장음표시 사용
101쪽
,, qualis illi materiae Solis illam repelleret, &remoraretur, sicuti hic accidit, ubi mate- , ,ria Vorticis Solaris opponit se conatui stel-& per consequens impedit ne se oc selo det sentiendum meo. Quod si non possumus concipere comm senicationem conatus & impulsionis alicujus -
, , stellae, cujus Vortex immediati attingit il- , , tum Solis , quid aliis fiet de Stellis, qua rum Vortices sunt infiniti remotiores ab
, , illo Solis, & quarum impressio non posset, , se sentiendam nostro exhibere oculo, nisi , , per medios plurimos Vortices alios, quorum, , materia movetur diversimodh, quique toto quasi sunt obstacula istius communicationis. Certε, si omnia illa, quae modo di Aimus. is non forent demonstrativa circa Stellas Soli proximas , essent sine dubio circa omnesis reliquas, atque aded loco infinitarum Stelis larum, quas noctu micantes in coelo con- , , spicimus, non detegeremus centum eX iis , Optimorum telescopiorum ope.
In hac demonstratione unum quid praepri- Doen mjε carpitur, scilicet qubd illa videatur supponere aequalitatem virium mathematicam in- ΤΙ - ter Vortices, atque istiusmodi, quae in rerum Da monstra tura non datur. Possumus, ajunt, & debe- tioncimus concipere actionem vorticum in se inviaeem fieri singulis momentis per concussus, &Ladium , qui oculum percutit crebris concussibuS, eundem omnino perficere essectum, ac radium prementem indesinenter. Igitur illo rum concessuum ope impressio stellae e suo vortice transferetur in illum Solis, & perveniet usque ad oculum, qui supponitur loca
102쪽
tus in illo vortice & versus stellam coriveris
Di ηαι- Id prosectb rectissimδ observatum est, at-Σ uenullus dubito, quin Peripatetici illum senis
dis Ierint scrutulum in formanda sua demonstraa Demon tione, cum ad finem subjunxerint: si omnia '' illa , quae modo diximus, non forent de- , monstrativa circa Stellas Soli proximas, eGri sent sine dubio circa omnes reliquas, qua rum vortices sunt infinith remotiores ab illo,, Solis, S quarum impressio non posset se sen- , , tiendam nostro exhibere oculo, nisi per me- , , dios plurimos Vortices alios, quorum ma- , , teria movetur diverti mode , quique tot qua- , , ii sunt obstacula istius communicationis. Adeo ut Demonstratio proprie spectet illos remotos vortices , vel saltem illos spectet Prae aliis 3 nec proximi fuerunt adhibiti, in quibus necessum est fateamur conclusionem Daud esse evidenten adeo, nisi ad reddendam demonstrationem lexplicatu & intellectu fac,
vellim praeterea adfirmo , Peripateticos jure supponere istam mathematicam virium & resistet itiae inter vortices aequalitatem: & ali quin illos non tam liberaliter concessuros fuisse Cartesio rem aded captu impossibilem, ac est istorum vorticum diuturnitas, hoc est istarum materiae portionum maximopere fluidae, quae se tangunt, & conatum adhibent perpetuum in se invicem , absque qudd confundantur: nihil enim magis adversatur eΣperientiae, quae nobis occurrit quotidie in aere S aqua, nihil oppositum magis ideae , qyam habemus naturae corporis fluidi , praecipuE corporis
103쪽
perfecti adeo fluidi, ac est illud vorticis Cariste sit. Et profectb auferendo istam perfectam
resistentiae aequalitatem , & admittendo alternos illos concussus , quid admittimus , nisi fluxum & refluxum perpetuum ex uno ih alium vorticem hoc est, initium confusionis, quae, semel ubi occepit, augeri singulis debet momentis, veluti eveniret, si duo torrentes adversds se invicem aequalibus cum viribus delari in eundem desinerent locum. Eo enim in casiae vestigio aquae confunderentur Post praeviam . quae continud fieret, reflexionem repercussionemque.
