장음표시 사용
221쪽
x92 INsTITUTIONES TuEOLOGIAE 'Ad quod respexille videtvi Lucretius lib. I.,duna de Religione loquens, ait. suae, caput a Coeli regionibus Geldebat, Horribili semper aspectu Mortalibus insans. Hinc apud veteres, consula inrerdum haec nOmina , & Religiosus dicebatur , qui nimia , tam perstitiosa ueligione sese alligaverat, ut dccet Gellius Lib. IV. Cap. s- , ubi antiqui Pς etae Ver
Religensem esse oportet, Religiosum nefas. scilicet, inclinamentum illud, verbi Religi. us, accipiebatur , ut in his , vinolus , mulierosus, nummosus. &c , , quod immodicam qua datur ei copiam significat. Plura , qui cupit, eruditionis gratia, videat Petavium lib. XU. de Incarnatione , Capite I. Quod ad rem attinet, Religio definitur, eis Virtus, quae Deo tamquam supremo omnium Do no debitum , ct congruevtem cultum exhi- . het. Qui igitur Deum esse ovit, quod ignorari non potest ex demonstratis in superiore Iibro, eique debitum negat cultum ; is eum honagnoscit pro Domino , quod conditioni ipsiusfreaturae repugnat, ut latius ex ino, dicen- dis, constabit.
Datur in hum 4nis vera Religio. PRobatur prsmo . Quod universi homines
aeqvd sentiunt , id verum esse putandum
est, quasi non si opinis acquisita , sed notio
222쪽
L. I B E R III. - 193 ab ipsa natura insta a uinte dicebat Cicero I. Tusculanarum : Omnium consensus , naturae Pox est. Quare enim dicunt Politici, hominem in statu merd naturali, & seorsum a locietate , Vel nullo modo, vel tion securl vivere potuisse et Societatem vero stiae Legibus , sinh Μat 1hratibus manere non poste , nisi quia omnes id uno ore fatentur 3 Atqui omnium semper cσnstans fuit sententia , esse aliquam veram Religionem; exit igitur haec naturaiis notio , & Mortalibus ingenita , ideoque Vera . Assumptio , historiis clarissimh evinei tur: nusquam enim legitur aliqua fuisse Natio , Uths; vol oppidum , ubi non lacrit Divinus Cultus , Juramenta , Preces, Sacrificia ; immo, quod ma gis notandum, in America repertae sunt gentes barbatissimae , quae sparsim belluarum more vivehant sine Rege, sine Lege, sine ut politia; in hoc tantum sisto , a bellu is distinguebantur , quod nolla non aliquam ReligiGnem observa
Neque dicas ; ubn posse dici universoriimbsententiam, quae tot habet contradictores Politicos : Nam si ita est, iam nullum erit n'turaedictamen, quum nulla tam stolida st opinio quae ...' non aliquem inveniret patronum , ne hoc quidem naturale, de universis insitum erit, quod vel ipsi admittunt Politiei, vitam esse studiose Conservandam, Propterha, quod multi vel fatui, vel desperantes, laqueo sbi gulam fregerint . Quemadmodum istur recth dicimus , furtum natura turpe esse , lichi Lacede monum Respublica illud permiserit e Parentes esse honoran
223쪽
xs INSTIQUTIONES THEOLOGi AEdos , lichi quidam eos ni caverint; ita recth di-Cemus, Religionem esse a natura cordibus homi num inscriptam , licet impii , & libertini eam refugiant. Secundo probatur. Concedunt Politici, non posse hominum Societatem sine Religione regit uiuis putat Macchia vellus , Principem debere prae estis affectare Religionem , & igitur Religio neccssaria e sed nihil fictum , aut falsum necessarium esse potest hominibus ς error enim repugnat naturae rationali, & malus est; ideoque non potest esse necessarius ad honum , quemadmodum aegritudo, non potest ad sani, talem esse necessaria ; egro datur inter homi
