장음표시 사용
51쪽
ipsi , sinit rotas circumvolvi, libramentum, agitari , dum scilicEt certus est , illud suo sonaturum tempore, & indicaturum horas indubiὰ & admodum adcurath. Ita ut corpus hominis , & corpus bestiae machinae sint, quae mihi demonstrent exsistentiam excellenistissimi cujusdam opificis . sive illa in se habeant principium cognoscens, sive non: &semel ubi in mundo locum fuere fortita , Vmluti id accidit , possint vi solius compositionis suae , & solorum organorum , quae continent , omne id peragere , quod ea extrinsecus peragentia cernimus. Reperi tur in ambabus hypothesibus principium ist rum sermonum cohaerentium , ut S actio-
Haud alia in brutis agnoscis principia pra ter artificium machinae elaboratae ab Omnipotenti Creatoris manu, admittisque in homine aliquod ab illo distinctum artificio ; a que ego contendo, si philosophemur juxta tua prinei pia, te debere de ambobus pari rati ne judicare. Videamus denuo a cujus partibus stet ratio. Huc tandem omnia redeunt, in sciamus , num cohaerentes sermones non possint produc, solo artificio machinae , aequε ac cohaerentes actiones. Quippe unum altero si non sit dissicilius, consequentia, quam deducturus .es ex hominum cohaerentibus sermonibus , ut adfirmes illos anima praeditos esse, nec meras tantum machinas , liquido falsa est. Obsecro te itaque, mihi ut dicas,
in quo major hujus quam alterius sit sita difficultas. Iure enim hic gradum sistere possum, di te argumentum ut mihi exhibeas adigere.
52쪽
quod te provocarem , ut mihi des adcuratum
Quantumvi' industrius sis , . non potueris illam majorem dissicultatem ponere, nili in
infinito numero combinationum organorum , & variorum innumerorumque usuum istorum organorum, quae Deus creare debuisset, ut adcommodaret sibi invicem omnes illas machinas, quae homines vocantur, ut conciliaret inter illas foveretque illud mutuum com mercium , quod sermones supponerent cohaerentes , qui solis peragerentur legibus Mechanicae. In hoc tantummodo sita est di cultas. Ideam istius dissicultatis &impossi-hilitatis illius Peripateticis & vulgo hominum exime, quod 'ectat actiones cohaeren tes brutorum: & nullo negotio tibi sunt laringituri , ea meras tantlim esse machinas. Quod hic vero subsiliant, in caussa est, qubd eandem hic ostendant dissicultatem. Necessum est ut hic recurratur ad suppositionem istarum infinitarum combinationum , aequε ac in sermonibus cohaerentibus. Infinitarum, d eo, haud isti vocabulo tribuens arctam suam significationem ; versim infinitas illas adpello ratione habita nostrae mentis, quae.duplex hac occafione format judicium; primum, istas combinationes in utroque exemplo respectu
sui ipsius arquε esse innumerabiles , inimaginabiles, inconceptibiles : secundum, st res fieri potest in uno, posse etiam fieri in altero: & ad summum, non datum iri disserenistiam nili majoris & minoris. Certe, ubi mecum reputo quidquid in apum alveari accidit, ex omne id contemplor
53쪽
oculo Cartesiano , ut nonnumquam facere - amo, nulla est in Galliis ossicina, cujus omnes artifices pro automatis habendi cupido me non incessat. Anne inter illos diversa magis munia, major ordo, major consensus, ac inter apes reperiri datur ρ Partiuntur illae operas: me rura petunt ad colligendum mel, illae ad quaerendam aquam : istae aditum & limina al-Vearis servant, ut colligant, quae hae fori secus adserunt: dantor, quae in interiorem inserant officinam, ubi remanent aliae ad la- iborandum, & singulae sua sibi distributa habent pensa ab illis suorum comitum diversa,
