장음표시 사용
391쪽
velint, ut vel partem aliquam eorum, quae ab aliis elaborara fruerint, suis ipsiliis concionibus intertexat, vel propriis inuentis iterum utatur. Heic susceptam operis prouinciam tapius e multo difficiliorem, quod aures suas Vulgus adsuefecerit, non ut ad utilitatem, sed ad voluPtatem potius audiant, quemadmodum facere soleant ii, qui vel de tragoedis vel de citharoedis iudicaturi sedeant. Heic ergo concionatoris studium ac laborem excitari debere, ipsique eo opus esse animo, qui longe exiguitatem hanc superet, ut multitudinis voluptatem illam immiaeratam inlauctuosamque compescat, possitque illorum auditione ad id, quod utilius futurum sit, transferre, hac ratione, ut populum se sequentem ac sibi obsecundantem habeat, non autem ut ipse a populi desideriis agatur. Et quanto maiore dicendi vi praeditus sit, tanto pertinaciore studio uJ atque exercitatione vim huiusmodi excolere eum oportere, ut ubique didia illius omuia existimationis ipsius magnitudini respondeant, ne scommatis ac criminationibus populi ipse se exponat. Hisce& similibus argumentis sanctus ille Pater Vtitur, ostensurus, quantum eorum, qui sacro quodam funguntur munere
intersit, studiis ac laboribus semetipsos tradere, ut hac ratione ad satis faciendum diuersis functionis suae ossiciis, quibus se subducere non possunt, tanto magis idonei fiant.
. Nuda excusatio, tamquam iusta apologia, in contrarium admisso.
Nonnullos quidem ipsius P li apostoli testimonium in ignorantiae suae defensionem adlegare sibique ipsis in doctrinae
inopia placere, dicit RYsosmMus, quod nec apostolus inscitiam suam distimulet, sed sermone rudem se esse, aperte profitcatur. Sed his sanctus pater apprime rectilIime respondet, non posse eos apostolicae mentis altitudinem exacte rimari neque verborum sensum capere, adeoque testimonium illud ad excusandam socordiam et ue ostitantiam in in necessariis cognitionis , quam vi- ta clericalis requirat, partibus frustra ab ipsis urgeri. Si summa peregrinae ac pr9sanae eloquentiae vis a clericis rigide requiret e
392쪽
tur; Si licurati tersium laeuorem, amplam sublimitatem, ThurFiliBr Venerandam maiestatem, Hatonis excellentem
dignitatem in concionibus suis semper exprimere iuberentur; tum quidem Iauli testimonium adducere non abs re futurum riam vero omnibus illis praetermissis orationis paupertatem sic permitti eis posse, ut rerum verborumque compositio nuda achmplex sit modo ne quis in cognitione atque adeo in dogmatibus fidei ac religionis diligenter excutiendis rudem sed peritum ac exercitatum se praestet; qualem P tur se praestiterit, cuius magna fuerit apud omiaes qua disputantis, qua concionantis admiratio; & omnino iniurium esse, rudem ipsi ac incomtam Orationem tribuere, qui sua dicendi facultate victoriam de , dari pariter & Draecis reportarit, eaque effecerit, ut multi gentilium ipsum Λὼτ riuni ene suspicarentur. Ex eiusmodi datis facultatis dicendi ac persuadendi documentis liquido constare, Paulum non mediocrem his in studiis operam collocasse; ademque eius testimonium in ignorantiae ac secordiae patrocinium