Adde , quod haec Politicorum propositiose ipsam destrajit, impostura Religionis est necessaria ; quum enim imposturae facile digno1c possint. facile est, polle hoc omnibus innotescere; quo faeta iam omnis Religio extinguitur,& se actum est de humana societate; ergo, vel dicendum, non esse necessariam, vel iacm esse impossuram . Quod plani si ita esset, saltem diuturnitate temporis haec larva destrina foret ut enim sapienter Cicero lib. II. de Natura Deorum scripsi: Opinionsm commenta delet Hes, natinae judicia confirmat, ut videmus in Religio ne accidisse, quae ob temporis longaevitatem non tantum disructa non es , sed magis ac magis con .srmuta . eHinc vides, quam scelerata sit hae e sententia, quom nemo vellet, etiam Politicus aliis innotescere; licet e vim ipse sibi permittat ho
224쪽
I, I B E R III. I9ynici 'Onu, adulterium , per juriam , ac ceterast .agit, a ; idem mmen nollet filios, uxorem, uib-ditos ejusdk m esse opinionis ; metuit tinim,ue lilii, veneno ipsius vit e insidientur, uxor honori , abi libertati, vel rei familiari ; quisqaec minfacilius laedi potest , quam laedere ἰ num minus potest unus advertus decem aequales, quam decem gd verius unum , etiam si in illum factione non conspirent 4. Neque iuvat replicaro , Societatem hominum non esse a natura, sed ab ip1brum hominum insituto ; ideoque non est mr Um, ii . ad eam eonservandam si x necellar um aliquid
Contra enim est 1 quia licet Societas non sit immediate ab ipsa natura, tamen humana ratio h natura est: ratio autem didi . t, homicies vivere nἡn posse, nisi in fisci enate , societas igitur natura cst . Etenim inaum n tura Omni-
bus viven ibus dederit auxilia nec est tria ad xi tam tuendam, ut patet in bruti3, quorum alia dentibus, alia unguibus . rostro, Cursu, volatu,&e , satis virium habent ad se defendenda :homini autem nihil armorum saperest, Praeter intellectum ; quod agitur homo ratione ductKs, , ut necess,sium eligit, id maximὶ naturale est, alit qui n homo a natura creatas su id et imper- , sectus , quia ini md non tantum mentem , sed etiam loquelam natura nobis dρdit, quippe ad Soci statem ord: natos ; oportebat. instrumenta habere , quibus alter alteri mentis conceptus aperire posset. Tertio probatur . Ratio naturalis iubet, ho-N a mi-
225쪽
196 INsTITUTIONEs TuEOLOGIAE minem probum esse , malum vitore , bonum sequi debere : atqui unusquisque agnoscit , se debilem , 6c infirmum ad hoc adimplendum: homo enim, dum ira fertur in alterius necem, videt se contra naturam abripi, quae dictat, nihil esse alte ii faciendum, quod ipse sibi fieri
nollet ; ac proinde experitur, senium cum ratione pugnare; in pugna autem sen s. validioris cum ratione imbecilla , non potest victoria sperari, nisi cum auxilio alterius; ergo non potest homo probus esse, nasi altero Opem ferente : sed hoc auxilium non potest praestari nisisti Deo, qui omnipotens est , & Voluntati vires
fussicere potest; ergo existit vera Religio , quae
