes sacris ministeriis intentus curabat ad sanam frugem redigere. Sacerdotes saeculares instruens ossicii sui commonuerat. In rebus angustis omnes ad eum, tanquam cominmunem patrem, soliti confugere, ut talem vulgus, & Magnates venerabantur. Moritur Re- 6. Non debent Annales nostri praetermittere brevem recordationem deg - 4 φy6- Serenissima Regina Aloysia Gusmania, quae a T. Februarii interclusa anima mortalitatem explevit. Faemina par suo coniugi Joanni IV. Regi. Fulsit in ea tam celsa indoles, & animus non solum aequalis vincendis quibusque arduis dissicultatibus, sed etiam omni sortuna superior. Rege defuncto, sic res publica ea gubernante stetit, ut ne quidem vacillarit: nec visium est Ioannem obiisse, sed illius animum invuctissimum, & profundam mentem in Aloysiam commigrasse. Nostram Societatem maximi aestimavit, duosque ex ea delegit confessarios, ut supra diximus. Pro anima illius, Societatis nostrae Benefactricis insignis, quatuor missae sacrificia a quolibet sacerdote de nostris facta, & quisque non sacerdos quater decurrit Virginis coronam. Profecti ad 7. Solverunt ad Indiam naves quatuor cum Prorege Ioanne Nunio a Cui a M. nea duas de nostris conicendere duodeviginti diversarum nationum. Praetoria vexit quatuordecim I praeerat P. Philippus Marinus, nominatus Japoniae Episcopus : in ea & duo praeclarissimi heroos, Iosephus Candonius Italus, qui nostris diebus martyrio est illustratus in regno Tunquinensi, & Thomas Peretra Lusitanus Interamnensis, fidei columen apud Sinas. Unus fuit ex iis, per quos obtenta est in tam vasto Imperio libertas praedicandi legem Christi, & illam impune sequendi. P. Marinus venerat Iaponensis Procurator. s. In alia navi a S. Benedicto nuncupata ferebantur, Hiacynthus de M gistris, Procurator Coccinensis Provinciae, Josephus Alvarus, Thomas a Cunea, sacerdotes, & Jacomius Ferretra Italus Coadjutor socius P. Hi acynthi. Hi eidem est, qui ad Brasiliam Visitator iverat, & jam ex India occasione negotiorum Archiepiscopi Cranganorensis venerat in Europam. s. Ea navigatio tot, ac tam variis casibus, & erroribus suit obnoxia, ut rlongum esset cuncta, quae acciderunt huic alteri navi, enarrare. Aberant teriatio gradu ab aequatore, clim coeperunt tentari morbis. Accesiit, quod impetu procellae dejecti sint funes, & mali. Navis tam nuda mansit armamentis, ut e. navali sit visa in undas recens esse missa. Nihil eam juverunt praetoria, & aliae, quae in conspectu erant, nec illas turbo tetigerat, sed veniente nocte, relicta fiocia, ne mora ipsis noceret, pastis velis continuarunt iter suum. Potuit tamen ante P. Hi acynthus eficere, ut P. Iosephus Alvarus transportaretur ad praetoriam navem; nam ipsi erat indubitatum suam navem vel ad Brasiliam, vel ad Ulyμsiponem appellandam. Io. Dum morantur, navem aliquo velamine adornantes Brasiliam petituri, torrentes aquarum in Guineae viciniam impulere. In his tam angustis rebus, habita consultatione, ne venti, & impetus currentium aquarum eos raia peret ad Americam Castellanam, statutum est, vel Hesperidum insulas, vel Lusitaniam petere. Secunda Junii octavo gradu ab aequatore ad Aquilonem Jaco- MosiurIae mius Ferretra socius P. Hiacynthi post toleratam aegritudinem piissime obivit. mu FG - Praecellebat multis virtutibus: tria, quatuorve oscia peregit in Collegiis Venetae suae Provinciae. Ajebat Coadiutores salvari laborando, ut scholasticos nostros studendo. Omnium animos illi devinxerunt virtus, & affabilitas. Antonuis II. Aliud vulnus s. Junii cor laesit Hiacynthi, mors Antonii a Cunea, Cm M. qui cum Hiacyntho terrestri itinere ex India Romam venerat. Callebat artem typographicam, cujus secum Hiacynthus serebat characteres Indicarum littera-
356쪽
rum. Res erat ad fidem propagandam multi momenti. Ideo supra modum
Pater eius mortem doluit, quanquam vidit optime paratum de vivis abire. ra. Ventis quiescentibus, censuit Gubernator applicandam m2gis navem ad oram Guineae, ut ab illis excitatis tonitruum tempestatibus in ea regio- ne frequentibus juvaretur. Nona Junii conspecta continenti, navigabant ab ea distantes non plus sex leucis, tentante plumbo maris altitudinem. Noctis undecima comperiunt quinque tantum ulnis abesse iundum. Inter turbationem inexplicabilem jaciunt anchoras, lucente sole vident esse navim in mari vadoso, hinc inde circumitantibus scopulis, miranturque, quonam modo in id loci navis pervenerit absque naufragio. I 3. Communis stupor omnium insedit mentes. Nihil