pessime adserri, cuius cxemplum tanto eis sit opprobrio. Rursus alios esse, idem cuκYsosvo Mus dicit, qh;i omne ministri eccle- suae officium ad bonam vitam referant, aliam inde cognitionis ac doctrinae inopi e, nec non artis concionandi disputandique ignorantiae excusationem petentes. Sed ad hoc respondet, utrumque in sacerdote requiri; ipsiumque non tantum facerestd etiam docere praecepta Christi, & tum factis tum verbis eos quos erudiat, ad beatam vitam conducere oportere: utram-
ue ossicii sui partem coniungendamesse& alteram alterius su
ictio indigere ad consummatam aedificationem. Alioquin incontrouersiis de religionis capitibus vitae honestatem doctrina vacuam nihil utilitatis habituram, pluribus docet. Quum, ,,de dogmatibus, inquit, filJ exortum fuerit certamen depu-,vinentque omnes ab iisdem scripturis , quamnam heic vitae Mexemplum facultatem praestare, quamnain vim exhibere,,poterite Quidnam vero utilitatis sudores permulti adlaturi sunt,
393쪽
siquum vel post labores illos cxhaustos a crassa quadam inscitia in haeresin quis dclapsus, ab eccletiae corpore ab scillas aluit - ,,susque fuerit Θ quod o uidem scio multis usu ventile. Quod tan--dem illi tum fuerit tolerantiae commodum ' certe nulli mi. Sicut neque fidei integrae neque incolumis vis fuerit ullus, si persedite alioqui ac corrupte vixeris. Quibus de caullis eum Oporinseret, qui docendorum aliorum munus sortitus est, inprimis hil. ius inodi certaminum peritiam habere. Nam tametsi tutus ipse, pei stat, nihilque prorsus ab aduersitriis laeditur, tamen simpli--ciorum hontinum multitudo illi subiecta, ubi animaduerterit, seducem victum este, ac nihil facere, quo se contra aduersarios tueatur, iam non victi infirmitatem; sed dogmatis potius im--becillitatem vitiumque caussantur. Atque ita demum ob uni-sius hominis imperitiam multus populus in exuc in pernici-isem praeceps rapitur , qui quamquam haud se penitus cum h-sidei aduersariis coniungunt, tamen in iis ambigere coguntur, dὀhquibus confidere ipsi poterant, & ad quos si e cum ii de incon secussa contulerant, iam non illiS cum eadem constantia attenti Aesse possunt; verum tantus aestus, tanta tempestas illo--rum animas infestat superato praeceptore, ut malum ipsum in
naufragium tandem erumpat. D MERONYMus itidem hanc excusationem grauiter reprehendit, quando clerico suomscribit, sinec rusticum & tamen simplicem fila trem ideo debere la san-octum putare, si nihil nouerit; nec peritum & eloquentem in linqua aestimare sanctitatem. Quamuis enim multo melius sit, Aeduobus imperfectis rusticitatem sanctam habere, quam elo-
394쪽
siquentiam peccatricem ; in consummato tamen sacerdote v-Atrumque requiri, nec minus scientia quam sanctitate opus esse, ut ad explendas diuersas iunctionis siuae partes idoneus reddaturi,, Hunc in modum sancti illi doctores clericorum ignorantiae ibant obuiam,ipsosque aptis argumentis eo adducere adlaborabant,
ut ad studia doctrinae sese conferrent, quippe qua via sola eam rerum peritiam comparare sibi possent, quae ad multa grauia functionis suae officia obeunda sufficeret. III. Praecipuum eorum studium in sacrarum litterarum seprobatorum
scriptorum ac canonum ecclesia tractatione versari ibebat.