docet Deum esse colendum, timendum, orandum , eique omnis probitas , & honestas accepto ferenda. Denique, si neque allata argumenta, neque Universi vox ad certitudiuem Rehgioni, ostendendam sussiciant , rem hanc saltem 4ubiam osscient : humana vero prudentia postulat, ut in dubiis illud praeoptemus, ubi minus imminet periculi : At ii Religio falsa sit, & nihilominus credamus , nullum inde periculum se est i Sin autem vera , &. nos sirius increduli adternum infelices futuri sumus . Quae 'igitur vecordia est, iis rebus nolle Fidem adhibere. quae creditae nihil nocent, neglectae possunt infinitam afferre calamitatem Plane S. Augustinus lib. VI. Consessionum Cap. l. fatetur se, quum diu incertus fluctu asset inter Phil0ῖophorum , & Chrastinnorum dogmata, tandem ad Scripturae vomatem avis ple
226쪽
LiBER III. I97 plectendam , hac praecipue ratione adductum fuisse, luod sibi ineptum videretur tam mulca credere , quae neque vid si , neque quum gererentur adfuisset, velut in historia Gentium, in descriptionibus locoram, bc Urbium ; si dein habere Medicis, Amicis, aliisque multis; demum pro certo habere, se lis ortum esse Parent bus, quod aliis intitum renunciantibus cogno vii set; Libris vero sacris Fidem derogare,quorum autoritatem Omnes sei h gentes suscipe
Opponunt: Si da tur vera Religio , OPOrteret,eam polle ab Eominibus inveniri, & diicer-Di ; cui enim. hono Religio esset , si si ultra seu per quaesita , nunquam inveniretae Z aut ius modo pos t homo a Deo puniri, si eam
Religionem non servaverit, quam reperire non possit 8 Atqui vera tholigio nequit discerni; nulla igitur est vera ; probatur minor . In tanta Beligionum varietate , dc confusione unusqui1 que suam putat, & dicit esse veram, ejasque fundamenta quaecunque ea fiat, profert; ple Tumque vero homini ea continuit Religio, qua e suae originis loco convenit . Sic quia in Italia nati sumus, ubi Catholica Romana servatur Religio ; iidem si Constantinopoli nati , Multam medani: si in Saxonia, vel in Anglia , Lutherani essemus, vel Calvinissae ; nemo igitur hanc, vel illam servat Religionem , quia hanc prae illa veram esse cognoscit, sed prout sors tulexit nascenis. Ut gent praeteres . Si vera Religio inve
227쪽
xo 8' Ita sit TULI ONas THEOLOGIAE . e X Propri V lcsui into: At nhucia ex his, ad ejus cognitionem condeicere potest; igitur non e Itinvenit ilis . Pr bacur minor quoad Primam partem nam omitis homo tenetur prae judicas, ac pi in Ah stud: γ, nc affictione propriae Scctae τqui,scunque m terrogaveras , de sua praedicabunt, quumque ubique gentium sint homines docti, & integrae famae , non cst cur uni praeter alios credere debeam ; itaque ratio cre 'dendi, nequit ostendi ex aliorum fide , & testificatione .
Secunda pars prchatur . Si proprio examine , atque experimento eberet quis veram Religio nem discernere , ne ce Te esset singulas Orbis Si ctas , Religionesque diligenter explorate, earum cpussas , principia connexa , & conse quentia expendere , Omnes denique audire , ut in tanta re oportet: Atqui haec nullus Mori .ilium pei ficere potest; non docti, & perspicaces: di fecit enim vel librorum copia, vel pecania, vel bona valetudo, vel tandem vita , quae ViXbrexitate scia', immensum hoc studium absolveres csset: non indi cti, tardique ingenio, qui nem
que studicrum si orum fiducia id assequi pos
sunt, neque doctiorum persuasionibus acquiescere , quum in omni gente , vel secta homines docti reperiantur . Quod si Patriae tantum suae Doctoros audire debent, jam ad nascendi sortem. cui cta dev lventur, quod erat proximum obsurdum ; neque tenebantur Iudae L, Vel Gentiles aures praebere Apostolis Christi, neque tenerentur Sinenses, vel America iii audi re Evangelicos Concio natales, qui P segra adu.
