장음표시 사용
211쪽
s esset diuina, obligaret ad mortale, obligat etiam ad mortale.Dictum est enim quod qu :itum ad hoc nihil refert,eo de modo obligant, ac si essent latae a Deo, licet no ita firmitet. Sic ergo inter leges diurnas aliquς obligat ad mortale,& aliquae ad ueniale ita etia humanae aliquae ad uen laiciali quae autem ad mortale obli
' gant. Sed ' qualiter dignosci posisit, quando obligent leges humanae 4d ueniale,& quando ad mortale,cum lex ipsa ciuilis hoc non significet, imo nec legislator de hoc cogitauit quando condidit legemnespondetur, quod nec in lege quidem diurna,& maxime natui ali, lem' per significat, quod praeceptum sit de mortali, re quod de ueniali,& inter ipsa mortalia non significatur grauitas alterius ad alterum, id .est quod illorum sit grauius. Sicut enim dicitur,
Non occides,ita dicitur, Non furtum iactes, S,Non mentieris,&, De omni uerbo otioso reddenda est ratio: eadem ergo est regula , Sratio distinguendi grauitatem alicuius pec'
Cati . Tantum enim relinquitur cogitandum QA parte materiae, Sicut in lege naturali &diuina illud aestimatur mortale, quo deitcon' tra honorem loci , uel charitatem prOXi' mi, ut est blasphemia, homicidium: id au' te ueniale, quod est di i me rationi,& legi, non autem est contra honore Dei, aut pro irini cliaritatem , ut uerbum otiosum di δ
212쪽
DE POTESTATE id genus. Sic etiam erit in legibus humanis senim aliquid statuatur, quod multum expediat ad pacem ciuium,ad incrementum boni publici, ad honestatem morum: transgressio illius uidetur mortale peccatum. Si aute quod instituitur, non sit adeo necessarium,sed ue lut quoddam leue, erit ueniale. Exempla non
ita sunt in promptu, sicut in legibus diuinis: sed potest accipi de tributo, quod uidetur omnino necessarium ad defensionem reipublic ,& ad alia publica munia & opera :& ideo siquis non uolueret,esset mortale,&ideo si nulla lex data esset a Deo, sed totam curam legum ferendarum mandasset hominibus,& esset dexcivilis,Non occides,&, Non metieris: prima obligaret ad mortale, siecuda ad ueniale. Sicut nunc cum sunt diuinae leges,ita si quis contra
legem ciuilem uenaretur, aut indueretur bdi Lissi,no uidetur mortale.Alia exempla commodiora poni possetit:nec enim pendet hoc ex uoluntate legislatoris, sed ex natura & qualita
te rei,&materiae.Ex quo patet quantus est e Iorit latorum quorundam theologorum,dicenti uim grauitatem peccatorum sumendam esse & co siderandam ex quantitate obligationi cum contra omnino faciedum st.Na qualitas obligationis sumenda est ex quantitate
materiar, nec naturaliter icimus marorem esse
obligatione de non occidendo, quam de non surando,
213쪽
surando,nisi ex ipsa materia,& non econtrario.Nec oportet respicere,an illud, quod praecipitur,aut prohibetur, sit nunc, aut semel in magnum commodum,aut malum reipublicae, sed quale sit, si communit ei uitab omnibus, aut multis fiat. Si enim prohibetur nequis pecunias extra regnum portet, quicunquCCXportant,peccant mortaliter, quamuis una CXpOrtatio parum noceat reipub. Sed quia si comu niter fieret,exhauriretur regnum.Ita lex communis obligat ad mortale. sicut una sornica tio parum nocet: sed si passim fieret, multum noceret. Sed contra dicta arguitur uehementer. quia si ex parte materiae eli attedenda grauitas peccati: ergo lex no facit culpam. Si enim
illa transgresso est in damnum reipublica post legem,ergo ante lege: ergo prius erat peccatum,&tam graue, sicut post legem Respondetur primo, quod lex non solum obligat prohibendo, sed praecipiendo,& sic aliquid, quod ante legem erat bonum reipublicae,non tamen necessarium,lex potest praecipere,& sic post legem transgressio illius erit peccatum, quod prius non erat peccatum. Secundo dico, quod, ut patet in exemplis primo positis, potest esse aliquid,quod sit ante legem malum in aliquo,&in aliquo non post legem autem illud erit m omnibus malum: quia suit ratio iussiciens
