장음표시 사용
41쪽
si supponatur id corpus eo mmparatum modo , necessum est ut, ubi adpropinquaverit: ver, duae hirundines nidum suum struant paleas. limum, plumas congerant, eaque ad exstruendam domum adhibeant , adversdsinsultus defendant passerum, aliarum denudmachviarum , quae nonnumquam eam sibi vindilatum eunt: nihil cognoscunt in bestiareorpore , quo possint demonstrare propor- . tionem . qua posset gaudere cum omnibus . istis motibus adeo variis, S infinitis nume
t Quae supponit Copernicus vera vel falsa , P talara sunt , quae nullus Astronomus i fi largiri renuit : atque rexi Ode omnes suas deducit consequentias methodo convenient ii, & in qua nihil est quod culpes. Contrai quod supponunt Cartesiam, scilicet machinam animalis ea comparatam esse ratio-
me, ut posita objectorum impressione illa se debeat movere, ingredi agitari, clamorem edere, ab omnibus iis negatut Philosophis. Atque lieli id ipsis concederetur , istius suppositionis auxilio nequirent rationem claram S convincendo aptam reddere, non dimo-mnium determinationum, sed minimae partis determinationum istiusmodi motuum, a ibi th ne unius quidem. En, mi Domine, 'uantum absit , quin paria faciamus. Tulianc doctrinam pro constanti habes veritates
aegb verd probo illam neque velut hypothe-sn defendi posse Atque adeli Cartesianus quispiam quodsin publica disputatione, ad risum insultationemque composito vultu, Peripateticum ro-
42쪽
get Professorem , an non Deum satis potentem existimet, qui possit machinam condere similem corpori canis; in qua Omnes, quos in si hoc miramur animali , peragerentur motus solii eX regulis Mechanicae; re-iffissim ε poterit respondere Peripateticus: nihil ejus esto novi, nec ipsemet tu Cartesiane aliquid nosti. Ut enim posset responderi ad hanc quaestionem, necessum foret, ut perseetia imaginaremur & cognosceremus omnia organa corporis istius machinae, ut constaret, an vi istorum organorum omnes isti possent sequi motus. Ad unguem quis tenere deberet omnem praecisd anatomicam partium dispositionem , & organorum canis maxime insensibilium. Jam verb fateris, li-cEt invitus, te illa neutiquam nosse. Quid 'ad haec responderet Cartesianus ρVerlim aliunde adhuc posset urgeri , id- 'que argumentum constituet quintae meae propositionis. Scilicet Carte nos non loqui dei ratiocia v nari ulla cum conssequentia in hac ma-
C Optendo unumquemque seorsim specta
tum Cartesianum, ut cum consequentia loquatur, debere aequb serio de aliis hominibus dicere, qui mundum juxta cum ipso colunt, esse illos Automata , ac dicere id de brutis solet. Sunt qui istis hominibus hoc argumentum risus captandi vel oblectationis gratia proposuerunt, at revera est id
43쪽
ex solidissimis, & verissimis, quae objici pose sunt Philosophis id sibi vindicantibus, scilicet
consequenter se ratiocinari , S semper suis ex principiis. Examines modb , mi Domine Igitur vicissim.te rogabit Peripateticus , an Deus nequiret machinam creare hominis similem, quae ex solis Mechanicae legibus perageret omnia, quae peragentes quotidie conspicimus homines. Non, inquis. quoniam homo alis teri illum interroganti respondet : colloquia inter se constituunt & sermones serunt cohaerentes : in Philosophica disputatione hic argumentatur, ille se defendit, exhibens so-
Iutiones argumentorum, proposita quae fuere.
