장음표시 사용
251쪽
la R Ae c i. dicitur batos siue batos idaea,siis
cynosbatos,aliis syntrophion,alijs asyntro. phon,Prophetae haema ibeos, oc haema tita. nu,Itali senticem, alii rubum, alij moru sylis uaticum,Daci mantiam, Aegyptii haemoos. Cynos,hathi species sunt duae. Altera enim est communis,o, mnibus nota. Altera quae appellatur idaea sue cynos hamos,quae est mollis ac lenior comparatione prioris at minoris.Nascit sub arboribus umbrosis in terra. i Ad aurium dolorem. Erusci herbae tenerae cymae succus expressus tepefactus 5c instillatus ab aurium dolore liberat οἱ persa
α Ad haemorrhoidas restringedas.
Erusci herbae teneras cymas nouem, oc myrthi syluaticae cymas itidem nouem, mali granati sicci cortiisces tres pistes 5c decoques simul in aqua, ec cu tepue, rit, fomentabis tunc anum,hoc triduum facies,mirifice restringit oc sanat haemorrhoidas.
Erusci cymas teneras ter septenas decoques in asqua usit ad tertias,8c per triduum ieiunae in potu daahis,ita ut cottidie renoves potionem.
Ad cardiacos. E rusci folia per se trita imponuntur mammillae sis nistrae, ec sic dolori resistunt. Ad gin
252쪽
ue Ad gingiuarum S labroruintia.
Erusci herbae cauliculos teneros in uino decoquito,& ipsum uinum in ore contine. 6 Ad uuam remedium. Erusci herbs solia arefiant in umbra,crematorum cinere in cochleario laeta resiliet. Praesentaneum est. ν Ad uulnera recentia. Herbae rubi aut flos aut mora imponatur,sine collectionis periculo sanant.
Herba rubus cu uino decoquitur ad tertias, eo uino fouentur condylomata, & omnia uitia sedis.
morsus. Herbae rubi folia recentia tr1ta imponantur. COMMENTARII. V 3 V Μ alio nomine uocari etiam erustum, te
stis est Pandectarius in litera e , ubi eruscum exponit esse rubu. Addidit autem herbae nomen 'Apuleius,ut excluderet eum qui inter fruticem S arborem medius recta 8c in altitudine erigitur, & pro prie cynosbatos,id est canis rubus dicitur, de quo Dio scorides agit lib. t. Qui uero in herbarum censu est, duo rum generuexistit, unus proprie batos, id est rubus,uel ut COIumella uoca entis appellatur.Theophrastus chamaebaton, id est terrestrem & humilem rubum uocat. Alter idaeus rubus dicitur a loco, quoniam multus in Ida
monte non alias nascitur. Caeterum rubos non tantum
ad maleficia genuit natura, ut inquit Plinius, sed 3c ex eis mora bestiis uel hominib. cibos dedit. Syntrophion. Syntrophion dictum uidetur quod mora animantibus cibos proferat, Senticem. id est spina. Spinosus em
253쪽
co MMANT. V. HVMELBERGO sentis est, quod quamprimum tangitur, senistiatur. Cymaeo Cymae siue cymata sunt herbarusum mitates,hoc est asparagi et coliculi teneriores,quos in prima germinatione 3c in summa stirpe proserui. Graeci κλμα, id est cyema dicunt, in quo floris primum, mox semianis Icelus clauditur.Theophrastus libaeptimo de platis. το κυκμα κ b ω --ἰ- ο κ -e, id est cyema Scin quo flos aut&semen. Plin. lib. . . cap.f. de brassica, Cytaka,inquit, a prima sectione prsstat proximo Vere, hic est quidam ipsorum cauliu delicatior tenerior cauliculus Apicii luxuria, Sper eum Druso Caesari blanditus, non, sine castigatione Tiberii patris. Haemorrhoidas.) Haeimorrhoides diffinit Galenus uenarum sedem claudenti uni explicationes &apertiones. Sic aute dictae sunt a san guinis fluxu. Nam Γιμα sanguis est, ρο id uero fluxus. Et Celsus lib. s.post rhagadiarum 8c condylomatum tractatione Tertium, inquit,ani uitium est, ora uenarum tanquarii ex capitulis quibusdam surgentia, qus saepe sanguinem funduntihaemorrhoidas Graeci uocant. Myrti syl4 uaticio id est rusci, de qua Dioscorides lib. 4. Cardiacos.) Cardiaca passio, uti Galenus in Isagoge tradit, appellata est, non quia in corde id malum fit, sed quoniam antiqui καρ stomachu appellabant & uentriculi ho