Non autem quodvis studiorum genus promiscue, sed sacraestripturae tractationem in primis commendabant; quippe quae eruditionis, ad ipsbrum functionem maxime requisitae & ab
ipsis quavis occasione adhibendar, esset staturigo. am, ORYsostoMo Obseruante, in spirituali animarum curatione verbum Dei omnium rerum, quae in curatione corporum adhiberi s lent, vicem supplet. Ab Oc sq instrumentum est,inquit,hoc cibus,ishoc aeris temperamentum Optimum, hoc medicamenti instar, Ahoc ignis loco, hoc ferri vice: ac si vel urere, vel secare o-
ispus, hoc ipso uti necesse: atque hoc si nihil profuerit, reliqua
isomnia evanida pereant oportet. Hoc & iacentem animamissuscitamus & tumescentem compescimus : hoc & superua-Acanea amputamus & quae desunt supplemus, caeteraque misomnia conficimus, quae ad animi conferunt incolumitatem. -Ac sane Ut vitam quam optime constituas , alterius hominis sivita te ad idem exemplum aemulationemque parem pertrahe-sire possit. At quum humanuS animus deca elorum minime ve-ώrorum sententiai umque a fide abhorrentium morbis laboraue- Arit, heic demum euaNgelici sermonis Vsius magnopere necessa-
395쪽
Arius, non solum, ut qui tibi domestici sunt, robores atque con-
,,firmes : Verum etiam Ut cum eXterniS bellum geras, ac manus,,conseras. D caetera. quapropter, inieri tandem sid, ingrau aui. . re studiu1η oportet, Pr Christi sermo in nobis largiter inhabitet. Hoc
studium ipsis necessarium erat, ut speciatim ad verbi diuini pra dicationem digne peragendam idonei fierent; siquidem uim mMo iudice Dd, optima sermonis cuiusdam commendatio est, si scriptu rarum lectione sit conditus. Praeterea extemporalis scriptum explicatio, quae ipsis saepius, quum pars quaedam legeretur, facienda erat, hominem requirebat in omnibus eius paristibus vertatis fimum phrasiumque, sensus, doctrinarum ac myst riorum diuinorum eruditissimum, ut ferente quavis occasione expeditam & facile currentem nec non audientium aedificationi accommodatam orationem de illis habere posset. Et in hunc ipsum finem canones quidam svi praecipiunt, ut ne plures horae vacantes, praesertim prandio &coenae constitutae sine lacrarum litterarum lectione tran erentur; partim ad excludendum otio- fas & minus necessarias fabulas, partim ad subministrandum ipsis materiam ac argumentum, de quo inter se colloquentes alii
alios aedificare possent. HERONYMvs Nepotimrum amicum suum
hoc nomine laudat, quod per omne conuiuium foJ de sacris scripturis aliquid proponere, di conuictores utilibus sermonibus inde institutis oblectare consueuerit. Post scripturas tempus
illa ibid c. iv. πωλὸν χρῆ τῶν φωσε τὸν λήγεν τοῦ κρινῆ - ηιαν- in Hieron. . IL Nepotian. p. o. C. edi: Franc. MDCLXXXlU. Soemo presbyteri stripturarum lectione conditus sit. Nota te declamatorem esse, & ra . hulam garruluinque sine ratione, sed mysteriorum petitum re sacramentorem Ddi tui eruditi limum. a acn Cone. Toletiui. c. vlΙ. tom v. concit Iola. Promerentia Dei sacerdotiam, id uniuersa sanω constituit synodus , ut quia solent crebro mensa otiosae Iahulae interponi, in omni sarer tali conuiuio lectici scripturarum dilimarum misceatur. Per hoc enim ει animae aedificantur ad bonum, & iabulat non necessariae
Hieron. epitaph. Nepoe. . I I. ad Heliodori p. ICQ editicit. srmo eius per omne comisium de fieri inis aia quidproponere , libenter audire, respondere
verecunde, recta sit seipere, praua non acriter consulare, disinitantem contra se magis docere, 'uam Fin N. ω
396쪽