prout diversae esse debent & multae numerorationes , quae requiruntur ad praeparanda mel & ceram. Antequam eb usque Perve tum , fuit necessum ut sedem figerent, opus a I. fuit, ut suas domos aedificarent mira quadam psymmetria, suas munitiones concinnarent & itectoria opera adversdm reliquas muscas, ad- i Ver3us araneas, & infinitum numerum alim irum exiguorum animalium cupidissimorum . iavidillimorumque istius mirandi liquoris. lJam vero rogo, iste munerum multiplex numerus, ista diversitas, iste nexus actionum, iquarum oportet ne una quidem sit inordinata , quot debuit in Creatoris mente sayPosuisse combinationes, motus, & determi- Nationes motuum : etenim non tantlim illae Considerandae veniunt in singulis illarum exilium machinarum : oportet ut isti motus, istae determinationes, iis haec organa apis ali cujus seorsim spectatae , relatione gaudeant ad dispositionem machinae bis millenarum aliarum s
54쪽
Iiarum, quae idem elaborant opus: atque illar his millenae par est ut pari modo dispositae sint singulae hac, aut illa ratione, respectu omnium seorsim. Quod si sola motuum multitudo & determinationum motuum, qui necessarib requiruntur ad movendos mille diversis modis pedes, rostrum , totum apis corpus, ubi illa materiam praeparat mellis , ubi certas sepa-a at ejus partes, alias verb nonnullas sibi in-Vicem jungit, easque omnes suo collocati co, nobis videatur numeratu impossibilis: si ianaquique mutatio litus, & figurarum, quam subit corpus exigui istius animalis, supponat novas determinationes , quae ipsis accidunt
ab objectis eas cingentibus . & ab dispositione Organorum machinae ; idque absque Confusioue , nec ordinem laboris in partes ρertrahendo : quid fiet demum , si eas conlideramus , tamquam quae partes Om Di no constituant exigui cujusdam populi ad eundem collineantis scopum , & idem elaborantis opus conficere , cum majori adcuratione, & ordine, quam duo hominum millia . quibus praesunt unus vel plures machinatores indultrii, arcem exstruerent λΕst sane hic. mi Domine, unde persuadeamur de exsistentia . de potentia, & de
Providentia cujusdam Creatoris. Verum non est mei muneris hic Ethicum tecum agere. Tuum est me docere, mihique ostendere, opus fore isti supremo enti mni tomz-jorem dexteritatem , majoremque potentiam, ad formandum machinas similes hominibus,
tali modo compositas , tali modo dispos-
55쪽
tas, ut possent sine cognitione conficere pro- lpositiones, syllogismos in forma, sermones, colloquia , hoc est , ope linguae producere
sonos ordine connexos, quorum adminiculo unus videtur intelligere & capere, quod alius dicit : opus esse, . inquam, Deo multd m rorem dexteritatem, majoremque potentiam ad machinas formandas similes apibus, inter quas videremus consensum, contextum actionum aded cohaerentium, & aded ad invicem relatarum, quaeque fovere viderentur aliquod commercium, aliquam subordinationem, atque concordiam inter illas aeque magnam , aequε persectam , ac dari posset inter spiritus, qui conspirarent ad eXsequendum eundem aliquem scopum. Ad producendos senos qui nuncupantur interrogationes, responsa, propoli tiones, syllogismi, & ad illos ita diversa producendos
ratione , requiriturne major organorum diversitas, motuum, determinationum motuum,
quam requiritur ad exhibendam gubernationem alicujus fatus , in quo daretur Rex quidam omniso dilectus , & honore a suis subditis adfectus, qui prorsum parari essent, ubi ille e re judicaret, cum hostibus manus conserere, es mortem pro illo oppetet e; in
quo cernere esset aedificia, omni, quam imaginatus fuerit quispiam, cum symmetria eX- structa , diversa artifieia , poenas desidiosis infligendas, cautiones advershm latrones, αrid genus infinita alia , quae reperiuntur in apum republica Rationem ubi exigimus omnium istorum miraculorum, istius consensus, istius stupen- dae
56쪽