228쪽
. LIBER I u. I9o Responde . veram Religionem, & inveniri posse , & facilli iii venitio . Ex demonstra- . tione enim uetaphyiiςa , probatur existentia Dei, hoc est Entis summδ perfecti , cuius ' eshomma regere , ac providere ; qui . enim cum Epicureis providentiam Deo abnegat, is omnium bipedum stultissimus est , neque ullum de Deo sanam habet conceptum, utpoth, qui a cumulo per citorium , perfectio m maximam , nimirum Providentiani, removet .. Si igitur a Deo, nostrae menti multatum rerum ideae inditae sunt, quibus pCsiimus scientias nobis com pala se, V. gr. qu Ud totum sit parte sua. maius,
quod cujus habe mus claram ,& di it inctam ideam,
id verum fit, quod nihil possit smul esse , de
non esse, &c.; ac proinde habemus a Deo docamenta prima, quibus possimus Geometrae fieri , & M etaphyscia an putandum et , nullam nobis ab ipso ideam datam , qua in cultum ipsi d bitum fera muro qua veram felicitatem assequi posimus Θ Haec enim magis & Deum decent, & homini ne cessaria sunt : Si autem horum
Caput Religio est , iam Religio non solum erit invenibilis, sed facit. invenibilis insuper demonstratur a Metaphysicis ,
mentem humanam esse realithr a corpore distin .ctam : huic proximum est, eam esse immortalem . Si enim nihil est, nece ste , eam cum cor Pore perii e ; constat eam resolutioni non esse obnoxiam; corpus en m , quia partibus compo'nitur , in eas resolvitur ; at nemo unquam intelligere poterit quadrantem, vel dimidium cogitationis. Hoc posito , videndam de felicitate ,
229쪽
2oo INsTiTUTIONEs THEOLOGIAE aut de infelicitate animae hominis post hanc vitam. Profecto enim, quum Deus si iustus , aequalitatem in cmnibus servare debet : sed in hac vita saeph vidcmus, mala bonis, bona malis contingere; eiit igitur status, in quo bona bonis, mala malis retribuentur; ergo datur ali qua doctrina , quae homini finem reIpiciendum Praescribat , a sceleribus deterreat, ad virtutem .incitet, proposto perennis bestitatis , vel infortunii eventu , quae Religio dicitur. Et haec quidem iis , qui sano ratiocinio utuntur, cognitu facillima sunt: qui vero sunt idiotae , & non usque adeo sapiunt , aliis motivis, existentiam verae Religionis persuadere sibi possunt; nimirum Signis, Miraculis , prOPhetiis, Martyrum constantia, Ecclesiae Sancti tate , Firmitate, dic. Itaque possunt tam sapientes homines, quam vulgares veram Religionem invenire , lichi diversa via . Mentiuntur ergo Prophani, & libertini, qui eam invenibilem non esse, jactant.
Dico solam veram esse , nam lumine naturali quisque intelligit ; quod si haec
era est , non possunt aliae , quae diversa principia , & dogmata Praeleferunt , huic etiam contraria, verae esse . inornam Veio ad nin
230쪽
L a x E R III. ΣΟΙ stram Theologiam , quaestiones Scholasticas nullo modo pertinere volui ; idcireo abstineo in
praesenti , illam controversam attingere , an Christiana Fides, habeat non' solum evidentigm. credibilitatis , sed etiam evidentiam veritatis, quod ultimum negat Ssertia Pallavicinus cum aliis. Bellar minus vero concedit , solam evidentiam. Veritatis ex suppositione , si admittam tur autoritas Scripturarum , & Sanctorum Patrum, quod idem. est, ac dari evidentiam veritatis adversus Haereticos , ut possit demon- strari , quae mm sit veritas revelata ; at non adversus qnfideles .
Ego sand existimo , in nostra Religione
etiam Veritatis evidentiam reperiri, nisi tamen. , evidentiae nomine, intelligas certitudinem Me taph F sicam , ve , Geometricam r de cetero si intelligas evidentiam moralem, aio ; non minus esse certa Fidei nostrae principia , ac certum siet, fuisse olim maximum apud B cmanos Imperium, eatitisse Caesarem , Augustum , Tiberium, &c. esse nunc Americam, Aegyptum, sic Ilia hujusmodi rimmo etiam , si dicatur haberi evidentia veritatis ex suppc sitione autoritatis Librorum Sacrorum, iam ex probatis in Lib. I. evincitur . Sacra Biblia esse Divinae aut Orita- . Itis, & sic Chiistiana veritas erit simplicitet
evidens. Sed antequam ad probationes Veniami illud supponendum est, veram Religionem, non esse quoad singula examinandam ; hoc enim superbiae Gentilium erat, qui nihil ad mittebant, nifiquod humano ingenio congruere videbatur Et