장음표시 사용
401쪽
386 Smno is Amaseam Societatis AESU.
est in re momenti summi dissimulandum: idcirco sub conditione lustralibus lymphis perfusus tranquillissime obivit.
D. ν les, . Ton sine turbis mutatio pileorum Gadjutoribus temporalibus evenit.
alutorum. Anno I s I s. quae super hac re Societas statuerit, retuli. Anno i 647. quamvis dissimulatum fuerat, P. N. Carrasa mandavit ingressuris Co adjutoribus, pileos rotundos non permitti. Id non sine multorum consternatione datum executioni. Anno I 66o. Hieronymus Claramontius duarum Proin vinciarum Visitator, annuente Generali, concessit Coadjutoribus, ut ab iniuriis temporum capita defenderent, pileolum capiti ex omni parte haerentem. Temporum decursu coeperunt eos pileolos ex fortiori panno adornare; nam primo solii mfiebant ex gracili tela, quae non posset in altum consiurgere. Verum illi paulatim hac indulgentia abusi, conniventibus Superioribus, in altum pileolos extenderunt, & acumine depresso pene sormaverant pileis rotundisi pares. a. Indignum id reputans P. N. Thyrsus hoc anno imperavit auferri Cois adjutoribus tales pilcos, concesso tantum galero, vel pileolo ex tenuissima tela undequaque capiti adhaerente: misso exemplo pileoli, & telae, ad cujus nor
mani deinceps fierent. Epistolam Patris nostri adiicio fideliter ex Lusiano seria mone in Latium translatam. Magno meo dolore intellexi noli servari in Lusitana Provincia debitumrepectu ravo iis decretis, an Congregationis VII. 92LOngregationis VIII. de pileis Aratrum C AE torum, non loquendo de Iraecepto gravi P.
Vincentii Carra1 e circa executionem eorundem decretorum, necde liueris P. Gomuini
Niti Adiatis M. Martii anni s6s8 9 8. Lebruarii 16sρ. Nec de P. Oliva datis 28. Aprialis 168I. qui omnes improbant negligentrum, incuriam aliquorum Superiorum iu Lusitania permittentium Coa utoribus, aut iustimulantium in quodam genere pileorum, qui partim diserum a pileis clericalibus; nam superita pane depresisnon tulere animadverti magnum distrimen. Idcirco perfecto,quod quidquid ordinarum es d nostris antecessoribus ad hunc abistin exterminandum fuerit partimefiax, consederato hujusmodi puncto speciali cura cum Patribuι Agl lentibuου providimus, ut escax in perpetuum babeatur e Ius. Nesra Reverentia praeter galerum non permittat Coadjutoribus istius Provinciae, quibus jam es prolabitus usessilei clericalis ab Congregationibus VII. ct VIII. modum aliquem caput regem di, excepto pileolo juxta formam, quam bis desribo, mitto ad R. Vm ni sit modulus, ct exemplar caeteris in Provincia. Omne aliud geuur pileorum prohibeat V. κ' meo nomine, 9 reipia auferat ab omnibus. δενὰ nulla ra at ratiois permittendum pileolum ullum praeter galerum. In Hi via vix es Uus talis sileoli. quamvis timeretur usum galeri posse incommodo esse aliquibus Fratribus praestrivn inter ministeria magis laboriba, ct iudicaretur senis Societatis bibos non privandos consolatione, quae non rem vi ipsorum statui. Propterea V. R . di cilis musis in permittendo su pileoli, quem modo mitto, his describo. Comaegiones pileoli, quem praeter galerum permitra Iratribus Coaluioribus, necessarHerunt bae tres. Prima es, ut voti set Iactus ex illo Ianno solidiori, de quo seri μlent pilei clericades vos oram hacerdotum, ct sholasticorram , Ad ex materia leviori, em magis tenui, quam Itali vocam Saya, Luguavi Sargeta, va Vtamentia. Secunda, ut sis cimnino Duplex intus,efris, sue alio quocunque panno. Tertia, ut careat vertice, am angulis, eo modo, ut omni ex pane Iesus a aereat capiti. Omnibus Superioribus Provinciae Lugitanae tum Provincialibus, ct Viselatoribus, tum localibus, qui actusint, Er fuerint inposerim , imponitur in vir- ture sanctae obedientiae, ne ulli Coadstruorum, cui prolabetur vos Illel clericalis,
permistam, consentiant, nec etiam tolerem, aut dysimulent cum ullo usum pileoli,
cui defuerit aliqua ex tribus conditionibus Iupra declaratis, nec quiescam, aut d suavi resipere, donec augeratur dictus abiybs. D volo, ut obligatio bin praece-
402쪽
si hi praedictis Superioribus circa qualemcunque domum, aut Collegium incipiat
die, qua in eadem domo, aut Collegio promulgata fuerit baet strinario cum pra. repto, sectis hujusmodi meis litteris, primὁ coram Consultoribus Datas, aut αἰ- legii congregatis cum suo Superiore, deinde coram Fratribus Gadiutoribus domi, NI Ollegit. Eaedem litterae transcribentur ad libros Collegiorum, Θ domuum, ιν cumprimis ad libros Arctisti, in quibus 'ibi solent myoris momenti ordinationes Reverendorum Patrum Generalium. Datum Roma a. Desi an. 169LTbrsus Gontales.