214쪽
siissi ciens prohibendi omnibus,ut portarent, sericum, uel auream uesiona , erat quid prius malum in paupere nobilia post legem autem in omnibus, quia suit sufficiens ratio probi bendi omnibus, licet nullum erat de se incon ueniens, quod aliquis de magnatibus habe rei uestem auream, aut sericam. Sed adhuc su ''perest dubium Si rex uellet non obligare
ad culpam,an posset Respondetur quὁd non est dubium quod possit sicut potest ecclesiasticus legislator, qui quandocunque facit aliqua statuta, sine quacunque obligatione ut
priuatus religiosiorum inter fratres suos. Eset Cnim contra rationem dicere, quod constitutiones praelati ecclesiastici non semper obligent ad culpam , & secularium non possint non obligare.Aliquando enim legislator, siue ecclesiasticus, siue secularis non uult in suis legibus exigere obedientiam debitam asiibditis, sed simpliciter ordinat quid faciendum sit, dicens, & dirigens potiu , quam praecipiens: qualiter multa uidentur esse in legibus de pragmaticis ciuilibus, & ecclesiasticis: sicut non semper cum petit pec
niam creditor, exigit tanquam uolens Oblia
215쪽
gent legi sato res, & maxime reges . Videtur enim aliquibus quod non, cum sint supra totam rempubliciun ,& nullus possit obligari nisi a superiori:sed certius & probabilius quod obligentur . Quod probatur primo, allia facit i muriam reipublicae,& reliquas ciuibus, si cum ipse sit pars reipublic noli habeat partem oneris : iuxta persbnam tamen& suam qualitatem , & dignitatem. sed ista obligatio est indireeta, ideo aliter probatur. Nam eandem uim habent latae leges a rege, ac si serrentur a tota republica,ut supra decla ratum est. Sed leges laice a republica obligant omnes: ergo etiam si serantur a rege, obligant ipsum regem. Et consi matur, Quia in aristo crati co principatu sen atuscon sit tum obligat ipsos s enat ores authores illorum, in populari regimine plebiscita obligant ipsium populum ergo similiter te
ges regiae obligant ipsum regem : & licet si uoluntarium regi condere legem,ta men non est in uoluntate sua non obli gare , aut obligari, sicut in pactis. libere enim quis hiis paciscitur , pactis tamen te netur . Ex omnibus dictis insertur corol larium muὁd ius gentium non Qtiim habet uim ex pacto ex conducto inter h0 minus, sed ctiam
216쪽
xo DE POTESTATE etiam habet uim legis .habet enim totus orbis, qui aliqua do est una respublica,potestate fer . di leges aequas,& conuenientes omnibus,quales stini in iure gentiu in.Ex quo patzt, P mortaliter peccant uiolantes iura gelium. Ex quo patet,' mortaliter peccant uiolantes iura ge-tium, siue in pace, siue in bello: in rebus tamegrauioribus,ut est de incolumitate legatorii, non licet uni regno nolle teneri iure gentium: est enim latum totius orbis authoritate. Circa tertiam conclusionem dubitatur, Vtrum ' cessante ratione legis, cesset obligatio ut exempli gratia prohibetur lege,nequis noctu telu portet,& ratio eius est propter nocturna pericula,ego autem icto nullum esse cotra me periculum, an sim in culpa arma serendo. Respondetur dupliciter. Potest ratio legis cessare uno modo, Ratio propterquam Iex lata est: ut si tempore belli prosi beantur arma ad Gallos deserri, tempore pacis lex noobligat:eadem ratio requiritur ut lex obliget,& duret, & ad hoc quod seratur deficit.ergo
ratio ad serendum .ergo etiam ad conservaduillam.Et confirmatur, Quia per easdem causas res corrumpitur,per quas generatur. Ite si lex non est utilis reipublicae,iam non est lex. Secudo potest cessare ratio in particulari quo ad aliquem.Non ergo ad omnes abiolute, uel quoad plures,ut in casu posito , nihilominus etia
