장음표시 사용
131쪽
mginam non e perietur. co MMENTARII.
r Rr A bxix nnica,cuius florem, ut Plinius rea.
feri,uibones uocant, folia ha et oblonga syl
uestri lapato similia, nigriora tal. tum, hirsutiora , sapore adstringente. Cat. em Uion adeo grandem.Radicem tenuem,breuem δc nigraph ruae nominis ratio & causa sit, non adeo manifestu est: nisi quod Plinius lib., cap. . sic scribit, Frisii qua castra erant no stris demonstrauere illam. Miror quidem quae nominise et causa,nisi forte confini Oceano Brittaniae ueluti propinquae dicauere.No enim inde appellata eam, quoniam ibi plurima nasceretur,certum est. Damasonios.) Sic dicta est a similitudine foliorum alismatis, quod etiam damasonium dicitur,dc platagini similia folia habet, quemadmodu britannica, quae agrestis lapatij solio, quod plantaginem refert, similis est. Betam plantaginis.) Sice tiam dicta propter folioru similitudinem. Bibonem. Est 3c haec demum appellatio a foliorum similitudine fa icta.Nam, ut in historia britannicae nunc dictum est, he ha haec agresti rumici siue lapatho similia solia habet. Bi
hone autem agreste lapatium dicitur, autore Padectario. Nisi uibones legere malueris, quo nomine florem uocari C. i. ab aliquibus refert Plinius,uti ab initio dictum est. Ad uitia quae in ore nascuntur.) hoc est, ad oris ulcera quae ex intrinseco ipsius uitio fiunt 8c generantur, licet etiam aliunde ceu ex quorundam fontium aqua pota cotractis oris malis utilis sit eadem reperta herba.Nam ut Plinius tradit, In Germania trans Rhenum castris a Germanico Caesare promotis maritimo tractu fons erat aquae dulcis solus, qua pota intra biennium dentes deciderent, copages in genibus soluerentur. Stomacaccem medici uocabant 8c scelotyrben. Ei malo reperta auxilio est herba, Mye uocatur britannica, non neruis modo dc oris malis salutaris,
132쪽
DE BRITANNICA. CAP. XXIX. salutaris, sed cotra anginas quoq; &serpentes. Hactenus ille. Ad oscedinem.) Oscedo est oris uitium, ubi quis disrequenti oscitatione&oris exiesione tenetur, quod Gerniani Diten dic nt, ab oscitado sic vocatum.Oscitare ue ro est os comati ere Sc aperire totum,ceu fit prae spmno aut taedio, Errv oscedo siue oscitatio proprie halicu spe cieS.Ηatur uelo, quam multi halen, Lati anxitudinem siue pandi .ationem nominant, est affectio tum in sanis, tum maxime in affectis 8c iam decumbentibus, cum scilicet toto corpore quis extenditur. Avicena oscitationem siue oscedinem dicit esse motum halicum, quae accidit in musculis mandibularum atq; thoracis. Gae autem huiusmodi affectionum causa sit, docet idem sentertia prismi, doct. x. cap.is. Argenteo.) Sic exeplaria nostralia shent, S non abietino,ut impressus codex:8c melius qui dem. Nam in ligno seruati succi aut pulveres, uim suam amitterent. Calefacito.) Vide num potius legendumst,utputamus,arefacito. Vtcunq; tamen intelligit succueius, Sc praesertim foliorum, in Sole aut ad ignem cale faciendo densandum, sic enim diutius integer Sincorruptus seruatur. Ad anginam.) Angina, quae Graece sy γnanche dicitur, quatuor generibus dispartitur.Primum ubi fauces inflammantur, id est,interior oris locus ubi simul conueniunt 8c gulae 8c gutturis partes extremae. ADteru cum nem fauces, neq; reliquae oris partes, neq; etiam externarum partium ulla inflammata uidetur, laborans tamen suffocationis periculu in gutture sentit. Tertium, ubi extrinsecus circa lauces inflammatio apparet. Quam tum, ubi gutturis partes,tum externae,tum interiores fi
militer affectae sunt.Sed de hηs plura in praesaghs Hippocrates*eius interpres Galenus.
133쪽
on, alijs aspideton, aliquibus picris, Aegra ptiis iobonsos, Italicis lactuvi luatica. Nascitur locis cultis oc sabulosis: 'i Ad oculorum caliginem.
