R.P. Antonii Ruuio Rodensis ... Commentarii in libros Aristotelis Stagiritae de caelo, & mundo ..

191쪽

termino magnitudinis intrinseco esse diffinitam ; ergo potentia passiua in eadem essentia clausa erit etiamt determinatae persectionis, ita ut tantae intensio- Armam possit recipere,&non maioris, quod est intrinsecum terminum magnitudinis postulare. Secundo,quia materia, vel subiectum per propriam causalirtatem materialem , quam exercet circa formas accidentales in se receptas,tribuit eis suo modo esse,ita ut ex ea educantur ab agente,& ex consequenti in eadem contineri dicantur prius quam fiant:sed constat, vim causandi cuiuscunque causae non excedere persectionem propriae naturae,sed per eam mensiurari aergo vis causandi materiae , mensuratur ex perfectione eius, quae cum termino intrinseco magnitudinis gaudeat , eodem quoque potentiam eius gaudere ne

cesse est. ' . .

Ad primum argumentum maiori concessameganda est minor,quod nec subiicialieri,neque ab eo recbPere actum, vel formam postulet ex se ullam limitationem,quia cum hoc proueniat ex intrinseca perfectione subiecti, termino magnitudinis intrinseco litata,eodem modo limitatum esse debet:&quod additur,totum,& tantum posse subiectum recipere,quantum potest ei ab agente imprimi, distinguendum est: nam si de agente sibi naturaliter a5mensurato,ac prOp tionato intelligatur, veru est,sed quod ab hoc potest imprimi,limitatu est termino intrinseco, ut constat ex dissis,ac proinde & potentia passiua naturalis: si vero de agente in rota sui latitudine plane falsum

est,quia virtuti eius valde .vmiuersali non potest commensurari potentia passiva tiaturalis, ex propriaco ditione ingis limitata. '. Ad undum neganda est etiam minormam con-srre suo modo ine accidentibus, ea sustentareummo in

o is i

192쪽

in suo genere materialis causae coieruare,aliquid per fectionis importat, quamuis multis imperfectionibus permixtum & hoc sufficit, ut terminum magnitudinis initiesecu postulet.Posterior vero pars negans eidem potentiae passiiue naturali utrumque terminum paruitatis infrinsecum , dc extrinsccum, adeo manifesta

est, ut nemo ab ea dissentire possit, quia euidens est, effectum minotis intensionis in infinitum posse sub tectum jecipere ab agente,quia minor intensio in i finitum nuIlum potest praestare impedimentum ei, quin.facilius recipiatur, sicut nullum potest praestare impedimentum agenti, ut ab eo imprimatur eidem subiecto:& quod diximus de potentia passiua natur ii secundum se,intelligendum est etiam de illa, ut respicie activam agentis sibi Commensuratam : eadem enim quoad hoc est utriusque conliderationis taIio,& si aliquo modo distinguatur rmaliter.

erior pars de terminis potenm passua i

C Vperest, agamus de potentis passiua obedientiali, o qui stilicet reeipit achina agentis sibi non come suratam ii qda eti*m si non sit e3 se nata pe fici,potest

tamen virtutemtrinseca naturalis, aut supernaturalis ordinis,illi subiici,& illius effectum recipere. Et quatum ad terminos paruitatis,omnes videntur tanquam certus statuere, quod nullum habeat, & ita absque dubio tenendum est, quia manifesta ratio id conuincit: nulli sicut formae omnes accidentales , quibus actuari potest, nullum terminum paruitatis admi ut,

sed quo remissiores in infinitum, eo facilius imprimi possendisubiecto ub agente; ita subiectum ipsum, vel matella semper potest remissiorem gradum in infinb

ii, tum

193쪽

tum recipere, quod est, nullum termitium paruitatis postulare obedientialem potentiam, quoad intensionem effectus.