clae diversitatis: respondetur ea non supponere nisi dispositionem machinae, ac deinde Certas determinationeS , quas percipere impossibile nobis est, vertim ab externis obiectis quae proveniunt; omnesque exiguas illas machinas se invicem determinare , &modificare diversimodε. En quo redeat Ο-mnis doctrina Cartesiana. Cur jure mihi non liceret haec duo magna principia & duas istas magnas solutiones ad plicare modo agendi, quem isthaec entia , hominum nomi- Ne quae veniunt, inter se servant λΙn illis supposita istiusmodi dispositione, uinnus loquitur: adigit alterum haec quasi determinatio ad loquendum, qui hoc respondet modo, quia alter illo est locutus: & loquens
ea ratione machina cerebrum alterius movit
planε prout necessum erat, ut aperiretur via I ritibus , qui serviunt istiusmodi motum conciliando ipsius linguae: isque motus praeci-sε requiritur ad istiuscemodi pronuncianda vocabula, quae responsa vocamus ad illa,
quae ipsi dieta fuere. Hic loquendi modus
unius machinae est, inquam, determinatio alterius ad loquendum altero illo modo : veluti apis adventus, quae onusta redit ad alveare , determinatio est alterius apis, quam intrans reperit, ut, illa quod ad fert , in se suscipiat, & in interius comportet alveare.
Concipere non possum, ulterius quidpiam hic, ac illic dari. Vertim fuerit revera hic aliud quid praeterea, denub nulla daretur hic di erentia nisi inter plus & minus. Atqne istud plus
ec minus quid facit , ubi auctor duplicis C istius
57쪽
. istius machinarum generis infinitδ supponitur potens, infinitae cognitionis, qui unico
momento concipit non tantum combinationes infinitas organorum , moinum, determinationum motuum , Verum qui earum infinitarum infinitum concipit numerum Ritδlaic omnia eXaminemus juxta principia Phi-Iosophiae Cartesianae, Videbimusque, deberi majorem sic satis dari disserentiam inter .machinam alicujus lumbrici terrestiis, illamque apum , ut possint inter se perficere, quidquid nos in illis admiramur, quam ci heret dari inter machinas apum , illasque hominum, ut hi possint vi legum Mechanicae producere illum sonorum ordinem & verborum , quem nuncupamus sermonem cohae-
Crediderim equidem , si Cartesiani ponsent explicare aequE plausibili ratione sua
aradoxa circa bestias, ac ego modo mon-ravi ex ipsorum principiis similitudinem, quae datur hoc in negotio inter apes&homines, sibimetipsos sitisfacturos fore. Verum nescio, num tibi ego stisfecero, hi tandem videris me conclusum ire ex Omnibus hisce animadversionibus, ut id statim aderediar, Carpesianos in hisce omni-isus minus consequenter hic ratiocinari, quam Peripateticos, & praejudiciis pati ut ArbPiantur haud minus saltem ac illi. Bruta carent anima. Qua de caussa8 Quia , . quod si supponamus corpus ipsorum certa uadam gaudere dispositione, quadam Dr-ganc rum structura, quadam proportione Cum . aliis corpWibus ea cingentibus , & Praeter
58쪽
haec Omnia agnoscamus potentiam Dei infinitam, quae potuit symmetriam& relationem inter tot diversas istiusmodi res formare, intelligimus , quidquid agant bruta, peragi absque cognitione & ex solis Mechanicae principiis. Verlim, haec si ita sint, quamobrem , tu Cartesiane, quem lubens supposuerim non esse automa ab hac generali regula excipis unicam &solam entium speciem , cujus quidquid vides machina est instar cor. poris aliorum animantium ; atque caussae quid est, cur tam praecipites judicium feratis ad Qtum conspectum effecti alicujus, quod in omni eo, quod sensus ferit nostros, motus est merus Omnino , in quo mens tua non nisi certum quendam percipit ordinem, quodque haud majorem exigit vel multo majorem po tentiam in Deo, ut producatur juxta leges Mechanicae in aliqua machina , cujus ideam sua infinita cognitione sibi formasset ens illud omnipotens.