Dicunt aquilam quum in altum uolar soluerit, prospicere rerum naturas, lactucae syluaticae solium euellere, ec succo eius sibi oculos tingere, & maxima inde claritudinem accipere. Herbae igitur lactucae sylvis At uaticae succu cum uino optimo uetere dc melle aca tico. pno,quod sine fumo collectum est ,mixtum in ampullam vitream condito, oc eo utaris,summa medicinamiqxperieris. COMMENTARII.
ε ς τ V c A syluatica haec est, quam Plinius Ita
bro xo.cap.τ.inter lactucas sponte nascetes uia,
tima describit soliis rotundis &breuibus, qua Dioscorides 8c Graeci hieraciam uocant. In lactucaru censum 8c nomen ascita, quod Iato Sc amplo quaeli lactuca solio sit,& incisa candidum succum, IaAsinii quorem aliquem reddat. Nam ut Palladius in mense Ia inuario inqui lactuca dicta est quod abudantia lactis exirheret.Est autem Iactuca syluatica,ut lib.3.cap. 6 1 .ilsamd stribit Dioscorides,herba caule aspero, rubente, spinoso S concavo:folia habet per interualla, raris diuisuris per ambitu scissa, betae similia, Rin oblongis capitulis flores luteos. Thridax agria. id est lactuca agrestis. Hi racion.) Sic appellata estab accipitribus,qs Graeci hierat eas uocant, quoniam accipitres scalpendo eam, succo oculos tingendo obscuritatem cum sensere discutiant, ut
resert Plinius. Aspideton.) Aspideton seu mauis aspidrion, idem enim erit, dictum uideturquod aspidis δέ re
134쪽
ng ARGEMONIA. c A P. αππι lx liquorum serpentium letibus medetur. Picris.) id est amara, sic dictupropter foliorum succum qui guttuama
HERBAE A R GEMONIAE.. CAPUT πππLGRAEc Is dicitur arsella, ite sarcocolla, Roamant argemoniam dicut. Quae has uirtutes habere memoratur.
Ad oculorum uitia siue dolores.
Herba argemonia uiridis per se trita, si arida iuerit in aqua calida intineta ut facilime teri possit,illita suggillationes et liuores oculorumature discutit., Ad uentris dolorem. Herbam argemonia uiridem cum sua radice triatam 8c potui datam.prodesse dicimus in omni loisco iuuare.Si asit arida fuerit aqua tepida infusa,idem
ς Ad uulnera,ulcera & canceromata
Herba argemonia uiridis trita 8c apposita,omnia Gulnera, ulcera Θc eanceromata facile i sanare apta alias mest. Si aute arida fuerit, aqua tepida infusa ,idem Pro ficere creditur.
Herba argemonia contrita 5 apposita mire doloribus uel tumoribus ex luxu concitatis suecurritis Admorsum serpentis &scorpio nis percussum. Herba argemonia drachmis duabus in uini cya
135쪽
L. APULEI PLATONI cassiis duobus potui data,mirifice discutit uenenum
s Ad percussura ferro illel sude facta.
Herba argemonia contusa oc ita ipsita mirifice
sanati σν Ad uerrucas tollendas.
Herba argemonia in aceto lusa 5c imposita, minis fice tollit. U
Herba argemonia in cibo sumpta, splenem con sumit. 6 Ad ea quae secanda sunt. Herba argemonia contrita di imposita, aperit tapersanat. co MMENTARII.