occurrebat, torpuit consilium. Mors solum obversatur ante oculos; non dubitant spem omnem exeundi perditam. Infinitae sunt jactae in Coelum preces, plurima vota emissa ad conciliandam DEI misericordis, & Sanctorum opem. Magnis vocibus postulabant peccatorum veniam, & absolutionem. Condonabantur injuriae. Porro unusquisque expectat navem solvi, ut vel arrepta tabula, vel quidquid obvium haberet, exitum inveniret ad oram continentis. Haec inter aestu decrescente jam clavus, & navis carina vastum, & planum in fundo lapidem tangebant. Incredibilis erat strepitus & fragor totius navis, cum subsidente mari seriebatur Iapis. I . Hiacynthus, desperatis rebus, conclave adit, ubi iacebat aegrotus P. Thomas a Cunea, providit, quae in quemcunque casum opus erant. Postea suspensis e collo Crucifixi simulacris ambo egrediuntur ad navis soros: ibi caete ros consolando morituri. Obligarunt se votis plurimis, si sospites evaderent tantum periculum. Interim non cessabant impactiones, & impetus carinae ad lapidem, continuarunt a secunda post meridiem hora ad octavam noctis. I s. Masister navis sub obtentu explorandi locum commodum jaciendae anchorae, scapuam in mare missam conscendens, ex oculis abiit, terramque quaesivit. Cum suspicarentur milites gubernatorem meditari fugam, nudatis ensibus obstitere. Post immensos horrores, & mortis mille facies metuendas, animadversus canalis inter saxa, ubi erant altiores undae; eo navis paulatim compulsa, iuvante aestu crescente, natare coepit. Id insperati favoris tributum est animabus igne lustrali detentis, quarum opem, proinisse magno missarum
I 6. Post aliquot die , ac noctes inter assidua mortis pericula, tandem navis egressa elt arctissimas angustias. Per id tempus P. Thomas a Cunea cum Moritur . a longo duorum mensium morbo aliquantum respirasset, & inciperet convale-scere, recidit in eundem morbum, quo in dies ingravescente i 1. Julii decessit. '' Erant illius mores religiosissimi. Amissis tam charis sociis maeror ingens, tristis. que recordatio P. Hiacynthum ita afflixit, ut vel omnem cibum fastidiret. Augusti tertili sunt ingressi portum insulae D. Jacobi.
17. Novem & triginta dies illic morabantur. Coelum est admodum insalubre. Mortuus est navis P sectus. Grassantibus morbis, vix fuit, qui non aegrotaret. Eorum remedium fuit charitas P. I iacynthi. Plena infirmis nave, liquerunt infelicem regionem. Octobris 28. conspexere Berlengas insulari deinde aggressus est noctu gubernator navis jacere anchoras in sinu Casca-liensi, mane subiturus portum Ulyssiponensem. Cum densissimae tenebrae mari incubuissent, & navis procederet, nisi DEus miseros protexisset, Qua dubium impacta esset ad saxa arcis divi Juliani in ostio Tagi. Clamatum est a vigilibus, ut quam primum ab statione tali navem arcerent; aliter perituros. Non secus faciunt, incerti, quo serantur; sed paulo post animadverterunt se, ostio superato, intra portum esse. Hoc postremo favore patuit omnibus, quam Deo curaeessent.18. Eborae turbatum est in Collegio Purificationis. Author praxipuus Tmbae in quidam Collega Petrus Vasaeus Bellus, quem, cum noctu armatus extra Colle-
357쪽
Soluitur Re sidetitia Alpe-dtinensis. Princeps peia trus incipit administrati. onem Regni. P. Frerranus reman ius Plincipis confessatius. Eligitur Con stiarius, si,
Deputatus tituis statu. tim ordinis,
gium deprehensus suisset a Custodibus, foveretque commercia minus honesta, de Collegio Rector expulit cum tribus aliis ejusdem sursuris. Bellus iniquam vim caulans recurrit ad Judicem foraneum, restituique petit Collegio. Homo parum doctus, Vel nimium praeceps, ad cujus serum non pertinebat litigium mere Ecclesiasticum, armata manu cum suis satellitibus Bellum reposuit in Collegio. Rector jussit inde rapi per apparitorem Universitatis in carcerem Academicum. In itinere habens obviam cohortem Gallorum militum, invocat ejus auxilium. Miles illum sine mora eripiens manibus apparitoris, reducit denuo ad Collegium. Unde egressus & Eborae, & Ulyssipone tot vulgavit adversus Societatem mendacia, tot lites movit, ut aliquot annos nobis facesseret molestum negotium, donec Judicum legitimorum postrema lententia importunissima illius temeritas est omnino dimata. I9. Per summam injuriam, & vexationibus incredibilibus motis adversus Residentiam Alpedrinensem a Canonicis Guardiensibus, & Praetore Casteibranei, depelluntur nostri ex illa statione, quam tenuerunt annis decem multo oppidi favore, di utilitate.