Tandem verb juxta quas regul as acciderent isti concussus,& quo pacto probatur illos si riguistis momentis reciprocis fieri debere vicibus Idne ipsum non supponeret aequilibrium ma thematicum, vel mathematicum fere ii
pe, si aequilibrium istud non nisi physicum est,
exempli gratia, nos conciperemus Oppositos duorum vorticum conatus, instar duorum ventorum contrariorum, qui eos in se invicem impellunt, ita ut circumferentia nostri vorticis
per aliquot minuta se diffundat per spatium vorticis stellae cujusdam vicinae , Ec proinde interrumpat prellionem , quam illa perage-hat in nostros oculos momento anti, cur non
quotidie accidit, ut nunc haec, nunc illa stelista per tria vel quatuor evanescat minuta, ac dein adpareat Genub 8 Haud novi tamen, D. Cassinum omni sua vigilantia & adplicatione umquam istiusmodi quid observasse in Parisiensi observatorio . antequam autem finiamus . de his denud agemus. & ostendemus in genere & modo quodam intellectu omni-
104쪽
bus facili , quam chimaerici isti sint conatus , istae resistentiae, isti vorticum concusi
Denique tertia demonstratio Peripateticorum adverssim Systema generale Mundi Cartesii sequentibus animadversionibus & rati
Supponit Cartesius Terram habere prori priam suum & peculiarem Vorticem in ma- ,, gno Vortice Solari. Hancque praerogat ,, vam etiam Jovi largitui, nec ea Luna seu, ,, tur. Εκplicat istam suppositionem modo pernaturali & admodum limplici, exemplari istorum magnorum aquae vorticum, MOS, , nonnumquam in fluviis est videre. In meis dio magnorum illorum vorticum exigui sor- , , mantur, qui motui magni obsequuntur,ri S circa iplius in gyrum aguntur cent um, , , faciendo eodem tempore, folia & paleae, , circa suum proprium ut circumagantur. Nihil magis industrie excogitatum ad intel- , , ligendum,qua ratione Terra & Iupiter rota- ,, ti circa Solem a materia magni Vorticis S ,, laris, eodem tempore circa se rotari faciant alios Planetas : quomodo Luna circa Ter- ,, ram rapiatur , & quatuor exigui Planetae circa Iovem. Verum infortunio quodam, ubi examinamus illam suppositionem juxta
is principia nostrae Philosophiae, videtur illa fis omnino impossibilis. . is Ves
105쪽
99o Vel enim Vortex peculiaris , qui adfi- gnatur Telluri, idem est quem habebat, , , ubi erat adhuc stella , vel est novus quita, , piam , qui factus, Postquam alter est subver- , , sus. Contendimus neutrum posse esse. Igitur, , illa nequit Vortieem habere peculiarem. , , Non potest esse idem cum eo , quem olim habebat. Quippe juIta D. Carte- sium stella non evadit Planeta , nisi clim, , suum perdit Vorticem. Iuxta ip se m Vor-
, , tex aliquis non conservatur . nila quia ma- , , teria ejus tantum motus habet & virium, , , quantum materia illorum, qui ipsum cinis H gunt, & ipsius materia illam perdit aequa- , , litatem virium & motus, simulae Stella, E 1 is quae
106쪽
ouae in centro exsistit, cum ipso nequit amplius tantum communicare, Propter maculas
V illam contegentes. Iam Terra non tantum est ' Stella maculis obducta, verlim etiam Pla rimis magnis crustis immensae profundita-'' tig. Nequivit itaque illa suum conservare Vorticem , debuitque omnino destructus esse & absorptus ut utar Carteia verbo ' ab Vortice Solis. Restat igitur ut vIdea-V mus , an Terra sibi novum potuerit Vor- , , licem formare , postquam illa Solem ver- slis desce erit.
.D. Cartesius revera hoc eligit, & ut eX- .plicet mentem suam , hanc figuram celse, neat , quae resert vorticem Solis , coius centrum S. est Sol. Parvus circulus vel elli-
107쪽
,, psis notata C. B. A. D. exhibet exiguum il- , , tum ellipticum Vorticem Terrae, qui Lu- , , nam facit circa Terram T. rotari. Circu- , , lus. N. A. C. Z. est ille , quem describit Terra spatio annuo circa Solem. Cir- , , culus & D. minimam terminant diame, strum Vorticis elliptici Terrae. Supponitri praeterea, lichi Planetae & Terra circum- , , agantur circa Solem a materia coelesti, illamis materiam nihilominus celerilis moveri, quam mi Planetas, pari ratione ac aqua alieujus fluvii k, celerius fertur, quam naves ipsius cursui ob ,, sequ entes. , , Ex hac suppositione concludit, materiam, , coeli non tantlim debere Planetas circa So- , , lem circumagere, ver lim etiam circa pro is prium suum centrum, ae illam debere comis Ponere exiguos caelos circa ipsos , quiri eadem ,' Qua maximum, moventur ratione.
, , Secundo concludit . quod si occurrant, , duo Planetae eodem in circulo, quorum unus is sit altero minor , & per consequens juxtari ipsum progrediatur celerilis quam alius, miniis mus verssis alium delatus majorem se debet, , jungere exiguo coelo, quod erit Circa madii ri mum, & aeternlim cum eo circumagi Atque ,, hoc, ait, accidit Lunae ratione habita Telluris. .