R*βMQNI A haec herba est agresti papaueri si
milis, solia habens anemones incisuris diuisa, florem in cauliculo pumiceum, δc caput papa ueris sylvestris, oblongiustamen δc in superioresui parte latius,radicem rotudam, succo croci colore ui acri et acuta. Nascitur in aruis. Et haec autoribus Pli nio lib.1ς.&Dioscoride lib.x. argemoniae historia,ex qua liquido & luce clarius constat herbam illam, quae nunc uulgo sub argemoniae, siue ut uulgus loquitur, agrimo niae nomine circumfertur &in usu est,atq; sub eupatorii nomine a Dioscoride describitur, non ueram, sed longe aliam esse a uera hac argemonia r nihil enim coniune habent in quo conueniant:quemadmodu nec ea quae nunc falsi sub eupatorii nomine se uendit,commune quid h'bet cum uera eupatorio, quae nunc sub argemoniae siue agrimoniae nomine perperam in medicinae usum ueniri Caeterum argemonia nostra de qua hic agitur, sic appel- 'uxa est,quoniam oculoru ac uisus malo, quod Graeci a gema
136쪽
ng ARGE M ONI A. CAP. XXX t. genia dicunt, illita medetur. Arsella. Arsella dies a uidetur auerp quod est conglutino, eo quod uulnera c5glutiniste Minadmodum etiam sarcocolla dicta est, quoniam car res coglutinet:σαρ ,κος enim caro est, κολα uero glutinus e Suggillationes. id est percussiones, C. I.& ex percussit liuores εc maculas liuidas . Mature. id est celeriter. Ad luxum.) id est luxatu 3c solutum,cui 4
membra suis Iocis mota sunt. Luxata enim inebra dicuntur, quae cum suo loco mota ossa legitimos naturae in ea parte motus cum dolore impediunt:Graeci a torquendo ἐμιαατα. dicunt.ΜΟuentur autem sedibus suis ossa duobus modis.Na modo quae iuncta sunt inter se dehiscunt, modo articuli suis sedibus excidui. Sed de his copiosius Celsus medicinae lib. s.cap.ti. Ad uerrucas.) Verruca T cutis malum est, quod Graeci πῶρομ dicunt, est super minens in corpore ceu globulus durior, dc rotunda eminentia callosa, tuberculum in summa cute ex atra bile proueniens,cuius sanguis suo contactu alias quom facit. Sunt eius genera uaria proprηs distincta nominibus ceu acrochordones,thymion, myrmeciae, dc clauus: de quibus plura Celsus lib. r.
HERBAE ASPHO DELI. CAPUT XXXII.
G R AE I s dicitur asphodelos, Latinis hastala regia, aliquibus albucus. Has uirtutes pos iidet. Ad dolorem tibiarum uel pedum. Herbae asphodeli radicum succoholeo amygdalino unges quod dolet,mirifice sanabitur: etiam si tuis mores fuerint,ipsam tusam ec subactam impones.
137쪽
, Ad hepatis dolorem. Herbae asphodeli radice decoqtis, 'rit aqua mulsa potui dato,hepatis dolorem mirifico pillet.
di siue agresti porro similia, oblonga &angu ita:caulem cubitatem,levem, in cuius summo flos est purpurascens odorus,qui,teste Dioscoride,anthericos dicitur:licet Pythagora &Theophrasto autoribus, caulis ipse anthericos dicatur, 3c radix, id est hulbi asphodelos.Sed Romani, testante Plinio, caulem alhucum, asphodelon uero hastulam regiam uocauerunta Semen seri lignofum,figuratriquetrum, colore nigrum. Radices illi sunt plures, oblongae, teretes, glandibus seu napis modicis similes. Germani a colore auroso gou ris, dicunt.Fuit* olim quod nunc uix credat aliquis, in cibi usu radix, testantibus id Hefiodo in lib.qui opera & dies inscribitur,&Theophrasto lib.f. de historia plantarum, item Plinio in historia naturae lib. ii. cap. in Hastularegia.) id est, uirga dc sceptru regium ob caulis florescen iis excellentiam, & quia herbarum clarissima, quam ob causam 8c heroion aliqui appellauerunt, uti tinaturnius librohcap. 2.
HERBAE OXYLAPATHI.-c APUT XXXIII. . GR AE c IS Oxylapathon uocatur, Itali lap thon acutu pro uocabuli ethymo nominatii Si qua duritia in corpore Orata fuerit. Herbae
138쪽
na OXYLAp ATHO. e A P. YYπII1. in. Herba oxylapathon cum axungia uetere suilla pisata, oc ei a ne domestico facta ut malagma, imis posita,mirR, 'Iunati. 3 C O MMENT ARII 'Μq IAPATH Vs dicta est quasi acuta rumext lapathon enim rumex est,οἰii uero acutum di citur. Nascitur autem palustribus locis', duris & in cacumine acutis foliis, ut tradit Dioscorides.Porro de Oxylapatho & aliis lapathi generibus dictu est etiam supra cap.is. Pro uocabuli ethymo. id est, pro interpretationis 8c significationis nominis more dc consuetudine atq; ratione. Caetexu hoc in exemplaribus nostris non habetur.
aliis pelethronia,quibusdam limnites, Prophetae haema heracleos, alii chironiam, alii limnestin,alij apogoris apon, alii poly hydiison,alii hemeroton, Aegyptii antiamas,Itali set terrae,
Herba centauria maior in uino decocta ac potui data,mirifice auxiliatur.