suum optimis auctoribus ecclesiiasticis eum impendisse, eorumque adlidua lectione & meditatione diuturna in pectoris sui bibliothecam tantum thesaurum congessisse narrar, ut commoda quavis occasione eorum verba recitare potuerit, Ita si inquiens, Tertubant, im i Opriani, hoo Lactatur illud Itilari, est. Sie illineia is Felix ta Virurinus, in Duae mothun est D mu Arnobius. Inister scriptores vero ecclesiasticos canones ecclesiae maximi
semper usus esse credebantur; quippe qui non tantum disciplinae, doctrinae&subernationis ecclesiasticae, sed etiam regularum vitae ae morum quoddam continerent compendium. QVim ob caussam ut leges quaedam in uniuscuiesque ordinatione canones recitari iubent; ita aliae praecipiunt fpJ, ut clerici postea eos una cum scripturis sacris partem studiorum suorum ine ne Praetermittant. Canones cnim eo tempore instar institutionum pastoralium erant, hanc prae aliis priuatis institutionibus habemtes praerogativam , ut essent Vox publica & rubri eae ecclesiae, adeoque ὀb hanc iplam rationem tanto studiosuis legendi. In posterioribus taculis tempore cxRota MAGNt leges quasdam os fendimus, quibus clerici una cum canonibus ecclesiae GLEGORulibrum de cuina pastorali legere fi3J iubentur. g. IV. uua enus libraprum geantium , haereticorum lectis permissa fuerit. Alios libros ac scripta cautius legebant & rarius. Quidam canones b J gentilium librorum lectionem episcopis interdicebant . nec haereticorum librorum eis permittebant usum,nisi necessitas id exigeret, hoc est, si vel eos confutari vel alios con-
γγ Conc. Tolet. ι V. e. XXV. clom. v. p. 37a3. Risus secretaotes fri urassemctas canones meaetentur, ut omne opus eorum in praediratione de doruina consistat, atque adisicent cunctos tam fidei scientia quam operum disciplina. Cone. Turon. u. α l . clom. vll p. 1rer. Nulli episcopo liceat canones, me kbrum paseo alem a beato Gregorio papa editum, si fieri potest, ignota in quibus se debet unusquisque, quasi in quodam speculo, adsidue toti siderin. m. Cabillon. i. c. I. ibid. p. is a. Illas immura. notissimas habeant, quat nonicae appellantur de earum sensum per patrum tractatus inquirant. Can rara quoque intelligant re l. rivim Mari GMVm papae de eaera pastis i &ωcundum sermans ibidem constitutam Be uiuam & praedicent. Conc. Cussi. Iv. xvL eom. u. conti P. rota ut epis lus sentilliun via
397쪽
tra eorum virus praemoneri oporteret. Gentilis cruditionis
prohibitio, etsi multo stri filiis neri debuisse videtur, similiter cum quodam discrimine intelligenda est. Poterant enim lio-mines in gentilium librorum lectione diuersum praestitutum sibi habere scopum. Alii delectationis tantum caussa eos leροφα neglectis scripturis aliisque utilioribus studiis huic deletaationi
totos sc tradere poterant: & isti omnes summopere damnandi erant. De hisce niERONYMus fri loquitur, Sacerdom. , inquiens,
omisis euangeliis prophetis, videntus comaedias legere, amatoria Acesi- rum verserum verba canere, Virgiliton tenere; re id quod in eris nece rasis est; crimen in se facere voti prasis. Aliis simplex & inaffectatus scripturae sacrae stilus non arridebat, hinc cum oratoribus ethnicis conuersabantur, ut linguam suam politiori dc atticae dialecto adsuefacerent; Et hi quoque ecclesiae censurae obnoxii erant. Notatu digna sunt, quae de Triphyllis quodam episcopo Qprio, qui de istiusmodi delicatorum hominum numero crat, quibus 1tilus scripturae sacrae non ita elegans, quemadmodum esse oporteret, videbatur) narrat somMmvs ΓΠ, quod quum in concione quadam,quam Spridovi aliisque nonnullis episcopis di ii praesentibus habuerit ad populum, necesse habuerit in medium adducere dictum illud seruatoris: μον σῆ το κραβψατο νῆ περισάτω,