De solo igitur termino magnitudinis intrinseco,

vel extrinseco controuersia potest producere, circa quam videtur esse prima opinio,tribuens ei terminum

intrinsecum qui est maximum quod sic ira videnrursentite omnes illi scholastici.quos q.praecedeti citatis diximus Con imbricenses pro sententia de Iermino magnitudinis intrinseco potentiae passiuae naturalis: non enim loquuntur de potentia passiua naturali su tecti,sed de obedientiali nempe de potentia anims ad recipiendam gratiam ,& caetera dona supernaturalia. De hac vero loquentes Mimant finitam esse,& proinde aliquem terminum magnitudinis habere ; sed specialius loqui videntur,Scotus in s. disputatione 3. . quaestione 4. 6.adiprimam quaestionem dico: Durandus ibidem quaestione 1.& Caietanus 3. par.quaestione T. articulo II. & Ιχ. asserentes, gratiam animae

Christi esse summam secundum intensionem , ita ut repugnet , dari aliam intensiorem , etiam per potentiam Dei absolutam;ex quo plane sequitur,non dari in subiecto,nempe in anima,potenriam passivam, obedientialem ad recipiendam intensorem,cum non detur potentia respectu effectus impossibilis. Per tantam igitur intesione,qua habet gratiς animae Christi,

terminabitur potentia obedietialis animae,tanqua per terminum magnitudinis intrinsecum, & consequen ter porentia cuiuscunque alterius subiecti,cum eadem sit ratio de omnibus. quod essicaciter videtur probari hoc argumento.Potentia passiua obedientialis est ea.dem entitas materiae vel subiecti, ac potentia naturalis,cum constet per eandem suam emitatemirecipere omnes sormas quamuis poneretur, potentiam pas- suam

194쪽

siuam naturalem,elle qualitatem naturalem superad- additam et sentiae materiae, vel subiecti , necesIario fatendum esset per eandem illam potentiam recipere omnes formas accidentales,a quolibet agente impressas et,quis non est intelligibile,addi nouam aliam potentiam realem subiecto,ex eo quod superioli agenti subiiciatur pro forma , vel actu ab eo recipiendo: sed potentia naturalis postulat terminum magnitudinis intrinsecum ut superius probauimus in ergo eundem postulabit neces lacio potentia obedienxialis. Secunda opinio non cedit, potentiae obedientiali terminum intrinsecum magnitudinis quoad intensionem effectus , sed extrinsecum tantum, Ita sentiunt Patres Conimbricenses s.libro de caelo cap. I I. quaest. Α.art. 2.& videtur mihi non solum probabilior sed vera. Quam efficaciter probo, quantum ad terminum intrinlccum magnitudinis hac ratione. Omnis potentia passiua correspondet alicui potentiae activae, ita ut effectum tantae intensionis possit recipere,quatae intensionis potest produci a potentia sibi correspondente, & ideo de potentia naturali diximus terminari intrinsece quoad magnitudinem effectus,quia activa naturalis terminatur hoc termino:sed potentia activa,cui correspondet obedientialis, non admittit 4nrrinsecum rerminum magnitudinis,quoad intensionem essectus, sed dato quocunque effectu cuiuscunque intensionis, potest intensiorem in infinitum producere:ergo nec potentia obedientialis subiecti eum admirtere, pqterit, sed recepto quocunque essectu cuiuscunque intensionis poterit intensiorem reci Perς ab eodem agente, cui subiicitur, gratia exempli quamuis in aqua non delut potentia naturalis ni si ad recipiendum calorem,ut octo, quem potest natu-ἔaliter ei impximere ignis, nihilominus a potentia in-

finita.

195쪽

finita,& abitura Dei,resectu cuius non dicitur naturalis, sed obedientialis, intensiorem potest in infini tum recipere , sicut Deus ipse potest dato quocunque calore intensiorem in infinitum producere. Quantum ad secundum de termino extrinseco ma. gnitudinis obedientialis potentiae, satis est per se manifestum dari, quia licet nullum gradum determinatum,seu finitum possimus allignare, quem non possit attingere potentia obedientialis, non tamen potest esse actu infinita, neque essectum actu infinitum,quoad intensionem recipere,supposito, quod nec per potentiam Dei in lutam produci potest ullum infinitum,ut 3.lib.Physsicorum ostendimus. Habebit ergo, ut minimum pro extrinseco termino infinitum actu, ita ut verum sit dicere, subiectum in ratione subiecti,& per potentiam obedientialem, nec esse actu infinitum,nec posse recipere formam, vel qualitatem actu infinitam,quoad intensionem,bene tamen quamlibet

An potentia passua obedientialis aliquid ad dat supra naturalem.