PRinceps Petrus frater germanus Alphonsi Regis die a . Novembris ecepit
administrare rem publicam: Magnates enim Regni, cum viderent Alphon si mentem ad munus inhabilem, exuerunt sceptro, ac relegarunt ad Castellum Angrense, ut haberetur in latiori custodia; quanquam postea securius visium palatium Sintrense, quo translatus fuit, ubi & vixit, & obiit, ut suo loco dicetur. Hujusmodi reipublicae mutationem necessiim duco memorare, quod multis afferat claritatem. a. Auspicatus administrationem regni Petrus, non Regis, sed Principis Regentis nomine, sibi voluit a consessionibus nostrum Emmanuelem Fernaniadium id temporis Praepositum domus Prosessae. De cujus Apostolico spiritutum in peste Algainiensi, tum in sacris missionibus apud Insulanos Assorum suis locis narratum est. Plurimis videbatur, nisi attigisset munus Consessarii, inter illustrissimos Societatis in virtute heroas eminentem locum occupaturus. Non quod ille minus religiose aliquid scienter commiserit; sed quod negotia publica, quibus ex voluntate Principis deesse non potuit, antiquum vitae tenorem ex par te visa sunt hebetare. . Unum fuit, quod magnam labemasipersit bono nomini P. Emmanue lis; quod nisi postea purgatum, procul dubio aeternam apud nos infamiam sibi inussisset. Ut suum Consessarium Princeps honoribus augeret, cum constituit Deputatum , ut vocant, trium regni ordinum, sive statuum. Una cum Marchione Fronteirensi adivit possessionem dicti muneris. In eo concilio tractant ueres summi momenti, & a nostro Instituto alienissimae. Tantae praetcrea munus est authoritatis, ut nonnisi regni Optimatibus demandetur. Idcirco nostris d 3bium non erat, eum honorem dignitatem esse praeclaram, voto, quod de non acceptandis dignitatibus emittunt nostri Prosessi, maxime contrariam. . Nihil Societati magis cordi est, quam hujusmodi voti integritas, omni lconatu a se dignitates saeculares arcet, quas scit non aucturas, sed eversuras Societatem. Vix explicari potest, quanta in Prosesse facta suerit turbatio. Ace bissimae litterae a gravioribus datae ad Provincialem absentem, ad Generalem Praepositum, ut tanto vulneri pro injuncto sibi munere adserrent medellam. Et si suavia, quae prudentia dictabat prius tentanda, nihil proficerent remedia, applicarentur urentia, quocunque res caderent.