217쪽
talis obligatur lege. Quia enim sequuttis cepepericula ex armis nocturnis,est susticies ratio ut omnib' prohibeat,aliis lex nullius esset es ficaciae,cu unusquisin putaret lege non pro se esse posita, sed propter alios:& ita in aliis prae- .ceptis non ratio particularis, sed utilis est: atto 3 denda.Dubitatur ' de Tyrannoru legibus an obligent.Et uideturo non,cum non habeant potestatem aliquam.In contrarium est, Quia cum respublica opprimatur a Tyranno,&n
sit siti iuris,nec positi ipse ferre leges , nec iam ante datas exequi, si non pareret lyrano, iam respublica interiret. Certe uidetur ,4 leges, quς siunt conuenientes reipublicae , obligent,etia si serantur a tyrano,no quide qui a xyrano latae,sed ex cosensu reipublicae, cu sanctiuς sit ut seruetur leges a Tyrano lats,quam quod nullae seruent Et certe essent in Vertam perniciem reipublicae, si principes, qui non habent i ustum titulum,occuparent regnu,quis dnulla essent iudicia,nec aliquo modo posten rmalefactores puniri, aut coerceri, cum non sit tyrannus iudex legitimus,si leges eius non Obliganti Vltima pars conclusionis est,Quod praec . p parentum eodem modo obligant,sicut i ges cxxules, re prscepta maritorum in uxores. Probatur de filiis. Nam sicut piaecipitur obe dim prεpositis,ita commendatur obedire pa-o rentibus
218쪽
o DE POTEsTATE retibus:ut patet ex illo,Filii obedite paretib', Ephesi. s.&i Colo. 3.ergo si est culpa no parere praepositis,etiam erit peccatu no Obedire parentibus.Et ad Roma. I.inter crimina &pecca m y ta in quae Deus dicit permisisse gentes incidere, annumeratur & hoc,Parentibus non obedientes. Item,Quia leges praecipiunt obedientiam parentum: ergo si leges obligant ad culpam ,etiam erit culpa non Obedire parentibus. Et certe hoc uidetur inclusum in illo praecepto de honoratione parentum, &sic ut stipi a Gictum est, tr leges aliquando quidem obligant ad mortale,aliquado uero adueniale, ita uidetur dicendum de praeceptis parentum.Vnde certe si pater aliquid praeciperet, quod multum referret ad administratione familiae, traia gressio illius uidetur mortalis,imo etia in iis,
quae spectant ad dispositionem ipsius filii. Sed licut dictum est, quod non omnis lex obligat ad culpam, puta illa, in qua rex plus dirigit,
quam praecipit: mullio magis hoc habet uim de parentibus, qui non temper uolunt cxigere debitum obedientiae , sed solum praecipientes aliquid, uolunt significare uoluntatem
Aduertendum tamen est, quod cum fami lia sit pars reipublicae, quὁd leges possunt d terminare, in quibus filii teneantur obedire parentibus, & in quibus non oporteat, scur
219쪽
determinauit usque ad quam aetatem, & sic in aliis non erit culpa non obedire paretibus: sic etiam ad leges spectat determinare qua poena posset castigare pater siliu inobediente& coercere ne ultra liceat patri progredi.De praec piis aute uiroru circa uxoresibari potest.Naalias no poterit constare familia,nisi sit unum caput,cui caeteri parere teneantur: hoc autem est uir,qui est caput domus,&uxoris,ad Eph. .Et ibidem, Mulieres sitis uiris snbditae sint Ly. sicut Domino.Et postea dicit,rior autem timeat uirum situm.Ιtem quialeges hoc iubent, CTO tenentur obedixe, & etiam ad le
ges spectat quomodo, & quo usq;
uxor teneatur obedire uiro &an possiet uir uxorem uerberibus castigare tacui de filiis diximus deter
220쪽
FRATRIS FRAN cIS cI A UIcTORIA depotesii tepapae, Cr concitis relectio,cu que1bone. Vtrum concilium generale positi facem decreta, σἰeges conlere,quas n summus Pontifex pinit immutare,uel per dispensationem,μα prorsus per abrogaα