hus hisce decretis, cum pharmacopola ostenderet voce animos legi contrarios, carceri mancipatus est, ac expulsus de Societate. Praecipuus labor Conimbricae fuit, multos dementia rapuit transversos, qui persimiles stultis frustum panni anteposuerunt Societati, redditique sunt abjectae sorti, unde emerserant. Quanquam plurimi corruerant, prudentiores stetere firmi. Habuitque se hujusmodi Generalis deeretum instar cribri separantis lolium, & inutilem glebam a tritico. Nonnulli recursum secere ad sacram Regularium Congregationem ; sed audito responso Societatis, eorum querimoniae explosae sunt. Alius Nuncio monetas
aliquot aureas dono dedit, ut causam protegeret; sed Nuncius considerata negotii conditione, monetas misit tradendas nostro Provinciali. .
solverunt. In Maranoniam tres sacerdotes Antonius Amaralius, Emmanuel Galvamus, Lusitani,&Joannes Iustus de Luca Italus. Novem ad Indiam; P. Jacobus Moersius, & P. Bernardus Glianus Stumpis Germani ad Sinas. Κilianusndignum fidei columen apud eas gentes fuit. His accessit Michael Alphonius natione Sina. Ad Goanam Provinciam Sylvester Furtadus Lamecensis, Ant nius Mattius Setu valensis, & Theodosius Moretra. Ad Iaponensem, sive Macaensem Provinciam P. Franciscus olivetra Cubensis, qui postea defecit a Societate, sed Goam veniens post varios fortunae casus semper adversos, iterum adscriptus Societati poenitens facti, cum haec Tribo, operam navat salvandis gentibus orae piscariae. Emmanuel Gonsalvius Sandomitensis, & Emmanus Pintus Portale ensis, scholastici.
nex P. Iosephus Seixius Ulyssponensis, homo, tum virtute, tum litteris, tum Iosephus dotibus ad gubernandum instructissimus. Rhetoricam morae, Contrarieae Phi- η losophiam, Theologiam Ulysii pone,& Eborae professus, moderatusque est primariam Academiae cathedram laureatus Doctor. Rexit Bracharente, & Co- nimbricense Collegium, dein missus lustratum Brasiliensem Provinciam cum potestate Visitatoris. Redditus Lusitaniae egit Provincialem. Iterum Rector fuit Conimbricensis Colegii.
dem verbum in sui laudem pronunciavit. Huic sanctae demissioni adjunxit imgentem animi mansuetudinem aequam adversariis juxta, ac amicis. Veritatem vel adversus seipsum amavit semper. Conciones, aut litterarios actus non obivit sine cilicio. Non curavit carnem, & sanguinem. Antequam in Brasiliam mitteret P. N. oliva, exploravit in re tam ardua illius voluntatem; cui ille respondit, se paratum, quocunque vellet. Meditanti Comiti Villvmajorensi navigationem impedire, dixit, i negaretur navis, arrepturum tabulam, seque in ea undis commissurum, ut expleret obedientiam. a . . -
terae usque ad certamen in eo reselserunt: eas vulgavi in ejusdem vita. Ante mortem desiderabat publice confiteri peccata sua. Scrupulo tactus, possεtne mortem appetere, ut citius frueretur conspectu DEI: cum responderetur, posse; in potentia moriendi, Deumquet videndi desideria exarsit. Illius exequsis praesens suit Episcopus Conimbricensis, & qui qui in Academia eminebant. Antonius Franco. C c c a 3. Ib,
403쪽
388 Synopsis Amalium Societatis AESU
mnianua 8. Ibidem x s. Februarii Emmanuel Resendus Theologus, patria Ulysii- - ponensis. Legeas vitam D.Antonii secum firmiter statuit, deserto mundo, in gredi Societatem. Factus voti compos apud nos vixit instar Angeli. Caeco more obsequutili obedientiae. Triclinio praesectus sorte a Ministro percontatur, quid singulis aponendum de pomis : respondit ille, in singulis catinis pones par cerasorum. Is loquendi modus apud nos Lusitano sermone idem is nat, ae si diceret: ex tali fructuum Fenere, quod sufficiens sit, sociis appones. Emmanuel inhaesit verbo, non sensui, in unoquoque catino non amplius duobus cerasis locavit. Quam parsimoniam facile excusavit caeca obedientia. s. Epistolae Emmanuelis semper hominem divinis deditum spirabant. Corpus suum vehementer torquebat, insuper torquebatur a scrupulis. Si orando de genibus se sessum sentiret, continuabat stans uno tantum nixus pede. Singulis seriis quintis sacro pane reficiebatur Pactus est cum amico, ut, qui erior obiisset, Deum rogaret superstiti apparendi veniam. Alter mortuus se conspiciendum Rosendo dedit ea Becie, qua feretro elatus fuerat ad sepulturam; unde intellexit, non mul tum abesse sibi mortem. Cum initia phillisis in eo proderentur, translatus est Conimbricam : id mortem accelerabat, cum illud Coelum hul modi morbo
io. In eodem Collegio et O. Mariti P. Didacus Lobus Tingitanus. Do-P. Didaeva cuit Rhetoricam Ulysii pone. Ad sacrum suggestum plenissimas dotes habuit. . , Concionator erat Regum Alphonsi ,& Petri. Cum aliquando, nescio, quid molestiae ei obveniret, author ei fuit germanus, ut Societatem desereret. Cui ille: absit a me; non enim sunt, qui mittunt ad aratrum manum,& retro relpiciunis regno D Et apti. Postremis annis pene torpuit illi unum ex brachiis. Adivit Conimbricam tempore commodo valetudinem curaturus. Per Adventum cO
cionatus magno Academiae plausui per Quadragesimam erat diebus Dominic idem facturus, sed morbo,& mone praeventus.