., Quandoquidem al, illo peculiari Vortice , , Teriae dependet omnis fere Physica D. Caris tesii, & ille sit, ut ita dicam , praecipua, , rota Omnis ipsius machinae , debuit illumis stabilire modo quodam, qui rem nulli con- , testationi obnoXiam reddat , nec hic ali-- , , quid supponere, quod cum ratione in di, , , bium vocati posset, quodque nequiret de-
108쪽
is fendere cum omni possibili soliditate : v, , , deamus quomodo res se habeat. , Explicat primam suam suppositionem,
, cui reliqua omnia innituntur, scilicet ma-Meriam coelestem, quae Planetam circa So- lem rapit, Planeta celerilis circumferri:, ,eXplicat , inquam, hanc suppositionem, , comparatione alicujus navis, quae descen- , dit aliquo fluvio, quaeque lentius fertur a- , , qua fluvii et comparatione speciosa, quae, , ver b solidi nihil habet, quandoquidem ra- , , tio , Ob quam navis non ita citb fertur ,
, , quam aqua eam secum rapiens, non repe- , , ritur in Planeta, qui natat in media mari teria coelesti. Illa ratio est, quia pars na- , , Vis, quae e Xtra aquam est , Cflendit resi- , , stentiam in aere, qui non eundem cum
, , qua cursum habet, & qui per consequens,, resistit motui, quem aqua navi imprimit :,, & quo major est illa resistentia, sicuti clim, , ventus est adversus , eo motus navis est , , Ientior , comparatus cum illo aquae. At- , , que quo minor est illa resistentia , sicuti, i edin ventus est secundus , eb celerior est , , navis motus : vertim hoc non accidit in ,, Planeta, qui est immersus mediae materiae, , coelesti: nihil ille habet, quod se opponat, , Omni motui, quem illa materia ipli debet, , imprimere. Praeterquam qu bd ex se ipso, , cum sit indifferens ad motum, Sadquie- , , tem, ad hunc vel ad illum gradum m , , tus, nullam adhibeat ille resistentiam, si- , , cuti loquitur D. Cartessius ipsemet, mate, , riae coelesti.
, , Adfert deinde rationem quandam istius
109쪽
se inaequalitatis motus Planetae , & materiar, , coelestis illam secum rapientis: scilicet, ait, , , lic Et exigua corpora istiusmodi, qualia suntis partes insensiles materiae coelestis , simul, , conspirantia ad agendum contra majus ali- , , quod, possint habere pares ipsi vires, ta- , , men numquam possunt eficere . ut illud , , adeo celeriter moveatur undiquaque , ac , , illa moventur, quia quod si conspirant in
nonnullis ex suis motibus, . quos cum ips , , communicant, certissim δ in aliis disterunt, , , quos cum ipso communicare nequeunt. , , Verum quid resert an eXigua corpora,
, , quae majus aliquod propellunt, divertis prae , , dita sint motibus Z Quid refert, num cum is ipso non communicent omnes istos diversos motus, modo satis virium habeant illiri propellendo, modo illud corpus nullo mo- , , do iis resistat , modb omnia conspirent, , , sicuti hic supponimus cum D. Cartesio, , , ad cum ipso communicandum motum, de, k quo agitur, & modbea concipiamus omnia , , adplicita ejus superficiet ea ratione, ut ,, ipsum Propellant versiis eum locum, qub , , ipsa mei propelluntur. Cert δ enim his in circumstantiis politis concipimus , illud ,, pari cum iis celeritate debere ferri. ,, Interea e principio tam parum firmo, ve- luti hoc est, concludit materiam coelestem is debere essicere, ut Planeta suum circa cen
,, trum rotetur, & componere parvulum coe- , , tum circa illum , quod movetur eodem, , tempore, quo maΣimum. , , Verlim ne hanc suppositionem ejus in
110쪽
,, batam, sequamur potius ipsum in suo ra- istic cinio; ac ut videamus, an ut legiti- , , inum , imaginemur nobis Terram T. ve , , luti suspensam in vacuo , & exhibeamus, , nobis circulum quasi coelestis materiae lati- , , tudinis diametri Terrae , qui cum impetu , , delatus instar torrentis illam simul secums, rapit: vertim quia supponitur , illum illa, , celeritis ferrr. existimo equidem, nos conis, , cipere, lichi non multam operam legibus,, determinationum motus navaverimus, il- , , tum torrentem coelestis materiae ita occux,,rentem Terrae, e vestigio in duas cessuri rum partes, & duo quasi brachia, quorum, , hoc supra , illud infra Terram decurret ;,, & si concipimus illum torrentem profun- , , ditatis aequalis vel majoris, quam est di , , meter Terrae, fore ut se diffundat undiqua , , que per superficiem Terrae, supra, infra, ab omnibus partibus. Unde sequitur, , , ipsum nullum impressurum illi motum cir- ,, ea suum centrum , i md etiam ipsi ablatu- , , rum, qu bd si habet, omnibus lineis istius,, torrentis inter se invicem in aequilibrio con- ,estitutis, & se oppbnentibus determinatio ibus, quas in Terra reperiunt contrarias ,, suae. Jam nobis videtur, ubi hac ratione, , reS explicamus, non esse comparationem
, quandam , quam exhibemus , versim per-
, , sectam quandam ideam ejus quod fieri de., ,het in motu materiae coelestis, quae Tellurem circa Solem in gyrum rapit. Vide riguram exhibitam ante pag. Io O. Quare igitur vult Cartesius, materiam em-Iestem ν