Id ver b fieri nequit juxta Mechanicae principia. Quis id tibi dixit Quaenam isthaec insolens audacia, ut ita potentiae Dei adsignes limites Quid in omnibus istis sermonibus AColloquiis animadvertis praeter motum t Iam Nonne satis potens est Deus , ut istiusmodi
creet organorum combinationem in compluribus machinis, ut omnes oris& linguae motus , qui fiunt in aliquo colloquio, necessario se invicem sequantur ρ Nonne olim istiusmodi visae fuere machinae, quae ad quaestiones 'Opositas responderent Imb nonne hoc specimen est operis longh periectioris, quod sibi
proposaisset Deus in omnibus istis machinis, quas homines adpellamus, quae nos eo modo reserunt, & iis occasonibus, in. quibus semper aliquid datur differentiae, ex qua illaesos, sint, & debeant diversi modε determinari, &Per consequeno hac potius, quilin illa ratione loqui. .
44쪽
Verum enim vero ut rem putemus sine prae-1udiciis , sicuti id ut faciant aeternum inculcatis Philo Phis, an secundiim te multo majus mysterium latet in hominum sermonibus cohar rentibus, ac in longε plurimis actionibus brutorum admodum cohaerentibus. Etenim quid rei tandem est ille cohaerens ferino Videamus, quae continet, omnia. In sermone cohaerenti motus reperitur; mo
ventur in eo labia lingua, maxillae, & istius ope motus aer propellitur, frangitur, reflectitur diversis modis. CIaret equidem , hic non requiri necessarib principium cogitans. Istae diversiae modificationes omnium istorum motuum , hos quae conficiunt potius quam illos sonos , quae vocabula formant Gallica , Latina Hispanica omnes nihil adhuc sunt. Psittaci., Corvi , Picae hos formant isonos, haud tamen cogitant. Caeterlim ubi cum Cartesianis disputamus, haud opus est , ut argumenta istiusmodi adducamus rerum. Si igitur isti cohaerentes sermones principium supponunt, quod cogitat , in machina eos proferente , vel pronuntiante , exinde est, quia cohaerent. Examinemus quid sibi velit
Significat prim b, illum, quem loquentem audio , propositiones formare , quae Zer se
ipsas menti meae tensum offerunt: nonnullis illas propositiones inter se gaudere relationibus: & ctim omnes gulatim aliquid me do- Ceant, omnes simul aliud praeterea quid me docere, quam quod sejunctim significant. vis, dentur mihi Omnes ad certum scopum collinear certo quodam ordine.
45쪽
Secundd significat, eum, qui mecum lo. quitur, proserre non tanthin sonos, qui propositiones componunt, Verlim etiam , qui gaudent relatione cum iis, quae egomet ipsi dico. Interrogo ipsum , numquid Rot fuerit ρ Respondet se ibi fuisse. oro ipsum, ni mihi describat magnam & celebrem AEdem S. Petri , praestat id exactissimi , atque ita
de reliquis. Igitur nexus & cohaerentia horum sermonum consistit in istis relationibus, quas deprehendo inter Verba , quae Pronuntiantem illum audio, qui me praesente loquitur, interque illa quae ego, S ea, quae ille dicit. Versim quaero a te , mi Domine , ee quid vos Cartesiani ad e, validε adstringatis persuasionem, in qua versamini, alios, inter quos vivitis homines, non esse meraS machinas ; equid, inquam , adeo validε illam adstringatis persuasionem sermonibus & ver- his, quae vobis videntur cohaerere, ita uteΣ-cludatis omne signum aliud, utpote ineptum, quod vobis ea in in persuadeat: adeo, ut si, nomines a Creatore non recepissent facultatem