stium. Et Celsus lib. s.cap. in. Cardiacum morbum nihil aliud esse dicit si nimiam imbecillitatem corporis, quod stomacho languere immodico sudore digeritur. Et indes sic affecti cardiaci diculur. Vuam. scilicet relaxatam. Est aute uua quae alio nomine Columella quom dicitur, pars oris inter tonsillas ultimo palato dependens, S non in faucibus collocata,autore Galeno.Et ut Avicenna scribit nona tertii: Vua est substantia carnosa pendens super
supremam partem epiglottis sicut uelamen, cui eXmo
his accidunt inflammatio 3c abscessus atm relaxatio. Nomini
254쪽
nt MILLE FOLIO. c Ap. LXXXVIII. 14 '
HERBAE MILLE FOLII. c APUT LXXXVIII.
metophyllon, alii stratioticen, alij achillion, alii chrysiten, alii ambrosiam dixere, Lat1ni millefolium, alij militarem, alii supercilium Veneris, alii acorum syluaticum, Galli bellicocandium, uigentiana, Dacidiodelam. Nascitur in palustribus locis, thyrso unius radicis,molli,sultio, ita coaequato atque elimato ut manufactus uideatur,foliis foeniculi similibus. Hanc herba Achilles inuenit,unde uulnera sertiro facta sanabat, ec ob id achilleos uocat, hac sanasse Thelephum dicitur. i Ad dentium dolorem. Herbae millefolii radicem ieiunus manducet laborans dentibus.
Herba millefolium cum axungia pilata ξc impostita uulnera purgat 5c sanat x Ad tumores.
Herbam millefolium cotusam cum butyro tum tabus imponito.
Herbae millefolii succus cu aceto potus,mire pr- dest& sanati. Co M MEN T ARII. II LEPOL l V M Graecorum chiliophylli inter pretatio est. Chilion enim illis mille, phylloni uero foliu significat Myriophyllon uero idcin
255쪽
as COMMENT G. HVMEL BERara Est ac si dicas decemmillesolium siue infinitifolium, a di, ctione quando antepenacuitur decem millia, quando uero penacuitur M. ρα, tunc infinita significat Hiis in nominibus appellata est, non a certo soliorum numero, sed a copia S multitudine tantum soliorum, quae numerosa habet &multa. Stratioticen. id est militarem.Dicta est autem stratiotice, militaris 3cachilleos, eo quod breuibus &numerosis constet foliis, quemadmo dum 8c herba ea quae proprie achillea dc stratiotice, militarisi dicitur,de qua Dioscorides lib. .cap. Plinius lib.2s.cap.r.agunt, licet Apuleius achilleon hanc millefoliam dictam uelit ab inuentore Achille. Superciliu VOneris.) Sic dicta est ab hominis supercilio, eo quod que admodum illud minuti, densi 8c crebri pili uestiunt: sic millefolii huius coliculi minutis densis capillameti modo uestiuntur soliis.Veneris autem epitheton additu est, ut rei maiestas aliqua designaretur.
' ε' ς φ Τ dicitur peganos et eriphion, Oma
ni ruta hortensem appellitant. Nota quidenthaeeest omnibus herba,cuius est altera usualis, altera agrestis at uirtutis acrioris, sed utrarcu seris uentissimae comprobantur. NIutantur etiam nomina Pro regionum uarietate. Apud Cappadocas appellauta est moly, a quibusda armala, a Syris bestia. Memoarant etia ad Olcymum fluuium appellari uiperalem, eo qu0d interfectibilis earum comprobetur.
i Ad sanguinem de naribus prois
256쪽
DE RUTA. e AR LXXXIX, 249Herba ruta frequentius odorata, sanguine de nauribus mirifice restringit., Ad inflationes. Herbae rutae hortensis crudae paululum edito,uel in potione sumito.