, Ad spleneticos. Herba centauria maior in uino decocta 8 potui data,splenem persanati Nos ipsi experti sumus. ι Ad ulcera & canceromata. Herba centauria maior cotrita di imposita tumo, rem fieri non patitur.
139쪽
4 Ad suggillationes 8c dolores.
Herbae centauris maioris succuti set iactus eX a. qua,summe facit. .
Herba centauria maior tam efficax est ad plagas
utinandas,ut etiam carnes cohaerescant, quae ex ais qua eius coquuntur. coΜΜΕΝΤ ARII.
R Ni RVM est tamdiu latuisse medicos 3c herbola & adhuc etiam multos ignorare qusnam planta sit centauria maior, ipsos longe alia
8c diuersa herba usos pro centauria hac fuisse, quum tamen in multo usu et honore atq; pretio eam semper habuerint, Sc adhuc nostro tempore etiam habeanta sed ignorates ipsam esse centauria, alieno hoc est rheu pontici nomine, cuius radici assimilatur,appellantes.Na
quam uulgo nunc omneS rheuponticum uocant, ea ue
re est centauria maior, multi usus c5tra iecoris atq; lienis mala.Est alia ab ea qua Dioscorides lib. x.cap. .rha sitnpliciter uocat,& a Romanis rha Ponticum appellari tra disi& nunc etiam rheubarbarum dicitur,longo tempore ignota radix, δc centaurio huic maiori similis, nisi quod comanducata pallescit,&luteum croci colorem aliquem refert, quum centauril radix succo rubescat. Est alia etiaa rheubarbaro, quo Munc diu ex India allato usi sumus:
licet effectu sint non dissimiles, uti experietia quom in n0hisipsis Suenerabili domino Christanno Rastio monasterii Isinensis Priore benemerito, qui ipsam plantado in honore habet, compertu habemus. Sed ne longius a centauria discedamus, quali effigie fit plata, ex Plinio S Dioscoride ipsam describemus. Habet autem folia iuglandis nucis foliis similia, lata&oblonga,serrata ambitu, densa ab radice:caules duum aut trium aliquando cubitorum, geniculatos, in quibus capita ceu papauerum in rotud oblonga.
140쪽
DE cENTAURIA MAIORI. CAP. XXXIIII. oblonga.Florem ad caeruleum inclinatum, cnico* simile semen uel lanis in flore inuolutum.Radix illi est ua sta, pondercn . JUta,rubescens,lenera,fragilis , ad bina cubita longite line, madida 8c succosa, succo rubescete, amara cum quadam dulcedine.Nascitur in collibus pin gui solo.Laudatissima in Arcadia,Helide, Messenia,Pholoe dc Lyceo, atq; in alpibus, pluribus, locis in Lycia,
item Peloponneso & Smyrna. Caeterum dicta est centauria a Chirone Centauro, qui ea curatus dicitur cum Ilerculis exceptus hospitio pertractati arma, sagitta excidisset in pedem: quare aliqui etiam chironion uocauerunt, uti tradit Plinius lib.,ς.cap. s. siue ut sequenti capite uult Apuleius, quod eas Chiron inuenerit. Maroniqn. Maronion appellatu est a Thracis monte Maronio 8c ci uitate Maronia, quoniam plurima aut probata illic nascitur. Nession.) Quemadmodum a Chirone Centau ro chironia, sic etiam a Nesso sive Nesseo, qui Centauri fuerunt,nession appellata est centauria. Pelethronia. Sic dicta est a monte Thessaliae, ubi Lapithae quondam equitandi artem, cuius ipsi periti, alios docuerunt, inter quos δc Chiron Centaurus censebatur. Limnitis.
id est paludatis 3c stagnalis:sic dicta quod secus aquarum scatebras 8c paludes, quas Graeci λίμνας dicunt, nascis.
Et eadem est ratio cur aliqui eandem limnestinuocaue runt Mimnesion. Haema heracleos. id est sanguine Herculis. Quo nomine appellata est, eo quod, quemad modum Hercules immania monstra illa edomuitisic eti am herbae huius radix a quacum humani corporis parte
fluentis sanguinis impetus domat&consistere facit: seu quod radix ipsa δέ succus eius sanguinis modo rubescat. Polyhydion. id est multiaqueam&succosam: suc co enim plena est illi radix, & locis succosis ac pinguibus lubens etiam nascitur. Hemeroton. Sic dici potuit amansuetudine S dulcedine quadam saporis quae in radicle sentiturilicet enim sapore sit acri δc stiplicante, nihilo