ii. In Domo Prosessa Ulysponensi s. Januarii P. Ludovicus Brittus no-
. LudoWievi nagenario major. Vixit in Societate duos supra septuaginta annos magno
exemplo. Nunquam usus culcitra ad capiendam quietem. Jejuniis, cibisque iniueundis, & multis castigationibus astlixit corpus. Quinque horas quotidie orando transigebat. Ut superfluo tempore occuparetur, rogabat Patrem, cujus est munus pueros catechesim docere, sibi traderet globulos precum firmiori fi- . lo conjungendos. Rarissime extra consessionum tribunal vitus est sedens, sed vel stabat, vel genibus nitebatur. Nescivit de ullo morialium sinistre loqui. Prima Ianuarii obeunte P. Emmanuele Almeida disertis affirmavit verbis, se primum de vita cessurum. Die septima facto missae sacrificio, ministranti dixit,
esse postremum. Eodem die alloquens Praefectum valetudinarii, monuit, pararet, quae forent opus ad suum fimus: e quibus innotuit priscium fuisse moristis. Rex Petrus ob viri sanctimoniam jussit ejus sibi post obitum ectypa d pingi. I a. P. Emmanuel Almeida Crucialiensis. indefessiis fuit in peragendis
P. Em n. nostri Instituri ministeriis. Procurabat egregia solicitudine reorum in carceri bus commoda. Sui contemptor, & paupertatis cultor eximius. Tam vili pallio , & tunica tam scatente centonibus utebatur, ut imperaverit Provincialis, meliora sumeret, quod ea viderentur indecentiae proxima, ct jam ab honesti pau-yertate aliena.
13. In Collegio D. Antonii I 3. Novembris P. Ioannes a Regibus nain
P. Ioan. alle tione Germanus. Rege petente, missis fuerat ad tradendas nimbricae facul-Di tates Mathematicas. Jubente eodem Rege, per totam Lusitaniam dilcurrit, delineavitque urbes, oppida, & arces, ut aera caelarentur. Mores, & observantia P. Joannis exprimebant virum justum, & singularem virtutis amatorem.
404쪽
ELvense Collegium, quod regebat Emmanuel Andrada, II. Augusti no- Amini a. vum templum aperuit. Celebritas facta est, quam maxima potuit pompa. Die praedicta horis pomeridianis translata fuit e veteri templo Eucharistia, στοῦ ἀι' hane deserente sub umbella Hieronymo Soario Episcopo Elventi, & innumero supplicantium agmine comitante. Idem sequenti die Pontificio apparatu primam litavit hostiam. Triduo exposita Eucti aristia magno hominum concursu . non modo ex Lusitaniae, verum & Castellae finitimis oppidis. Plurimum juvit iacelebritatis expentas sumptu suo Joannes Furtadus Mendosa urbis summus Pra se tus, & Societatis nostrae amantissimus. Aperti templi occasione illic seit -ti,Mintroducta Sodalitas S. Ignatii poenitentis, cui multa nobilitas nomen adscripsi.
a. Sexdecim moverunt ad Indiam, duo tantum Lusitani, ex diversis na- rosetitiationibus reliqui. Praeerat P. Franciscus Maria Spinota, qui, antequam ad Sinense Regnum pervenisset, de vivis excessit. Morbi multi insestarunt omnem turbam. De nostris periere P. Philippus Coupletius Belga, qui plurimis annis apud Sinas laboraverat, & praeter alia opera vertit in Latinum sermonem libros Consucii Philosophi Sinici, inter eas gentes sapientiae Magistri. Bernardus OZorius scholasticus Lusitanus Carapit ensis, adolescens singularium virtutum. Mincolaus taurius, Joannes Baptista Charandius, Christophorus Bracus, & Petrus Dandius. Hi sacerdotes erant.
peratoris publicata est 2 a. Martii praesentis anni, trigesimo primo anno Imper toris iam Hi Tartaro. Sinensis, quinta die secundae Lunae juxta consuetudinem computandi tempora inter eas gentes. Nostri homines huic facultati impetrandae annos plures insadaverant. Praecessere magna merita, quibus Imperator est permotus, superatis difficultatibus propemodum infinitis. Praeter alios laus magna contingit in re tam gloriosa Ven. P. Thomam Peretram Lusitanum Interamnensem, qui gratissimus erat Imperatori, cujus & funus iussit concelebrari pompa singulari, digna tanto heroe, digna Imperatore. Vigesima Decembris anno IIa a. hic Princeps vitam explevit. Maxime savebat rei Chrismanae, nostrae Societati, . ac Lusitano ninlini: in eo ad regnandum summa o- mnia: si fidem Christi, quam veram agnovit, esset amplexus, Bret Sinensis in Imperii Constantinus.
manuel Correa Es remotiensis, regebat Portuense Collegium. Secum vexit Co ri ad tradendam Theologiam P. Franciscum Botelium, qui postea fuit a conses.sionibus Regi Ioanni V. P. Emmanuel dum munus injunctum peragit, natura concedit, relictis in ea Provincia praeclaris viri religiosissimi exemplis, modestia cum primis, prudentia, & integritate. Comitatus etiam est P. Ludovicus Seu timus Ulyssiponensis, qui gubemarat Maderente Collegium, mutabatque in vinetam, sed annis aliquot devolutis, morborum causa rediens in Lusitaniam obivit Eborae. Accessere praeterea quatuordecim scholastici, uno excepto AI-phonis Pestana Serpenti, reliqui tirones.