Herbae rutae semen cum sulphure uiuo & aceto seiunus gustato,prodesse dicimus.
Herba ruta urridis coquatur ex oleo, deinde commisceatur cera,ec ut cerato in linteolo utitoris Ad epiphoras oculorum. Herba ruta cum polenta bene trita ec imposita lenit epiphoras:nam Sc radix eius contusa di inlita eas
Herbae rutae rorem matutinum aut matutino madentis succos collectos in vasculo habeto ec ex eo in unges.Eade oc carbunculis ex aceto lusa imponitur.
τ Ad morsum canis rabidi. Herbae rutae pondus denariorum et sex ex uino bi alias hatur:plagae uero imponantur rutae solia trita cu melle,sale re pice,liberabitur. s Ad cardia s. Herbae rutae fasciculus cum rosaceo decoquatur, adiecta aloes uncia 5c olei,perunelio dolorem sistit. 9 Ad lethargicos excitandos. Herba ruta trita ex aceto infundatur seonti.Eade ignem sacrum ex aceto 5c oleo illinita,sinat. io Ad oculorum aciem.
257쪽
M A PVLEI PLATONI ci Herbae rutae folia si ibinde ieiunus maducet. Aut herba cum uino trita potui data, antidotum est. ii Ad profluuium mulieriS. Herbam rutam circumscribe auro argento diebore, ec sublatam eam alligabis insta talum.
Herba ruta maducetur ex uino cum liquamine.
Herba ruta ex uino potui detur, trita capiti inastilletur cum aceto oc rosaceo oleo.
V T A Μ dictam uolunt aliqui a Graeca dictione Fura: sic antiquioribus quibusdam Sc Nicadro
illam appellantibus. aute.i.peganu dicta est Graecis a uerbo πκγνύs M, quod adunare, cocernere, & quasi in glaciem solidare est.Plutarchus Symposii lib. a. φασὶn uetu μάθω. πκγ σι γα κροτητι , μοτητα ό ρω μα. , κωρ τας κυάσας. hoc est,serunt autem Spegat non a potestate 8c uiribus dictum. Concernit enim & nccitate indurat ob caliditatem spernia dc semen, 8c in uni uersum aduersum est utero geretibus. Cappadocas.
Cappadoces Cappadociae incolae sunt, quae Asiae regio est, de qua Plinius lib. s.cap.i.&3. Syris.) Syria regio Asiae pluribus olim distincta nominibus, de quibus PIi nius lib. 1 .plura. Macedonia. macedonia Europae regio, quonda terrarum imperio potita, de qua muIta PlisC, 2. nius lib. q.cap. io.In ea Olcymus fluuius. Inflationes. Inflatio, inquit Galenus, est cum copiosior in stomacho collectus spiritus stomachum simul δc aluum distedit,im 3, peditur* nutrimenti dispensatio. Sulphure uiuo.)Sulphur uiuum dicitur quod ignem non expertum est, ut inquit Celsus, unde dc Graeci uocant: nascitur
258쪽
id, ut Plinius ait, solidum,hoc est glebosum:eo solo ex o 'mnibus generibus medici utuntur. Aloeso Noe silc 8cus est herbae cognominis, de qua Dioscorides lib.1.cap., .multi nunc usius in ossicinis. Lethargicos.) hoc est olethargo morbo laborantes. Lethargus aute capitis morbus est phrenitidi contrarius, ut inquit Galenus,a pitui ta & frigido humore proficiscens, qui frigore 3c humidi tate sua in somnum cogit. Nam ut idem Galenus tradit, cataphora est, hoc est,in somnum delatio grauis 8c inexcitabilis,cui et febris accedit.Vnde Paulus Aegineta ait, Accidit autem lethargicis febris lenta 8c ignaua non ualde crucians cum cataphora.Et Celsus Iethargum phreniti di contrarium morbum esse dicit, in quo marcor sit 8c inexpugnabilis pene dormitat necessitas. Dictus est autem lethargus tum obliuionis tum desidiae argumento qua fiobliuiosa defidia seu desidiosa oblivio. Lethe enim Gliauio est,argos uero iners dicitur 3c deses. Latini aliquanta
do ueternum uocant, utrunq; etiam aut alterutrum in
dicantes, desidiam scilicet torporem aut grauiorem se innum&obliuionem. Punici subethicum morbum di cunt. Talu. Talus os est quod sub crure utrinq; pro irminet. Semen.) id est sperma&genitura:qua passio ianem Grsci gonorrhoean, Sc eum qui patitur gonorrhoe on, id est seminis fluxum 8c semine fluentem uocat. Liquamine.) Liquamen dicitur pinguitudo ab igne liquat ,8c coquinario usui pro condiedis eduliis reseruata. Accipitur tamen aliquando etiam pro alas quae in ciborum usum non ueniunt. Columella, Succus excocti lupini ueteris* uini sex, ct amurca pari mensura miscentur,eo liquamine tonsa ovis imbuitur.