Tolle grauatum tuum eram, , mutato nomine pro dixerit σκίνα ποδα, ratus hanc vocem ista multo esse elegantiorem. θνridorem vero sancta indignatione commotum his eum verbis adloquutum esse dicit: Num in praestantior es eo, qui κραββατον dixit, ut te pudeat eius vo bis rei Τ Quo dicto hominem propter eloquentiam insolentius sese efferentem ad modestiam erudiendo adesonuisse, ne eloquentiam humanam sacris scripturis anteferret. Aliud hominum genus libentius auctores gentiles quam scripturas versabant, quia istos malo suo artem sophisticam, ad
398쪽
imponendum imperitioribus, discendi proposito accommodationes esse, existimabant. . .emadmodum scriptor anonymus apud EusEBim liq, qui contra haereticos Theodotia i scripsit, de istius se antesignanis obseruauit, quod relictis sacris Dei scri pluris generatim tempus suum Melidi, Areflueti, Theo'hrasto,dc um impenderint, infidelium artibus ac disciplinis ad stabiliendam haeresis suae opinionem & corrumpendam christianae fidei simplicitatem abutentes. In his catibus uniuersis Mntilium auciorum lectio, ob tam indignas rationes institui solita, omniano alicita erat, quiassemper cum manifesto totius scripturae sacrae neglectu, contemtu fiebat, adeoque ex hoc fundamento canonibus ecclassiae iustissime fuit prohioita. Erant autem tum ab altera parte casus quidam, in quibus gentilium auctorum
Iectio, non obstante ecclesiae probioitione, omnino permitte- 'batur. Nam interdum eos legi oportebat, ut eorum errores
ante oculos exponerentur atque confutarentur, ut alios ne inficerent. Ita ni ERONYΜvs ,' Obseruat, quod Daniel doctrinam, Chaldaeormn de Morier omnem sapientiam agi torum discentes noupeccauerint, quoad eam didicerint, non vli sequerentur,sed ut
M ἐν ι πί-- - άρκησι , n δῶ ιν λιγμων' Relinis atque abiectis sacris Dei. scripturis, seon triae ii dent; quippe qui terrestres sim de loquantur terrena, de illum, qui de caelo aduenit, isnorem. Euclidis igitur geometria apud laonnullos eorum studi .e excolitur. Aristotcles vero de Tlieophrastus summa admiratione sit seipiuntur, Galem autem a quibusdam etiam adoratur. Proinde istos,
aburantur , ct iubtili impiorum hominum versutia simplicii limum diuinarum. scripturarum adulterant fidem, remotistimos esse a fide, quid attinee dicere tum Hieron. som. in Daniel. c. 1. Qui de mensa resis & de vino potus eius non vult comedere, ne polluatur; utique s scirci, ipsim sapi ntiam atque doctrietam B Minniorum esse pescatum, numquam acquiesceret disine, quod non licebat. Doctini autem, Non Ut,0-ntu .ae in indιcens atque eomuncant. Quomodo si qais aduersus mathematicos velidi scribere, imperitias μ- -- , risi i pateat, de aduersiam philosophos iusiputans, si ignoret dogmata philosiophorum. D. unt ergo ea monte doctrinam Chaldaeorum, qua dc Moyses omnem sapien-xiam Amyptiorum didice. M.
399쪽
iudicarent atque conuincerent. Idem de se adfirmat omκ sius in, inin s aliqua,inquiem,ω lcgantur ἰ legi-,ne inremmys legi πω non ut toreaurus, sed ut reputem uia Haec Vna erat ratio , cur
striptores ethnici nonnumquam a viris eruditis te possent', ut 'nimirum . nota ad eos apponeretur censoria. Alia ratio era,
rgia eorum multi caussae religionis utiles essent & opportuni,
ue ad confirmandam diuinarum scripturarum ac doctrinae christianae veritatem, siue ad detegendos ac confutandos ipsorum gentilium errores atque vanitates. Ita Hiino-Μvs DI , histori-.
