장음표시 사용
61쪽
Verum tandem Videamus, num certae quaedam quaestiones, quas vos movetis Peripateticis hac in materia, iis majus facessant negotium, ac aliae, quas vobis possent movere eodem super argumento; numque legitimε vicem vobis eXlolverent, quod si paulio indignitis ferrent, ac hactenuS tulerunt, Cari sianorum insultationeS. Primb, saepilis Cartesianos audivi in publicis disputationibus rogantes , quid Obicet negotii illa cognoscens anima in bestiae corpore, cui illa inserviret usui Idne eo fieret, dicebant ut illius corporis moveret membra per se ipsam, vel ut determinaret animalium spirituum cursum , eosque fluere faceret vers.s certos musculos Potius, qua m alios λ Verlim ista quaestio , quae molesta videtur, occasionem suppeditabat Peripateticis aliquanthm versatis in mysteriis Cartesianismi, se molesto negotio eXPedie di ope quaestionis cujusdam omnino 1imilis , quam movebant iis , qu, eos illo de loco petebant. Rogabant, quid nostra perageret anima nostro in corpore ; quo pacto posset fieri, ut eX ejus mandatis animales spiritus flue- rent adeb adpositε in membra , quae illa uellet movere: quandoquidem illa sepilis haud magis ac animae bestiae cognoscit oeconomiam corporis, quod animati ac animarum maYima pars ne quidem norunt, an
dentur animales spiritus , nec etiam, quid sint. Modus , quo id fit, juxta vestra principia , pergebant illi, est quod Deus oCc sione certarum cogitationum animae detem minet
62쪽
minet motum istorum spirituum. Cum qua clam proportione pari modo res in brutis prragetur. Occasione reriarum perceptionum , Deus determinabit animales spiritus ad fluendum versus certa latera potias, quam versus alia, ut in machina bestiae certi quidam potius producantur motus, ac alii. Profe-
sto, si quid ego judico rectὰ, non est hoc admodum perperam respondere, saltem juX-ta principia vestra . . Versim enimvero, mi D. quod si Cartesianus essem , numquam mihi eximere ponsem scrupulum quendam, de quo jam mΟ- db in transitu innui , quemque materia, quam tracto, subinde ut renasceretur faceret. Leges motus res sunt adeo sacrata inter vos, ut, si vestrae adhaererem sectae, crede. em , me non posse salva conscientia dicere , saltem nisi absolutε inevitabilis me u geret necessitas, Deum umquam adversum
istas leges posse agere. Jam vos supponitis ipsi met Deum id singulis momentis racere in
corpore hominis , in quo cursum animalium determinat spirituum , non secundum illas regulas , verlim convenienter certis qui busdam voluntatibus, & certis animae cogitationibus.
Theologia naturalis Christianam enim quod attinet. veneratio, quam ejus vobis inspirat sublimitas, impedimento vobis estne eam attingatis: ac quatenus Philosophi, dicunt nonnulli ex vestris homniibus, profitemini ignorare mysteria fidei, quae illa tractat ) Theologia, inquam , naturalis λω stan vobis posset suppeditare modum con
63쪽
ciliandi leges motus cum libertate & cogni-tione hominis. illa agnoscit in Deo scientiam quandam , quae nuncupatur scientia rerum conditionalium, quarum Objectum non
semper est id quod accidet , at vero id, quod accideret, qu bd si illud vel aliud quid
piam fieret. Atque vi ejus scientiae Deus in infinitis thesauris suarum cognitionum hahet ii finito, modos condendi mundos, es hypotheses innumeras infinitis parasangis . pulchriores illa mundi D. Cartesii. Ope illius scientiae potuit scire, eum hominem ea occasione , post istiusmodi cogitationem.
Fore ut vellet producere eum motum : ex gr. vellet levare brachium. Praeter quae potuisset ea ratione componere machinam, eamque ita adcommodare omnibus corporibus illam cingentibus , ut eodem momento & voluntas nominis, & lex Mechanicae exegissent, ille ut fieret motus : atque ita in reliquis res se haberet motibus. Quippe, clim cognitio , & potentia Dei aequδsint infinitar, illa ipsi exhibet omnes combinationes possibiles, haec autem eas exsequi potest nullo negotio: nihilque opus est amplius ad conciliandas leges motus cum libertate hominis. Mentem huic adverte argumentandi rationi. Iam enim praedixi, mi D. , vos Cartesiani res non nisi media ex parte absolvitis.