259쪽
L. APULEI PLATO Niei R AE c I calaminthen,alij glechon agrion,alii hediosmo alii osmiten,Aegyptii this, Osthanes,Propheis gonon apollonos,Latini mentastrum uocant,alli nepetam, Hispani creo, hula, Galli mentam. Huius species treS memoratur. Est enim sylvestris foliis ocimi similibus atm subalbi. dis ec ramis cauliculatis cum flore purpureo. Secunis da species appellatur agreste pulegium, quia odore illi similis est, L folia pulegio similiter formata, sed matiiora,quam specialiter Latini,ut supra diximus,neptatam uocat.Tertia est cum foliis methae similibus,ton, gitudine a praedicta porrectioribus,thyrso ais ramis maioribus,sed inferioribus effectu.Omnium acriora sunt folia gustu,aim incendiosa. i Ad aurium uermes, Herbae mentastri succus cu uino austero mixtus, di in auricula coniectus,uermes natos necare credit.:. Vt scias in cuius stellae tutela sis. Herbam mentastru tolle mudus,in linteolo munudo habeto, oc quando in pane cocto granum frumenti integru inueneris,simul cum herba ponito, 6c proceris septem stellas, id est, Solem, Lunam, Martem, Mercurium,Iouem,Venerem,Saturnum, A sub puluino pone,ut tibi per quietem ostendant,in cuius stellae tutela sis.
Herbae mentastri solia kequenter commanducasto,sanare certum est. co MMENTARII. ξNTA STRVM proprie sylvestris meta est, autore Plinio SDioscoride, hic tame ab Apuleio pro nepeta accipitur,cuius, utrefert, tres sunt
260쪽
DE MENTA 8TRO. CAP. πα α 3 species, quarum historiam δc curationes generaliter praestnti prosequitur capite, δc specialiter primae speciei curationes capite s3. sub nomine nepethae montanae. CaIaminthen.) Calaminthe dicta est tum quod figura, tum quod natura δc uiribus menthae similis sit aut congeneri Glechon agrion. id est pulegium agreste, eo quod illi similis sit sorma δc odore species secuda. Hediosmon. Mutuauit hoc nome a metha, cui fimilis est tertia species. Osiniten. Osinites dicta est, quasi odora herba pro pter odoris iucunditatem. Gonon apollonos. id est Apollinis genitura. Puluino. Pulvinus proprie est C. quasi lectulus quidam exiguus,lana uel tomento uel pluma aut alio genere huiusmodi plenus, quo utimur in sodendo:sed hic pro puluinari accipitur, quod capiti dor mituri supponimus ad puluini similitudinem. Quie rem. id est somnum.Ouidius,Somne quieS rerum.
R AE cI chamaeactendicut,alii chamaesycen, alii mecon aphroden, alii agrian acten, alii - euboicen, Galli ducone, Daci olma, Itali eis hillum. Ramis rotundis digitalibus terrae prostratis, succo plenis,folijs lenticulatis, fructu siue semine mistundo,radice tenui.
i Ad calculosos. Herba ebulum teneru cum solijs tritum ex uino potui datum,calculos expellit., Ad colubri morsum. Herbam ebulum tene, & antequa succidas eam ter novies dices, Omnia mala bestiae canto, at' eam