Societatem illic jam sacerdos inivit tam robusta virtute praeditus, ut Episcopus η' dixerit, nescire se, quid Ioannes in provecta aetate, & virtute venerit quaesitum' apud nos. Quibus verbis significavit, illum attigisse virtutum culmen, prius aquam Societati nomen daret. Propter religionis notam linguam ingressus Ioca mediterranea obeundo sacras missiones plurimos Christo peperit.
405쪽
39o S opsis Amafium Societatis IESU. .
hvis is, N Comitiis Provincialibus electus est Romam iturus de more nostro Pro- Provinciae. curator P. Doctor Emmanuel Correa, qui Conimbricense Collegium guber- nabati ex urbe regressiis secepit onus moderandae Provinciae. Nam P. Magalanius id munus continuare non poterat, distentus curis aliis, quippe Regis Consessarius. Missi extil. 2. Ad Maranoniam missu cum potestate Visitatoris P. Benedictus oli- veira, comite assiimpto Antonio Alphonis Coadjutore. Unicus ad Brasiliam contendit P. Philippus Bourelius, natione Germanus. Parum felix contigit navigatio Indica. Τredecim conscenderunt navem a S. Borgia dictam, undecim Lusitani, unus Siculus venerabilis sane vir P. Iosephus Candonius, qui apud Cochinchmentes martyrio claruit I alter Sabaudus illustri domo natus P. Antoia. nius Franciscus Provana ; de quo loquendum infra. Nam post annos multos in convertendis Sinis impensos ab Imperatore Romam missus, ad Sinam remea vit. Praeerat omnibus P. Emmanuel Ferretra. Hic cum Ven. Candonio voca tus in Europam a S. Congregatione propagandae fidei ob controversias inter nostros, de illius Congregationis operarios, quibus nostri obsistebant, ut tuereniatur jus patronatus regii ad Indicas nationes. Ulyssiponem appulsos, noluit Rex,
Mofiuctui 3. Luctata multum navis cum procellis, dc ventis inimicis. P. Emma- duo. nuel Mursa Bassiensis I . Junii emisit animam. Ad amussim explebat orandi tempora, ut nostri dicerent, videri naVem ingressum, ut animum ab strepitu
colligeret, & saceret sibi solitudinem, ubi locus illi non est. Augusti cessit vita Emmanuel Villasboas scholasticus Ulyssiponensis, genio, di ingenio seliei,
adolescens justus, ac sanctus; qui desideriis ardentibus petiverat hvsusmodi expeditionem. Navis incassum conata vincere dissicultates obvias, regressa UlyGfiponem, tenuit Angrensem portum; ibi paulisper tesecta ab tam crudeli jactatione, s. Septembris, cum naves aliae Gam plerumque accedunt, appulsa est Ulysii ponem. Tam diligentem Operam iuvandis Omnibus nostri impenderant, ut Rex eisdem ob illam maximas egerit gratias. P. νε- 4. P. Provana, qui S. Franciscum Xaverium sibi proposuerat imitandum, .ssionem nihil laboris omisit, ut te probaret sanciflsisimi Apostoli vivum simulacrum. Non fractus maris laboribus ejus ardor insatigabilis, nihil in terra minus curavit, quam vel exiguam quietem. Nam sumpto in socium P. Emmanuele Ferretra Theo
. logo Ulyssiponensi, discurrit per dioecesim morensem incitando populos ad
Redh in Lusi. 3. Catharina Angliae Regina Lusitaniam ingressi terrestri itinere petraniam An- Galliam, Hispaniam, & Betrensem provinciam adventavit Conimbricam 8. Ja- D'' nuarii. Illic aderat P. Sebstianus Magalanius Provincialis, Regis Confessarius. Ipse, & P. Emmanuel Correa Collegii luctor ad mediam leucam ante urbem,
expectarunt venientem; abeuntem comitabantur ad leucam. Collegium cum poematis, tum orationibus se comparaverat, ut ingredientem consalutaret.