POMPEi- de ravim tam in explananda quam confirmanda vam ciniorum D us veritate magnam utilitatem habere, 'bseruata idem de ORPHEI, sinYLLARvM, u METis aliorumque gentilium phi-.' Iociphorum libris AvcvsτiNvs DJ dicit, quod suum de Patre Ue'& de filio Dei multa vera dixissent, hoc intuitu ad conuellendam paganoxum Vanitatem non parum conserant. Quam ob causisam non : GusTi Nus tantum & uisi ONYMus, sed plerique veteres scriptores ccclesiastici, in gentilium eruditione multum ersati erant quemadmodum quilibet nouerit, qui de ipsis nouerit quidpiam. uignoramus in breui quadam epistola DC plerosque graeco &lasinos scriptores, qui ante ipsum VlXerunt, memorat, deque illis generatim dicit: In totum philosophorum doctrinis arque sentemiis hos refereser libros, ut nesciat, quid in illis Primum a DL cae Ain M. Prouem. in Luci euanget. Hieron. prol. in Dan. Ad intelligendo extremas partes Danielis, multiplex grae4 coram historia neeinaria est: Suctorii videlicet, Callinici, Diodoti, Hieronymi, Polybii, Posidonii, Claudii Theonis, de Andronici, Momento Alipii, trioaee porphyrius esse sequutum is dicit: Iosephi quoque de eorum,quos ponit I J Mia, praecipuequa nostra Livii, de Pompeii Trogi atque Iustini. qui omne ' : istrenue visonis narrandi historiam i de post Alexandrum inoe ad Caesaretis sustum syrias & Amrpti, id est Seleuci & tincti & Ptolemaeorum bella deis scribunt. Et s quando cogimur litterarum sit larium recordari, re aliqua ex his dicere, quae olim omisimus r noti nostrae est voluntaris, ve ita diram necessitatis, ve probemus ea, qui a sanctis prophetis ante incula multa praediacta sunt, tam graecorum quam latinorum de aliarum gentium litteris continertii 2 suae conu.Faust. lib. Mil. c. Xv. lim. m. p. ur. it. Bassi. MDLXIX Si
is de in se, & nestio quis Hermes, de si Pi alii vates, vel theologi, vel sapientes, vel philomphi gentium de filio Ori aut de patre Deo vera praedixisse seu dixisse perhibemur; videt quidem aliquid ad rasanoram miratam rei-
ira Hieron. ep. LXXX. ad Masaum.
400쪽
rari debeas, eruditionem saeculi , mi semitiam script serarum. Et huc
quidem res omnis redinat: Clerici primo loco debebant stru. pluris sacris exquisitius studere, post has canonibus & probatis scriptoribus eccletiasticis. prout quisque vel animi dotibus v Ieret, vel occasionem haDeret atque opportunitatem ; non enim codem omnes modulo metiri licebat. Praeterea ut ad humaniores litteras discendas non obligati eranti ita ab illis non prohibebantur; scd si qua in re theologiae christianae famulari posse crederentur,' nec quod illi debebatur, sibi usurpatent, non m do earum studium permissum erat, sed etiam maiorem in modum commendabatur. Et certe fatendum est, qgodlicef ει laris eruditionis abusus magnum saepe detrimentum veta resutioni attulerit, tamen illius recte applicatum studium primis eoclesiae sarculis ei multum profuerit.
De ipsorum pietate ac deuotione in publicis ad Deum aec onibW. De prilaatis eorum studiis statim progredimur Ipsos in magis publicis occupationibus tamquam populi oratores ad Deum & Dei legatos ad populum spectaturi. Quorum ossiciorum ac dignitatis intuitu eos commodo sensu mediatores Deum inter &homines dici consueuisse, alio lai . loco La J demonstra-vunus. In quovis suo ad Deum aditu, tamquam populi orato res, ad id pro se quisque acriter intendebant animum, ut omnia preciam suarum atque gratiarum actionis lacrifieia ita lanetea que dccenter offerrent, quemadmodum actionis istius natura quirebat; hoc est, cuna omni e agi auitate, animi submissione, reuerentia, mentis applicatione & deuotioliis ardore ac Bicnimno, quae 3c tantae MAIESTA 1 l, ad quam adibant,con tanea & ad excitandas in populo congruas animi 1dinctiones idonea osset. Hic verus sensius maXiiDopere controuersi istius iniucunda ivsTuci ΜARTYRis apologia loci. est, ubi cultum ecclesiasticum & rationem celebrandi eucharii iam describem, in litiis', P ornritas i. 'rere una