Atqui ne indignε seras , si , antequam
hunc finiam articulum, tecum communicem cogitatum quoddam, quod mihi incidit actu, dum ad te scribo; quodque, quantumvis omnino joculare, non deerit tamen, quin robur meis sit conciliaturum ratiociniis. Ima ginemur nobis, Deum animam rationalem collocare in glandula cerebri pineali alicujus canis, ut inde illam gubernet machinam tita ut occasione certorum motuum, qui accident in machina, Deus in anima producat certas quasdam cogitationes; & occasione certarum cogitationum, & certarum voluntatum animae Deus in machina certOS
59쪽
producat motus. Nihil in hisce omnibus est. , quod supponere non possim. Quippe, juxta doctrinam se , unio mentis & Corporis non conssistit, nisi in illa mutua dependentia , quam Deus aequε potest stabilire inter animam & machinam cujusdam canis, ac intereandem animam , & machinam hominis .cujusdam. Adjungamus , illam animam esse. ejusdem notae cum illa D. Cartem ac tandem philosophando super iis, quae eX semetipsa novit, iisque quae extra se videt, sibi phi-' Iosophiam formare planε Cartesianam. Suin pono tandem illam non intelligere homines loquentes inter se, nisi prout nos intelligimus aves a statis tempore in sylvis canentes, &sibi mutuo respondentes. Existimasne illam animam habituram excellentiorem hominum ydeam, ac illa est, quam hodie Cartesiani habent canum non profectb. Omnia Philosophiae suae principia eam adigerent, ut sudicaret de hominibus eo modo, i quo Camtesianus quispiam hodie de istis judicat animalibus. -Quod dicentem satyra exhibet a sinum brassicam ad forum portantem, naturaliter cogitationem ejus subire posset, ac fortε post complures considerationes, quas formaret in gratiam sui , & canum sui. similium , diceret secum sibimet ipsi ea-
lux concutiens, mehercule, homo non nisi be-bsia est, is quidsm magis ae nos. Sit haec idea chimaerica, & absurda, quantum lubuerit; examinandum tibi relinquo , . quibus illa innitatur principiis. Ut itaque serib loquamur, tu eXistimas:sliquos homines non esie automata, quan-
60쪽
doquidem eodem , quo tu, comparati sunt modo, & externε pari tecum, agant ratumno. Ita habita proportione loquitur Peripatericus quispiam , ut judicet canem dolorem sentire, ubi Percutitur, ubique ille eum
Pudendum profecto est repetere tandem suorum advertariorum methodum , posteaquam aded illam quis contemserit, sannis i exceperit, & infamiae.signarit nota. Conotrarium adfirmare , inquis tu, adfirmare, reliquos homines, quibuscum quotidianum
λvemus commercium , non niti meras escimachinas, ridiculum id est, & sensui adversatur communi. Adfirmam bruta nec se st, nec cognitione esse praedita, dum videmus ea, quae singulis momentis in iis animadvertimus, & hoc ridiculum est, ve saltem erat aequi , aud tantlim non , anto hos quadraginta annos. Loquere, loquer audacter, progressu temporis utrique adsue- semus. Quid est, cur retrogrediaris
semel verecundiae Mer transerit, eum bene tamariter oponet ego impudentem. Ne istud te dictum urat , mi D. , non est ejus, cujuvtibi videtur, emphasios. Cicero ita de se ipsi, locutus est. Verusi sensus hujus effati est, 'ubi semel certos transivimus limites, haud adeo religiosos esse oportere, verlim confidenter pauid ulterilis tendere, acri nitio nobis. proposueramus. Ostendit hoc foecunditatem,
principiorum vestrorum unde tam mirandae oriuntur Conclusiones , quaeque humanam- mentem ducunt ad veritates, qu- ipsam in admirationem rapiunt, ubi ad eas pervenerit.-