Dum admirationi subjicitis in dispositione
miranda machinae animalis, in qua omnia adeo adcurate peraguntur ex solis legibus motus , infinitam potentiam istius praecellentis artificis, ipsum facitis circa machinam homini S,
64쪽
hominis personam agere horologiorum structoris parum industrii, qui, cum non pos- fit suum horologium in motum redigere Ope solorum ponderum , cogitur singulis m
mentis 'manus adhibere rotis , ut eas circumagat , absque 'hoc enim si siet, numquam debito sonaverit hora tempore. A
que homo diceret , vel perageret singulis
momentis absurda eκ vi compositionis suae machinae, nisi Deus impediret organa, ne . eo, quo deberent naturaliter, modo segererent. Qubd si istum modum gubernandi machinam hominis indignum Deo non creditis, . quamobrem non vultis, ut simili ratione se gerat etiam circa machinam Brutorum , &, ut , nulla cura habita legum Mechanicae, per se ipsum determinet, secundlim diversas occasiones & diversas impressones aliorum cor Porum , spirituum animalium cursum , ut 'producat , ubi necessum ei omnes motus
quos ea peragentia videmus , quique saepe nostril adeb lunt s miles. Exinde vestrum Systema generale simpli
eius erit az uniformius, liberati eritis a molestia insuperabili explicandi omnia juxta leges Mechanicae. Erunt bruta , ut vultis equi dem, merae machinae sine cognitione, quas Deus, perpetud operam navans , veluti in 'machina humana movendis debitε omnibus
ejus organis , essiciet ut ingrediantur, clament , saltent instar exiguorum automato rum : nec fortε molestum magε 'fuerit cum
plurimis Peripateticis: hoc dogma amplecti, ac docere , ut ipsorum fecere nonnulli, fluxum di rest um maris , in quo tantam ima- i C .s gma
65쪽
ginamur subtilitatem , fieri adminiculo alic jus Angeli, qui globum telluris librans aquas nunc in hanc , nunc in illam propellit Θω
Versim ad nostram redeamus quaestionem. Quid si Peripatetici in animum inducant v his dicere animam humanam suum per se ipsam movere corpus, at eo modo , quem nec illi, nec ullus explicare possunt, & p ri modo cum brutorum esse comparatum anima Id vestram movet misericordiam, mi D. , nec vel exiguus aded datur Cartesianus . qui non inde occasionem arripuerit bonos
illos Philosophos jocis perstringendi, qui ea
admittunt, quae nec eXplicare nec concipere
Poterunt. Versim sorsitan honi isti Philosophi sua demum riderent vice, ubi foret ut Cartesianos rogarent, sibi ut responderent super duobus tribusve articulis. Primb , quomodo anima alicujus rustici, in suo clim exsistit corpore , nesciat, quo in loco suam habeat sedem ; & qua ratione animae omnium hominum, qui ab Adamo ad usque D. Cartesium vixerunt, ignorarint, seeollocatas in pineali glandula cerebri illius, quod animabant, corporiS. Secund b, anima clim sit substantia cogitans, cujus essentia consistit in cogitatione . ac proinde quae semper cogitat, cur non possemus longό plurimis hominibus persuadere, animam ipsorum semper cogitare eamquae desituram esse, si cogitare desierit. Tertili, quomodo ista semper cogitans anima , . antε Cartesius quam id docuerat, nesciverit, uou tantis se semper cogitare, Ve-
66쪽
rham etiam quo pacto cogitaret. Qua ratione a mimae subtilissimorum ex Philosophis huc Minoe in errore fuerint versatae , dum crederent' se producere in semetipsis ideas rerum; IicAt, si ea in re Cartesianis nabeamus fidem, nihil aliud agant, quam ut istas ideas immediato a Deo recipiant, vel uri figuram recipit corpus. Quid est, cur illa per se nequeat