Rgumentum pro primi sententia oppositum Lexcitat propositum dnbium: An potentia passiua obedietialis subiecti aliquid addat supra naturalem,&quid illud sit. Cui respondent Patres Conimb. ib, dem,nullam quidem rem addere, sed modum quendam accidentalein , tespectu formarum accident, . tium recipiendarum. Hunc autem modum non esse aliud, quam id, per quod propriam causalitatem materialem exercet dum tales sermas recipit.Itaque obediuiuialis h litia tist naturalis ipsa thoc est entitas subiecti l

196쪽

subiecti*ro vi sta iubi tali modo, per qucm e erces causalitatem propriam , circa formas, quas recipit ab agente superiori. Ex quo inserunt cur clarius rena explieentiquod cum Deus essicit,ut subiectiim ultra ira turalem snam po Entiam aliquod accIoeus recipiat iampliet capacitatem, deu pDtcntiam eius per tali-

ri Modus tamen iste ridetur mihi non necessario sed impossibilis Ostenda primo,quia in potentia pas-.siua naturali subiecti , vel materiae nihil invenimus praeteri naturalem capacitatem eius, & respinum ad Polemiani activam:agetis naturalis,quibus solis pr iuppositis,siissicieussit pbtestide agens naturale educere formam ex eadem potentia, asquc etiam subhγctumrecipere actionem eius eductivam , & per eam, praestare proprium concursum materialem ad eandi 'eductionem , atque impressionem formae , nec uma unquam 1 praeter haec) aliquem nouum modum ab agente productum circa idem sabiectum excogitauit; ergo semiet ad potentiam obedientialem subiecta, vel materiae, caParitas naturalis eius cum respectu ad superinsagens cui per eandemaeapacitatem subditur. Qimbus solis praesuppositis lassicienter potest recipere actionem eiusdem agentis;& per eam sic receptam praestare proprium doncursum materialem, ad eductionem , & receptionem formae per eandem actionem ab eodem agente producendam : Quare sessi cium haec ad potentiam obedientialcm ,& superua- .caneus erit quicumque alius modos superadditus ei - .dem subiecto; quod constatin insus one gratiae habi-rvalis paruulorum per barismum,& quam Deus i fundere pq test adultis dormientibus, ad quam nullus cum fondamento requisiuit modum aliquem superadditum praerer actionem Dei produc ris i. capacim '

197쪽

tarem naturalem animae respicientem actionem se. pernaturalem Dei.

Probatur secundum,quod talis modus sit impossibilis:primo;quix concursus agentis, atque eius actio, per quam perducit formam in subiecto,vel eam edu.eit de potentia' eius , praesupponit potentiam acti uam eius omnino completam, ita ut nullo alio indi geat , ut si e principium eiusdem actionis, ac effectus producendi circa subiectum: ergo praesupponit etiam potentiam passiuam subiecti naturalem,vel obedientialem,iuxta exigentiam eiisdem actionis , ac scirmae producendae ab agente medio concursu passivo eluudem subiecti. Ergo impossibile est, modum aliquem produci in subiecto necessarium ex parre eius ad potentiam Obedientialem, &ideo frustra superadditur. Confirmatur , quia omnes cauis concurrentes adactionem, & effectum,sufficienter eonstitutae in actu primo, sunt priores natura,actione,atque effectu: ergo impossibile est, per eandem actionem produci aliquid necessarium ad constituendum sufficienter in actu primo aliquam ex praedictis causis. inter quas

constat enumerari materialem : sed nec talis.modus potest produci per aliam actionem, praeuiam natura, aut tςmpore priorem ; nam talis modusi, cum non

creetur, fit dependentes a subiecto: ergo praestante

subiecto proprium concursum materialem ,& exercente propriam causalitatem materialem cum caete

ris causis : ergo praesupponuntur omnes priua natura susscienter constitutae in actu primo respectu eiusdem actionis, ac modi per eas producti; & consequenter , subiectum ipsum sussieienter in i potentia, obedientiali, per quam constituitur causa materialis in actu primo, respectu talis actionis, atque effectus: nam ad Orodoctionem talis modi, cum non sorex ri

tura

198쪽

totalis, sed superioris ordinis, non ' potest concurre re idem. subiectum per solam potentiam passinam

naturalem. auare repugnat, talem modii cotistitue re potentiam obedientialem , vel necessatium esse ad illam constituendisne alias ad hunc modum recipiendu, prae requireretur alius in materia, ves subiecto, S:

