장음표시 사용
271쪽
splendore, bipalmis, solijs, ut coriandrum scissis in
Herbam saxifragam cotritam ex uino bibendam dato,febricitanti ex aqua calida, tam praesentem esse. ctum exhibet nosipsi experti sumus ut eode die pier. fractis eiectis calculis ad sanitatem perducat. COMMENTARII. 3πirRεβε haec est, non quae uulgo pro ea
ostenditur 3c in usu est,& a Dioscoride sub emis petri nomine tractatur, sed adianti species, de qua supra egit sub nomine callitrichi & eadem etiam illi, nisi quod ad curationem hanc eam eligit, quae non inaquosis sed montibus locis saxosis tanquam po tior 8c efficacior nascitur, nulla' alia quam natalis locus S nominum quoddam discrimen,inter eas differetia est: δc eadem haec curatio in altero exemplarioru nostrorum capite de callitricho etiam ponitur, quare nostro iudicio C. i. praesens caput superiori non male quis iunxerit. Caticulososo Calculosi dicuntur, qui calculum in uesica generatum habent:quod malum lithiasis a Graecis appellatur,id est morbus calcularis.
R-c I dicut cisson metan, alij cissaron, cisson, nysionue, alii chryson meton, Galli bolustelion, Daci arborriam, Latini hedeaxam nigram.
272쪽
oE HEDERA NIGRA. CAP. xc VIII. Hederae baccas aut septem aut nouem contritas, re ex aqua potui sumptas, mirifice calculos in uesica congregatos stangere di extrahere per urinam ceratum est.
Hederae succo cum oleo rosaceo mixto. cum uino, tempora uel frontem perfricabis,sedat dolorem.
Hederae nigrae grana primo tria,secundo quin , tertio septem,quarto nouem,quinto undecim, sexto tredecim,septimo quindecim, octauo septemdecim, nono decem Θc nouem, decimo uiginti unum, in uirino bibantur diurnis diebus: si febricitat in aqua caliis da,maximo auxilio lienosis auxiliatur.
Hederae radicis succus bibatur,item ulceribus hedera ex uino decocta imponatur,mire sanat.1 Ad nares graveolenteS. Herbae heders succus bene colatus in nares insutiditur,lc nares male olentes emendat.
6 Ad aurium uitia & eos qui minus
audiunt. Herbae hederae succus mundissimus cum uino instillatus,medetur.
Heders solia mollissime trita cum aceto 5c oleo rosaceo aduersus omnem capitis dolore fronti illinitur. co MMENTARII. LINI Vs uiginti hederaru genera facit, quae a Dioscoride ad tria tantum contrahuntur, scilicet,albani,nigram δέ priuatim helicen dictam,
273쪽
. co MMEAT. G. HVM EL BER Gai quarum candidum fert fructum candida nigrum croca
tumue nigra, de qua hic agit Apuleius:sic dicta est a c6 .lore fructus.Sterilis helix est tenuibus uiticulis,breuibuqangulo iis* δc concinnioribus foliis. Cisson natian.)id est hederam nigram. Cissaron uero a cista nihil aliud differt quam in uocis mutatione solum, idemsp est quod cistas,id est hedera.Cission autem idem est quod hederula, forma diminutiva. Nysion. Quod erat necioni
nos emendauimus in nysion, Plinii autoritate freti, quilibro is. cap. 3ς. post candidae historiam de nigra sic tradit, Simili modo in nigra. Alicui δc semen nigrum, aliis cro catum, cuius coronis poetae utuntur,soliis minus nigris. quam quidam nysiam, alii bacchicam uocat, maximis inter nigras corymbis.Habet* nysii nomen a Baccho, qui Nysius δέ Dionysius uocatur, id honoris causa, quod is eam ex India in Graeciam adtulerit. Chrysometon. Sic dicta est ab aureo acinorum colore & uino, quod dicitu propter Bacchum qui uini repertor eam ex India in Graeciam adtulit: nisi pro meton legere malueriS me. ron, ut nominis id habeat a Mero monte Indis in quo na scitur, nec alibi in India,teste Theophrasto, ut refert Pli- nius dicens, Hedera iam dicitur in Asia nasci t negauerat Theophrastus, nec in India, nisi in monte Μero. Sed cori sidera num potius chrysocarpon ceu apud Pliniudc Dioscoridem habetur,legi debeat, quasi aurei fructus hedera I ab aureis corymborum acinis. Diurnis.) id est singulis 8c tempore matutino circa aurora dum adhuc a cibo uacuus est stomachus.
274쪽
DE SERPILLO. CAP. Y cIX. Σιν Is dicitur herpillos, alii zygis, aliis Aegypti J'meruopnos, Latim seris meualii cicer erraticum, alii cicer rusti. rotio us est alia hortualis siue usitatis, huEmi serpens cum soliis ais ramis origani similibus, alis bidioribus quidem, atm sampsuchi odorem fingenti hus. Alia agrestis, quae etiam zygis appellata est, non in solo serpens,sed directa at stanti positione scibreise a cum ramis tentribus at*l horrentibus longitudi aristione bipalmi, θί foliis paruis ecangustis tanquam ruis, gost h. sed paulo longioribus atq; plenioribus 8c angustioriis hus: floribus qtioq3 omnibus in uirgis constitutis, in
summitate purpureis,remordentibus linguam, odotare iucudo:radice inutili. Nascitur in petris, uehementior est autem quam rubea, quae seminalis siue hortuallis appellata est.