decidere quaestionem, quae tamdiu fuit agitata inter P. Mal branchium & D. Arnal-dum , videlicet num cogitationes sint metae modalitates, num verb anima videat omnia Otijecta in Deo intimε nostrae unito menti pCertum est, eligendum esse ex ambobus unum , vel illa mere recipit , vel producit ideas. Interea illa nestit, utrum verum sit,& quandoquidem ignorat res adeli intim δsuae unitas substantiae, & quandoquidem Deus vult & essicit, ut eas ignoret , cur illa nequiret corpust movere, licEt ejus ignara , &non eapiens quomodo id moveat. Quid dico P ejus ignara. Illa semper id scivit, vel saltem illa id semper credidit ἴ atque ante Cartesianam Philosophiam aequε sibi persitata erat , semetipsam sua movere crura, suaque brachia . ac persuasa erat se cogitare. En, in qua eXerceant suam subtilitatem Cartesiani, materiam, & dissertationum egregia argumenta. Praeter haec rogant Cartesiani, num animalis anima sit materia , vel spiritus Respondent Peripatetici neutrum elle, entis vero genus quoddam , cui nomen datur materialis, non eb , quod sit materia, versi
Subd spiritus non iit. Est ens quoddam in-
67쪽
ter bina illa medium, quod nec rati Cinit, .
nec cogitationis erit capax , at tantummodo,
perceptionis S sensationis: hoc est, impres,lionis objectorum corporeorum similis illi quam experimur ubi de improviso pungimur, vel urimur. Spiritus, aiunt Cartesiani, sebstantia est, quin cogitat , quae ratiocinatur. Bestiae anima, inquient Peripatetici, est substantia praedita sensationibus, vel cognitionibus sensitivis sine cogitatione, sine ratiocinio.
At vero, respondebitur, sensatio vel e gnitio sensitiva cogitatio est. Novi equidem id adfirmare Cartesianos, & unam alteri in cludere, veluti speciem - suo generi. Rogo autem quo iure Ιd quod omnes vulgari loquendi modo cogitare & ratiocinari in no bis adpellant , liquid b diversum est ab eo. quod eodem vulgari loquendi modo sensatio.
vel sensitiva cogitatio nuncupatur. Ignem videre ; ignem lentire , S de igne cogitare res.sunt admodum diversae , ac per cDnsequens
admodum distinctu faciles a se invicem. Primum alterumque animae bestiae convenient, tertium autem ipsi non conveniet. Definitio ianimae bestiae , subflantis capax sensationis hoc est . videndi, intelligendi &C. , aequε clara est ac definitio spiritus Cartesiana, sub-fantia, quae cogitat, es quae ratiocinatur. Nega tu rine sunt Cartesiani possibilitatem id genus entis . sensationis unicε capacis Et quid factum de illa veneratione, quam iis inspirare conatus est ipsorum Praeceptor . erga Dei omnipotentiam, qui ex ipsius mendi: essicere Potia est, ut triangulum tres no
68쪽
tiabeat angulos, & duo cum duobus non conficiant quatuor; quique interea nequiret creais re ens quoddam, quod sensationi nus dunta Nat esset praeditum Isthaec , quam constituunt entium in spiritus & corpora, divisio. nullum admittendo medium, veritatem su Ponit idearum . quas sibi formant spiritus &Corporis, quasque claras & essentiat es existimant. Verum quot quantaeque iis i stlaac oc-
Cassione dissicultates motae.fuere ot- novas eorum excitarunt responsa , quas numquam vidimus solutas ea ratione . quae omneS eXi meret scrupulos eorum, qui sincero animo veritati indaganda incumbunt Neutiquam dubio argumento, istas ideas non esse istiusmo di, quae jactantur. Si quis dicat corpus esse substantiam extenissam , verum.est illam ideam esse claram, Dum
illa audio vocabula. distinctε admodum concipio id, quod mihi dicitur. Id verci, quod mihi non claret, est illam ideam esse ideam