s. Epistolam Patris nostri olivae plenam remediis & consiliis referre operae pretium duxi, ut si, quod avortat DEus, simile ulcus eruperit, in promptu
358쪽
ptu fit antidotum. Ad verbum hale est scripta ad P. Provincisem Antonium Barradium. Abrevi tam bone Reveremia Vestra, cum recens erupis exemplum, udis ad flendum consiliis trium Renni ordinum,me suum una cum aliis Optimatibus Patre Praeposto Emmanuele Fernanias. id praeterquam quω exemplis in Regia Caesarea, Gallica, Polonica , Misque vigentibus adversatur, O r
pugnat tertio vota fimplici nossessorum moris missensibili, praesertim post declarationem ab Urbano VIII. etiam infrina Brevis cati 16. Manu, quod incipis, Vota quae Deo &c. O praetere. Constitutionibus nostris, deerat ue 79. Congregationu V. Generalis, monitisque generalibus, ae regula quarta Confessariis Erincipum proriptae,A. ad tua omnia referenti. Cum miniis potueris hujusmodi successu iacira ishic dissimulasione praeteriri, expecto jam filicita tapatientia lauras, qua sirenia assertam restram a R. V. nostrarum vim sanctionum, planeque detersam ladiem ex 'fis rei gessa mitiis mustam nomini Societatis. μ-gri emm ea cura Superiores, oe graicer conficientiam onerat, ut nulla interpo- sa mota, nulla excusatione ad sed, e Miter avertamus ab eo coetu adeundo P. Emmanuelem Ferirandes, nec patiamin ejusmodi ne tus implicari. In hunc
nos utique scopum, O Serenissima Principis parrocinium, ct Confessarii ejusdem operam, cy zelum R o O plurium istic Pagrum pia studia Iolicitamus. St. missionem ab Ocio minimὸ congruo concedri eidem Patri sup canti Regia Cel Letudo, luculentas ad eam actionesgratiarum obsequenti Θ deierat R' ri evmsso, tum nostro nomine, totiasque Societatis. Si quod nullatenus es credibile renuuid ipsum postulare G essarius; vel quod Me a Mum cressibile videtin post Iamr eo medere nolueriι Princeps, renomandum feri m M via eris a R' D, quia is apud memoratum Pontificem Urbanum VIII. magna cum laude praefisitis pia mem. P. Minius Generalis. Hic ut sua Sanctuaris memem abduceret ab infulis Episcopalibus P. Ferdinando Salaetario imponendis, una cum inrisersio Pro forum Romae habitantium numera ad Saucti mi pedes procubuit, viseraque hum-sitatis . O Observantia custodiam suppucibus votis, O laremis impetravit. Sic ' Vt cum tribus Rectoribus, nempe Collegii S. Antonii, Seminarii H emorum, O Domus Probationis, cum quasvor Consultaribus Provinciae, P. Amonio Vistra, indecunque accisum adesse flatim iubebat, nec deesse patiatur, Pantaleone Camassio, Andrea ina, est Georgio a Cosa, Aurea merum jam defignatum, cumque totidem Procuraetoribus Provinciarum, Lastetaniae P. Ioanne de Almeida, D nica P. Petro dira te, Goana atque Simois P. Adriam Petra, ct Brassiua P. Francisto de Matras, accedet ad regium Rhum, cujus in umbra se peri genitam, ad Iam ceris, di feliciter auctam usque ad gemini orbis conisis erre se
Societas otiriarum Revocabit Serenissimo in memoriam majora omni commemoratione beneficia, qua cum ipsi debemus, tum regiis Majoribus e per qua omnis ansabitur, M, quando nos toι praerogativis Familia regalis exornavis, hanc ma- iapra aliis optabilem dotem, quae Uuga imitagum, publicarimque nego
aiorum , vique m Instituti integratara confisis, esse nobis perpetuam sinat. ME Mi i per memorara Societatis jura, ct decreta smul cum censeris, ct paenu, a quam fis pos iactenus ex fari significavit P. Praepossum, qui aliorum d eius opinionibus m errorem trabi fle passus es, alienoque ductu peccavis magis, pam suo: Deturum vero deinceps inexcusabilem in DEI, hominumque conspectu, i pergat Concilio inieres, posquam a seritima histituti inserprete dedoctus ere rem es, bausitque vernalem. Haec eadem ex me quos repraesentabit prius P. Vt Patri Emmanuel. Femandes, β quod b ramus Fie auscultaverat, resignandoque statim octis aequieveris, non retardatd executione refignans; magna ex Parte compensari censibimus admissum anua errorem, caterasque opportuia si