Herbae serpilli succo cum oleo eciale fricto ec in puluerem redacto, omnibus commixtis caput perunges, sanabitur. Item serpillum decoctum in aceto triatum illinitur temporibus 8c fronti., Ad combustum. Herbs serpilli oc anchusiae surculi unciam, spumae
argenti uncias tres cum rosa in mortario teres, cerae
punicae, adipis ursini & ceruini semilibram, simul deis coques,colabis bene,*impones, combusturas persectissime sanatico MMENTARII.
tinorum, dictum est a serpendo, tum quia per terram,qua illam contingens radicatur, serpicitum quia iuxta sepes plantatum aut ex altiore
275쪽
168 COMMENT. G. HVMELBERGii ioco deorsum demissum adiecto illi pedamento, in lon, gum protrahit δc serpit,autore Dioscoride lib.,.8 Theophrasto de plantis lib. o. Zygiso Sic appellatum est stiuestre genus,id* ut uidetur a trutina,qus Graecis zygondicitur, eo quod in recta instar trutinae ramulos suos eritagat. Seu quia ramulis eius ad uinciendum 3c ligadumiuia gandum ψ praecipue uites, quod Graeci luγRu aliquando dicunt, antiquiores uterentur. Cicer erraticum. Cicer erraticum ac rusticum appellatum est a soliorum similitudine: couenitin sylvestri generi haec appellatio, quod stat, & ciceris modo ramulos suos erigit. 8ampsuchi.)Sampsuchus herba est, quae alio nomine amaracus dici C. l. tur maiorana. Sale fricto. id est tosto: a uerbo hi go quod est torreo, 8c a Graeco deducitur unde a. iris υκ μ', id est frictum. Anchusae.) Anchusa herba est, de qua Dioscorides lib. 4. cap,14. Theophrastus libro deplantis s.&Plin. lib.ii. cap. 16'. Spumae argenti. Spuma argenti est, quam Graeci lithargyron uocant, de quo Dioscorides lib. r. cap. 1 ε . Mortario.) Mortarium uas est in quo res contunduntur δc in puluerem rediguntur, aut ali as soluutur quae soluenda sunt i sic dictum quod in puluerem redacta ueluti mortua condiantur. Cera punica. In cerae generibus punica optima censetur, quae candida est.Insolatur autem,id est ad Solem sub dio ponitur, 3c post insolationem decocta candescit.
ABSINTHII. c A P V T c. R AE cl absinthion,barypicron cognominati
Romani absinthium rusticum, Aegyptii soami appellat. Est porro absinthium omnibus ςQgnitu, cuius probabilius genus est Ponticum, uiri
276쪽
D E A B s I N T IJ I o. A P. z 26stutis acerrimae,seruentis oc redarguentis amarae. Nascitur locis cultis di montuosis ec saxosis.Nascitur ocin Tauro monte Cappadocia. Est praeterea aliud abissinthium marinum, quod quidam seriphion uocant, plurimum in Taphosiri Aegypti prouincia tenuioris tructus aut seminis a supradicta, oc angustioribus Bislijs,ne,3 sic amarum,sed odoris grauioris.
Herbae absinthii succum ex aceto bibat. Hoc Se rotinus uir centenarius euasit, quum esset a iungis
Herbam absinthium in aqua ec aceto decoctam di induetam panno,impone: si corpus tenerum sutarit,ex melle imponito.
Herbae absinthη &marrubii Iupinorum paria
Pondera in aqua mulsa coe a, uel in uino austero, his aut ter in umbilico imposita, necant lumbricos.
4 Ad inguinum uel intertriginis molestiaS. Herbae absinthii 5 marrubii surculum sumito, ecin semicinctio tecum portato,sanaberiS. c*MMENTARII. B S IN Τ HI V M barypicron cognominatum est a grauitate amaritudinis. em graue est, πικρομ uero amarum dicitur.Ponticum autem dictum est a regione Ponto in qua optimu na
scitur, S ubi pecora pinguescunt illo, 8c ob id sine felle reperiuntur, ut refert Plinius lib.,ν. & Theophrastus lib.9. Taphosiri. Taphostris xst in Aegypto Osiridis laini
277쪽
coriri ENT. G. HVMELBERGriphos, id est sepulchrum, ciuitas quondam Stephano d. urbibus 8c Plutarcho celebrata: Spro regione illa etiam accipitur, ubi absinthio hoc. ut tradit Dioscorides, pro oleaginis ramis Isiaci sacerdotes utuntur. Et Plinius lib. H. cap. s. ait,Est 3c absinthium marinum,quod quida sthiphium uocat, probatissimum in Taphosiri Aegypti:hu ius ramum Isiaci praeserre solenne habent. Et lib. 33. capta te ς.ait, Nascitur δέ in mari absinthium, quod aliqui seri phium uocat, circa Taphosirim Aegypti maxime,exilius C. i. terrestri. Fungoru. Fungi sunt superfluitas quaedam tuberosa 5c spongiosa, quam terrae superfluitas aut arbo rum humiditas producit. Quorum duplex differetia est, aut enim laetates, id multifariam: aut ededo sunt,& hii
quidem sui copia nocentes. Sed de noxa ipsorum 8c no xarum remediis plura Dioscorides lib. .cap. πν. &lib. s. 4 cap. x citem Plinius lib.M.cap. 11. Intertriginis. Inter trigines sunt quae Plinius aliquando attrita confricata membra uocat: quod malum fit aliquando atterentibus S urentibus premetibus in itinere pedes calceis anguinstis:aliquando uero longa equitatione costicatis interio ribus feminibus aliis partibus,&ex aliis causis.