Sed affectiones valetudinis obstitere, quo minus adiret domum nostram. Nec in ea urbe Coenobium ullum invisit, praeter Reginam sanctam ex itinere in templo suo. R .ivi M. 6. Mense Decembri Serenissima Regina Lusitaniae acceptavit esse, ac diei Betensis Collegii Fundatrix. Plurinuam in re tanta debetur religiosissimis ΕΗ 'Patribus Joanni Fonsecae, & Leopoldo Fuesio Reginae Consessario, praeterea Domino Emmanueli Laurio Thesaurario, qui Reginae percontanti, essetne sui reditus faciendo Collegio 8 respondit, superesse ejus Majestati, deductis familiae expensis, pecunias ad tam pium opus executioni mandandum.. ' 7. Boni
406쪽
7. Boni mores in urbe Portuensi conservati sunt abactis in exilium Co- Comiai inmaedis. Genus est hominum pestilens veneficio suo exugentium crumenas, &Corrumpentium constuentias meretriciis incantationibus. Joannes Souia Episcopus sanctissimus dioecesim tenebat, qui deceIsit ultimus Ulyssiponensis Archipraesul Septembri mense, anno i7io. Ultimum dico: quod postea Ulyssipo in duas sit divisa dioeceses, ut suo loco attingemus. Utebatur Epilcopus ad confesstiones, & consilia sacerdote nostro sancisco Correa moralis scientiae Magistro. Hic videns & miserans suorum popularium vicem stimmo plausu faventium Comaedis, doctum scripsit tractatum adversus illam Reipublicae pestilentiam. Ubi eum percurrit oculis sanctus Praesul, jussit urbe pelli comaedos omnes, ceu
vitiorum seminam Christianis non tolerandam. . s. morensis Academia multis de more honoribus excepit Aloysium Syl- Exeipitve n Vam, monachum SS. Trinitatis, ejus urbis novum Arthiepiscopum. Habita in itemplo coram ipso, ik Academicis elegans in illius laudes , & urbis selicitatem ci . ' oratio. Data theatro de B. Amadeo tragaedia, quod esset unus e majoribus A chiepiscopi, vel quod sanguine Divum contingeret. Non ille honorum immemor deinceps vixit; nam aliquot annis dedit Collegio pecunias, quibus censum persolveret arris alieni, quo premebatur. Pranerea Rectori nostro concessit amplam facultatem probandi nostros sacerdotes ad audiendas saecularium eonfessiones,& habendas ad populum conciones sacras; nec dum in vivis erat,
abi tulit hujusmodi potestatem. 9. Illud non silendum, quod manifestam scientiis secit virtutem S. Bene- virtus Myedicti Lemii tum Rectoris nostri Collegii. Etenim P. Francilcus Sandius, author ζ'
cxhibendae tragaediae, diem praefixerat, quo in atrio Academiae esset producenda, chm insperato Rector denunciat Sandio, opus repraesentandum ante illum diem. obstabant multat sed Rector insistens, aubitis incommodis, aliud non permisit. Festinatum est, in theatrum missi scholastici actores; ultra spem ob festinati nem, exitus respondit omnium votis; lavit dies, sereno, & miti Coilo. Absoluta summos inter plausus trasaedia, nubes, tanquam id unice expectarent, coeperunt in imbres copiosos BIvi, tam continuata pertinacia, ut non nisi post aliquot menses cessarit pluvia. Et nisi Rector ursisset, procul dubio frustrandus fuimet labor, & sumptus impensus. Visium est Rectori divinitus eam mentem injectam; nec aliud suasere rem considerantibus circumstantiae. Io. Bracharae S. Xaverit sodalitas, quae a nostro templo reces Tat, denuo desitas Lad nos est reversa. Simulacrum Virginis a Turre dictum, quod sit in loculoxurris murorum nostro Collegio contiguae, & plurimum a Bracharensibus coli-' 'fetur, novo arcu lapideo, & prominente exornatum. Meditati saeculares cierac , ut ex area publica per lapideas scalas ad Virginis altare conscenderetur, illic missae sacro operaturi. Cum dubitaretur, ne hoc praetextu Iites successu temporis orirentur de ejus aediculae posse istone, conlilium illud non est admissinu. 11. Ulyssipone inlausti duorum obitus contigere, qui sundationem Col--sbeis legit S. Xaverit praepedire moliti liint. Templum B. Virginis a Paradiso nun- umominiscupatae non longe est ab aedibus, quas inlidemus. Administrantur ejus bona an intaio risodalitio Virginis. Si datum nobis id templum lasset, plurimum juvanda erat nova sundatio. Magna pars sodalium nobis favebat, duobus acrius contradicentibus, ut aliorum averterent animos. Alter tormentorum fusor lethali comreptus morbo, quanquam dives, adduci non potuit, ut conderet testamentum,& quod horrendum est, nec ad expiandam per consessionem animam et ejus hona, nam haerede carebat, dissipata sunt, a quibus nollet. Alius pellici convivebat, ob idque uxorem sitam probam ac immeritam alliciebat molestiis. AEgr ravit illa morbo supremo. Ut satisfaceret amicis instanter rogantibus, ad eam visendam, & salutandam semel duntaxat ingressus est conjux. Tum illa conversis in eum minacibus oculis, Te, inquit, cito, ut stes mecum ante divini Judicis tribunal rationem daturus de injuriis mihi illatis. Uxore moriente, eadem . nocte
407쪽
39a Θ psis Annalium Societatis Am
nocte infelicissimus mortalium repentina, & improvisa morte sublatus est. Tribuerunt omnes hujusmodi tragicos obitus insentis animis erga Societatem. Mors P. Em- Ia. Fel Icius vitae termInum posuere nostri. In Domo Prosessa Ulyssia amicti, Fer ponensi 1 o. Junii P. Emmanuel Fernandius Fermose liensis, Regi Petro a confessionibus. Quam generosam navarit operam saeviente peste in Algarbiis, dictum suo loco, & in vita typis mandata. Navigans ad Tertias insulas nostrorum Visitator, eas gentes illustravit Evangelieis concionibus, & missionibus indefessis, quibus Coelo est lucratus innumeros peccatores. Rexit Fayalense, & Scalabitanum Collegium, domum tironum, di Prosessam Ulyspone. Assumptus in munus honorificum Consessarii regii modestissimc se habuit. Inerat illi multac prudentia, Sc maturitas in rebus agendis. Non discessita tenore vitae religiosae. Quamvis inscius, quo se conjiceret, amplexus cst munus Deputati trium ordiis num regni; ubi noverat legibus nostris non consentaneum, illud deposuit. Dripsit aliquot volumina valde pia,& erudita, quae circumseruntur data typis. Obivit septuagenario major. Obit P. Amo. I 3. In eadem domo I F. Iulii Venerabilis senex Antonius Macedo Coa Myς y nimbricensis octogenario major. Humaniores litteras apprime calluit. Ille
primuin suit instrumentum, quo DEus usus est, ut Romanae fidei conjungeret Christinain Sueciae Reginam, quemadmodum suo loco jam scripsimus. Post
multos annos Romae transactos ad S. Petri poenitentes audiens, redditus Lusitaniae gubernavit domum tironum Ulysii pone, mox Eborense Collegium, deinde domum Prosessam D. Rochi. Natura eum sormavit modestissimum. De mi istonis propriae tantus fuit aestimator, ut Eborae cum tironibus caperet humi
cibum inter mendicos ad januam, ubi solent ipsis dividi alimenta. Virginem matrem tenerrimis dilexit affectionibus. Quidquid virtutis cxquisitae cupit Societas in sitis filiis suspeximus in Antonio. P. Antonius I 4. In Angolano itinere P. Antonius Gouvea Guardiensis. Eborae stu-μφ' dens Theologiae, ex urbe vesperi domum redux mendicum sub porticu jacentem, medium accepit cum socio, detulitque ad domum, quam petierat. Post
studia Theologica, cum jam Magistrum ehisset in insulis, ad Angolam missus est.