nandis non deerit noster assectus. AIF quod DEUS ameravi) salubria monita ille non audiat, sed iteraemstequentes eum D statis illud Concilium, similitasquest euris immiscear, ad se in pertinet eum declarare violararem voti, O prin 'torum, ligatum censeris, amotum praefectura m s Prosio, o con statium Previncia, is aque, ct poma vocis expertem. Omnis nihilominus, resinae
359쪽
priusquam adeant Principem, ct postquam eum assierint, diriget, dissonetque
D Iimul cum π. Rectoribus, o Consultoribus, ct Provinciarum Procuratoribus antea enumeralis : quos ad consuliatronem in singulis, quae ad rem praesentem attinent, coget impolisa illis in virtute S. obedientiae inviolabili legestertii,
mulosque jubebit, quidquid in eadem causa occurret, ad mes ere litieris fui ratis. ω demum cassu aliquo, quem cogitare vix posemus, inrisi ne aberis 'quo tempore adveniem praesentes littera, ad tollendas moras aper Ievdae tradentur Patri Antonio metrae, qui numeratos inter Consultores Provincia antiquitate
prostilisnis, di peritia nostrorum hic senseum, atque rituum antecedit, ae loco Rη μα curanda, suaviter quidem ,stas liter, assumet haec omnia, qua his liu
ris continentur. Dominus autem det vobis cor omnibus ita insem sancto nomme
raraetatis, ad implendam perfem 'fus voluntatem, ac praesertim suppedari
sermonem rectum m os vestrum, ut placeam verba vestra m conspectu P vis, maximique placeant DDO, quem pro me pariter exoret. Romae S. yanuam s6 8
Servius in Christo pannes Paulus oliva. D. μ' has lateras curet legendas m leua tansiuitatione uisupra jussimus 3 conireganda, in qua pariter ex meo uberririmo, atque amanti mo sensu collaudabis prudentem pleratem, em providum M- tum plurium Patrum, qui ex ista aeris statim ad meflver deplorabili eventu μι- p re ebaracteribus planὸ mmmmatis, undique spirantibus humilitatis a ectum,ae feruidum amorem hi intueti, ct ceria Wdemur exorasse velis ignis m Imis.
Hactenus ad verbum nostri Praepositi Generalis epistola, quae, Provinciali a sente, mittebatur Patri Antonio Vieirae. s. P. Emmanuel Femandes plane reipsa ostendit se ignoranter secisse, non putando , quantum vulnus nostrae humilitati infigeret. Negotio magis considerato, & perspecta sancta omnium indignatione, & in re tam periculosa fratrum suorum consternatione, non amplius adivit senatum trium ordinum
Quid ad Generalem scripserit, ex responsione facila intelligitur. P. N. Oliva ad moderatorem Provinciae sic habet: Dolerem vero summopere, pos aecur tum rerum gestarum examen haud possem M ' operam cumulare illis laudibus, quas 1am promeresur virtus P. Emmanuelis Femandes, θ' prompta obedientia in re nando statim dis1idiis munere, ac trium cirianum senatu nunquam demiscem auisundo: additis interea memorabilis exempli vocibus, quibus testabatur a se vel infimam inter nos coqui cor amnem exterrus quibuscunque dignitatibus mhaberi. sua autem pate a lativa sensu, ac mavore myuturum fiducia uer, istiae saepta, nequaquam dismulet R' Ut cujus me sanctis Iacrissciis enixὸ commendo. Roma I6. Aprilis 16 8 Servus in Chriso pannes Paulus oliva. Quamvis hujusmodi turbatio contigerit 8. Novembris anni I 677, qua P. Consessarius adivit praedicti muneris possessionem, huc volui interere, quod sim locutus de primo ejus in Regiam ingressit. noctur . 7. Eborae subitus mortis iacursus sustulit P. Joannem Collam Eborensem quinquagenario majorem. Ibidem docuit humaniora, Philosophiam, & scientias morales. Rexit Portalegrense Collegium, & fuit Soeius Provincialis. M FUM res tu re, quales in suis vult Societas. Ibidem erectum Sodalitium S. Isnatii poenitentis magno cum Academicorum, tum aliorum saecularium concurtur hi caeteris praelucebant Christianis moribus, & quantum posset sanctissimum Institutum, ostendebat Sacramentorum poenitentiae,& Eucharistiae frequentia. mosecti ad g. P. Hi acynthus de Magistris, ubi est appulsus Ulyssi pone, nihil detesemi ritus tot, tamque importunis laboribus, se ad redeundum comparavit. Eadem navis a S. Benedicto vocata eum, & alios erat vectura. Quamvis, ut supr a discium est, toties percusserat carina iundi lapidem, non labem fecit. Aprilis 27. cum sex aliis, quorum alter Italus, alter Belga, caeteri Lusitam, P. Hiacynthus