alij phacon, alij sphagnon appellauere, Aea gyptii antist Latini saluta, alij tussilaginem,
alii corsaluium uocant. Elelisphacos agrestis grauio, ris est odoris. Vsualis uero quae est boni odoris ac I nioris,salusa uocatur. Est igitur frutex siue sarmentulongitudine porrectum, subalbidum, uirgis maioriabu*μquadratis, cum solijs paulo asperis, odoris hoo
278쪽
7 DE s A L V r A. c A P. c I.2 inrni, 3c fructu siue semine in summitate ramorum simiali orminio agresti.Nascitur asperis locis: ec est uirtiristis redarguetis cum acrimonia,quae denil pro diei mno saepe uenenum eliciti
Herba saluta decoquatur, oc de ea aqua ueretra
α Ad pruriginem circa anum, Herba saluta decoquatur, ec de ea aqua inserioures partes semententur,sedat pruriginem summe. COMMENTARII. A L VIA dicta est a saluando,eo quod ocuIorum claritati &uisui prosit,dc quia cordi prodest eti am a quibusdam corialuium uocata est. Crotam.) Crosmis dicta est quasi crotas, id est fimbria,eo quod solia habeat exoletae S attritae uestis modo aspera. Becchion. hoc est, utinter Latinas ipfius appellationes habetur, tussilaginem,eo quod tussi med tur egregie:siue a foliorum candore, qui in utram ab alie 'ra eorum parte conspicitur.
R AE ct coriannon,alii corion,Latini coriandrum, Aegyptii ochion nominat.Omnibus notum, ec frigidae uirtutis est. i AdlumbricOS Herba coriandrum coquatur ad tertias in oleo,exin anum mittatur.
279쪽
ατα L. APULEI PLATO Nici, Mulier ut cito pariat Coriandri seminis grana undecim aut tredecim in linteolo mundo de tela alligato, puer aut puella tui go ad femur sinistxum prope inguen teneat, oc moae ut peractus fuerit partus,remedium cito soluat,ne intestina sequantur.
x Ad stigora et omnes febriu typos.
Herbam coriandrum ubi mane uideris ad olito. rem propositum, accedes ad eum oc proiicies dena. rium, ec tolles fasciculum de coriandro,sed noli nominare,& portes tecum us*dum hora suspecta ueniat, quum autem illa trasierit oc nihil tibi prouenerit, sub sero projcias illum post te dum ambulas, oc noli post te respicere,liberabit te.
Herbae coriandri aquam in domo sparge.
co MMENTARII. ORIANDRUM a Graecoru corio siue corianno deductiun uidetur, quorum nominum ratio 3c causa fuit, quod solia eius & caules cimi ces olentiquod animal Graeci corin uocanti
C. Typos.) Typus Graece forma dicitur, hinc febrium typi, id est formae, quibus una ab alia discernitur : aliae nim est quartanae,alia aliarum:& pro afflictionis tempore tota febre accipitur.
280쪽
h,ma areos, Daci lo, Aegyptij mothmuolim, Latini portulacam, alij poreastxu, alii illecebram,nonnulli amaranthon uocarunt. Portulaca nota est omnibus:frigids uirtutis atly redarguetis. i Ad sanguinis nimiu profluuium. Herba portulaca sumpta oc per se oc cum Oxyga, ro,bene facit., Ad stomachi inflammationem. Herba portulaca purgat, oc in aceto sumpta mire inflammationem tollit.
Herbam portulaca comedat, mirifice facit ad duis ritiam stomachi.
COMMENTARII. ORTULACA nota herba est, Sc quae, ut exemplaria nostra testantur, ab aliquibus theonina etiam uocatur.Illecebre uero nomen illi acces.sit ex alia herba, quam Graeci andrachnen grian,id est portulacam agrestem, Itali uero illecebra proprie uocant,& sedi genus est, autore Plinio lib. u. capite ultimo.
R AE cI paederota uocant, alij boopes, alii arctophyllon,Latini ceresolium.
i Ad stomachi dolorem. Herbae cereisin uiridis cymas tres colliges piis