Ipsi aegre doluit difficilis obedientia; verum animo generoso premens naturam reluctantem, Ibimus, ait, ne S. Ignatius de hoc pileo a Met cxigat rationem. Quo ducto significavit, non desercndam ulla humana prudentia Societatem, quam semel esset amplexus. Missio pre Is . Ad Insulam S. Georgii Angra transiens Antonius Vieira Leitamus in v Episcopus, ut novum coenobium illic findatum traderet monialibus tribus f cturis initium habitationi domus, secum duxit e nostris PGosephum Vasconces-lium, dc Stephanum Francum. Concionatus die prima solemnitatis P. Vasconia cellius, secunda P. Francus, tertia dominus Episcopus. Celsae virtutes miscumrunt in eo praesule ἔ nam per dioecesim omnem excurrebat instar Apostoli eo cionando , di audiendo consessiones. Inde navigarunt ad insulam Fayalensem,
ex ea ad Picum, eadem exercendo ministeria. Conantes reverti Angram tempestas horrida coegit redire ad insulam S. Georgii, in qua laboratum est, donec opportunitas fulsit repetendi Angram. I s. Eodem fructu percurrerunt insulas de Madera P. Antonius Abreus,& Michael Vitius; & de Portu sancto P. Michael Vitius cum uno Latinitatis Magistro ; quibus ex Madera egredientibus obviam se dedit piratica Maurorum navis: effugio locus non erat, ad preces Michael, socius, dc vectores conversi; subitus ventus vehemens myoparonem impegit in brevia; ibi lacerata, ac lubmersi ad unum Mauri omnes. Lusitani tanto periculo defuncti tenuere portum. Vix dici potest, quanto servore Iasulani ad conciones, de explicationes
catechesis confluxerint. Factae rerum, de boni nominis restitutiones. Unus, qui falsis testimoniis corruperat alterius famam, tanto dolore tactus, ut sinita concione, locum editum conscendens magnis vocibus, & ubertim cadentibus
lacrymis suum crimen consessus sit, de famam proximi resarserit.
408쪽
r . In Angola nova conversio Caphuchiani dynastae magni momenti ha- Ρηver bita. Quissama ultra Coansam flumen decem leucis Loanda distans regio est hacte. nus Lusitanis armis inaccessa. Plurimi reguli, SOvas dicunt, illi dominantur. Praecipuus id temporis vocabatur Caphuchius, huic alii multi parebant. Scripsit ad Praesectum Lusitanae ditionis Gonsitum de Costa, ad se mitteret aliquos de Societate, velle se sacro baptismo expiari. Commendatum negotium nostro P. Mendesio, sumpsit viae comitem Antonium Gonsalvum Coadjutorem. Dissicultatibus itinerum, quae parvae non fuerunt, superatis, obvium habuerunt Caphuchium I 3. Julii quinque leucis ante praecipuum ditionis suae oppidum. Multis ille tripudiis, ac bellicis instrumentis, more Barbarico, venientes excepit, &in oppidum perduxit. 8. Sumpta bidui quiete, rei peragendae Mendesiusancubuit, elim sub- oritur nores obex. Dissicultas nulla in Caphuchio ad sacrum lavacrum ; sed obstiterunt Maeotae, sive Consiliarii, minitantes, Caphuchium, si baptisma recipiat, moriturum, aut solio dejectum iri. At mortem comminatur Caphu-chius macotis, nisi proposito desisterent. Rogavit Pater, abstineret a landendo
sanguine. Quoniam sciebat fidei mysteria, & flagitabat Christianis adscribi isecreto detersit sacro sonte. Nec Caphuchius rem tunc vulgavit, expectans tem pus idoneum. Multa enim hominum millia adversus ipsium ejus patruus ed xerat in aciem ; idcirco noluit Maeotas lases infensos reddere. Brevi tam praesenti metu liberatus, mortuo patruo, & soluto exercitu, sitis notum fecit is Christianis mysteriis suisse initiatum. Mendesius gravantibus morbis, Ob coelum regionis parum alienigenis amicum, Loandam redivit.