essentiae corporis & materiae. Atque en id, quod non tantam non probatur, verum etiam, quod subvertere possumus argumentis validissimis & invictis. Veritas enim vel falsitas alicujus ideae essentialis , haud probatur nisi ex connexione, vel Oppositione qua. gaudet Cum omnibus attributis rei, cujus ut essentiam exhibeat volumus. Qubd si illa non conveniat cum attributo aliquo , indubitalciret convenienti, vel origo sit Proprietatis cuiusdam, nullo modo ini illi congruentis rei , exinde illa manifestb falsa est. Iam vero id ver ε dici potest facillimi do hac idea.. Cis enim extensio essentia si t ma-
69쪽
teriae; clim omnis materia extensa sit, atque omnis extensio materia: clim extensio, materia, &spatium una sint eademque res diversis praedita nominibus; sequitur materiam aeternam esse , atque ens necessarium , quoniam, quaecumque creatri, quaecumque destructio supponatur , semper distinctissimhconcipitur extensio, vel spatium, quod fuit. quod est, & quod erit semper, quodque non
esse nequit. Jam verb necessarium esse , teis ternum esse, S semper fuisse attributa sunt, quae eertissimὰ materiae non conveniunt. Qua ratione, &quo modo res certa fit die stet, non refert se modo constet, ut revera constat. Veritas enim semper est veritas, quocumque demum pacto illam cognost mus. Igitur idea Cartesiana facit, ut in corpore reperiamus, vel in materia aliquod attributum , quod ipsi non convenit, igit falsa est. Ad animum etiam adverte, me ae quε clarε cognoscere, isthaec attributa, quae materiae non conveniunt, ex illa sequi idea,
illamque consequentiam mihi esse aequε ci ram, ac distinctὲ concipio id quod mihi dic, tur, ubi audio corpus esse substantiam extem . Igitur istius falsitas, in quantum essentialis, mihi aequε clara est , ac ipsemet estidea, dum mihi exhibet istud extensionis alia tributum , quod Peripatetici ipsi essentialε
non esse contendunt. Ac proinde Cartesianorum fundamentum, quo conantur adfirmare,
omne ens esse vel spiritum , vel materiam , nulla ratione solidum est; atque Peripateti ei jure gaudenr intermedium quoddam iis hinis interponendi , animam stilicet bestiae. Ve-
70쪽
: t Vertim tandem in eo consentiamus, si conisi i tenditur, ideam animae, quam Peripatetici
ras hrutis adtribuunt, esse confusam valde s quodus falsum est, ut id in transitu innui, clim sens 1 a tio nobis aequδ nota sit ac cogitatio ideane. Y quam in ejus substituunt locum Cartesiani, est es ne illa admodum clara & distincta 8 Non pro-Ir fecto , atque hoc notato finio. Rusticus quispiam horologium videt indicans sonansque horas , quadrantes , mediasa horas: adfirmatur ipsi, illa fieri ope organorum intra horologium occultorum. Dictu-1ὶ rusne es, illum Rusticum habere ideam valde - i claram & distinctam istius horologii ρ Νon poterit quispiam generaliorem & magε con-
, fusam habere. Vertim horologiorum con 3 sector, qui novit omnia, eX quibus composi-ρ tum est, qui eorum omnium Ordinem, usum, ε dependentiam a se invicem novit, ille profe-u ctb jure dici potest habere ideam distinctam
3 atque vi per picuitatis istius ideae rationem, si reddit omnium motuum, quos animadverterre, est in hac machina ; istius quasi continui pulsas, quem audimus; quare illud sonet, qua-ε re nonnumquam sistatur; quare subinde apte, tur, qua ratione acus insensibiliter moveatur ,
i & indicet horas justo tempore. ε . Numquam , mi D. , iustior ulla exstitit .i quam haec , comparatio. ' Ipsemet fere res est. Ubi vos nobis loquimimi de machina at , eujus canis, quid nos docetis i Et quid vos de, ea scitis Fere tantundem, ac de horoIogio. Rusticus scit, & sui pagi homines doceret. 3 qui numquam conspexissent horologium. Ca- Dis , dicitis , machina est, se movens OPOmustu