loquendi, at tantummodo invicem sibi significandi suas cogitationes, suaque studia ope signorum & gessuum , Cartesianus quispiam , in hac hypothesi indubie crederet, alios homines non nisi meras esse machinas ρ Neuticiuam crediderim eam esse mentem tuam. Alici in quin nihil jam restat, quam mihi ut concedas, omnes Polonos; omnes Moscovitas, omne&Turcas, Omnes Americanos , quorum PDIT '. Credo te oma novisse, quique proinde sermones habere neqqeunt, quorum id Con-
46쪽
nexum pernoscas , nihil esse praeter Aut
Atqui , Aubd si ed reducaris , malε ad
modum tusicum negotiis existimaverim comparatum: .quid enim in vocabulis magi significativum est, quam in plurimis rebus aliis 'Atque an non potest dari connexus . & conis nexus eo modo designatus inter alia signa, ac inter vocabulaρ Nosti, quid narretur de Mutis Imperatoris Turcarum, quam promtε ejus eogitata capiant, & sua ipsi intelligenda ex- hibeant. Ab omni retro tempore reperti fuere, & adhuc reperiuntur alii muti, quibus. eum sermo habetur aequi facta , ac si usu gauderent loquelae. Conventum est cum iis de lignis, eorumque significatu, veluti alios ψhomines inter conventum de sonis. & significatione ipsorum. Postilla, qubd si ita loqui mihi liceat , propositiones formantur εα ratiocinia composita ex sanis S gestibus , quae relationem habent ad se invicem , &, uno verbo, illum persectum nexum, eX quo convincimur de ratione eorum , inter quos illud notatur commercium, vel eum quibus id
. Ita soni producti a lingua, hoc est, vocabula , ubi cohaerent S referuntur ad invicem, .non magis sensus, & cognitionis sunt signa, quam manuum motus, capitis, oculorum ι. quam gestus, & omnel externae actioiaes, ubi , pari modo ille in iis nexus videtur, & mutua relatio, ubi determinatum illas finem petere videmus. Atque hoc ex priDeipio , quan tumIibet Cartesiani , iure agitis vel gratia
cum Pluriviis hominibus , licEt loquentes non
47쪽
audiatis, licἡt eorum non calleatis lin uam, &cum omnibus mutis, qui eOS non credatis me ras machinas. Aliis hoc exemplis sensibus evidentius reddamus. In itinere faciendo per peregrinam, regio nem , in diversorium divertis. Ad stabulum equus tuus deducitur , ipsemet in quoddam eubiculum, coena tibi paratur, lectus sterni tur, cum hospite rationes putas, vides su- hordinationem inter dominum S servos. Quisque suum munus exsequitur. LicEt tu ejus regionis linguam non calleas, ubi haec omnia hac fiunt ratione , non credis omnes illos di versos homines, qui occupati fuere tibi inserviendo, tot esse imagines automaticas, quae non, nili Organorum quorundam adminiculo , progrediuntur & agunt. Per aliquam Lutetiae plateam incedis, ubi caementarios ,Lemovices, quorum non intelligis inconditum sermonem , domum exstruunt: vides eos mutuas & concordes ras si bi praestare invicem ' interea dum hic aquam quaerit ad macerandum mortarium si ustintritam, alium materiem colligere , alios lapides caedere, alios eos erigere, & colloca re M. nunc malleum eos adhibere , nunc trullam , nunc libellam & normam : denique eundem locum elapso mense.repetens, vides
domum omnino aedificatam. Non putem hac occasione tibi in mentem venise, ut credas istos coementarios , Cum quibus numquam sexmones ne isti, non majori gaudere c0gnitione , quam grues S aIi machinae, quibus usi fuerunt ad eam domum exstruendam.
48쪽
Nunc vero formemus adplicationem, vel comparationem potius omnium illorum eNem- Plorum , cum iis quae peragere animalia vi-
In memoriam tibi revoca id quod fit, ubi venator canem instituit & fingit venaticum :Iectiones, quas ipsi exhibet, quomodo nunc
blanditiis utatur , nunc minis, nunc mercede, nunc castigatione : docilitatem animalis .