UNdeviginti missionem Indicam susceperunt. Praeter eos, qui armo sup Prosecti iariore reverterant ex itinere, non pauci accrevere. Duobus exceptis
liqui erant Lusitani, tredecim sacerdotes. Praeerat P. Emmanuel Fem 'retra, qui, ut jam diximus, e Tunquinensi regno venit. Brasiliae subventum tironibus septendecim, in operarios illic formandis. Omnes erant Lusitani, &scholastici, praeter duos Coadjutores. Eos regebat P. Joannes Guinselius natione Germanus.
a. Parva scintilla non modicum Scalabi excitasset incendium, nisi tem. Turbatio sci. pori patuisset author. Gubernabat Collegium nostrum P. Augustinus Lauren. - tius,cum aedituus mane aperiens templi ostium videt in foribus affixam chartam resertam injuriis adversus Christum, & fidem orthodoxam: avulsam tradit Rectori, qui in schedas rejectaneas abjicit. Simplex aedituus rem narraverat sacer doti externo, dum venit ad faciendum sacrum : erat hie S. Inquisitionis Comia missarius, scribit illico ad Quaesitores fidei, quid contigerit. Jubent, chariam a Rectore petat, simul inquirat de aut hore. Rector, ut erat vir prudens, rem spreverat; nec recordabatur, quo conjecisset schedam : volutat rejectanear Commissario tradit repertam. Facta inquisitione, jam moliebatur oppidanorum aliquos vinculis dare, cum proditur stultus author. Nocte de more sui muneris Regis ministri, dum per oppidum cursitant, occurrit homo sulpenta ollis e cingulo, & humero gerens oblongum fustem. Quid hominis sit, percontantibus, respondit esse Patrum Societatis pastorem. . Sinunt abire liberum. In alia platea eundem obvium interrogant idem: respondet esse monialium pastorem. Ob variata responsa tenent injectis manibus. Tunc ille, Cur me, inquit, comprehenditis Θ num propter illam chartam per me affixam in soribus templi Societatis ingenue fateor, me nihil pulchrius exarasse. Scripsi eam in pariete domus meae. Urgent, cur posuisset in templo Patrum Θ Tam elegans, reponit, mihi visum est opus, ut vellem dicatum S. Francisco Xaverio. Festinant domum, videntque omnino in pariete chartae stultitias carbone descriptas.
409쪽
394 SVim is innalium Societatis IESU
Sie oppidum evasit praesentem metum I & fatuus conlectus in carcerem, ut sanam ibi mentem colligat. Moritur P. 3. Utrumqς primarium Collegium amisit moderatorem suum: Conimbriis Ludovicus cense et O. Maji P. Ludovicum Tabordam Vice-Rectorem Idaniae natum, praeditum 'μ innocentissimis moribus. Ejus parentes divitiis abundantes conati sunt impedire Societatis ingressiam, sed animo annis majore perrupit obioes. Non cessantibus
ab insana cura post ingressiam pari restitit constantia. Philosophiam Eborae, Theologiam professus Ulyssipone. Virginem matrem piissimis coluit obsequiis.
Existimatum est munus Pro- rectoris illi vitam eripuisse. Etenim vir obnoxius supra modum scrupulis, quibuslibet subditorum in observantia desectibus, sic afflictabatur, ut nihil magis. Considerabat vel levissima peccata, aut regularum violationes aliud in jubditis committentibus, aliud esse in Superiore dissimulante, rei non puniente propter gravitatem solutae observantiae. Hujusc modi stimuli, ut persuasio fuit, delicatissimam conscientiam torquentes etiam
corpus ad mortem usque extenuarunt.
Franciri. 4. Eborense Collegium 6. Septembris doluit obitum P. Francisci Pine- rii Goveensis, Rectoris sui. Magnum illi ad scientias ingenium, eas Coimbri- eae, & Ulyssipone tradidit I praeterea ad suggestum sacrum non vulgaribus cla- rebat dotibus. Gubernavit Scalabitanum Collegium. Exercebat in domo Prosessa Ulyssiponensi Societatis ministeria, cum ad claves Eborenses vocatur. Antequam eo concederet, comitatus est reum addictum morti ad restim Ardebat tum canicula, & valetudinem suam inde alterari senserat. Supervenienti itinere Eborensi, tempore incommodo, supremum prostratus, diligenter
se comparavit ad agonem. Semper mentis compos, una manu tenens accensum cereum, altera crucifixum, preces pro se dicentibus respondebat; cumque ex lecta Domini Passione pronunciarentur verba illa, Congum tum es, vitae religiosae cursem consecit. P. Emmanuel s. In eodem Collegio II. Ianuarii efflavit animam P. Emmanuel Castellamus Conimbricensis. Amicus silentii, ac secessus vivebat sibi, ac DEO.Illius mors aperuit, quantum amaret paupertatem I nam lanea semoralia prae centonibus primam formam amiserant. Octoginta supra ducentos centones in eis numeravit Praefectus vestium; omnes eius inlati erant manibus, ex stultillis panni, quae sartores tanquam inutilia rejecerunt. Avulsi ipse partem unam quinquasinta centonum, suspendique in cubiculo Subininistri tironum, ut eo spectaculo ad amorem religiosae paupertatis incitarentur. R Almadia G. In POrtuensi Collegio xa. Julii P. Alexander vereus natione Hibe ver . nus. Dum animi laxandi causa ad littus Durii spectat naves, coorta tempestas disiecit armamenta. rado spectaculo in se rediens Alexander, ut fulmen, inquit, navem proximam discerpit, & me poterat in favillam redigere: non amplius serviendum mihi est rebus perituris. Ablatis vigesimo quinto anno nomen dedit Societatu Absolutis studiis, & sacris initiatus redivit Portum ad juvandos Catholicos alienigenas, & haereticos reducendos. Ab omnibus ob vitae integritatem, & illaesam innocentiam reputabatur Angelus. Io unci Lei. 7. In Collegio Maderensi i . Februarii Joannes Leitamus coadjutor Barcensis. Legens libellum de casibus ratis, animum induxit, relicto mundo, Christi militiam augere in nostra Societate. Biennio probationis finito ad Maderam missus, illic traduxit reliquos vitae annos. Multus erat in oratione coinram SS. Eucharistia. Ab assiduitate orandi de genibus erant in Odei pavimento signa corrosis tabulis. Munia sui gradus agebat accurate. Plurimum amavit pauperes, quibus libentissime dividebat stipem, simulque eos ad bonos mores cohortatus est. Studuit ex animo omni virtuti, praebuitque de singulis exempla singularia. Cum apud domesticos, tum apud externos de ipsius sanctimonia crevit existimatio.