ad illum alter in infinitum, unde fit, ampliationem illam potentiae ped modum superadditum ,&fictitatium,& impossibilem esse,cum sussicienter constitu tur potentia obedientialis per capacitatem naturalem subiecti cum ordine ad agens superioris ordinis, quae

nec contrahi,nec ampliari potest., p .lsi , ili

Nostra igitur sententia est potentiam diadiefitia. lem, nec modum aliquem , nec quidquam aliud addere, praeter entitatem subiecti, vel materiae Iut prae ter potentiam passivam naturalem eius, nisi solum respectum ad superiorem potentiam activam agentis superioris, cui subiicitur. Quam probo ex impugnarione prioris sententiae.quia nihil aliod excogitari posset, quod potentia obcdientialis adderet, praeter illum modum , quem sicaciter probauimus superfluum, atque impossibilem : ergo fatendum est,nihil omnino addere, in eodem subiccto prodi mur'.

Probatur antecedens , quia euidens est , ricin ad deinentitatem aliam' cum in eadem, & per eafigern efitissitatem subiecti reeipiantu66mnes formas solima erg6 superesse potest respectus ad superius agens,a quo co- stituatur in ratione potentiae obedientialis. Probatur secundo,quia potentiae omnes distinguuntur per proprios actus, ut Aristoteles docet 2. libro de anima capit. 3. ergo potentia passiua sumit speciei ab actu, quem potest recipere ab agente, qui si sir ei naturaliter commensura us, aut proportionatus, erit ei naturalis,&comparationc Cius dicitur attriuiis poten-

199쪽

r3o A 2 a e Gelst,or Mundo. h1. V . vi Iitia:si vertamina, ei proportionatus, sed ordinis superioris, que ideo no naturaliter respicitysed in quantum subiici potest eidem agenti superiori,dicetur poritentia obedientialis,& ita praeter entiratem propriam ιωnatiirale sola addit potentia obedientialis respe orum ad: talem actum , talemque virtutem agentem, cuisu ci potesti Et ecce tibi eandem entitatem subiectia vel materiae in duplicemo potentiam specie distinctivo, per diuersum respectum ad agons sibi commensuratum, seu propatrionatiun , vel superius, cui subiici potest, a quibus reduci potest in actum, & sub priori respectu naturalis vocatur; sub posteriori vero obedientialis, nequo aliquid aliud superadditum fingere oportet ad consti tuendam potentiam Obedien-

u qualitates secundum propriam Metionem. Italent te nos intensiaνὰ , se a li

Em titsum terminis, ut sunt achinae potentia; hustisque dissuruimus, sppςrest vero de eisdem uexς secundum propriam ra tionem qualita Vm,quae quislςm uniuersalior est ratione las pylax D : Da plures da tuo qualitates non actitiae actionei naturali, physi , t sunt albedo nigredou cc.ς qR lit*ti

200쪽

primus gladus intensionta me prima pars graditatis per alterationem' productas seb mindri veto intemsione roduci ncin possicin subiecto naturaliter: sic sentiunt commentato 3 octo librorum Pitysicorum,

commentatio 23. Scotus in a. distincti 2. iqua st .s Gnsolutione argumentorum , Gregor. in Iodistinetat γε. uaest. ι .ari: 3. Capreolus, I 6. quaest 2.aIt L.&in a.dia in isti la,quaeli. ca;ati. 1.SoncinΣ. libro Metaphy sica: quaest 13. ubi pro eadem sentemia refert Daho ri am, .Egi diurn, . libro de octu & interitu,quaeit Es. Ialidunum,s.libro Phy sicorum,quaest. I 3.Hanc tadem sequitur Pater Toletus, i .lib. de gonerat ione tuaest.α sic eam explieans , ut successivam alterationem , per quam qualitates intendundur,praecedat semper n

cellario quaedam alia instantanea, primum gradum Produceias, a quo si ecessiva quae proprie motus est incipiens continuam eiusdem qualitatis intensionem prosequitur. Sonetitia vero lilia via eam defendens concedit, motum alterationis habere primum esse, &qualitatem per eum acquisitam primum' gradum remissum , primo productum, a quo eius; intensio temiua post primum acquisitum esse incipiat, pω- atque ex Aristotele 8.Physicorum,textu s9.ubi uni- uetse docet cuiustibet rei permanentis dari primimesse in instanti productuin i sed qua'itates sumi res