prsgressus quos in arte venandi facit, qua ratione omnibus heri sui obtemperet desideriis: quo pacto adsuescat omnibus illis variis signis, quae ipsi exhibet variae suae voluntatis ristum hinc signorum consensum, & mandatOrum , illinc obsequii & obedientiae. Anne diphrentiae multum est inter modum fingendi illum canem , eumque , quo quis servulum institueret Gallicae ignarum linguae, vel surdum mutumque a nativitate λ Iste ne homo plus haberet commercii S communicationis cogitationum & sensus cum illo servo, quam
cum suo cane 3. Qudd si vero nunc tibi instituere velim paralles sinum alvearis aliculus cum diversorio, de quo tecum egi, & duarum hirundinum, qui nidum suum exstruunt, cum carmentariis, qui domum aedificant,quanto intervallo post se herum & heram diversorii relinquerent apes, Ordinem si spectas, subordinationem: multiplicia
munia, oeconomiam, concinnitatem & dispositionem Quanto superiores erunt hirundines 'carmentariis , in consensu, in artificio, domus commoditate , soliditate respectu usuum , ad quos utrorumque destinatum est opus t Quis nexus in omnibus, quae accidunt in
49쪽
in apum Republica , & in familia duarum hirundinum in modo nutriendi & educandi suos parvulos ρ Nihil pulchrius descriptioniabus , quas eorum miraculorum exhibuerunt Patres , Philosophi . totque auctores alii. Notum tibi, mi Domine, aequε ac mihi, ubi eas reperire est , nova mea descriptio hic admodum esset inutilis. ' At equidem auguror cogitationem , quae actu nunc Tuam subit mentem. Tecum aiS,
illud argumentum , quod adhibeo vobis implicandis impediendisque, non tanthm saepilis PFopositum fuisse, versim etiam nimium Pr dare; quandoquidem ex iis, quae dico, foret concludendum, non tantlim cognoscerem, malia , sed & ratiocinari. Non, mi Domine; ea id profero ratione, ut possim abstinere ab solutione istius instantiae , quam mihi movere te posse eXistimas. Isthoc eκemplo non contendo absolutδ probare, bruta cognoscere; verlim id intendo ut ostendam, qudd si tu judicaveris illa non cognoscerς, nec sentire, insuper habita multi- plici illa sensus & cognitionis specie : spreto illo actionum nexu , illo commercio . illa societate , quam inter se videntur fovere ;neglecta, quam habent cum hominibus . convenientia; oportere ut etiam judices, isthaecentia, quae homines nuncupas , non magis cognoscere. Brevi, agunt bruta, tamquam cognoscerent, tamquam sentirent, tamquam ratiocinarentur: nihil id secunddm te probat. Homines loquuntur tamquam cognoscerent, tamquam ratiocinarentur : nec hoc
cunddta me probabit aliquid , quando
50쪽
BRUTORUM. y quidem illud secundiun te nihil probare de
Praeterea legitimam meam consequentiam ostendere cupio. & ulterilis provehere meum. ratiocinium reflexione quadam, cujus veritas, tibi non miniis ac mihi ad paritura est. Ubi tu mihi persuasisses bruta non cognoscere, atque ego vicissim te adegissem, ut confitereris , adhibendo propria tua principia, a lios homines , praeter nos ovos, ratiocinio non uti , semper inter nos conveniret, cohaerentes sermones horum & cohaerentes a-
stiones illorum debere acceptae ferri caussa: alicui cognoscenti & ratione utenti. Ubicumque ordo aliquis datur , subord, natio , usus constans & regularis certotum mediorum adcommodatorum alicui fini, necessum est illic ut detur Principium cognoscens , de rationis plenum, quandoquidem λlius est rationis disponere, adcommodare , in ordinem redigere, destinare. Haec in cta aequi illi conveniunt, ac pardm sunt comgrua omni alii causae, quam quis imaginatus fuerit. Verlim immediatum istorum motuum principium, in quacumque fuerit machina, potest esse vel ens rationale meatum a Deo, veluti id in homine supponitur; vel ipsa main chinae dispositio , quam condiderit Creator ratione adcommodata ad omnes istos ordine& regulariter producendos motus; pari ratione ac Horologiorum opifex , postquam confecerit Sc coniunxerit omnes rotas omnia que horologii alicujus organa , illudque R