iterum solvit Ulympone. Non reperi eventum huius itineris. Rose ad y. In Braliliam redivit P. Dominicus Barbola, qui venerat Romam Pr 3 sit - eurator. Secum duxit Emmanuelem Figue redum, & Emmanuelem Rodericium tirones scholasticos. Per hos annos tuo tempore Iemper alaqui mittebanis Asu olim tur in Angolam, ted ciun exciderit eorum uomina in cathaluis conscribere,
360쪽
mihi in promptu non sunt. Neque curanda hujusmodi negligentia, cum illo
contendant regressuri. 1 o. Per Quadragesimam Pinelii missionem obivit P. Franciscus a Cruce, Missiopitiessi. qui postea fuit a consessionibus Principi Joanni. Socium habebat P. Jacomium Carvalium. Praeter alia, extincta filerunt inveterata, quae firmaverat abominatio vix ullis explicanda verbis. Duae factiones invicem modis omnibus, quibus poterant, se lacerabant. Ut seam factionem unus presbyter redderet firmiorem, vocavit in sacellum extra oppidum suos; ibi facto sacro, antequam divinam glutiret hostiam , cum ea in manibus ad illos versus, ut erant edocti, quisque execrabile per sacrosanἀam hostiam pronuntiavit jusjurandum , cujus horridum erat carmen, se nunquam veniam daturum suae factionis inimicis, nec condonaturum injurias ἔ si secus faciat, velle inuri cunctis infamiae notis. Id quod juraverant, subscripsere in charta manu sua. Tanta omnes insania ceperat. II. Duo de nobilioribus erant factionum capita: hi ubi norunt Patres oppidum subiisse, ut vitarent eorum congressum, recesserunt, non reversuri, nisi finita Quadragesima. Non latebat hoc DEI servos, ideo, tanquam si nulla forent odia, incubuere caeteris ministeriis. Imminente pascha, domum ambo se recipiunt. Id unice expectabant Patres. Sine mora armatos sortissimos sunt aggresti; quoties oppugnaverint, quoties repulsi sint, quoties desperaverint, paucis nequit exponi. Demum sudantibus athletis DEus affuit; nam molliti saluberrimis consiliis, dederunt manus. His expugnatis, minor cum caeteris labor fuit, e duobus enim pendebat utriusque factionis inclinatio. Diebus post pa- - .scha in templo conjuncti, praemissa concione, omni populo in gaudii lacrymas effuso, mutuis amplexibus colligavere animos. I a. Goesium per idem tempus contendit P. Ludovicus Barretus, & Al- Alinmissio. I honsias Sylvetra; de in Montem majorem novum P. Ignatius Mascare nius fi-ης ius Comitis de S.Cruce, & Josephus Eduardus nondum sacerdos. Ubique navata diligens opera nostris ministeriis. Malcarentus induxit consuetudinem commendandi enixe DEO laborantes vitae postremo agone I cujus etiam author fuit Ulystipone instituto sodalitio B. Virginis a bona morte ad succurrendum morientibus.
ANnis non minas, quam octo supra viginti, Castellani bellum inserendo, Finis belli.
Lusitani arcendose contriverant; tandem longo bello quaesita.pax utrilaffulsit nationi. Ad Brasiliam, ibi Societati adjungendi, sunt misti tres pros .cti id scholastici, Antonius Rodericius, Mendus Paciecus, & Raphael Salgadus. Insrasiliam. Indiam solvit navis a divo Gonsalo dicta ; eam de nostris sex conscenderunt. 4, P. Sebastianus Almeida, qui a Goana Provincia Romam Procurator legatus, eodem revertebatur nominatus Episcopus Japonensis. Ex sociis erant tres sacerdotes Itali, unus Lusitanus, alius novitius Lusitanus non sacerdos. Aprilisa a. navis portum egressa est. Plurimi nautae erant Angli & Hollandii decem ex his convicti a nostris Romana sacra amplectuntur. a. Parum fausta contigit navigatio, ut ferme sunt, cum naves sub finem Aprilis Ulyssipone solvunt. s. Septembris jecerunt anchoras in portu Mossam-biquii, ra. ejusdem mensis in alium progressi. Vento & mari adversis, cum di morbi grassarentur, esietque aquae penuria, & impetus currentium aquarum, atque alia multa navem retardarent,6. Octobris habita supplicatio, in qua pueri ab umbilico sursum procedebant nudi, fune nodoso corpuscula cingente, trahebant nudatis humeris vel ligneas cruces, vel truncos. Id P. Sebastianus peragendum curavit exemplo Ven. Marcelli Mastrilli, qui similem supplicatio- Iomus Franco. X x nem,