*ar Re- 8. In domo tironum Ulyssipone i . Februarii Gaspar a Regibus Coad- , jutor natus Tondelae. Postremos septem, aut octo annos traduxit caecus, animo
410쪽
tamen rebus divinis meditandis intento. Addictissimus erat aureo libello de
imitatione Christi, quem vocabat animae alimentum,& manna coeleste. Caeco quotidie tironum aliquis unum, aut duo capita legebat, cum ut ejus recrearet animam, tum ut conservam, quae ex ipso commendaverat antea memoriae.
Nam sic tenebat, ut legentem praeverteret. s. Nostris in pace quiescentibus adjungo exterum Sebastianum Sequet. Mamur coraram. Annis non minus quadraginta fuerat nostrarum scholarum Corrector, di rectoricholam Collegii Sutor, Brigantii D. Martii defunctus. Christianis moribus vix alius 'in urbe ornatior. Omnes saeculares eum suspiciebant. Postremis quatuordecim annis servivit Collegio, sine ulla laboris sui mercede, unice rogans, ut se alerent, ac mortuum sepelirent in templo nostro. Humeris Nobiliorum urbis
elatum ad sepulturam cadaver in grati animi signum, quod ipsos in pueritia sch lasticis siupplicus correxisset.
PRovinciam regebat P. Emmanuel Correa, cum A. R. P. Thyrsus paucorum Iunioresno. motus suasione jussit, ut absoluto biennio Iuniores nostri confluerent in tu ἔμφ'
domum tironum Ulyspone, ut illic navarent operam humaniori litteraturae, sicut moris est Romae, atque etiam eodem hoc anno in Provincia Austriata in domo Viennae inductum. Ad Juniores in spiritu dirigendos admotus est Ven. vir P. Joannes Fonseca. Ut Magistrum ageret, electus P. Antonius Francus recens professus, qui Rhetoricam docuerat in Eborensi Academia. Generalis prudenseonsilium eo tendebat, ut adolescentes nostri in eadem domo, & Gymnasio instructi, conjunctissimos deinceps animos, & religiosam charitatem sine faecibus conservarenti simul liberi ab omni externorum commercio, quae didicerant in tirocinio, id est, florem virtutis, & modestiae diutius retinentes, in nostra mi anisteria a teneris, ut ajunt, unguiculis in dies magis apti fierent.
a. Gymnasium ob studentium paucitatem nequiit aperiri, nisi q. Januarii sequentis anni, in quo jam aderant aliqui post absolutum biennium. Sex ananos illud Gymnasium perstitit. Primis quinque id moderatus est P. Ahioniux Francus, sexto P. Petrus Almeida, septimo aderat jam suturus Magister P. Antonius Galvamus, sed, iubente Generali, solutum est, rationibus non parvim
menti id suadentibus, quas anno I7o I. reseremus. 3. Parum felix rei domesticae contigit haec mutatio: amisit enim utile Regina Ampatrocinium Anglicanae Reginae. Erat ipsi a consessionibus noster Emmanuel Pirius, in paucis acceptissimus. Reginam magnopere delectabat ea domus, ct . . c. venerabile tironum silentium, atque loci amabilis solitudo. Idcirco succurrit uum. Iarga manu. Hoe anno illic majoris hebdomadae divinis ossiciis praesens fuit, jussitque ibi construi pulchrum sacellum, quod sine ornatu ullo reliquit, erectis tantum parietibus, & sornice imposito. Nam ubi ex suo Consessario intellexerat Gymnasium in domo aperiendum, aliam domus ideam concepit, pro si lentio studentium clamores, pro solitudine concursum, ut in Collegiis est propter multitudinem, & exercitia scholastica, animum ideo avertit, nec domum adiit deinceps; opus sacelli manserat interruptum. Accessit offensio Consessa rii, seu, quod se attemperaret Reginae, seu quod aegre tulerit, sibi a Rectore in. jungi, migraret cum socio e cubiculis, ubi erant, ad alia inferioris pergulae minus jucunda. . Per id tempus destinarat Regina donare domui viginti quatuor aureo Rεοἰnsrum millia, sed mutato animo illam summam largita est Indiae provinciis. Μi- ab se. grante Consessario cum sacerdote, & Coadiutore sociis in Prosessam domum, crevit illius erga domus incolas & benevolentia, & liberalitas. Nocte Natalis Domini praesens illic suit audiendo colloquia suavissima, quibus graviores Pro vinciae senes animi affectus coram nato Iesulo explicabant. Obtulit puero sanin